II FSK 740/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-25
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyegzekucja administracyjnawstrzymanie wykonanianieruchomośćprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiskarga kasacyjna

NSA wstrzymał wykonanie decyzji podatkowej w związku ze skargą kasacyjną, uznając, że sprzedaż nieruchomości mieszkalnej mogłaby spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Skarżący J.W. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS dotyczącą podatku dochodowego za 2016 r. Następnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. NSA uwzględnił wniosek, wskazując, że egzekucja z nieruchomości mieszkalnej, w której skarżący zamieszkuje z niepełnosprawną matką, może prowadzić do trudnych do odwrócenia skutków prawnych i faktycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał wniosek J.W. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, od którego skarżący wniósł skargę kasacyjną. NSA, działając na podstawie art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.), postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że skarżący uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazano na fakt wszczęcia egzekucji z jedynego lokalu mieszkalnego skarżącego, w którym zamieszkuje on z niepełnosprawną matką, nad którą sprawuje opiekę. Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji mogłaby wywołać skutki niemożliwe do odwrócenia, zwłaszcza w przypadku późniejszego uchylenia decyzji podatkowej przez sądy administracyjne. NSA podkreślił, że wstrzymanie wykonania jest środkiem tymczasowym i nie stanowi oceny merytorycznej zasadności skargi kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, wstrzymanie wykonania decyzji jest uzasadnione, jeśli strona uprawdopodobni niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co w przypadku egzekucji z nieruchomości mieszkalnej strony może mieć miejsce.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości mieszkalnej w drodze licytacji, w której strona zamieszkuje z niepełnosprawną matką, może wywołać trudne lub niemożliwe do odwrócenia skutki prawne i faktyczne, co uzasadnia zastosowanie środka tymczasowego w postaci wstrzymania wykonania decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (3)

Główne

P.p.s.a. art. 61 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis stosowany do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w przypadku skargi kasacyjnej.

u.p.e.a. art. 110s § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. O postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy oszacowania nieruchomości jako etapu egzekucji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Egzekucja z jedynego lokalu mieszkalnego skarżącego, w którym zamieszkuje z niepełnosprawną matką, może prowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania decyzji jest konieczne dla ochrony praw strony do dachu nad głową i zapewnienia możliwości przywrócenia stanu poprzedniego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków szkoda, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości

Skład orzekający

Anna Dumas

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawach egzekucyjnych dotyczących nieruchomości mieszkalnych, zwłaszcza gdy strona ma na utrzymaniu osoby zależne."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie wniosku o wstrzymanie wykonania, nie rozstrzyga merytorycznie sprawy podatkowej ani kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak prawo chroni podstawowe prawa obywatela (prawo do mieszkania) w kontekście egzekucji administracyjnej, nawet w sprawach podatkowych.

Egzekucja komornicza a prawo do mieszkania: NSA wstrzymuje działania, chroniąc dom dłużnika.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 740/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dumas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Bk 26/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-02-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J.W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 26/23 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 28 października 2022 r. nr 2001-IOD.4102.16.2022 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 26/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 28 października 2022 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r.
Od powyższego wyroku Skarżący wywiódł skargę kasacyjną a następnie pismem z 21 września 2023 r. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 193 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa art. 61 § 1 P.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Wstrzymanie wykonania decyzji następuje więc wyłącznie na wniosek strony i to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą okoliczności opisane w przytoczonym powyżej przepisie.
Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10). Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy, przy czym uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Ponadto, argumentacja strony odnosząca się do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188).
W rozpatrywanej sprawie, na podstawie przedłożonych dokumentów możliwa była weryfikacja twierdzeń Skarżącego i w jej następstwie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Strony wskazał, że pismem z 15 maja 2023 r. Skarżący został zawiadomiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. o zajęciu jego majątku w postaci spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Ww. lokal pozostaje zamieszkały przez Skarżącego wraz z jego matką a Skarżący nie posiada tytułu do innego lokalu. Organ, dokonując zajęcia nieruchomości wezwał Skarżącego do uiszczenia należności pieniężnych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi stanowiącymi łącznie sumę 121 013,40 zł, na którą składały się należności wynikające z zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2015-2018 (należność główna za rok 2016 r. określono na kwotę 14.681 zł; załącznik nr 1 do wniosku). W dniu 18 maja 2023 r. został dokonany w księdze wieczystej nieruchomości wpis zawierający informację o wszczęciu egzekucji na podstawie zajęcia nieruchomości numer [...] z dnia 15 maja 2023 r., dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. (zawiadomienie wystawione przez Sąd Rejonowy w A. z 18 maja 2023 r. o wszczęciu egzekucji, załącznik nr 2 do wniosku). We wniosku wskazano także, że w toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 8 września 2023 r. wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania nieruchomości Skarżącego a na dzień 11 października 2023 r. zaplanowano oględziny nieruchomości (postanowienie o wyznaczeniu rzeczoznawcy, załącznik nr 3 do wniosku). Dodatkowo podniesiono, że matka Skarżącego ma orzeczoną niepełnosprawność o stopniu znacznym (załącznik nr 6 do wniosku). Skarżący sprawuje nad nią stałą opiekę i z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 2458 zł w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (decyzje Prezydenta Miasta A. z 12 grudnia 2022 r. oraz z 17 maja 2023 r., załączniki nr 7 i 8 do wniosku).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona argumentacja uzasadnia udzielenie Skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oszacowanie nieruchomości, zgodnie z art. 110s § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") jest jednym z etapów egzekucji z nieruchomości, a cała procedura unormowana w Dziale II Rozdziale 7 u.p.e.a. ukierunkowana jest na dokonanie sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji. Przeniesienie własności nieruchomości w drodze licytacji może wywołać trudne lub niemożliwe do odwrócenia skutki. Gdyby bowiem kontrola legalności dokonana przez sądy administracyjne doprowadziła do uchylenia decyzji, przywrócenie stanu sprzed egzekucji - z wysokim prawdopodobieństwem - może okazać się niemożliwe do zrealizowania. Okoliczności wskazane przez Skarżącego, poparte stosownym materiałem źródłowym, uprawdopodabniają zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że wstrzymanie wykonania decyzji jest jedynie środkiem ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny zasadności merytorycznej skargi, czy skargi kasacyjnej, a wyłącznie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Z tych względów rozpatrując wniosek strony nie rozważano zarzutów dotyczących prawidłowości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 28 października 2022 r.
W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 5 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI