II FSK 724/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II FSK 724/22 dotyczył podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Spór koncentrował się wokół kwoty 900.138,10 zł, która stanowiła część kredytu hipotecznego zaciągniętego przez zmarłego brata podatniczki, a która została jej umorzona na mocy ugody z bankiem. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznały, że podatniczka powinna wykazać ten przychód, odrzucając możliwość zastosowania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie zaniechania poboru podatku. Argumentowano, że rozporządzenie nie obowiązywało w momencie otwarcia spadku, a preferencja podatkowa była związana z osobą pierwotnego kredytobiorcy. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok WSA i decyzję organu, uznał ten argument za wadliwy. Sąd wskazał, że podatniczka, jako spadkobierca, nie nabyła prawa translatywnie, lecz realizowała własne prawo do zaniechania poboru podatku. Podkreślono, że zmarły brat nigdy nie uzyskał zwolnienia z długu, a kredyt był przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, co spełniało przesłanki rozporządzenia. NSA stwierdził, że umorzenie wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe przed 15 stycznia 2015 r. kwalifikuje się do zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2015-2016. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot części kosztów postępowania na rzecz podatniczki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku dochodowego od umorzonych kredytów hipotecznych zaciągniętych na cele mieszkaniowe przez spadkodawców, w kontekście sukcesji praw i obowiązków.
Dotyczy specyficznej sytuacji spadkobrania i umorzenia kredytu hipotecznego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, z uwzględnieniem okresu obowiązywania rozporządzenia MF z 2015 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkobierca może skorzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od umorzonej części kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawcę, jeśli rozporządzenie wprowadzające zaniechanie nie obowiązywało w momencie otwarcia spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spadkobierca może skorzystać z zaniechania poboru podatku, jeśli kredyt był przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, a umorzenie nastąpiło w okresie obowiązywania rozporządzenia, nawet jeśli rozporządzenie nie obowiązywało w momencie otwarcia spadku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podatniczka realizowała własne prawo do zaniechania poboru podatku, a nie prawo nabyte translatywnie od spadkodawcy, ponieważ zmarły brat nigdy nie uzyskał zwolnienia z długu. Kredyt był przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, co spełniało przesłanki rozporządzenia.
Czy umorzenie części kredytu hipotecznego zaciągniętego przez spadkodawcę na własne cele mieszkaniowe stanowi przychód podlegający opodatkowaniu dla spadkobiercy, jeśli spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli spełnione są warunki rozporządzenia o zaniechaniu poboru podatku.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że umorzenie wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe kwalifikuje się do zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych, jeśli kredyt został zaciągnięty przed 15 stycznia 2015 r. i zabezpieczony hipotecznie, a umorzenie nastąpiło w latach 2015-2016.
Czy wycena nieruchomości w spisie inwentarza spadkowego, dokonana kilka lat przed postępowaniem podatkowym, może być kwestionowana przez podatnika w ramach tego postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wycena nie była kwestionowana w odpowiednim trybie (np. zażaleniowym) i znajduje potwierdzenie w innych dokumentach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wycena w spisie inwentarza nie była podstawą do kwestionowania wartości dowodowej dokumentu, zwłaszcza że spadkobiercy brali udział w spisie i nie kwestionowali go w odpowiednim trybie. Wartości te były zgodne z deklaracjami spadkowymi i późniejszą umową o dział spadku.
Przepisy (20)
Główne
rozporządzenie MF z dnia 22 maja 2015 r. art. 1 § § 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych
Pomocnicze
O.p. art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199a § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199a § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 25 pkt 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
rozporządzenie MF z dnia 22 maja 2015 r. art. 1 § § 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych
rozporządzenie MF z dnia 22 maja 2015 r. art. 1 § § 6
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
rozporządzenie MS z 1 października 1991 r. art. 2 § § 2 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatniczka miała prawo do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego od umorzonej części kredytu hipotecznego, ponieważ kredyt był przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, a umorzenie nastąpiło w okresie obowiązywania rozporządzenia MF z 22 maja 2015 r.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe i WSA argumentowały, że rozporządzenie o zaniechaniu poboru podatku nie miało zastosowania, ponieważ nie obowiązywało w momencie otwarcia spadku, a preferencja podatkowa była związana z osobą pierwotnego kredytobiorcy. • Zarzuty dotyczące rzetelności spisu inwentarza i wyceny nieruchomości. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych przez organy podatkowe.
Godne uwagi sformułowania
Skarżąca jako spadkobierczyni podatnika nie mogła przejąć przewidzianych w tych przepisach prawa podatkowego majątkowego prawa spadkodawcy. • Stanowisko to wadliwie zakłada, że Skarżąca nie mogła skorzystać z zapisów tego rozporządzenia realizując własne prawo do zaniechania poboru podatku, a nie nabyte translatywnie od poprzednika prawnego. • Zaniechanie poboru podatku oznacza wobec tego, że istniejące zobowiązanie podatkowe Skarżącej nie może zostać zrealizowane i przekształcić się w podatek do zapłaty.
Skład orzekający
Jerzy Płusa
sędzia
Maciej Jaśniewicz
przewodniczący sprawozdawca
Zbigniew Romała
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku dochodowego od umorzonych kredytów hipotecznych zaciągniętych na cele mieszkaniowe przez spadkodawców, w kontekście sukcesji praw i obowiązków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spadkobrania i umorzenia kredytu hipotecznego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, z uwzględnieniem okresu obowiązywania rozporządzenia MF z 2015 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej sytuacji spadkowej i podatkowej związanej z kredytem hipotecznym, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i spadkowym. Wyjaśnia ważną kwestię interpretacji przepisów podatkowych w kontekście dziedziczenia.
“Spadkobierca skorzystał z ulgi podatkowej mimo braku jej obowiązywania w momencie dziedziczenia – kluczowa interpretacja NSA.”
Dane finansowe
WPS: 900 138,1 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.