II FSK 8/07

Naczelny Sąd Administracyjny2007-09-27
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowy od osób prawnychzaległość podatkowanieodpłatne świadczenianiskooprocentowana pożyczkawznowienie postępowaniafikcyjna pożyczkaprzysporzenie majątkoweskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Przedsiębiorstwa W. od wyroku WSA w Łodzi, uznając, że nawet fikcyjność pożyczki nie wyklucza powstania zaległości podatkowej, jeśli doszło do przysporzenia majątkowego.

Przedsiębiorstwo W. zaskarżyło decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r., powstałej m.in. z tytułu zaliczenia do przychodów wartości nieodpłatnych świadczeń w postaci niskooprocentowanych pożyczek od udziałowców. Po wznowieniu postępowania, organ odmówił uchylenia decyzji, uznając, że nawet jeśli pożyczka była fikcyjna, doszło do przysporzenia majątkowego. WSA oddalił skargę, a NSA w wyroku II FSK 8/07 oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że strona dążyła do weryfikacji stanu faktycznego poza zwykłym tokiem postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Decyzja ta określała zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r., wynikającą m.in. z zaliczenia do przychodów wartości nieodpłatnych świadczeń w postaci niskooprocentowanych pożyczek od udziałowców. Firma W. wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że pożyczki nie miały miejsca, a jedynie dokumenty je potwierdzały. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając, że nawet przy fikcyjności pożyczki, doszło do przysporzenia majątkowego. Sąd administracyjny podkreślił, że umowa pożyczki mogła legalizować fikcyjny obrót, ale firma w istocie nie zakwestionowała powiększenia swoich zasobów finansowych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie był uzasadniony, a istota zastrzeżeń strony sprowadzała się do kwestionowania ustaleń faktycznych. Sąd podkreślił, że w drodze wznowienia postępowania strona dążyła do zweryfikowania ostatecznej decyzji organu podatkowego poza zwykłym tokiem postępowania. NSA nie kontrolował bezpośrednio legalności działania organów administracji publicznej i był związany granicami skargi kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nawet jeśli pożyczka była fikcyjna, ale doszło do przysporzenia majątkowego na rzecz firmy, spełniającego kryteria przychodów, może powstać zaległość podatkowa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet jeśli umowa pożyczki miała na celu legalizację fikcyjnego obrotu, a sama pożyczka była fikcyjna, to fakt powiększenia zasobów finansowych firmy o środki pochodzące z nieujawnionych źródeł, które zostały wykazane na podstawie dokumentów, stanowi przysporzenie majątkowe kwalifikowane jako przychód.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga kasacyjna, która nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku musi zwięźle przedstawiać stan sprawy, zarzuty skargi, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Jest to regulacja porządkowa.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Op art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

Podstawa do wznowienia postępowania podatkowego z powodu ujawnienia nowych okoliczności.

u.p.d.o.p. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Definicja przychodów, w tym przysporzenia majątkowego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sąd, który w ocenie strony nie przedstawił wyczerpująco stanu sprawy i zarzutów. Twierdzenie, że wykazanie fikcyjności pożyczki zobowiązywało do stwierdzenia, że pożyczka nie miała miejsca, a w konsekwencji nie powstała zaległość podatkowa.

Godne uwagi sformułowania

W gruncie rzeczy w drodze wznowienia postępowania strona zmierzała do zweryfikowania ostatecznej decyzji organu podatkowego, poza zwykłym tokiem postępowania podatkowego, w ten sposób, że domagała się przyjęcia innej sytuacji faktycznej, niż ta, na której oparta została owa decyzja ostateczna. W sferze operacji dokonanych przez firmę W., nadal pozostaje fakt powiększenia jej zasobów finansowych środkami pochodzącymi z nieujawnionych źródeł. NSA nie kontroluje bezpośrednio legalności działania organów administracji publicznej oraz - będąc związany granicami skargi kasacyjnej - nie mógł oceniać, poza sformułowanym w niej, innych ewentualnych zarzutów.

