III OSK 1918/23

III OSK 1918/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 739/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-06
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
art. 112 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 739/22 w sprawie ze skargi S. F. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 lutego 2022 r., nr 62/Kadr w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; II. zasądza od S. F. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 739/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. F. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Obrony Narodowej z 17 lutego 2022 r. nr 62/Kadr w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Dowódca [...] Brygady Obrony Terytorialnej, działając na podstawie § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 670 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie") 20 października 2021 r. złożył wniosek o zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej, z uwagi na uzyskanie przez skarżącego w opinii służbowej ogólnej oceny dostatecznej, która na podstawie art. 26 ust. 13 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1131, z późn. zm.) wskutek odwołania zyskała przymiot oceny ostatecznej. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 wymienionego rozporządzenia, w razie otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej, dowódca jednostki wojskowej może wystąpić z wnioskiem do organu zwalniającego za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Ponadto, Dowódca umotywował złożenie wniosku okolicznością, że u skarżącego nastąpiło pogorszenie dyscypliny wojskowej, co miało przełożenie na negatywny wpływ na morale innych żołnierzy.
W dniu 8 grudnia 2021 r. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej wydał rozkaz personalny nr 3565, którym zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i zarządził o przeniesieniu go do rezerwy z dniem 31 stycznia 2022 r., powołując się w szczególności na przesłanki, które były podstawą złożenia wniosku o zwolnienie.
W następstwie rozpoznania wniesionego przez skarżącego odwołania Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 17 lutego 2022 r., nr 62/Kadr uchylił rozkaz personalny z 8 grudnia 2021 r. w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, oraz utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny w pozostałej części i w tym zakresie podtrzymał dotychczasową argumentację.
W dniu 1 kwietnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wpłynęła skarga na powyższe rozstrzygnięcie organu. W jej treści, wskazując na art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw.
z art. 127 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) (dalej: "k.p.a."), skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przywrócenie go do zawodowej służby wojskowej oraz wypłatę zadośćuczynienia w kwocie odpowiadającej sześciokrotnej wartości jego miesięcznego uposażenia, zarzucając organowi naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 112 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji niedostateczne umotywowanie wydanego rozkazu personalnego. W pierwszej kolejności odniósł się do kwestii zarzutu "dostosowywania się do przepisów w ograniczonym zakresie", którego nie poparto żadnymi konkretnymi przykładami. Zwrócił uwagę również na to, że organ nie wyjaśnił, jakie cechy przesądzają o jego nieprzydatności w służbie wojskowej, a w szczególności dlaczego otrzymał niekorzystną i zaniżoną opinię służbową. Skarżący uznał powyższe działania jako przejaw dyskryminacji i działań odwetowych przeciwko niemu.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie
w całości, gdyż w jego ocenie organy prawidłowo ustaliły i przeanalizowały sytuację kadrową oficera, a także właściwie rozstrzygnęły kwestie, czy istnieje po stronie skarżącego słuszny interes przemawiający za pozostawieniem go w służbie oraz, czy istnieje w tej mierze interes społeczny (potrzeby Sił Zbrojnych), lub też, czy interes społeczny sprzeciwia się uwzględnieniu słusznego interesu strony. Minister uznał argument potrzeby podniesienia jakości profesjonalnej armii za uzasadniający konieczność zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.
Na wstępie Sąd podkreślił, że stosowanie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma charakter fakultatywny oraz uznaniowy i wymaga rozważenia zarówno słusznego interesu strony jak i interesu publicznego.
W ocenie Sądu I instancji okolicznością uzasadniającą wydalenie żołnierza mimo uzyskania przez niego oceny wyższej niż niedostateczna, jest przyjęcie przez niego wystarczająco nagannej postawy, skutkującej np. karą dyscyplinarną określającą niepełną przydatność do służby wojskowej, dwie oceny niedostateczne
z egzaminu wychowania fizycznego, czy też częste i budzące uzasadnione przypuszczenia przebywanie przez żołnierza na zwolnieniu lekarskim.
W przedmiotowej sprawie żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie zaistniała. Sąd stwierdził, że przyczyny wskazane przez organ są zbyt ogólnikowe i lakoniczne, a jedynym faktycznym kryterium, na którym oparto się w wydawanej decyzji jest uzyskanie przez skarżącego ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Obrony Narodowej zaskarżając go w całości, i zarzucając mu naruszenie następujących przepisów materialnych i procesowych:
1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) (dalej: "p.p.s.a.")
w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz z art. 7 i art. 77 § 1 i § 4 i art. 80 k.p.a. (Dz. U. z 2023 r. poz. 775) przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dowodzeniu, że przyczyny wskazane przez organ są zbyt ogólnikowe i lakoniczne, oraz że organ nie zawarł
w uzasadnieniu decyzji jakichkolwiek konkretów odnoszących się do sytuacji skarżącego oraz nie wyjaśnił nieprzeprowadzenia dowodów tj. przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, co doprowadziło do wydania przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia nieodpowiadającemu prawu, w kontekście również faktu, że wniosek dowodowy wpłynął do organu po dacie wydania decyzji, jak również tego, iż Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o przeprowadzenie de facto tych samych dowodów.
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieoddaleniu skargi pomimo naruszenia przez Sąd pierwszej instancji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy innych przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez de facto dowodzenie, że organ nie oparł swojego orzeczenia na niebudzących wątpliwości przesłankach, nie wyjaśnił sprawy opierając się na zasadzie prawdy obiektywnej oraz nie uzasadnił orzeczenia logicznie i rzeczowo w kontekście słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, tj. interesu Sił Zbrojnych, zauważając w swoim orzeczeniu w jednym zdaniu, że organ w tym zakresie podtrzymał dotychczasową argumentację
3) art. 133 § 1 oraz art. 106 § 3 oraz art. 7 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na naruszeniu zasady orzekania na podstawie akt sprawy, tj. takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadziło do przedstawienia przez Sąd I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, wyrażone stwierdzeniem, że w istocie uważna lektura zaskarżonej decyzji wskazuje, że jedyną konkretna okolicznością, na która powołuje się organ, jest kwestia otrzymania przez skarżącego dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej
4) art. 153 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zbyt ogólnikowym i lakonicznym przedstawieniu wskazań co do dalszego postępowania;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 3 § 1 w związku § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie skonstruowanej normy prawnej tj. m.in., że Sąd I instancji rozpoznał sprawę rozważając również kryterium zasadności, a nie tylko legalności rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Na podstawie powyższych zarzutów organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie skargi, zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego i rozpatrzenie skargi na rozprawie.
W piśmie z 10 lipca 2023 r. skarżący przedstawił nowe dowody celem uzupełnienia materiału dowodowego, podtrzymując tym samym swoje wcześniejsze stanowisko.
W piśmie z dnia 16 kwietnia 2024 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2024 roku skarżący potwierdził swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oświadczył, że w jego ocenie organy dopuściły się szeregu nieprawidłowości, a w szczególności w żaden sposób nie wskazały na konkretne okoliczności, które miałyby świadczyć o tym, że niewłaściwie wykonywał swoje obowiązki służbowe.
Skarżący złożył do akt pisemne oświadczenie z 30 kwietnia 2024 roku,
w którym eksponował, że zarzucany mu udział w posiedzeniu Zespołu Parlamentarnego w dniu 27 lipca 2021 był wyrazem działalności sygnalizacyjnej, informującej o łamaniu prawa, do którego doszło poprzez wprowadzenie przymusu szczepienia podczas epidemii COVID-19. Skarżący zwrócił uwagę, że przed udziałem w posiedzeniu Zespołu wyczerpał inne środki, które pozwalałyby na przywrócenie stanu zgodnego z prawem: złożył meldunek o przekroczeniu uprawnień i zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. W ocenie skarżącego jego działania zmierzały do obrony wartości inherentnych dla demokratycznego państwa prawnego, a jego zwolnienie ze służby było formą retorsji za ujawnienie nadużyć. Zdaniem skarżącego w toku postępowania odebrano mu możliwość czynnego udziału w sprawie.
Skarżący do oświadczenia załączył: notarialnie poświadczone oświadczenie P. D. – Prezesa Stowarzyszenia (...) z dnia 20 marca 2024 roku na okoliczność treści rozmowy przeprowadzonej w dniu 1 marca 2024 roku
z byłem wiceministrem MON, obecnym posłem na sejm M. O., postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2023 roku, sygn. Kp24/23 o uchyleniu postanowienia Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej Wydziału Żandarmerii Wojskowej w R. z 30 grudnia 2022 roku
w przedmiocie odmowy wszczęcia dochodzenia w sprawie o pomówienie skarżącego o postępowanie, które mogło narazić go na utratę zaufania potrzebnego na zajmowanym stanowisku, co skutkowało zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej, wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w L. z 27 marca 2024 roku, sygn. Sg.1/23, którym uniewinniono skarżącego od zarzutu przekroczenia obowiązków służbowych wynikających z ustawowych rygorów ochrony informacji niejawnych, polegającego na niewłaściwym przechowywaniu dokumentów niejawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny pozytywnie zweryfikował zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wzmiankowany zarzut podniesiono w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej wytknął Sądowi pierwszej instancji, że nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, że przyczyny wskazane przez organ, jako uzasadniające brak interesu społecznego w pozostawieniu skarżącego w służbie wojskowej są zbyt ogólnikowe i lakoniczne. Zarzucone deficyty uzasadnienia zaskarżonego wyroku,
w ocenie skarżącego kasacyjnie, powodują, że nie można odtworzyć przesłanek rozstrzygnięcia WSA w Warszawie i dokonać ich legalnościowej weryfikacji.
Wstępnie należy podać, że art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (zdanie pierwsze). Cytowany przepis określa wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia, z których wynika, iż sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie. Jednym z elementów koniecznych uzasadnienia jest wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia sąd powinien podać argumenty, którymi kierował się wydając takie, a nie inne rozstrzygnięcie oraz podać powody, dla których zarzuty
i argumenty podnoszone przez stronę uznał za zasadne, bądź niezasadne.
W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia - por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 września 2009 r., I OSK 1605/09; z 5 listopada 2010 r., II OSK 1713/10; z 30 listopada 2012 r., II FSK 745/11; z 16 kwietnia 2019 r., II FSK 3761/17; z 8 sierpnia 2019 r., II FSK 2675/17. Ponadto na gruncie art. 141 § 4 p.p.s.a. wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość,
a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu. Podkreślić należy, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie w stanie sprawy przyjętego stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego sprawy. Brak któregokolwiek z tych elementów skutkuje naruszeniem przez sąd
art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nieprzyjęcie stanu faktycznego pozbawia sąd administracyjny możliwości jego subsumcji z wzorcem ustawowym. Podobnie uzasadnienie wyroku, zawierające jedynie opis poszczególnych elementów stanu faktycznego, bez wskazania, w jakim zakresie zostały one przyjęte przez sąd i dlaczego, nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przypomnieć wreszcie należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, zgodnie
z którym przez stan sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., należy rozumieć nie tylko zwięzłe przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji, ale także, jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. Ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności
z prawem. Ocena prawna ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności
z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego dokonywana już jest
w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Prawidłowe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie jest możliwe bez prawidłowej oceny podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Tylko wtedy bowiem sąd administracyjny władny jest dokonać prawidłowej oceny zastosowania prawa materialnego przez organ administracji, tj. przyrównać przyjęty stan faktyczny do miarodajnej normy prawa materialnego i ustalić na tej podstawie treść wyroku.
Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji nie spełnia kryteriów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA, w części zważającej uzasadnienia szeroko przedstawia systemowo-normatywne uwarunkowania stosowania art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jednakże czyni to w sposób abstrakcyjny, bez referencji do stanu faktycznego sprawy. Jeżeli w ostatecznych konkluzjach legalnościowej oceny decyzji Ministra Obrony Narodowej z 17 lutego
2022 r., nr 62/Kadr ujawnionej w sentencji wyroku, Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo, albowiem stosując art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organ nie rozważył interesu skarżącego
i słusznego interesu społecznego, to w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia WSA powinien podać, konkretnie na jakiej podstawie opiera swoją oceną.
W części zważającej uzasadnienia WSA dochodzi do słusznego przekonania, że dla zastosowania art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie jest wystarczające spełnienie przesłanki wyjściowej, jaką jest otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Z uwagi na fakultatywny i uznaniowy charakter kompetencji przewidzianej treścią art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dla prawidłowego jej wykorzystania wymagane jest uprzednie rozważenie słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, tj. interesu Sił Zbrojnych. Wadliwości kwestionowanej skargą decyzji WSA upatruje właśnie w nienależytym, bo lakonicznym i ogólnikowym, rozważeniu obu wspomnianych interesów. Jako przykłady okoliczności uzasadniających zwolnienie żołnierza w trybie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych WSA podaje kary dyscyplinarne określające niepełną przydatność do służby wojskowej, dwie oceny niedostateczne z egzaminu
z wychowania fizycznego, czy też częste i budzące uzasadnione przypuszczenia przebywanie przez żołnierza na zwolnieniu lekarskim. Zwraca uwagę, że w sprawie takie okoliczności nie wystąpiły, a w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie ma jakichkolwiek konkretów, które dotyczą skarżącego.
Stanowiska Sądu pierwszej instancji nie sposób podzielić. Lektura uzasadnienia decyzji Ministra Obrony Narodowej z 17 lutego 2022 r. nr 62/Kadr wykazuje, że zawarto w niej szereg rzeczowych argumentów, które w ogóle nie zostały rozważone przez WSA.
Wyjściowo organ zaznaczył, iż stosowanie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wymaga wyważenia słusznego interesu żołnierza przemawiającego za pozostawieniem go w służbie mimo otrzymania dostatecznej oceny okresowej z interesem służby Sił Zbrojnych, której potrzeby mogą się interesowi żołnierza sprzeciwiać.
Dalej organ podał, że w ogólnym interesie Sił zbrojnych jest podnoszenie jakości profesjonalnej armii zawodowej. Zdaniem organu w sprzeczności z tym interesem pozostaje ograniczone spełnianie przez skarżącego kryterium odpowiedzialności oraz stosowania się do przepisów, norm i reguł. Dalej organ zwrócił uwagę, że analiza oceny wywiązywania się z obowiązków lub zadań oraz oceny kompetencji i predyspozycji dokonana przez przełożonego oraz dowódcę jednostki wojskowej wykazała, że skarżący nie spełnia podstawowych wymogów umożliwiających pełnienie zawodowej służby wojskowej na profesjonalnym poziomie. Skarżący nie wykazuje cech osobowości, które pozwalają na podejmowanie trudnych decyzji i jednocześnie ukierunkowanie się na dobro grupy. Skarżący jako dowódca kompanii nie stosował się do ogólnie oraz wewnętrznie obowiązujących przepisów, czy regulaminów przez co negatywnie wpływał na dyscyplinę i morale innych żołnierzy, tym bardziej, że jako oficer – dowódca, skarżący miał w swoich podstawowych obowiązkach wyszczególnione przestrzeganie zasad dotyczących utrzymywania wysokiego poziomu dyscypliny oraz zapobiegania powstawaniu negatywnych zdarzeń w dyscyplinie.
W uzasadnianiu decyzji również podano, że skarżący niejednokrotnie negował zasadność i podstawy prawne rozkazów i decyzji wyższych przełożonych, czym wpływał negatywnie na dyscyplinę i morale innych żołnierzy. Rozmowy mające na celu uzmysłowienie roli dowódcy kompanii i związanej z tym stanowiskiem odpowiedzialności za podwładnych, ich postawę, poczucie wspólnoty i lojalności nie odnosiły skutków.
Organ podał dalej, że skarżący jawnie naruszył postanowienia decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 47/MON z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie zasad realizacji polityki informacyjnej i funkcjonowania służby komunikacji społecznej w resorcie obrony narodowej, co bezsprzecznie świadczy o lekceważącym stosunku do obowiązujących przepisów oraz zasad wynikających za specyfiki służby wojskowej. Fakt nieuprawnionego upublicznienia i przekazania informacji i dokumentów służbowych członkom Parlamentarnego Zespołu ds. Szczepień Dzieci i Dorosłych budzi uzasadnione obawy, czy daje on rękojmię zachowania tajemnicy prawnie chronionej. Podkreślono, że stanowisko dowódcy kompanii jest jednym z kluczowych stanowisk w łańcuch dowodzenia. Żołnierze wyznaczani na takie stanowiska powinni cechować się nienaganną postawą, gwarantującą nie tylko realizację zadań na odpowiednim poziomie ale również gotowość do ponoszenia konsekwencji swoich zachowań i decyzji, w tym także ich wpływu na podległych żołnierzy. Waga stanowiska i związana z nim możliwość oddziaływania na postawy, morale i zachowania podwładnych stawia oficera w tej szczególnej roli.
Jako kolejną okoliczność uzasadniającą zwolnienie skarżącego podano, iż od 18 grudnia 2019 r. ze względu na obniżenie poziomu dyscypliny skarżący nie był wyróżniany przez przełożonych. W dniu 13 sierpnia 2021 r. w stosunku do skarżącego wydano orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej w postaci kary pieniężnej w wysokości pięciu stawek dziennych za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na wystąpieniu i udzielaniu informacji bez zgody Dowódcy [...]BOT, tj. naruszeniu postanowień decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 47/MON z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie zasad realizacji polityki informacyjnej i funkcjonowania służby komunikacji społecznej w resorcie obrony narodowej.
W podsumowaniu organ wyjaśnił, że wobec zmian organizacyjno-etatowych
w Siłach Zbrojnych konieczne jest znalezienie miejsca służby żołnierzom
z przeformowywanych jednostek, którzy wykonują swoje obowiązki w taki sposób, że otrzymują oceny dobre, bardzo dobre a często wręcz wzorowe. Skarżący –
w ocenie organu – takich standardów nie spełnia. Organ podkreślił także, że w dobie profesjonalizacji Sił Zbrojnych w interesie społecznym, tożsamym z potrzebami armii, leży, aby kluczowe stanowiska służbowe w Wojsku Polskim były obsadzane żołnierzami zawodowymi, którzy nie tylko spełniają wymagania formalne do ich objęcia, ale też dają gwarancję długoterminowego wykonywania powierzonych im zadań w sposób najbardziej profesjonalny.
Do przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności oraz sformułowanych na ich podstawie ocen konfrontujących interes społeczny – potrzeby Sił Zbrojnych - z interesem skarżącego, Sąd pierwszej instancji w ogóle się nie odniósł. Zaskarżony skargą kasacyjną wyrok w zakresie, w jakim odmawia legalności zastosowania wobec skarżącego art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie poddaje się weryfikacji. Wyrażona przez WSA ocena,
w ramach której uzasadnienie zaskarżonej decyzji określono jako lakoniczne
i ogólnikowe jest co najmniej przedwczesna. WSA powinien uwzględnić każdą
z okoliczności powołanych przez organ jako przemawiającą za tym, że skarżący nie powinien pozostać w służbie, rozważyć czy okoliczności te znajdują potwierdzenie
w materialne dowodowym - o ile każda z tych okoliczności wymaga dowodu –
i wreszcie, czy rzeczywiście okoliczności te świadczą o tym, że w interesie społecznym jest, aby skarżący został ze służby zwolniony. Jednocześnie należy przypomnieć raz jeszcze, że decyzja o zwolnieniu żołnierza ze służby wojskowej na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma charakter uznaniowy. Jedyną przesłanką faktyczną uruchamiającą kompetencję do jego zastosowania jest otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny
w opinii służbowej. Rozważenie interesu społecznego – interesu Sił Zbrojnych –
i interesu indywidualnego żołnierza nie jest elementem stanu faktycznego, od ustalenia którego uzależnione jest stosowanie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przedmiotowe wartościowanie następuje na etapie wyboru konsekwencji stosowania tego przepisu. Należy podkreślić, że jeżeli organ powoła się na rzeczowe i rzeczywiste okoliczności, które pozwalają na zajęcie stanowiska, iż nie jest w interesie Sił Zbrojnych, aby żołnierz pozostał w służbie, to sformułowana w ramach tego stanowiska ocena pozostaje poza weryfikacyjną kompetencją sądów administracyjnych. Ocena, czy dany żołnierz jest wartościowy
z perspektywy Sił Zbrojnych należy do jego przełożonych i ustrojowo właściwych organów. Rolą sądów administracyjnych jest rozstrzyganie o tym, czy organ
w konkretnych okolicznościach prawidłowo zastosował art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy
o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w tym czy rozważył interes społeczny
i słuszny interes żołnierza. Nie jest natomiast rolą sądów administracyjnych rozstrzyganie o tym, czy wynik przeprowadzonego przez organ wartościowania obu interesów jest właściwy z uwagi na kryteria celowości, czy słuszności. Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej opiera się wyłącznie o kryterium legalności – art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Charakter wadliwości zaskarżonego wyroku, wynikający z naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bezprzedmiotowym czyni odnoszenie się do pozostałych zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego sformułowanego w piśmie z dnia 12 lipca 2023 roku. Wnioskowane przez skarżącego dowody zmierzają do wykazania wadliwości opinii służbowej z 2021 roku. Należy podkreślić, że postępowanie kasacyjne zostało zainicjowane przez organ, nie przez skarżącego. A zatem to organ, stosownie do postanowień art. 185
§ 1 p.p.s.a. wyznacza granice i podstawy weryfikacji wyroku sądu pierwszej instancji. Ponadto, prowadzone przez sąd administracyjny w trybie art. 106 p.p.s.a. postępowanie dowodowe ma charakter uzupełniający. Celem tego postępowania nie jest uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, lecz materiału, który jest konieczny do przeprowadzenia sądowoadministracyjnej kontroli tej decyzji. Wnioskowane przez skarżącego dowody nie są niezbędne do wydania rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Analogicznie należy odnieść się do dokumentów dołączonych do akt na rozprawie
w dniu 30 kwietnia 2024 roku.
Z wyłożonych względów, wobec naruszenia przez Sąd pierwszej instancji
art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z kompetencji kasacyjnej przewidzianej treścią art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji rozważy okoliczności podane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podda je ocenie przez pryzmat rygorów stosowania art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).