II FSK 653/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne Rzecznika Praw Obywatelskich oraz podatnika A.S. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. Spór dotyczył możliwości kontynuowania opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych po przekroczeniu limitu przychodów w poprzednich latach. Podatnik, który w 2017 r. złożył PIT-28, rozliczał się ryczałtem, mimo że już w 2015 r. przekroczył limit 150 000 euro, co zgodnie z przepisami powinno skutkować obowiązkiem prowadzenia księgi przychodów i rozchodów oraz rozliczania się na zasadach ogólnych od 2016 r. Organ podatkowy ustalił, że podatnik nie złożył ponownego oświadczenia o wyborze ryczałtu na 2016 r., co było warunkiem jego stosowania. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę podatnika, a NSA w niniejszym wyroku potwierdził to stanowisko. Sąd podkreślił, że utrata warunków do opodatkowania ryczałtem skutkuje obowiązkiem stosowania zasad ogólnych i nie ma możliwości powrotu do ryczałtu bez złożenia nowego oświadczenia. NSA oddalił skargi kasacyjne, uznając, że przepisy są jasne i nie ma podstaw do stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia zasady legalizmu i zaufania do organów podatkowych, wskazując, że organy nie mają obowiązku udzielania porad prawnych ani informowania o treści ustaw.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie jednolitej linii orzeczniczej NSA w zakresie skutków utraty prawa do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i konieczności ponownego złożenia oświadczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika prowadzącego działalność gospodarczą i korzystającego z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy utrata prawa do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w roku podatkowym następującym po przekroczeniu limitu przychodów powoduje automatyczne wyłączenie z tej formy opodatkowania również w latach kolejnych, bez konieczności ponownego składania oświadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, utrata prawa do ryczałtu skutkuje obowiązkiem stosowania zasad ogólnych, a powrót do ryczałtu wymaga ponownego złożenia oświadczenia.
Uzasadnienie
Przepisy art. 9 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych jasno wskazują, że w razie utraty warunków do opodatkowania ryczałtem, podatnik jest obowiązany przejść na zasady ogólne. Prawo do ryczałtu można odzyskać dopiero po ponownym złożeniu stosownego oświadczenia w ustawowym terminie. Zasada kontynuacji rozliczania się w formie ryczałtu ma zastosowanie tylko wtedy, gdy prawo do tej formy trwa nieprzerwanie.
Czy organy podatkowe mają obowiązek informowania podatnika o nieprawidłowościach w sposobie rozliczania podatku i sugerowania najkorzystniejszych rozwiązań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie mają obowiązku udzielania porad prawnych ani zastępowania podatnika w prowadzeniu ewidencji czy wyborze formy opodatkowania.
Uzasadnienie
Zasada samoobliczenia wiąże się ze szczególną starannością podatnika. Organy nie mają obowiązku czuwać nad interesami podatnika ani informować go o treści ustaw podatkowych, które są powszechnie dostępne.
Przepisy (8)
Główne
u.z.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Określa limit przychodów (150 000 euro) uprawniający do opodatkowania ryczałtem w roku poprzedzającym rok podatkowy.
u.z.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Reguluje składanie oświadczenia o wyborze opodatkowania ryczałtem do 20 stycznia roku podatkowego. Brak likwidacji działalności lub wyboru innej formy opodatkowania oznacza kontynuację ryczałtu, jeśli prawo do niego nie zostało utracone.
u.z.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
Wskazuje, że w razie utraty warunków do opodatkowania ryczałtem, podatnik jest obowiązany przejść na zasady ogólne i zaprowadzić właściwe księgi.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej i możliwości wyboru form opodatkowania, w tym zryczałtowanych, poprzez złożenie wniosku lub oświadczenia.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario (rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata prawa do opodatkowania ryczałtem w jednym roku skutkuje obowiązkiem stosowania zasad ogólnych w latach następnych, chyba że podatnik ponownie złoży stosowne oświadczenie. • Organy podatkowe nie mają obowiązku informowania podatnika o nieprawidłowościach w rozliczeniach ani sugerowania najkorzystniejszych rozwiązań.
Odrzucone argumenty
Oświadczenie o wyborze ryczałtu złożone w poprzednich latach zachowuje moc również po przekroczeniu limitu przychodów, jeśli nie złożono oświadczenia o likwidacji działalności lub wyborze innej formy opodatkowania. • Organy podatkowe zwlekały z wszczęciem kontroli, co naruszało zasadę zaufania do organów i zasadę legalizmu. • Sąd pierwszej instancji zignorował okoliczności sprawy i nie odniósł się merytorycznie do argumentów podatnika.
Godne uwagi sformułowania
Utrata warunków do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych oznacza obowiązek zaprowadzenia właściwych ksiąg oraz opłacania podatku dochodowego od dnia w którym nastąpiła utrata tych warunków. • Zasada kontynuacji rozliczania się w formie ryczałtu, wynikająca z art. 9 ust. 1 zdanie 2 u.z.p.d., ma zastosowanie, kiedy prawo do rozliczania się przez podatnika w tej formie trwa nieprzerwanie. • Poza tym zasada samoobliczenia wiąże się ze szczególną starannością ze strony podatnika. • Organ nie może zastępować na tym polu podatnika i czuwać nad jego interesami, proponując najkorzystniejsze rozwiązania.
Skład orzekający
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Kolanowski
sędzia
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie jednolitej linii orzeczniczej NSA w zakresie skutków utraty prawa do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i konieczności ponownego złożenia oświadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika prowadzącego działalność gospodarczą i korzystającego z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z ryczałtem, a orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące utraty prawa do tej formy opodatkowania i obowiązków podatnika.
“Przekroczyłeś limit przychodów? Utrata ryczałtu może być trwała bez ponownego oświadczenia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.