II FSK 688/05

II FSK 688/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Krzymień /przewodniczący/
Joanna Kuczyńska
Krystyna Nowak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Łd 860/04 - Wyrok WSA w Łodzi z 2004-12-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Krystyna Nowak (spr.), Joanna Kuczyńska, Protokolant Magdalena Gródecka, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Bożeny T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 860/04 wydanego w sprawie ze skargi Bożeny T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 19 lipca 2004 r., (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Bożeny T. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 2 grudnia 2004 r. I SA/Łd 860/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Bożeny T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 19 lipca 2004 r. (...) w sprawie podatku od nieruchomości, położonej w T. przy ul. K. 42, za 2003 r.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że Prezydent T. otrzymał z Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. informację o wynikach kontroli działalności gospodarczej prowadzonej przez Bożenę T. na nieruchomościach położonych w T. przy ul. K. 38 i 42 pod firmą "B.", według której to informacji, a zwłaszcza według protokołu oględzin na nieruchomości przy ul. K. 42 o pow. 1.795 m2 znajdował się budynek magazynowy o pow. 156 m2, w tym szatnia o pow. 32 m2. Podatniczka zgłosiła do opodatkowania za 2003 r. jedynie grunty niezabudowane określone jako grunty pozostałe.
Prezydent Miasta T., po uprzednim wznowieniu postępowania podatkowego, decyzją z 20 kwietnia 2004 r. ustalił zobowiązanie podatkowe Bożeny T. w podatku od nieruchomości za rok podatkowy, od wskazanej nieruchomości, z uwzględnieniem otrzymanej informacji traktując zarówno grunt jak i budynek jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organ wskazał, iż:
- podatniczka na podstawie notarialnej umowy kupna-sprzedaży z dnia 17 marca 1999 r. nabyła w ramach prowadzonej przez nią firmy "B." za fundusze stanowiące jej majątek odrębny, zabudowaną nieruchomość o powierzchni 1.795 m2, na której znajdował się murowany budynek magazynowy o wartości 11.761,59 zł oraz ogrodzenie o wartości 850 zł,
- nabycie nieruchomości zostało ujęte w urządzeniach księgowych firmy, a podatniczka dokonywała odpisów amortyzacyjnych od przyjętej wartości początkowej budynków w wysokości wynikającej z aktu notarialnego,
- przedmiotowa nieruchomość stanowiła całość gospodarczą z już posiadaną przez podatniczkę sąsiadującą nieruchomością położoną przy ul. K. 38; nieruchomości te były siedzibą firmy podatniczki.
Organ nie podzielił stanowiska strony, która w toku wznowionego postępowania w ramach korekty pierwotnej deklaracji zgłosiła do opodatkowania za rozpatrywany rok 2003 za miesiące styczeń-marzec grunty o powierzchni 1.795 m2 jako "grunty pozostałe" oraz budynek o powierzchni 156 m2 z zakwalifikowaniem go do grupy "budynki pozostałe", a za pozostałe miesiące od kwietnia do grudnia zgłosiła całość gruntów oraz część budynku o powierzchni 32 m2 jako związane z działalnością gospodarczą oraz budowlę o wartości 3.850 zł, natomiast część budynku o powierzchni 124 m2 zaliczyła do grupy "budynków pozostałych", uzasadniając swoje stanowisko złym stanem technicznym budynku, uniemożliwiającym prowadzenie w nim działalności gospodarczej.
Organ stwierdził bowiem, że czasowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej w określonym budynku będącym w posiadaniu podmiotu gospodarczego nie może uzasadniać stosowania do opodatkowania podatkiem od nieruchomości stawki innej, niż przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Wyraził także pogląd, iż w świetle obowiązującej w latach 1999-2002 regulacji, zawartej w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zły stan techniczny budynku nie miał istotnego znaczenia dla określenia jego charakteru w zakresie związania z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą.
Decyzję wymiarową, po rozpatrzeniu odwołania podatniczki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia 19 kwietnia 2004 r. utrzymało w mocy.
Według organu odwoławczego kwestia dotycząca braku faktycznego wykorzystywania budynków w związku z ich stanem technicznym nie mogła stanowić podstawy do zastosowania do opodatkowania stawki podatkowej innej niż to wynika z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w okresie lat 1999-2002, albowiem klauzula o niemożności wykorzystania budynku do prowadzenia działalności gospodarczej "ze względów technicznych" została wprowadzona do art. 1a ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy dopiero od dnia 1 stycznia 2003 r. Równocześnie SKO stwierdziło, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego wywody strony, jakoby stan techniczny budynku uniemożliwiał jego faktyczne użytkowanie nie znajdowało dostatecznego potwierdzenia, w tym także w przedłożonej przez nią opinii rzeczoznawcy. Konieczność remontu oraz prowadzenie remontu budynku związanego z działalnością gospodarczą nie zwalniało podatnika od obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości według stawki podatkowej właściwej dla tego rodzaju budynków.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze pełnomocnik strony wnosząc o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji powtórzyła swoje wcześniejsze zarzuty podniesione w odwołaniu oraz dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez uznanie, iż definicja "gruntu związanego z działalnością gospodarczą", zawarta w tym przepisie odnosi się także do "budynku związanego z działalnością gospodarczą", o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, a także zarzuciła naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 203 r. poprzez jego nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu sporu prawnego - w myśl dynamicznej wykładni prawa. Strona skarżąca podniosła, że organy podatkowe obu instancji bezpodstawnie przyjęły, iż samo posiadanie przez podatnika budynku przesądzało o jego związku z działalnością gospodarcza, bez konieczności badania istnienia takiego związku. Zdaniem strony organy orzekające przeniosły definicję "gruntu związanego z działalnością gospodarczą" na definicję "budynku związanego z działalnością gospodarczą", co stanowiło niedopuszczalną interpretację rozszerzającą przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zarzuciła, że organy podatkowe nie dokonały właściwej analizy przedłożonej opinii technicznej, z której wynikało, iż przedmiotowe budynki znajdowały się w stanie uniemożliwiającym jakiekolwiek ich wykorzystanie. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. strona skarżąca podniosła, że organy podatkowe, orzekając w tej sprawie po dacie 1 stycznia 2003 r. winny w myśl dynamicznej wykładni prawa brać pod uwagę treść wymienionego przepisu, stanowiącego, iż m.in. przez budynki związane z działalnością gospodarczą należy rozumieć budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy /z wyjątkiem budynków mieszkalnych/, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ orzekający pierwszej instancji miał wystarczające i uzasadnione podstawy do wznowienia postępowania podatkowego w tej sprawie i czynności organu w powyższym zakresie nie budziły zastrzeżeń.
W zakresie głównej kwestii spornej dotyczącej zastosowania w rozpatrywanym okresie podatkowym do powierzchni posiadanego przez skarżącą gruntu i budynku stawki podatku od nieruchomości, przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, należy podzielić stanowisko organów podatkowych, iż brak było dostatecznych podstaw do wyłączenia gruntu i budynku od opodatkowania według stawek przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.
Przyjęcie takiego stanowiska znajdowało uzasadnienie w ustalonych i niekwestionowanych okolicznościach sprawy. Przede wszystkim, jak wynikało z notarialnego aktu kupna nieruchomości z dnia 17 marca 1999 r., skarżąca w ramach prowadzonej firmy "B." nabyła prawo wieczystego użytkowania gruntu o powierzchni 1795 m2 oraz prawo własności znajdującego się na gruncie murowanego budynku, określonego jako magazynowy, a także ogrodzenia za łączną kwotę 35.725,63 zł. Zgodnie z umową kupna-sprzedaży wartość będących przedmiotem umowy składników majątkowych w postaci prawa wieczystego użytkowania gruntu, prawa własności budynku oraz ogrodzenia /a także podatku należnego VAT od sprzedaży budynków/ została ustalona odrębnie; wartość budynku wynosiła 11.761,69 zł, a wartość ogrodzenia 850 zł. Nabycie nieruchomości nastąpiło przez skarżącą za fundusze stanowiące jej majątek odrębny, w ramach prowadzonej przez nią od wielu lat działalności gospodarczej pod firmą "B." w T. /działalność w zakresie wykonywania usług budowlanych i instalacyjnych dość znacznych rozmiarach/. Bezpośrednio po dokonaniu zakupu nieruchomości skarżąca ujęła nabyty budynek w prowadzonej w firmie "B." ewidencji środków trwałych i od jego wartości dokonywała odpowiednich odpisów amortyzacyjnych, zaliczanych przez nią do kosztów uzyskania przychodów, pomniejszających jej dochód do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nieruchomość, stanowiąca wspólnie z nabytą przez skarżącą wcześniej w dniu 31 grudnia 1996 r. sąsiadującą nieruchomością położoną przy ul. K. 38 jedną całość gospodarczą /w okresie kontroli w 2003 r. obie nieruchomości posiadały wspólne jedno ogrodzenie/ została wskazana przez skarżącą jako siedziba jej firmy.
Podniesiona przez stronę skarżącą okoliczność, iż budynek nie był i nie mógł być wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na jego stan techniczny nie znajdowała według oceny Sądu, wystarczającego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym sprawy. Skarżąca od początku postępowania podatkowego brała w nim czynny udział; była reprezentowana przez pełnomocnika. Na potwierdzenie swojego stanowiska o braku możliwości jakiegokolwiek wykorzystania budynku do celów prowadzonej działalności gospodarczej powołała się w zasadzie wyłącznie na załączoną do akt sprawy opinię o stanie technicznym budynku, znajdującego się na nieruchomości przy ul. K. 42, sporządzoną na jej zlecenie w marcu 2003 r. przez rzeczoznawcę mgr inż. A. K. Z analizy powyższej opinii wynikało jedynie, że przedmiotowy budynek mający charakter gospodarczy z uwagi na stan techniczny poszczególnych elementów wymagał remontu, który faktycznie został przeprowadzony. Również powołana przez skarżącą okoliczność przeprowadzenia w przedmiotowych budynkach robót remontowych i adaptacyjnych, udokumentowana złożeniem znacznej ilości różnych faktur nie mogła spowodować uznania, iż budynek ten /jak również budynki znajdujące się na sąsiedniej nieruchomości przy ul. K. nr 38/ nie był związany z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w ramach firmy "B.". Według oceny Sądu faktury VAT dotyczące robót remontowo-adaptacyjnych prowadzonych przez skarżącą w budynkach dodatkowo przemawiały za uznaniem ich związania z prowadzoną działalnością gospodarczą; faktury te były przez nią uwzględniane w odpowiednich rozliczeniach w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług.
Sąd nie podzielając kategorycznego poglądu, iż sam fakt własności budynków przez podmiot gospodarczy stanowi wystarczającą przesłankę do uznania ich związania z działalnością gospodarczą stwierdził, że posiadane przez podmiot gospodarczy budynki użytkowe, zwłaszcza jeżeli zostały nabyte i przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej /tak jak w rozpoznawanej sprawie/ spełniają przesłanki do uznania ich za związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych również wtedy, gdy w roku podatkowym nie były faktycznie wykorzystane /w całości lub w części/ do prowadzenia takiej działalności, np. z uwagi na konieczność przeprowadzenia remontu czy adaptacji.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną było, że skarżąca zakupiła zabudowaną nieruchomość jako podmiot gospodarczy z przeznaczeniem na cele prowadzonej działalności oraz traktowała całość nieruchomości w zakresie rozliczenia innych zobowiązań podatkowych jako bezpośrednio związanych z tą działalnością, w związku z czym, według oceny Sądu, do opodatkowania tej nieruchomości /całości gruntów i budynków/ winny mieć zastosowanie stawki podatku od nieruchomości przewidziane dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą.
Sąd nie podzielił postawionych w skardze zarzutów naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego zawartych w art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także art. 1a ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy w brzmieniu po nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2003 r. Wskazał na niekonsekwencję skarżącej, która w złożonej w styczniu 2004 r. korekcie deklaracji podatku od nieruchomości, dotyczącej przedmiotowej nieruchomości wykazała zarówno grunty jak i budynek jako "pozostałe", niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą, mimo iż okolicznością niekwestionowaną przez nią był fakt zakupu tej nieruchomości dla potrzeb działalności firmy "B." i ujęcia nabytych składników majątkowych w ewidencjach księgowo-podatkowych powyższej firmy.
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia wskazanych przepisów postępowania, a w szczególności poglądu, iż mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy podatkowe /a zwłaszcza organ drugiej instancji/ w uzasadnieniach swoich decyzji ustosunkowały się do załączonej przez stronę do akt opinii rzeczoznawcy o stanie technicznym budynku. Jak podniesiono wyżej powołana ocena techniczna budynku nie potwierdzała w pełni stanowiska strony skarżącej o braku możliwości jakiegokolwiek wykorzystania tych budynków dla celów działalności gospodarczej; co najwyżej wynikała z niej potrzeba przeprowadzenia określonych robót remontowych.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Bożena T. wniosła o:
- jej uwzględnienie w trybie art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie; oraz
- zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wyrokowi zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie:
1/ art. 134 par. 1 oraz art. 141 par. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nierozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazanego przez Skarżącego w skardze oraz nieprzedstawienie go w treści uzasadnienia;
2/ art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nieustosunkowanie się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, o co wnosiła strona Skarżąca w skardze mimo zaistnienia przesłanek wskazanych w przepisie do przeprowadzenia takiego dowodu;
3/ art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ administracyjny przepisu prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym po zmianie 1 stycznia 2003 r.
4/ art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów postępowania przez organ podatkowy a mianowicie: art. 188, art. 187 par. 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, iż:
W skardze wnoszonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podniósł zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 1993 r. Nr 9 poz. 31 ze zm./ poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż dla określenia czy "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych" konieczne jest orzeczenie właściwego organu administracji budowlanej.
Sąd rozpoznając sprawę:
- nie przytoczył w treści uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego podanego przez Skarżącego, co winien uczynić zgodnie z art. 141 par. 4 ww. ustawy;
- nie odniósł się do postawionego zarzutu i nie podjął się rozpoznania zarzutu, co winien uczynić zgodnie z art. 134 par. 1 ww. ustawy.
W skardze wniesionej do WSA w niniejszej sprawie strona wnosiła wówczas o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci decyzji Prezydenta T. w sprawie wymiaru podatku od przedmiotowej nieruchomości za 2004 r.
Przeprowadzenie dowodu z dokumentu - decyzji podatkowej za 2004 r. - miało istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy i nie spowodowałoby przedłużenia postępowania. Strona nie miała możliwości przedłożenia dokumentu wcześniej, np. w toku postępowania przed SKO, gdyż decyzję SKO otrzymała już po złożeniu odwołania od decyzji Prezydenta T.
Przedkładana przed WSA decyzja podatkowa za 2004 r. była nader istotna w niniejszym postępowaniu, gdyż organ administracji - Prezydent Miasta T. uznał opodatkowanie przedmiotowej nieruchomości w ten sposób, że powierzchnię 124 m2 - część budynku niewyremontowanego zakwalifikował do "budynków pozostałych" - opodatkowanych niższą stawką - tak jak wnosi strona Skarżąca także za rok 2003. W tym zakresie dał wiarę oświadczeniom podatnika oraz opinii rzeczoznawcy, które w toku postępowania za 2003 r. były kwestionowane.
Sąd I instancji nie ustosunkował się w ogóle do przedstawionego wniosku. Nie wskazał, czy jest on zasadny, czy też odmawia jego uznania i przeprowadzenia dowodu i z jakich przyczyn.
Strona nie kwestionuje prawa sądu administracyjnego I instancji do rozpoznawania zarzutów niewskazanych w skardze /art. 134 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami nie pozwala jednak Sądowi na nierozpoznanie i nieustosunkowanie się przez Sąd do zarzutu postawionego przez Skarżącego. Takie postępowanie Sądu I instancji spowodowało wydanie wyroku mimo nierozpoznania stawianego przez stronę zarzutu, który jest całkiem inny niż w sprawach za lata 1999-2002. Także podstawy do wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie były całkiem inne dla decyzji, która zapadła za rok 2003. Problem dotyczył wskazania, czy dla orzeczenia o stanie technicznym, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /w brzmieniu po 1 stycznia 2003 r./ konieczne jest uzyskanie decyzji właściwego organu administracji budowlanej. Sąd I instancji nie odniósł się do tej kwestii w żadnym fragmencie swojego uzasadnienia w niniejszej sprawie. Dlatego też strona uważa, że jej zarzut nie został w toku postępowania sądowoadministracyjnego rozpoznany, zaś uzasadnienie stanowi powielenie uzasadnień w sprawach za lata 1999-2002, mimo iż zarówno stan prawny jak i zarzuty w niniejszej sprawie są inne. Zasadne zatem jest, aby Sąd I instancji rozpoznał sprawę ponownie - uwzględniając zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony przez Stronę w skardze.
W niniejszej sprawie organ podatkowy odstąpił od badania, czy istnieją względy techniczne, które skutkują niemożnością wykorzystania budynku do działalności gospodarczej, zaś WSA nie rozpoznał zarzutu naruszenia prawa w tym zakresie. Organ orzekający powołał się na konieczność posiadania orzeczenia organów administracji budowlanej w zakresie stanu technicznego budynku. Mimo iż strona przedłożyła opinię rzeczoznawcy dotyczącą stanu technicznego budynku organ nie wziął jej pod uwagę.
Poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji zarzutu prawa materialnego stawianego przez Skarżącego w skardze, aktualne jest jego podnoszenie także w skardze kasacyjnej.
W toku postępowania toczącego się w niniejszej sprawie podatnik przedłożył opinię rzeczoznawcy - mgr inż. A. K. dotycząca stanu technicznego budynków położonych przy ul. K. 38. Z wniosków końcowych opinii wynikało, iż stan budynku zagraża bezpieczeństwu ludzi i w związku z tym budynek nadaje się do remontu, zatem jakiekolwiek wykorzystanie budynku było wykluczone. W zaleceniach wskazano na konieczność podjęcia kroków, które uniemożliwią dostęp osób postronnych na teren budynku.
Skarżący przedstawił opinię jako dowód tego, iż budynki znajdujące się na posesji nie mogły być w żaden sposób wykorzystane do prowadzonej działalności gospodarczej.
Organ podatkowy nie kwestionował, iż podatnik nie prowadził działalności w przedmiotowych budynkach. Podatnik jednak przedkładając dowód z opinii technicznej zamierzał wykazać, iż nie tylko nie prowadził, ale także nie mógł prowadzić, co miało znaczenie dla ustalenia istoty sprawy, czyli zbadania związku budynków z działalnością.
Nieuwzględnienie przez organ podatkowy dowodu zgłaszanego przez podatnika doprowadziło do niewszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, do czego organ podatkowy zobowiązany był na podstawie art. 187 OP.
Organ podatkowy rozpatrując materiał dowodowy nie mógł pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, mógł natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów /art. 191 OP/ odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany był uzasadnić, z jakiej przyczyny to robi.
Naruszenie art. 191 OP w niniejszej sprawie polegało ponadto na bezzasadnym ustaleniu przez organ podatkowy, iż istnieje nawet pośredni związek budynków z działalnością gospodarczą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna była uzasadniona.
Skarżący w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosił zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż dla określenia czy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych konieczne jest orzeczenie właściwego organu administracji budowlanej.
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał zarzutu naruszenia prawa materialnego stawianego przez Skarżącego mimo wskazania go w treści skargi.
Z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawodawca wprowadził do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych art. 1a, w którym podał po raz pierwszy definicję budynku związanego z działalnością gospodarczą.
W art. 1a ust. 1 pkt 3 wskazano, iż przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarcza, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "b", chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych".
Poza przedstawioną definicją, ustawodawca pozostawił w ustawie w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "b" pojęcie "budynku związanego z działalnością gospodarczą" w treści dotychczasowej.
W niniejszej sprawie organ podatkowy odstąpił od badania, czy istnieją względy techniczne, które mogą skutkować niemożnością wykorzystania budynku do działalności gospodarczej. Strona przedłożyła w toku prowadzonego postępowania opinię rzeczoznawcy dotyczącą stanu technicznego budynku, jednakże organ orzekający powołał się na konieczność posiadania orzeczenia organów administracji budowlanej w zakresie stanu technicznego budynku.
Mając na uwadze treść przywołanego wcześniej przepisu trzeba zauważyć, iż nie wynika z niego, że jedynym uprawnionym organem do stwierdzenia stanu technicznego budynku są właściwe organy administracji budowlanej, oraz że dla uznania zaistnienia przesłanki "względów technicznych" strona winna taką decyzję posiadać.
Słusznie zauważyła w skardze pełnomocnik, że organy I i II instancji orzekające w niniejszej sprawie błędnie przyjęły, iż nie są uprawnione do oceny czy została spełniona przesłanka, o której mowa w przepisach prawa podatkowego dotycząca oceny stanu technicznego. Przesłanka ta została umieszczona w przepisach prawa podatkowego i organ podatkowy jako adresat normy prawnej prawa podatkowego obowiązany jest ustalić jej istnienie, bądź stwierdzić, na podstawie zebranego materiału dowodowego, że ona nie zachodzi. Przywołane w treści decyzji podatkowych rodzaje orzeczeń organów budowlanych mogą w przypadku ich przedłożenia stanowić dla organu podatkowego dowód dla ustalenia stanu technicznego budynku.
Nie oznacza to jednak, iż tylko w taki sposób można dowodzić istnienia przesłanki wskazującej na stan techniczny nieruchomości, który w przepisie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyłącza zastosowanie stawki określonej dla przedmiotów opodatkowania, bowiem nie są i nie mogą być one wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.
W istocie Sąd pierwszej instancji przeszedł do porządku dziennego nad stwierdzeniami organów podatkowych, wskazującymi na konieczność udokumentowania stanu technicznego budynków ekspertyzą sporządzoną przez właściwy organ administracji budowlanej, zaakceptował zatem nadinterpretację wskazanej normy prawnej.
Uprawniony jest również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku wnikliwego zbadania treści skarg dotyczących roku 2003. Równolegle toczyły się sprawy dotyczące lat 1999-2002, gdzie stan prawny był inny niż w podatku od nieruchomości w roku 2003. Ustawodawca dokonaną zmianą poprzez dodanie do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych art. 1a, w którym zdefiniował budynek związany z działalnością gospodarczą i okoliczności, które powodują, że mimo tego związku przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych wpłynął na sposób opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w wydanym wyroku stawianych zarzutów skargi jak i wpływu zmiany treści przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych na to rozstrzygnięcie.
Trafny był zarzut skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa procesowego a to w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c", bowiem uchybieniem Sądu pierwszej instancji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy było nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania, tj. art. 188, 187 par. 1 oraz art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa.
Skarżący przedstawiając w toku postępowania przed organami opinię dotyczącą braku możliwości wykorzystywania zakupionych nieruchomości w prowadzonej działalności gospodarczej oczekiwał, iż organ ją uwzględni bądź odrzucając przedstawi swoje stanowisko oparte na innej ocenie. Natomiast zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko organów, że przedstawiona ocena stanu technicznego nieruchomości nie wskazuje jednoznacznie na brak możliwości jakiegokolwiek wykorzystania budynków dla potrzeb działalności gospodarczej prowadzi do stwierdzenia, że naruszono przepisy procedury poprzez odstąpienie od obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji z naruszeniem przepisów art. 187 par. 1, 191 ustawy Ordynacja podatkowa, stanowi oczywistą przesłankę naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, wynikającą z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Brak w treści uzasadnienia wyroku stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie stawianego zarzutu nierozpoznania w toku postępowania przez organy podatkowe kwestii związanych z koniecznością przedłożenia przez skarżącą opinii właściwego organu administracji budowlanej prowadzi również do wniosku, że skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.