Skład orzekający

Andrzej Grzelak

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Anyżewska

członek

Jan Grzęda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia przysporzenia majątkowego jako przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych, nawet w sytuacji fikcyjności umowy pożyczki, oraz zasady kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów podatkowych w kontekście wznowienia postępowania. Ograniczone zastosowanie do spraw, gdzie kluczowe jest ustalenie faktycznego przysporzenia majątkowego mimo pozorności transakcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na interpretację przysporzenia majątkowego i granice kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Fikcyjna pożyczka, realny podatek? NSA wyjaśnia, kiedy przysporzenie majątkowe staje się przychodem.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 8/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Anyżewska
Jan Grzęda
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Łd 293/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-06-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 par. 1 i 4, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Grzelak (sprawozdawca), Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA Jan Grzęda, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 293/06 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 120,00 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę z tym uzasadnieniem, że brak było podstaw do usunięcia z obrotu prawnego decyzji zaskarżonej.
Ostateczną decyzją [...] izba skarbowa określiła W. zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Zaległość podatkowa powstała m.in. wskutek zaliczenia do przychodów firmy W. wartości nieodpłatnych świadczeń uzyskanych w postaci niskooprocentowanych pożyczek od jej udziałowców.
[...] r. firma W. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (dalej: "Op") postępowania podatkowego w sprawie zakończonej przedstawioną decyzją. Do wniosku dołączono kopie protokołów z przesłuchania szeregu osób, a także wypis aktu oskarżenia, na potwierdzenie, że pożyczki udzielone przez udziałowców nie miały miejsca.
W wyniku wznowienia postępowania z powodu ujawnienia nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji określającej opisaną zaległość podatkową, a nie znanych organowi wydającemu tę decyzję - organ odmówił uchylenia decyzji z [...] r., gdyż w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób dotychczasowy. Z uzasadnienia wynikało, że po uwzględnieniu zgłoszonego materiału dowodowego nadal przedmiotem sprawy pozostawała niskoprocentowa pożyczka, a jedynie zmiana dotyczyła podmiotu ją udzielającego. Nie ulegała zatem zmianie kwestia przysporzenia majątkowego na rzecz firmy W., spełniającego kryteria przychodów zdefiniowane w art. 12 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. DzU z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm., dalej: pdp). W ocenie organu, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawała kwestia ustalenia, czy pieniądze przekazane firmie W. od jednego czy też kilku pożyczkodawców.
W skardze sądowej strona podnosiła zarzut naruszenia art. 122 i 125 § 1 Op wskutek pominięcia w uzasadnieniu oceny części materiału dowodowego zebranego w sprawie, z którego wynikało, że przedmiotowa pożyczka miała charakter fikcyjny i znajdowała potwierdzenie jedynie w dokumentach, natomiast firma W. nigdy w rzeczywistości nie dysponowała wymienionymi w sprawie kwotami.
Sąd administracyjny podkreślając nadzwyczajność instytucji wznowienia postępowania w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją organu odwoławczego, zwracał uwagę na fakt, że wprawdzie, jak ustalono, umowa pożyczki miała legalizować fikcyjny obrót towarów i usług, jednakże skarżąca firma w istocie nie zakwestionowała samego faktu powiększenia w 1998 r. swych zasobów finansowych o środki pochodzące z nieudokumentowanych źródeł.
W skardze kasacyjnej, pod zarzutem naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej:" ppsa") zaskarżono wyrok w całości. Zdaniem strony skarżącej wykazanie fikcyjności pożyczki zobowiązywało do stwierdzenia, że pożyczka nie miała miejsca, a w konsekwencji nie powstała też zaległość podatkowa.
W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi kasacyjnej firmy W. - Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do następujących wniosków i stwierdzeń:
Skarga ta nie podlega uwzględnieniu z braku usprawiedliwionych podstaw. Podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie stwarzał takiej podstawy.
Przyjęta za podstawę kasacyjną kwalifikacja podnoszonych uchybień nie jest pełna. Z treści zarzutu ponad wszelką wątpliwość wynika, że istota zastrzeżeń, jakie zgłasza firma W. wobec skarżonego orzeczenia sądu, sprowadza się do zakwestionowania ustaleń faktycznych.
W gruncie rzeczy w drodze wznowienia postępowania strona zmierzała do zweryfikowania ostatecznej decyzji organu podatkowego, poza zwykłym tokiem postępowania podatkowego, w ten sposób, że domagała się przyjęcia innej sytuacji faktycznej, niż ta, na której oparta została owa decyzja ostateczna.
W sferze operacji dokonanych przez firmę W., nadal pozostaje fakt powiększenia jej zasobów finansowych środkami pochodzącymi z nieujawnionych źródeł. Rezultatem tej operacji były transakcje wykazane na podstawie dokumentów. Konkurencyjny dowód z zeznań świadków, dowodzi jedynie zmiany osoby pożyczkodawcy.
Uzasadnienie, o którym mowa w art. 141 § 1 zd.1 ppsa formułuje wyczerpująco wymóg zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Stanowi on zatem regulację porządkową, wymieniającą konieczne elementy uzasadnienia wyroku.
W tym stanie rzeczy umieszczenie w podstawie kasacyjnej wyłącznie zarzutu naruszenia art. 141 § 1 ppsa nie może stanowić wystarczającej podstawy skutecznego wzruszenia zaskarżonego wyroku, o ile wymagane elementy znajdują się w jego uzasadnieniu.
W badanym wypadku nie można wykazać, że pod tym względem sąd naruszył powołany przepis. Z motywów wyroku wyłania się stanowisko sądu wobec wyjaśnień osób wskazanych przez stronę. Znajdują się w nim także wszystkie niezbędne elementy wymagane prawem. Z podanej wyżej istoty argumentów strony wynika natomiast, że w rzeczywistości zmierzała ona do kwestionowania stanu faktycznego ustalonego przez organy.
NSA nie kontroluje bezpośrednio legalności działania organów administracji publicznej oraz - będąc związany granicami skargi kasacyjnej - nie mógł oceniać, poza sformułowanym w niej, innych ewentualnych zarzutów.
Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna firmy W. podlegała oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 184 ppsa.
Koszty zasądzono po myśli art. 204 pkt 1 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI