II FSK 709/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne Rzecznika Praw Obywatelskich oraz samego podatnika (AS) od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Spór dotyczył możliwości rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. na zasadach ryczałtu. Podatnik, który w 2015 r. przekroczył limit przychodów uprawniający do ryczałtu, a w 2018 r. mieścił się w limicie, chciał skorzystać z tej formy opodatkowania. Organy podatkowe i sąd pierwszej instancji uznały, że utrata prawa do ryczałtu w poprzednich latach (od 2016 r.) skutkuje obowiązkiem stosowania zasad ogólnych i nie można powrócić do ryczałtu bez ponownego złożenia oświadczenia. Skarżący podnosili m.in. zarzuty naruszenia przepisów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wskazując na zakaz wykładni rozszerzającej na niekorzyść podatnika oraz zasadę rozstrzygania wątpliwości na jego korzyść. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne, podzielając stanowisko sądów niższej instancji. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, w razie utraty warunków do opodatkowania ryczałtem, podatnik jest obowiązany stosować zasady ogólne. Powrót do ryczałtu jest możliwy jedynie po ponownym złożeniu stosownego oświadczenia zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy. NSA stwierdził, że przepisy nie nasuwają wątpliwości interpretacyjnych i nie ma podstaw do stosowania zasady in dubio pro tributario. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia zasady legalizmu i zaufania do organów podatkowych, wskazując, że organy działały zgodnie z prawem, a podatnik miał obowiązek samodzielnego śledzenia przepisów i składania wymaganych oświadczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie jednolitej linii orzeczniczej NSA w kwestii powrotu do ryczałtowego opodatkowania po utracie tego prawa z powodu przekroczenia limitu przychodów.
Dotyczy specyficznej sytuacji utraty prawa do ryczałtu z powodu przekroczenia limitu przychodów i konieczności ponownego złożenia oświadczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy utrata prawa do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z powodu przekroczenia limitu przychodów w poprzednim roku podatkowym skutkuje definitywnym pozbawieniem możliwości stosowania tej formy opodatkowania w kolejnych latach, czy też wymaga jedynie ponownego złożenia oświadczenia o wyborze ryczałtu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Utrata prawa do ryczałtu skutkuje obowiązkiem stosowania zasad ogólnych, a powrót do ryczałtu wymaga ponownego złożenia oświadczenia zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 22 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym nakłada obowiązek stosowania zasad ogólnych po utracie warunków do opodatkowania ryczałtem. Zasada kontynuacji rozliczania się w formie ryczałtu, wynikająca z art. 9 ust. 1, ma zastosowanie tylko wtedy, gdy prawo do tej formy trwa nieprzerwanie. Utrata tego prawa wyłącza możliwość odwołania się do tej zasady i przestaje obowiązywać domniemanie zachowania zryczałtowanej formy opodatkowania w kolejnych latach.
Czy organy podatkowe mają obowiązek informowania podatnika o nieprawidłowościach w sposobie rozliczania podatku lub o utracie prawa do wybranej formy opodatkowania, aby zapewnić zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę legalizmu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organy podatkowe nie mają obowiązku zastępowania podatnika w śledzeniu przepisów ani informowania go o konsekwencjach przekroczenia limitów przychodów, jeśli przepisy są jasne i wymagają od podatnika złożenia stosownych oświadczeń.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że przepisy dotyczące wyboru formy opodatkowania są jasne. Podatnik ma obowiązek samodzielnego prowadzenia ewidencji, składania zeznań i posiadania bieżących informacji o swoich przychodach. Organy nie mają obowiązku udzielania porad prawnych ani informowania o treści ustaw podatkowych, które są powszechnie dostępne. Brak złożenia wymaganego oświadczenia skutkuje brakiem uprawnienia do rozliczania się ryczałtem.
Przepisy (13)
Główne
u.z.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4 pkt 1 lit. a
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Określa limit przychodów (250 000 euro) dla możliwości opodatkowania ryczałtem w roku podatkowym, jeśli w roku poprzedzającym przychody nie przekroczyły tego limitu.
u.z.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Reguluje termin i sposób składania oświadczenia o wyborze opodatkowania ryczałtem (do 20 stycznia roku podatkowego). Domniemanie kontynuacji ryczałtu obowiązuje, jeśli podatnik nie zgłosi likwidacji działalności ani nie wybierze innej formy opodatkowania.
u.z.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Nakłada obowiązek zaprowadzenia właściwych ksiąg i opłacania podatku na zasadach ogólnych w przypadku utraty warunków do opodatkowania ryczałtem.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych, z możliwością wyboru form opodatkowania przewidzianych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu podatkowego w przypadku naruszenia przepisów.
P.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
O.p. art. 120
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada legalizmu.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych.
O.p. art. 2a
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Regulacja dotycząca nakładania ciężarów publicznoprawnych.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata prawa do ryczałtu z powodu przekroczenia limitu przychodów w poprzednim roku skutkuje obowiązkiem stosowania zasad ogólnych. • Powrót do ryczałtu po utracie tego prawa wymaga ponownego złożenia oświadczenia zgodnie z art. 9 ust. 1 u.z.p.d.o.f. • Przepisy dotyczące wyboru formy opodatkowania są jasne i nie wymagają wykładni rozszerzającej ani stosowania zasady in dubio pro tributario. • Organy podatkowe nie mają obowiązku informowania podatnika o utracie prawa do ryczałtu ani o konieczności złożenia ponownego oświadczenia.
Odrzucone argumenty
Przekroczenie limitu przychodu w jednym roku nie pozbawia prawa do ryczałtu w latach kolejnych, jeśli podatnik spełnia warunki w danym roku. • Raz złożone oświadczenie o wyborze ryczałtu jest skuteczne w kolejnych latach, nawet po przekroczeniu limitu przychodów. • Organ podatkowy powinien był poinformować podatnika o nieprawidłowościach i wadliwości stanowiska. • Naruszenie zasady legalizmu, zaufania do organów podatkowych, zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Godne uwagi sformułowania
Z chwilą utraty prawa do rozliczenia się w formie ryczałtu przestaje obowiązywać domniemanie zachowania zryczałtowanej formy opodatkowania w następnym roku, a tym samym i latach późniejszych. • Organ nie może zastępować na tym polu podatnika i czuwać nad jego interesami, proponując najkorzystniejsze rozwiązania. • Przepisy nie nasuwają wątpliwości interpretacyjnych, nie istnieje konieczność odwoływania się do zawartej w art. 2a) O.p. zasady in dubio pro tributario. • Organ nie ma obowiązku udzielania porad prawnych, tym bardziej, że kompetencje z tego zakresu nie wynikają z norm obowiązującego prawa.
Skład orzekający
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Kolanowski
sędzia
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie jednolitej linii orzeczniczej NSA w kwestii powrotu do ryczałtowego opodatkowania po utracie tego prawa z powodu przekroczenia limitu przychodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty prawa do ryczałtu z powodu przekroczenia limitu przychodów i konieczności ponownego złożenia oświadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatników korzystających z ryczałtu i utraty tego prawa. Interpretacja przepisów ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców.
“Utraciłeś prawo do ryczałtu? Sprawdź, czy możesz do niego wrócić bez ponownego oświadczenia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.