II FSK 731/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-05-25
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychoduakcjekredytprowizjaodsetkiinterpretacja przepisówprawo podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną organu podatkowego, potwierdzając, że odsetki i prowizje od kredytu zaciągniętego na zakup akcji, nawet jeśli kredyt nie został w pełni wykorzystany, stanowią koszty uzyskania przychodu.

Sprawa dotyczyła możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu odsetek i prowizji od kredytu zaciągniętego na zakup akcji, który nie został w pełni wykorzystany z powodu redukcji zleceń. Organ podatkowy twierdził, że koszty te powinny być proporcjonalne do faktycznie wykorzystanej części kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając całość poniesionych kosztów za koszty uzyskania przychodu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając stanowisko WSA i podkreślając, że koszty te są ponoszone w celu osiągnięcia przychodu i stanowią element stały umowy kredytowej.

Sprawa rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych i możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu odsetek i prowizji od kredytu bankowego zaciągniętego na zakup akcji. Skarżąca Renata B. złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku, argumentując, że zaniżyła koszty uzyskania przychodu w zeznaniu PIT-38. Organ podatkowy zakwestionował możliwość zaliczenia całości prowizji i odsetek do kosztów, twierdząc, że powinny być one proporcjonalne do faktycznie wydatkowanej kwoty na zakup akcji, zwłaszcza że część kredytu została zwrócona z powodu redukcji zleceń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu, uznając, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu, w tym odsetki i prowizje od kredytu, stanowią koszty uzyskania przychodu, nawet jeśli kredyt nie został w pełni wykorzystany. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, oddalił ją, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że konstrukcja kosztów uzyskania przychodu opiera się na klauzuli generalnej, a wydatki te są ponoszone w celu osiągnięcia przychodu. Odsetki i prowizje od kredytu są kosztami okołokredytowymi, które warunkują udzielenie kredytu i są stałymi elementami umowy, a ich wysokość nie ulega zmianie w związku ze zwrotem niewykorzystanej części kredytu. NSA uznał, że wykładnia art. 22 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT dokonana przez WSA była prawidłowa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odsetki i prowizje od kredytu zaciągniętego na zakup akcji stanowią koszty uzyskania przychodu w całości, niezależnie od tego, czy kredyt został w pełni wykorzystany, pod warunkiem, że zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodu.

Uzasadnienie

Koszty uzyskania przychodu są definiowane przez klauzulę generalną (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.) jako wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkami określonymi w art. 23. Odsetki i prowizje od kredytu są kosztami okołokredytowymi, które są stałym elementem umowy kredytowej i warunkują jego udzielenie. Ich poniesienie jest niezbędne do realizacji celu, jakim jest zakup akcji, a tym samym osiągnięcie przychodu z ich zbycia. Zwrot niewykorzystanej części kredytu nie wpływa na wysokość tych kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów to wszelkie wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów, pod warunkiem wykazania ich bezpośredniego związku z działalnością gospodarczą i wpływu na wielkość przychodu. Obejmuje to odsetki i prowizje od kredytu zaciągniętego na zakup akcji, nawet jeśli kredyt nie został w pełni wykorzystany.

u.p.d.o.f. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

pkt 38 - Wydatki na objęcie lub nabycie akcji nie są zaliczane do kosztów uzyskania przychodu w chwili ich poniesienia, lecz stają się nimi w chwili zbycia. Nie wyklucza to jednak zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z zaciągnięciem kredytu na nabycie akcji, nawet jeśli kredyt nie został w pełni wykorzystany.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 5a

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja inwestycji do celów podatku dochodowego od osób fizycznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odsetki i prowizje od kredytu zaciągniętego na zakup akcji, nawet jeśli kredyt nie został w pełni wykorzystany, stanowią koszty uzyskania przychodu w całości, ponieważ zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodu. Koszty okołokredytowe są stałym elementem umowy kredytowej i nie podlegają proporcjonalnemu zmniejszeniu w stosunku do faktycznie wykorzystanej kwoty kredytu.

Odrzucone argumenty

Koszty uzyskania przychodu z tytułu sprzedaży akcji powinny być ograniczone do części faktycznie wydatkowanej na zakup akcji, proporcjonalnie do wykorzystanej części kredytu. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. wprowadza ograniczenia co do możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z zaciągnięciem kredytu w celu nabycia akcji, jeśli kredyt nie został w pełni zużyty.

Godne uwagi sformułowania

konstrukcja kosztów uzyskania przychodów, określona w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest oparta na swoistej klauzuli generalnej kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkami taksatywnie wymienionymi w art. 23 powołanej ustawy każdemu kredytowi towarzyszą tzw. koszty okołokredytowe /prowizja banku, marża, opłaty przygotowawcze, itp./ oraz odsetki Uiszczenie tychże kosztów warunkuje co do zasady udzielenie kredytu na wybrany cel Zwrot niewykorzystanej części kredytu nie wpływa na "proporcjonalne" obniżenie ich wysokości, uprzednio ustalonej przy zawieraniu umowy kredytowej.

Skład orzekający

Anna Maria Świderska

sprawozdawca

Grzegorz Borkowski

przewodniczący

Jerzy Rypina

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że odsetki i prowizje od kredytu zaciągniętego na zakup akcji, nawet jeśli kredyt nie został w pełni wykorzystany, stanowią koszty uzyskania przychodu w całości. Ugruntowanie interpretacji klauzuli generalnej kosztów uzyskania przychodu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakupu akcji z wykorzystaniem kredytu, który nie został w pełni wykorzystany. Interpretacja opiera się na przepisach ustawy o PIT obowiązujących w dacie orzekania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z kosztami uzyskania przychodu przy inwestycjach giełdowych, co jest interesujące dla szerokiego grona inwestorów i prawników. Wyjaśnia istotne niuanse interpretacyjne przepisów podatkowych.

Kredyt na akcje a koszty uzyskania przychodu: NSA wyjaśnia, co możesz odliczyć.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 731/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Maria Świderska /sprawozdawca/
Grzegorz Borkowski /przewodniczący/
Jerzy Rypina
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 3287/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-01-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174, art. 183 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 38
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia del. NSA Anna Maria Świderska (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3287/05 w sprawie ze skargi Renaty B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 września 2005 r. (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. oraz określenia wysokości nadpłaty tego podatku za 2004 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
II FSK 731/06
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2006 r., III SA/Wa 3287/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Renaty B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 września 2005 r. (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok oraz określenia wysokości nadpłaty tego podatku za 2004 rok, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z dnia 28 kwietnia 2005 r. Renata B. złożyła w Urzędzie Skarbowym w Mińsku wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. z uwagi na wykazanie w zeznaniu podatkowym PIT-38 zaniżonej kwoty kosztów uzyskania przychodu w związku z odpłatnym zbyciem papierów wartościowych.
Decyzją z dnia 12 lipca 2005 r., (...), Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości 11.727,20 zł oraz określił wysokość nadpłaty w podatku dochodowym za 2004 rok w kwocie 50,70 zł. Swoje stanowisko organ podatkowy uzasadnił tym, że kwoty prowizji i odsetek od kredytu zaciągniętego na zakup akcji nie mogą być w całości zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, lecz tylko w wysokości proporcjonalnej do kwoty kredytu, który faktycznie został wydatkowany na zakup akcji.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu podatkowego I instancji, iż zaciągnięcie kredytu na zakup akcji jest inwestycją, która z uwagi na dokonane redukcje akcji została całkowicie lub częściowo zaniechana. Skarżąca oświadczyła, że kredyty przez nią zaciągnięte zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem w 100 % tzn. na zakup akcji, a ilość akcji jaką ostatecznie nabyła, nie odgrywa roli w kwestii poniesionych kosztów. Kwota poniesionych kosztów jest wartością stałą /prowizja od kredytów/. Zdaniem skarżącej dokonana przez organ podatkowy interpretacja przepisów jest niewłaściwa, bowiem mogłaby prowadzić do sytuacji, gdy podatnik płaciłby podatek mimo faktycznie poniesionej straty. W ocenie skarżącej całość poniesionych przez nią kosztów, tj. 6 510,75 zł /5 810,89 zł prowizja i odsetki 699,86 zł/ powinny być uznane za koszty uzyskania przychodu. W związku z tym kwota nadpłaty powinna wynosić 1.237,04 zł. Dodatkowo skarżąca wskazała, że urzędy skarbowe stosują trzy interpretacje prawa podatkowego w tożsamych przedmiotowo sprawach, a takie działania organów podatkowych naruszają art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 30 września 2005 r., (...), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia z dnia 12 lipca 2005 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest wysokość kosztów uzyskania przychodu z tytułu sprzedaży akcji, a mianowicie kosztów związanych z odsetkami i prowizją od kredytów zaciągniętych na zakup akcji.
Dysponując środkami własnymi oraz zaciągniętymi kredytami skarżąca złożyła ofertę na zakup akcji. W związku z tym, iż nastąpiły znaczne redukcje przy zakupie akcji, w efekcie kredyty zostały w całości lub w znacznej części zwrócone bankom. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. zapłacone prowizje /opłaty przygotowawcze/ jak i odsetki od kredytów zaciągniętych na zakup akcji stanowią koszt uzyskania przychodu, ale tylko w części faktycznie wydatkowanej na zakup akcji. W sytuacji, gdy tylko część kredytu jest wykorzystana na zakup akcji w związku z redukcją zleceń, odsetki i prowizje przypadające proporcjonalnie na niewykorzystaną część kredytu, nie stanowią kosztów uzyskania przychodu z tytułu zbycia akcji. Tym samym przepis art. 23 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowiący o możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów zapłaconych odsetek od kredytów, może dotyczyć wyłącznie odsetek przypadających proporcjonalnie na wykorzystaną część kredytów na zakup akcji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Renata B. podniosła, że jej zdaniem z obowiązujących przepisów nie wynika, iż nie można uznać za koszty uzyskania przychodów całości prowizji i odsetek, przeciwnie zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów są wszystkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów. Skarżąca stwierdziła także, że teza o zaniechaniu inwestycji jest całkowicie nieprawdziwa, ponieważ kredyt umożliwił jej złożenie zlecenia na większą liczbę akcji i umożliwił zakup pewnej liczby akcji. Nie może więc być mowy wbrew twierdzeniom organów podatkowych o zaniechaniu inwestycji. Zaciągnięcie kredytu w kwocie wyższej niż wartość zakupionych akcji wynikała ze specyfiki sprzedaży akcji, a w szczególności to, że oferujący określał przedział cenowy akcji, w którym miała się zawierać cena emisyjna /sprzedaży/. Składając więc zapis-zlecenie musiała to zrobić po cenie maksymalnej z przedziału cenowego, a ponieważ cenę sprzedaży określał następnie oferujący na podstawie warunków określonych w prospekcie emisyjnym, nawet w przypadku zakupu wszystkich akcji na jakie opiewało zlecenie, mogła wystąpić sytuacja niewykorzystania w 100 % kredytu, np. w przypadku określenia ceny sprzedaży z dolnego przedziału cenowego. Dodatkowo skarżąca wskazała, że urzędy skarbowe stosują trzy interpretacje prawa podatkowego w tożsamych przedmiotowo sprawach, a takie działania organów podatkowych naruszają art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Uchylając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż konstrukcja kosztów uzyskania przychodów, określona w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest oparta na swoistej klauzuli generalnej, która stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkami taksatywnie wymienionymi w art. 23 powołanej ustawy. Wykładnia gramatyczna użytego przez ustawodawcę pojęcia "koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów" oznacza, że podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem, iż wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Zdaniem Sądu pierwszej I instancji z powyższego wynikają dwie konstatacje, a mianowicie, że to na podatniku, zgodnie z powszechnie stosowaną na gruncie prawa polskiego zasadą jako na osobie wywodzącej z określonych faktów skutki prawne spoczywa ciężar ich udowodnienia oraz, że warunkiem odliczenia wydatków od przychodu jest udokumentowanie faktu poniesienia wydatku w sposób niebudzący wątpliwości.
W dalszych motywach wyroku Sąd ten, prezentując stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii klasyfikowania wydatków jako kosztów uzyskania przychodów, wskazał, że bezspornym w sprawie jest, iż skarżąca zaciągnęła kredyt bankowy na zakup akcji w wysokości wyższej niż wartość faktycznie zakupionych akcji. Kredyt ten nie został w całości wykorzystany i następnie zwrócony do banku, ponieważ cena sprzedaży akcji, na które skarżąca złożyła zlecenie zakupu akcji, okazała się niższa niż kwota zaciągniętego kredytu w celu nabycia akcji. Sytuacja ta spowodowała jednak poniesienie kosztów bezzwrotnej prowizji obliczonej procentowo od kwoty udzielonego kredytu oraz odsetek od całej kwoty kredytu obliczonych na dzień spłaty, za okres korzystania z kredytu.
Sąd podkreślił przy tym, że organy podatkowe nie kwestionują faktu poniesienia przez skarżącą wydatku w wysokości przez nią wskazanej, utożsamiają jednak cel poniesionego wydatku ze skutkiem podjętych przez nią działań. Zakwalifikowanie przez organy podatkowe do kosztów uzyskania przychodu tylko w części faktycznie poniesionych przez skarżącą wydatków, w postaci bezzwrotnej prowizji bankowej i odsetek obliczonych proporcjonalnie do kwoty kredytu odpowiadającej cenie zakupionych akcji nie znajduje, zdaniem Sądu, uzasadnienia w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w szczególności w art. 22 ust. 1 powołanej ustawy. Organy podatkowe w swych rozważaniach pominęły okoliczność, iż skarżąca faktycznie zapłaciła prowizję i odsetki obliczone od kwoty kredytu w pełnej wysokości, a nie tylko w części wykorzystanej na zakup akcji. Zapłacenie tych opłat, było warunkiem koniecznym otrzymania kredytu, a cena zakupu akcji, w momencie ubiegania się o kredyt przez skarżącą była wartością przyszłą i niepewną. Okoliczności tych organy orzekające w sprawie nie kwestionują. Nie ulega również wątpliwości, że celem zaciągniętego przez stronę skarżącą kredytu było nabycie akcji. W rezultacie opłaty za przygotowanie kredytu oraz odsetki od kredytu zaciągniętego przez podatnika w celu nabycia akcji mogą stanowić koszt uzyskania przychodów z tytułu ich zbycia w takiej wysokości, w jakiej zostały faktycznie poniesione przez podatnika, jeżeli są to wydatki o charakterze definitywnym, które na podstawie zawartej z bankiem umowy podatnik zobowiązany był ponieść nawet w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu w całości lub w części.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko skarżącej, iż niewykorzystanie kredytu w całości, nie stanowi zaniechania inwestycji w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 35. Pojęcie inwestycji do celów podatku dochodowego od osób fizycznych zostało określone w art. 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez którą należy rozumieć środki trwałe w budowie w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. /Dz.U. 2002 nr 76 poz. 694/. Kredyt z pewnością środkiem trwałym w budowie nie jest, dlatego też dalsze rozważania w kwestii Sąd ten uznał za bezprzedmiotowe.
Wychodząc z powyższych przesłanek Sąd pierwszej instancji w konkluzji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w W., reprezentowany przez radcę prawnego Zbigniewa G.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię treści art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polegająca na przyjęciu założenia, iż kosztem uzyskania przychodu przy nabyciu akcji jest cała kwota odsetek od zaciągniętego na ten cel kredytu, bez względu na to w jakiej faktycznie proporcji kredyt został zużyty;
2. naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polegającą na uznaniu, że ta regulacja prawna nie wprowadza żadnych ograniczeń co do możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z zaciągnięciem kredytu w celu nabycia akcji po ich sprzedaży, bez względu na to w jakiej faktycznie proporcji został on zużyty.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o "stwierdzenie niezgodności z prawem wydanego wyroku z dnia 21 stycznia 2006 r., III SA/Wa 3287/05" i jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący, przywołując stan faktyczny sprawy, stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, iż opłaty za przygotowanie kredytu zaciągniętego przez podatnika w celu nabycia akcji mogą stanowić koszt uzyskania przychodów z tytułu ich zbycia w takiej wysokości, w jakiej faktycznie zostały poniesione przez podatnika, jeżeli są to wydatki o charakterze definitywnym. Ustawodawca wprowadził bowiem w art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźne ograniczenie sprowadzające się do stwierdzenia, iż wydatki na objęcie lub nabycie akcji nie są zaliczane do kosztów uzyskania przychodu. Stają się jednak nimi w chwili zbycia. Konstrukcja omawianego przepisu wyraźnie wskazuje, iż koszty uzyskania przychodu zostały związane przez ustawodawcę jedynie z kosztami poniesionymi na akcje faktycznie nabyte. Na uwagę zasługuje również czas, w którym istnieje możliwość odliczenia kosztów uzyskania przychodu, a mianowicie nie chwila ich poniesienia, a moment sprzedaży akcji.
Jednocześnie strona skarżąca podniosła, że zaciągnięcie kredytu na nabycie akcji wiąże się po stronie inwestora z ryzykiem redukcji ilości sprzedawanych akcji i jest to ryzyko inwestora. Można przy tym założyć także, iż zaciągający kredyt nie nabędzie żadnej akcji. W takiej sytuacji więc, koszty zaciągnięcia kredytu nigdy nie zostaną zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Oznacza to zatem, że ustawodawca świadomie uznał, iż w takich przypadkach koszty zaciągnięcia kredytu na nabycie akcji mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu proporcjonalnie do wydatków faktycznie poniesionych na nabycie akcji, a nie łączną wysokość kosztów kredytu zaciągniętego na ten cel.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W odniesieniu do prawa materialnego w skardze kasacyjnej należy wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub właściwe zastosowanie.
Przytaczając ustawowe podstawy skargi kasacyjnej strona skarżąca zobligowana jest nie tylko dokładnie je sprecyzować, ale także uzasadnić. Stawianie skardze kasacyjnej tak wysokich wymagań jest niezbędne, ponieważ zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Stawianym przez ustawodawcę wymogom co do zasady odpowiada skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie. Niemniej wskazać trzeba, że skarga przytacza tylko jedną z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, to jest naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Autor skargi kasacyjnej wywodzi, że Sąd pierwszej instancji uchybił w ten sposób przepisom: 1/ art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz 2/ art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że błędna wykładnia zachodzi wówczas, gdy sąd mylnie zrozumiał treść danej normy prawnej, zaś niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd w subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej /por. B. Gruszczyński [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. II., Warszawa 2006, s. 378/.
Podkreślenia poza tym wymaga, że skoro autor skargi kasacyjnej nie podniósł zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to tym samym nie zakwestionował ani stanu faktycznego ustalonego w sprawie w postępowaniu podatkowym, ani też jego oceny dokonanej przez organy podatkowe, następnie podzielonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżony wyrok był obarczony wadami wskazanymi w skardze kasacyjnej, a tylko takie uchybienia mogły być przedmiotem oceny Sądu, stosownie do art. 183 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W szczególności, brak jest bowiem podstaw do uznania, że skład orzekający Sądu pierwszej instancji mylnie zrozumiał treść normy prawnej zawartej w przepisie art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tym względzie podzielić należy bowiem pogląd Sądu pierwszej instancji, iż konstrukcja kosztów uzyskania przychodów, określona w tym przepisie, jest oparta na swoistej klauzuli generalnej, która stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkami taksatywnie wymienionymi w art. 23 powołanej ustawy. Wykładnia gramatyczna użytego przez ustawodawcę pojęcia "koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów" oznacza zaś, że podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem, iż wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.
Kosztem uzyskania przychodu w rozumieniu przywołanego przepisu w rozpoznawanej sprawie jest zatem cała kwota odsetek od zaciągniętego na zakup akcji kredytu i bez znaczenie pozostaje tu okoliczność, że kredyt w pozostałej /niewykorzystanej części/ został zwrócony /kupione akcje miały wartość mniejszą niż kwota udzielonego kredytu/. Wydatki te skarżąca poniosła bowiem "w celu osiągnięcia przychodu" z tytułu odpłatnego zbycia tychże akcji. Wskazać przy tym należy, każdemu kredytowi towarzyszą tzw. koszty okołokredytowe /prowizja banku, marża, opłaty przygotowawcze, itp./ oraz odsetki. Uiszczenie tychże kosztów warunkuje co do zasady udzielenie kredytu na wybrany cel. W konsekwencji przyjąć więc należy, iż kredyt i tak rozumiane koszty okołokredytowe oraz odsetki muszą być rozpatrywane łącznie, gdyż są stałymi elementami umowy kredytowej. Zwrot niewykorzystanej części kredytu nie wpływa na "proporcjonalne" obniżenie ich wysokości, uprzednio ustalonej przy zawieraniu umowy kredytowej.
Powyższe powoduje, że zgłoszony zarzut nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku, wykładnię art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawartą w tymże wyroku uznać należy za prawidłową.
W rozpoznawanej sprawie zachodzi także brak podstaw do uznania, że skład orzekający Sądu pierwszej instancji mylnie zrozumiał treść normy prawnej zawartej w przepisie art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polegającą na uznaniu, że ta regulacja prawna nie wprowadza żadnych ograniczeń co do możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z zaciągnięciem kredytu w celu nabycia akcji po ich sprzedaży, bez względu na to w jakiej faktycznie proporcji został on zużyty. Powodem takiej oceny drugiego zarzutu skargi kasacyjnej jest konstatacja, iż wydatki związane z zaciągnięciem kredytu stanowią zasadniczy element wskazanych powyżej tzw. kosztów okołokredytowych. "Stałość" owego elementu wyklucza możliwość jego proporcjonalnego zmniejszania w stosunku do faktycznie wykorzystanej kwoty kredytu.
Podzielić w związku z tym należy stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku w kwestii wykładni art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niewątpliwie koszty uzyskania przychodu stanowią koszty związane z zaciągnięciem kredytu, choćby nie został on później w całości wykorzystany.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań i w związku z tym działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI