II FSK 63/23Oddalenie skargi kasacyjnej podatek dochodowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wcześniej oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. i możliwości zaliczenia przez podatnika wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi, że podatnik posłużył się fakturami, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a co najmniej były nierzetelne w zakresie podmiotowym. W konsekwencji, faktury te nie mogły stanowić podstawy do ujęcia ich w kosztach uzyskania przychodów zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (m.in. art. 22, 24, 24a, 26 u.p.d.o.f.) oraz przepisów postępowania (m.in. art. 191 o.p., art. 120, 121, 122 o.p.). Podnosił, że transakcje były faktycznie wykonane, a wątpliwości organów dotyczyły jedynie prawidłowości wskazania kontrahenta na fakturze, pomijając dobrą wiarę podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym i musi precyzyjnie wskazywać naruszone przepisy. Stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego były zbyt ogólne. Odnosząc się do meritum, NSA przypomniał ugruntowany pogląd, że do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu niezbędne jest nie tylko zaistnienie zdarzenia gospodarczego, ale także odpowiednie udokumentowanie operacji, które umożliwia ustalenie, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki. Podkreślono, że nie wystarczy wykazanie, że towar lub usługa mogły być gdziekolwiek nabywane i wykorzystane w działalności. Istotne jest ustalenie, czy faktura dokumentuje rzeczywisty przebieg operacji gospodarczej, a warunek ten nie jest spełniony, gdy podmiot na fakturze nie jest rzeczywistym kontrahentem. Sąd zaznaczył, że w kontekście podatku dochodowego nie stosuje się przesłanek z regulacji VAT, takich jak dobra wiara czy należyta staranność. Zarzuty naruszenia przepisów procesowych również uznano za niezasadne, wskazując, że ocena dowodów przez WSA była przekonująca, a kwestia dobrej wiary nie jest istotna dla oceny prawidłowości określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej warunków zaliczania wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami do kosztów uzyskania przychodów, z naciskiem na wymóg rzeczywistości gospodarczej i prawidłowego udokumentowania transakcji, a także brak zastosowania standardów VAT (dobra wiara) w podatku dochodowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nierzetelności faktur w zakresie podmiotowym i nie odnosi się do innych rodzajów wadliwości dokumentów lub transakcji. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy faktury dokumentujące transakcje, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (np. z powodu nierzetelności podmiotowej), mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków w koszty uzyskania przychodów na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury takie nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków w koszty uzyskania przychodów, nawet jeśli podatnik działał w dobrej wierze lub transakcja została faktycznie dokonana.
Uzasadnienie
Do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu niezbędne jest nie tylko zaistnienie zdarzenia gospodarczego i odpowiednie udokumentowanie, ale przede wszystkim fakt, że faktura dokumentuje rzeczywisty przebieg operacji gospodarczej. Warunek ten nie jest spełniony, gdy podmiot na fakturze nie jest rzeczywistym kontrahentem. W kontekście podatku dochodowego od osób fizycznych, dobra wiara czy należyta staranność podatnika nie są wystarczające, jeśli dokumentacja jest nierzetelna.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej, które nie precyzują naruszonych jednostek redakcyjnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, spełniają wymogi formalne i mogą być przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie zarzuty są wadliwe i nie mogą być uznane za trafne, ponieważ nie pozwalają na precyzyjne wskazanie naruszenia i jego uzasadnienie.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym. Wymaga dokładnego wskazania przepisów, które zdaniem strony naruszył sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, a także wyjaśnienia, na czym naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Ogólne wskazanie listy artykułów bez sprecyzowania, które ich fragmenty zostały błędnie zinterpretowane lub zastosowane, nie spełnia tych wymogów.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (19)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Niezbędne jest rzeczywiste udokumentowanie transakcji i jej odzwierciedlenie w rzeczywistości gospodarczej. Sama dobra wiara podatnika nie wystarcza.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 24
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 24a
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów nie może być dowolna.
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 22, 24, 24a, 26 u.p.d.o.f.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu transakcji za niedokonane z powodu wątpliwości co do prawidłowości wskazania kontrahenta na fakturze, z pominięciem dobrej wiary podatnika i faktu rzeczywistego zawarcia transakcji. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 191, 120, 121, 122, 124, 180, 187 o.p.) poprzez dowolną ocenę stanu faktycznego, zaniechanie badania dobrej wiary podatnika i brak zachowania zasady obiektywnej prawdy materialnej.
Godne uwagi sformułowania
Do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego, polegającego na zakupie towaru lub usługi u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. • Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar lub usługę i wykorzystać je w działalności gospodarczej, aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. • Nie znajdują tu jednak zastosowania przesłanki przewidziane w regulacjach dotyczących podatku od towarów i usług (VAT), takie jak: dobra wiara, czy należyta staranność. • Istotne jest ustalenie, czy faktura dokumentuje rzeczywisty przebieg operacji gospodarczej. Warunek ten nie jest spełniony w sytuacji, gdy podmiot widniejący na fakturze nie jest rzeczywistym kontrahentem transakcji.
Skład orzekający
Marzena Łozowska
sędzia
Tomasz Kolanowski
sprawozdawca
Tomasz Zborzyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej warunków zaliczania wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami do kosztów uzyskania przychodów, z naciskiem na wymóg rzeczywistości gospodarczej i prawidłowego udokumentowania transakcji, a także brak zastosowania standardów VAT (dobra wiara) w podatku dochodowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nierzetelności faktur w zakresie podmiotowym i nie odnosi się do innych rodzajów wadliwości dokumentów lub transakcji. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego - zaliczania wydatków w koszty uzyskania przychodów na podstawie faktur. Wyrok jasno określa, kiedy takie działania są niedopuszczalne, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców i ich doradców.
“Nierzetelne faktury w kosztach? NSA stawia jasne granice – dobra wiara nie wystarczy!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.