II FSK 656/20

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-19
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyCITkoszty uzyskania przychodówusługi niematerialnePKWiUinterpretacja podatkowaorgan podatkowyskarżący kasacyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że organ interpretacyjny niezasadnie wezwał spółkę do podania symboli PKWiU, gdyż nie jest to element stanu faktycznego, a jedynie ocena prawna.

Spór dotyczył obowiązku podania przez spółkę symbolu PKWiU we wniosku o interpretację podatkową w kontekście art. 15e ustawy o CIT. Organ interpretacyjny uznał, że brak symbolu PKWiU uniemożliwia wydanie interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, a NSA w skardze kasacyjnej oddalił skargę organu. Sąd uznał, że podanie symbolu PKWiU nie jest elementem stanu faktycznego, a jedynie oceną prawną, której organ powinien dokonać sam.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił indywidualną interpretację podatkową dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Głównym zarzutem organu było naruszenie przepisów postępowania poprzez niezasadne uchylenie interpretacji, gdyż organ twierdził, że należycie odniósł się do sprawy i prawidłowo zakwalifikował usługi do art. 15e ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, opierając się m.in. na symbolu PKWiU. Spółka natomiast uważała, że podanie symbolu PKWiU nie jest elementem stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że art. 15e ustawy o CIT nie odwołuje się wprost do nomenklatury PKWiU, a jedynie do rodzajowego określenia usług. Podanie symbolu PKWiU nie jest elementem stanu faktycznego wymaganym we wniosku o interpretację, lecz stanowi element oceny prawnej, którą powinien dokonać organ interpretacyjny. W związku z tym, wezwanie spółki do podania symboli PKWiU było bezpodstawne, a organ naruszył przepisy Ordynacji podatkowej. Sąd oddalił skargę kasacyjną organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podanie symbolu PKWiU nie jest elementem stanu faktycznego, lecz stanowi element oceny prawnej, którą powinien dokonać organ interpretacyjny.

Uzasadnienie

Przepis art. 15e ustawy o CIT nie odwołuje się wprost do PKWiU, a jedynie do rodzajowego określenia usług. Podanie symbolu PKWiU nie jest opisem zdarzenia przyszłego lub stanu faktycznego, lecz kwalifikacją prawną, której wnioskodawca nie ma obowiązku dokonywać we wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15e § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 14b § § 1 i 3

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 14c § § 1 i 2

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 14h

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 169 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 14k

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 14m

Ustawa - Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podanie symbolu PKWiU nie jest elementem stanu faktycznego wymaganym we wniosku o interpretację, lecz stanowi element oceny prawnej. Organ interpretacyjny nie jest uprawniony do żądania od wnioskodawcy podania symbolu PKWiU, jeśli przepis prawa podatkowego nie odwołuje się do tej klasyfikacji.

Odrzucone argumenty

Organ interpretacyjny prawidłowo zakwalifikował usługi do art. 15e ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, opierając się m.in. na symbolu PKWiU. WSA naruszył przepisy postępowania, niezasadnie uchylając interpretację.

Godne uwagi sformułowania

Podanie symbolu klasyfikacji PKWiU dla konkretnej usługi nie może być uznane za element stanu faktycznego wymagany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w rozumieniu art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej. Podanie symbolu PKWiU nie należy do stanu faktycznego czy zdarzenia przyszłego, ale jest elementem oceny prawnej. Ustawodawca przy kwalifikowaniu usług objętych limitowaniem zaliczenia do kosztów podatkowych nie odwołał się do nomenklatury Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU)... lecz posłużył się ich określeniem rodzajowym bądź opisem.

Skład orzekający

Jerzy Płusa

przewodniczący sprawozdawca

Antoni Hanusz

członek

Maciej Jaśniewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że podanie symbolu PKWiU nie jest obowiązkiem wnioskodawcy we wniosku o interpretację podatkową, a jedynie oceną prawną, którą powinien dokonać organ."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których organ interpretacyjny żąda podania symbolu PKWiU mimo braku takiego obowiązku wynikającego z przepisów prawa podatkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu procedury interpretacyjnej w prawie podatkowym, a mianowicie relacji między stanem faktycznym a oceną prawną oraz roli klasyfikacji PKWiU. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

PKWiU we wniosku o interpretację? Sąd NSA wyjaśnia, co jest faktem, a co oceną prawną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 656/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Jaśniewicz
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1342/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-11-19
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1036
art. 15e ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa (spr.), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, , Protokolant Rafał Malina, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1342/19 w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 13 maja 2019 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.96.2019.2.AM w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz I. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1342/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako "Spółka"), uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 13 maja 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych (treść uzasadnienia ww. wyroku oraz innych wyroków sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W skardze kasacyjnej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 146 § 1 P.p.s.a., w zw. art. 14b § 1 i 3 oraz art. 14c § 1 i 2, a także art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonej interpretacji, na skutek przyjęcia, że organ w wydanej interpretacji nie odniósł się w sposób należyty do przedstawionego opisu sprawy, a swoje rozstrzygnięcie oparł na podanym przez Spółkę symbolu Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), podczas gdy organ wydał interpretację odpowiadającą prawu, w tym określającą w jakiej części stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe z podaniem uzasadnienia prawnego, w którym wskazał stan prawny mający zastosowanie w niniejszej sprawie oraz przyczyny, dla których niektórym z opisanych usług przypisał cechy kwalifikujące je do katalogu czynności (świadczeń) opisanych w art. 15e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1036, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.p.", czym, wbrew twierdzeniom Sądu, wypełnił obowiązek wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym, przy jednoczesnym słusznym przyjęciu - nieakceptowanym przez Sąd - że klasyfikacja PKWiU winna stanowić element stanu faktycznego sprawy.
W związku z powyższym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy przede wszystkim rozstrzygnięcia, czy wobec brzmienia art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, Spółka zarówno we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, jak i jego uzupełnieniu obowiązana była, wobec stwierdzonego przez podatkowy organ interpretacyjny nieprzedstawienia wyczerpującego stanu faktycznego sprawy, do jego uzupełnienia poprzez wskazanie grupowania usług wskazanych w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. zgodnie z PKWiU. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że podanie symbolu klasyfikacji PKWiU dla konkretnej usługi nie może być uznane za element stanu faktycznego wymagany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w rozumieniu art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej. Podanie symbolu PKWiU nie należy do stanu faktycznego czy zdarzenia przyszłego, ale jest elementem oceny prawnej. W skardze kasacyjnej organ interpretacyjny stanął na stanowisku, że skoro przedstawiony we wniosku opis wskazanych usług nie pozwalał na ich jednoznaczne przyporządkowanie do katalogu usług objętych zakresem art. 15e ust. 1 u.p.d.o.p., wymagał on doprecyzowania, poprzez wskazanie ich klasyfikacji statystycznej. Zatem organ nie zgodził się z poglądem, że wskazanie symbolu PKWiU nie jest elementem stanu faktycznego, ze względu na złożoność usług świadczonych pomiędzy podmiotami. W takim przypadku, zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, niezbędne jest odwołanie się do klasyfikacji PKWiU.
Na tle tak zarysowanej problematyki Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że tożsame kwestie zostały już w dotychczasowym orzecznictwie rozstrzygnięte w sposób jednolity, w tym m.in. w wyrokach: z dnia 19 lutego 2021 r. sygn. akt II FSK 2441/20, z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. akt II FSK 2735/19, z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt II FSK 2986/20, z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt II FSK 2467/20, z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt II FSK 2417/29). Rozpoznając niniejszą sprawę skład orzekający podziela poglądy wyrażone w ww. judykatach. Posłuży się także wyrażoną w nich argumentacją w niezbędnych zakresie. Na wstępie należy zauważyć, że będący przedmiotem zapytania Spółki przepis - art. 15e u.p.d.o.p. został wprowadzony ustawą z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. poz. 2175) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Jak wynika z uzasadnienia do projektu wspomnianej ustawy nowelizującej (Sejm RP VIII kadencji Nr druku 1878 - http://www.sejm.gov.pl), wprowadzenie przepisów limitujących wysokość kosztów uzyskania przychodów związanych z umowami o usługi niematerialne (np. umowy licencyjne, usługi doradcze, zarządzania i kontroli) oraz związanych z korzystaniem z wartości niematerialnych i prawnych, a także przepisów precyzujących pojęcie "nabycia wartości niematerialnej i prawnej", wynikała z faktu, że przedmiotem większości działań związanych z tzw. agresywną optymalizacją podatkową są prawa i wartości o charakterze niematerialnym (np. znaki towarowe). Ich brak powiązania z realnie istniejącą substancją, a także zindywidualizowany charakter powoduje, że są one idealnym narzędziem do sztucznego, nieuzasadnionego ekonomicznie generowania kosztów uzyskania przychodów. Z jednej bowiem strony ich przenoszenie do innych podmiotów ma aspekt czysto formalny, z drugiej istnieją obiektywne trudności z ustaleniem rynkowej wartości takiego prawa. Możliwość taka odnosi się również do określonych rodzajów usług niematerialnych, w tym m.in. usług doradczych, zarządzania i kontroli. Usługi te charakteryzują się brakiem faktycznej możliwości powiązania ich ceny z "produktem", który w zamian za tę cenę jest otrzymywany. Usługi takie są często świadczone przez podmioty zagraniczne na rzecz ich polskich spółek-córek, przy czym sposób wynagradzania zagranicznych centrali za ich świadczenia ustalany jest jako procent zaangażowanego w polską spółkę kapitału (określany w odniesieniu do wysokości przychodów spółki-córki). Innym sposobem wykorzystywania usług niematerialnych (np. reklamowych) do pomniejszania bazy podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych jest przenoszenie na polskie spółki, wchodzące w skład grupy o charakterze międzynarodowym, części ponoszonych przez grupę wydatków na takie usługi, w nieadekwatnej, zawyżonej wysokości.
Art. 15e u.p.d.o.p. stanowi, że podatnicy są obowiązani wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów koszty:
1) usług doradczych, badania rynku, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze,
2) wszelkiego rodzaju opłat i należności za korzystanie lub prawo do korzystania z praw lub wartości, o których mowa w art. 16b ust. 1 pkt 4-7;
3) przeniesienia ryzyka niewypłacalności dłużnika z tytułu pożyczek, innych niż udzielonych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w tym w ramach zobowiązań wynikających z pochodnych instrumentów finansowych oraz świadczeń o podobnym charakterze:
- poniesione bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotów powiązanych, o których mowa w art. 11, lub podmiotów mających miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju wymienionym w przepisach wydanych na podstawie art. 9a ust. 6, w części, w jakiej koszty te łącznie w roku podatkowym przekraczają 5% kwoty odpowiadającej nadwyżce sumy przychodów ze wszystkich źródeł przychodów pomniejszonych o przychody z tytułu odsetek nad sumą kosztów uzyskania przychodów pomniejszonych o wartość zaliczonych w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16a-16m, i odsetek.
Z powyższego wynika, że ustawodawca przy kwalifikowaniu usług objętych limitowaniem zaliczenia do kosztów podatkowych nie odwołał się do nomenklatury Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. nr 1676, z późn. zm.), lecz posłużył się ich określeniem rodzajowym bądź opisem. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie budzi wątpliwości, że dla dokonania oceny zastosowania ograniczeń wynikających z art. 15e u.p.d.o.p. nie jest konieczne podanie przez wnioskodawcę symbolu statystycznego nabywanych usług. Kluczowe jest natomiast dokładne ich opisanie, tak aby organ interpretacyjny mógł je porównać do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wskazanie symbolu klasyfikacji PKWiU dla opisanych we wniosku usług nie było elementem stanu faktycznego, wymaganym w rozumieniu art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej. Stanem faktycznym są opisane zdarzenia rzeczywiste sprawy, które powodować mogą określone konsekwencje na gruncie prawa podatkowego, a nie ich ocena prawna. Spółka opisała we wniosku, jakie usługi świadczy, na czym one polegają i czym się charakteryzują. Odpowiadając na wezwanie organu interpretacyjnego wskazała, że w jej ocenie, wniosek wyczerpująco opisuje stan faktyczny i zdarzenie przyszłe będące podstawą do wydania interpretacji, a grupowanie PKWiU nie powinno mieć decydującego wpływu na rozstrzygnięcie. Należy zatem przede wszystkim wskazać, że uzależnianie wydania interpretacji w przedmiotowej sprawie od podania symbolu PKWiU nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Jeżeli, w ocenie organu, opis usług zawarty we wniosku był zbyt ogólny, to należało wezwać Spółkę do ich sprecyzowania, a nie do podania symbolu PKWiU (por. np. wyroki NSA z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2906/19 oraz II FSK 2983/19).
Standardy wykładni prawa podatkowego, w szczególności w zakresie pozostającym poza wpływem prawa unijnego, wskazują na pierwszeństwo wykładni językowej oraz subsydiarność pozostałych zasad wykładni prawa: systemowej i funkcjonalnej. Przy czym tak ustalona kolejność preferowania wykładni jest związana z niejednoznacznym wynikiem wykładni językowej. Zasadniczym argumentem świadczącym o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt I KZP 6/07, publ. OSNKW 2007/5/37; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1885/07; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 listopada 2008 r. sygn. akt II FSK 976/08, 2 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1319/08; z dnia 2 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1553/08 oraz wypowiedzi doktryny: M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 291 i n., B. Brzeziński [w:] Prawo podatkowe. Teoria. Instytucje. Funkcjonowanie, praca zbiorowa pod red. B. Brzezińskiego, s. 422 i n.; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 74-83). Warto przy tym zaznaczyć, że wykładnia językowa zakreśla granice dwóch pozostałych rodzajów wykładni, tj. systemowej i celowościowej. Ważne jest także to, że w przypadku, kiedy wykładnia językowa pozwala na jednoznaczne ustalenie normy prawnej na podstawie obowiązujących przepisów, to za niedopuszczalne należy uznać "poprawianie" lub "korygowanie" treści aktu prawnego przez wykładnię systemową lub celowościową. Obciążenia podatkowe są kształtowane bowiem w Konstytucji RP przez ustawodawcę, a nie przez administrację i sądy (por. R. Mastalski, Prawo podatkowe, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 124 i powołane tam orzecznictwo). Prymat wykładni językowej prawa podatkowego ma swoje uzasadnienie w art. 84 Konstytucji RP, wedle którego każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Skoro Konstytucja RP także w art. 217 kładzie nacisk na ustawę jako źródło obowiązków podatkowych, implikuje to potrzebę znajomości ustaw nakładających takie obowiązki. Konstytucja RP nie zobowiązuje natomiast do znajomości ani orzecznictwa sądowego, ani poglądów doktryny prawa, które wykształciły pozostałe dwa rodzaje wykładni prawa (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 140). Trzeba też podkreślić, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej dopuszcza odstępstwa od wyniku jej zastosowania tylko wówczas, gdy wynik ten prowadziłby albo do absurdu, albo do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, a jest to usprawiedliwione racjami aksjologicznymi, np. ochroną wartości konstytucyjnych. Wszystko to prowadzi do wniosku, że wykładnia funkcjonalna i systemowa są subsydiarne względem wykładni językowej. Wykładnia systemowa służy do rozstrzygania wątpliwości, które nasuwa wykładnia językowa, a w szczególności pozwala uzasadnić wybór między różnymi możliwymi interpretacjami językowymi przepisu, zwłaszcza że normy systemu prawa są powiązane ze sobą relacjami funkcjonalnymi (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2016 r. sygn. akt II FPS 5/15). Natomiast wykładnia celowościowa - stanowiąca rodzaj wykładni funkcjonalnej - wiąże się z pojęciem celu, rozumianego jako pożądany rezultat obowiązywania określonych przepisów prawa. Każdy przepis prawa - w założeniu - ma realizować cele prawodawcy (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 140 ibidem, str. 83). Stosując wykładnię celowościową, wiąże się brzmienie słów aktów prawnych z sensem i celem przepisów prawnych, przy czym granicą wykładni jest możliwy sens słów, za pomocą których prawodawca wyraża swoją wolę (por. R. Mastalski, ibidem, str. 135; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 242/19). W świetle powyższych wniosków, poprawna wykładnia art. 15e ust. 1 u.p.d.o.p. wymaga zatem w pierwszej kolejności dokonania wykładni językowej tego przepisu, a następnie skonfrontowania jej rezultatu z wykładnią funkcjonalną i systemową. Ze względu na brak odniesień do klasyfikacji PKWiU poszczególnych rodzajów usług wskazanych w art. 15e ust. 1 u.p.d.o.p. należy sięgnąć do językowych definicji tych pojęć. To właśnie wykładni gramatycznej i językowemu znaczeniu pojęć należy przypisać znaczenie rzeczywistego charakteru czynności wskazanych w powyższym przepisie. Rolą organu interpretacyjnego jest dokonanie kwalifikacji prawnej przedstawionych w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego zdarzeń, faktów lub czynności, a taką kwalifikacją (oceną) jest także ich zaklasyfikowanie z punktu widzenia PKWiU (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I FSK 150/18 oraz z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt I FSK 62/19). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez Spółkę klasyfikacje PKWiU nie mogą być traktowane jako element stanu faktycznego objęty wątpliwościami prawnymi, czy też element jej stanowiska. Jednakże analiza treści zaskarżonej interpretacji prowadzi do wniosku, że to właśnie na podstawie klasyfikacji PKWiU organ interpretacyjny dokonał przyporządkowania usług wymienionych we wniosku do tych, które mieszczą się w zakresie zastosowania art. 15e ust. 1 u.p.d.o.p.
Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. poz. 1676) stanowiąc jednocześnie część tego rozporządzenia. Przypisanie wyrobu lub usługi do odpowiedniego symbolu PKWiU stanowi subsumcję stanu faktycznego w postaci występowania w obrocie gospodarczym danego wyrobu lub usługi pod przepis § 1 powołanego rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie wskazuje na ugruntowane w judykaturze stanowisko, że włączenie do ustawy podatkowej identyfikacji towarów i usług na podstawie przepisów o statystyce publicznej skutkuje tym, że symbole klasyfikacji statystycznych mają znaczenie prawnopodatkowe, skoro ustawodawca nakazał ich uwzględnienie przy określeniu przedmiotu i stawki opodatkowania (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt I FSK 358/19, z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt I GSK 912/17, z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt I FSK 1077/17 i I FSK 730/17; z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt I FSK 2086/16, z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 10/17, z dnia 9 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 829/16, z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt I FSK 1917/16, z dnia 19 lutego 2021 r. sygn. akt II FSK 2441/20, z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II FSK 639/19). Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należy mieć na uwadze, że użyte w treści art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej zwroty "zaistniały stan faktyczny" czy "zdarzenie przyszłe" należy rozumieć, jako wyczerpujące przedstawienie przez wnioskodawcę danego zdarzenia, faktu lub czynności, które mają istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania prawa podatkowego. Od przedstawienia tych zdarzeń, faktów lub czynności odróżnić trzeba ich kwalifikację prawną. Taką kwalifikacją (oceną) jest także ich zaklasyfikowanie z punktu widzenia przepisów z innych niż prawo podatkowe gałęzi prawa, jeżeli przepisy prawa podatkowego uzależniają wystąpienie skutków podatkowych od odpowiedniej kwalifikacji na podstawie przepisów z tych innych gałęzi prawa. Dlatego nie jest uprawnione stanowisko, że taka kwalifikacja powinna zostać przedstawiona we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w opisie zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, a jeżeli nie została przedstawiona, to organ na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej jest uprawniony do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o tę kwalifikacje prawną. Gdyby przyjąć za trafne stanowisko, że dokonana we wniosku o wydanie interpretacji kwalifikacja stanu faktycznego według, wskazanych w przepisach podatkowych, przepisów prawa pochodzących z innych gałęzi prawa, stanowi element stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego w rozumieniu art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, to konsekwencją uznania tego punktu widzenia za prawidłowy, byłoby związanie taką kwalifikacją organu wydającego interpretację oraz sądu administracyjnego oceniającego zgodność z prawem wydanej na tle tego stanu faktycznego interpretacji indywidualnej. Wniosek ten wynika z tego, że treść art. 14b § 3 i art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej wskazuje w sposób wyraźny, że poprzez interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego podatnicy mają się dowiedzieć, jak stany faktyczne opisane przez nich we wniosku o wydanie interpretacji oceniane będą przy wymiarze zobowiązań podatkowych. Ten cel interpretacji indywidualnych determinuje też przyznanie podatnikom ochrony na wypadek zastosowania się do interpretacji, która została następnie zmieniona lub która nie została uwzględniona przy załatwieniu sprawy podatkowej (art. 14k i 14m Ordynacji podatkowej). Ocena ta ma wskazywać kwalifikację prawnopodatkową stanów faktycznych opisanych we wniosku o wydanie interpretacji. Zatem te elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, objęte wnioskiem o wydanie interpretacji, które mogą być poddane ocenie prawnopodatkowej przez organ podatkowy w toku postępowania wymiarowego mogą być też poddane takiej ocenie w postępowaniu prowadzonym w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt I FSK 576/18).
W świetle powyższych wniosków należy podkreślić, że gdyby nawet w art. 15e ust. 1 u.p.d.o.p. zawarte było odesłanie do postanowień PKWiU, które odnosiłoby się do czynności i usług wymienionych w tym przepisie, to organ nie byłby uprawniony do żądania od wnioskodawcy uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji o kwalifikację usług opisanych w tym wniosku na podstawie PKWiU. Trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego kwalifikacja taka nie stanowi opisu zdarzenia przyszłego lub stanu faktycznego (art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej), lecz element oceny prawnej zastosowania przepisów prawa podatkowego, która powinna być zawarta w interpretacji indywidualnej. Kwalifikacja tych usług na podstawie przepisów ww. rozporządzenia nie stanowiła opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, lecz kwalifikację prawną, której wnioskodawca nie miał obowiązku dokonać we wniosku o wydanie interpretacji. Dlatego należało stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie organ z naruszeniem art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wezwał Spółkę do podania właściwych symboli PKWiU usług opisanych we wniosku o wydanie interpretacji. Brak odesłania w art. 15e ust. 1 u.p.d.o.p. do przepisów ww. rozporządzenia w sprawie PKWiU skutkuje tym, że w rozpoznanej sprawie ocena własnego stanowiska Spółki, wyrażonego we wniosku o wydanie interpretacji, w ogóle nie mogła opierać się na kwalifikacji prawnej usług opisanych we wniosku na podstawie tego rozporządzenia. W postępowaniu interpretacyjnym organ podatkowy może wspomagać się klasyfikacją PKWiU, jednakże klasyfikacja ta nie może mieć decydującego znaczenia dla oceny, czy dana usługa mieści się w katalogu czynności (świadczeń) opisanych w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Odwołanie do PKWiU może stanowić argument odnoszący się do np. charakteru, funkcji, związku z innymi czynnościami, usług poddawanych ocenie na podstawie art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., jednakże argumentacja ta powinna przede wszystkim opierać się na okolicznościach wskazanych we wniosku o wydanie interpretacji (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt II FSK 1141/21, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt II FSK 2840/18, wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2565/19, wyrok NSA z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt II FSK 2467/20). Z uzasadnienia zaskarżonej interpretacji wynika natomiast, że wskazane przez Spółkę symbole PKWiU i odpowiadające im nazwy usług, organ uznał za najważniejszy argument przemawiający za interpretacją wskazanych w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. usług.
Z samego charakteru interpretacji indywidualnych wynika, że mają one charakter gwarancyjny dla strony, a konsekwencją niewyczerpującego przedstawienia we wniosku o wydanie interpretacji stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, różniącego się od stanu zaistniałego u podatnika, jest brak możliwości skorzystania z uprawnień określonych w art. 14k i nast. Ordynacji podatkowej. Istotny jest także fakt, że organ dokonuje oceny nie na podstawie podanej przez Spółkę klasyfikacji danej usługi według PKWiU, ale na podstawie zawartego we wniosku opisu usługi. Jeżeli jednak ubiegający się o interpretację indywidualną podatnik miałby wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji usługi do odpowiedniego grupowania lub jak w rozpatrywanej sprawie przepis prawa podatkowego w ogóle nie odwołuje się do klasyfikacji PKWiU, to trudno od niego wymagać, aby opisując ją obszernie i szczegółowo dokonywał jeszcze na żądanie organu jej klasyfikacji według standardów PKWiU, tym bardziej, że swoje wątpliwości dotyczące prawidłowości klasyfikacji Spółka wyraziła w wezwaniu do uzupełnienia stanu faktycznego. Ewentualny błąd w zakresie przypisania usługi do określonego grupowania popełniony przez wnioskodawcę ubiegającego się o interpretację indywidualną, mógłby w przyszłości skutkować utratą aktualności udzielonej odpowiedzi i wynikającej z niej funkcji ochronnej, gdyż organ interpretujący nie dokonywałby weryfikacji prawidłowości takiej kwalifikacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przypisał nadmierne i niczym nie uzasadnione znaczenie możliwości kwalifikowania poszczególnych usług opisanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej do określonego grupowania PKWiU.
W świetle powyższych uwag, stanowisko Sądu pierwszej instancji jest trafne i koresponduje z przywołanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, natomiast argumenty organu i na tym tle sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej należało ocenić jako bezzasadne. Wezwanie Spółki do wskazania symboli usług według nomenklatury PKWiU było bezpodstawne. Ewentualne wskazanie takiej klasyfikacji przez podatnika nie jest dla organu wiążące i nie wyłącza wymogu zestawienia wyszczególnionych przez Spółkę niejednolitych usług z treścią interpretowanej normy prawa podatkowego. Należy też potwierdzić, że zaskarżona w sprawie interpretacja w istocie nie dotyczy usług wsparcia opisanych we wniosku, ale usług objętych określonymi symbolami PKWiU, co nie odpowiada treści pytania; w szczególności nie rozwiewa wątpliwości co do tego, jakie usługi spośród wymienionych przez Spółkę, organ interpretacyjny uznał za podobne oraz w jaki sposób dokonał oceny przeważającego charakteru czynności będących przedmiotem wniosku o interpretację. Wskazać należy, że już sam wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, co do zasady (z wyjątkiem PKWiU usług), zawierał wszystkie treści wskazywane przez organ jako niezbędne do wydania interpretacji indywidualnej. Wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną, nie można więc uznać, jakoby zaskarżona interpretacja spełnia wymogi określone w art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, co z kolei prowadzi do wniosku o nietrafności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 146 § 1 P.p.s.a., w zw. z art. 14b § 1 i § 3 oraz art. 14c § 1 i § 2 i, a także art. 120 i art. 121 § 1 i w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej.
W świetle powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 204 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1, w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI