II FSK 614/06

II FSK 614/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Grzelak /sprawozdawca/
Bogusław Dauter
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Go 571/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2005-12-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Andrzej Grzelak (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Go 571/05 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę z tym uzasadnieniem, że sąd nie podzielił jej zarzutów i stąd nie zasługuje ona na uwzględnienie
W. M., składając zeznanie PIT - 6 za 2001 rok zadeklarował sposób opodatkowania przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci w związku z tym, składając wniosek dla takiego sposobu rozliczenia należności podatkowych, oświadczył, że spełnione zostały warunki określone w art. 6 ust 4,5,8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej:"updf"). Niezależnie od zdeklarowanego sposobu opodatkowania podatek nie został obliczony z uwzględnieniem art. 7 updf, lecz dokonano obliczenia podatku w sposób przewidziany dla osób rozliczających się indywidualnie. W związku z tą deklaracją podatnika ustalono, ze syn - E. M., mający w 2001 r. 22 lata, studiujący w szkole wyższej, za ów rok złożył indywidualne zeznanie PIT - 37, w którym wykazał dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ustalono przy tym, że podatnik ów ponadto odliczył od dochodu. z tytułu alimentów na rzecz matki H. M. kwotę 6000,0 zł. Zaskarżają jedynie w tych dwóch kwestiach orzeczenie organu podatkowego, podatnik w odwołaniu podkreślał, że nie podważa ustaleń dotyczących stanu faktycznego oraz poprawności wyliczeń. Spór o prawo do rozliczenia podatku w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz odliczenia alimentów stał się treścią skargi do sądu administracyjnego, w której skarżący podniósł (m.in.), że dokonując ustaleń zgodnych z przepisami prawa podatkowego naruszono tym samym Konstytucję RP (dalej:"konstytucja"), doprowadzając podatnika do utraty określonych uprawnień, "...wypływających z prawa podatkowego.
Argumentacja ta została powtórzona w skardze do sądu administracyjnego.
Dokonując analizy możliwości preferencyjnego opodatkowania dochodów, przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci (art. 6 ust 4 z uwzględnieniem art. 7 updf) - sąd doszedł do wniosku, że skarżący nie spełnia wymogów zawartych w tych przepisach. Odnosząc się do drugiego zarzutu - sąd administracyjny wskazywał, że prawo do odliczenia alimentów w wysokości ustalonej w wyroku przysługiwało podatnikowi na mocy art. 26 ust 1 pkt 1 updf , jedynie do końca 2000 r. Natomiast w roku 2001 , którego dotyczy kwestionowane orzeczenie, na podstawie ustawy z 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (DzU Nr 104, poz. 1104), która weszła w życie (art. 8) z dniem 1 stycznia 2001 r. i miała zastosowanie do opodatkowania dochodów (strat) uzyskanych od tego dnia - prawo do takiego odliczenia zostało wyłączone. Zarzut niekonstytucyjności powołanych przepisów prawa podatkowego - zdaniem sądu - nie podlega badaniu przez ten sąd, związany normą z art. 178 ust 1 konstytucji. Uzasadniając to stanowisko sąd szczegółowo odniósł się do powołanych przez skarżącego przepisów konstytucji odmawiając przy tym racji wnioskowi domagającemu się poprzedzenia rozstrzygnięcia wystąpieniem do Trybunału Konstytucyjnego.
W skardze kasacyjnej na podstawie art 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej:"ppsa") zaskarżono wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej na podstawie art. 188 ppsa. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano art. 174 pkt 1 ppsa, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, przez błędną ich wykładnie.
W odniesieniu do kwestii opodatkowania osób samotnie wychowujących dziecko, strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała na obrazę art. 6 ust 4 pkt 3 updf w zw. z art. 87, 8 ust 1 i 2 oraz art. 31 konstytucji, poprzez zastosowanie wyłącznie wykładni językowej, pomijając normy konstytucyjne, stanowiące o istocie praw i wolności obywateli. Ponadto wymieniła szereg innych przepisów konstytucyjnych, których naruszenie spowodowało "...ukierunkowanie procesu wykładni prawa".
W odniesieniu do kwestii alimentacyjnej podniesiony został zarzut naruszenia prawa materialnego, wskutek obrazy art. 4 § 1 Op w zw. z art. 9 ust 1 i art. 20 ust 1 updf i dodatkowo w zw. z art. 26 updf, przez błędną ich wykładnię co doprowadziło do podwójnego podatkowania tego samego świadczenia, tzn. zobowiązanego (syna) i beneficjenta alimentów (matki).
W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi kasacyjnej W. M. - Naczelny Sad Administracyjny doszedł do następujących wniosków i stwierdzeń:
Skarga ta nie może być uwzględniona z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.
Literalne brzmienie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyklucza możliwość zaspokojenia żądań strony. Przepis art. 6 ust 4 pkt 3 updf zezwala na szczególny tryb opodatkowania, o który chodzi skarżącemu, pod warunkiem braku w roku podatkowym dochodów u dziecka do ukończenia 25 lat. Norma ta jest jasna i wyraźna, a więc nie wymagająca innej wykładni niż gramatyczna.
Podobnie rzecz się ma z kwestią odjęcia od opodatkowania kwoty alimentów świadczonych matce. Po prostu w roku 2001 zabrakło podstawy prawnej do uwzględnienia tego żądania strony.
Obie te kwestie należycie zostały ocenione przez sąd administracyjny i zrozumiale wyjaśnione w uzasadnieniu wyroku.
W ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych nie przewidziano opodatkowania żadnych wydatków podatnika, nawet wynikających z orzeczenia sądowego. Przewidziano przede wszystkim jako regułę - jak sama nazwa tego aktu prawnego głosi - opodatkowanie dochodu, a jedynie w pewnych przypadkach przychodu. Tak więc zarzut podwójnego opodatkowania świadczenia alimentacyjnego jest bezpodstawny. Odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania dochodu stanowić będą ulgi, do których można zaliczyć też możliwość pomniejszenia podstawy opodatkowania przez odliczenie od dochodu niektórych kwot. Wszakże wyraźnie nie dotyczy to alimentów. Podstawę takiego uregulowania dokładnie przedstawił sąd w uzasadnieniu wyroku. Ściśle zatem rzecz ujmując, nie może być mowy o podwójnym opodatkowaniu występującym jakoby według wersji przedstawionej w skardze kasacyjnej. Rezygnacja państwa z części należnego podatku (art. 84 Konstytucji RP) jest jego uprawnieniem, a nie obowiązkiem wobec podatnika. Nie zależy zatem od woli podatnika i jego determinacji w żądaniu uwolnienia od tego ciężaru.
Pozbawiona doniosłości prawnej jest próba odczytania konkretnych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w świetle różnych ogólnych norm konstytucyjnych, w sposób zmierzający do zwolnienia z obowiązku podatkowego, wbrew zawartym w nich regulacjom. Racje, dla których ustanowienie reguł co do granic przedmiotowych i podmiotowych obciążeń podatkowych zgodne jest z konstytucją wywiódł sąd w sposób wyczerpujący, powołując się na unormowania jej art. 217. Unormowania zawarte w art. 84 i 217 Konstytucji RP odsyłają wprost do uregulowań ustawowych. W ich świetle, w celu zrozumienia znaczenia regulacji podatkowej wystarczy jej prawidłowa wykładnia.
Skarga kasacyjna oparta w rzeczywistości na takim założeniu nie mogło uzyskać powodzenia.
Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, że stosownie do dyspozycji art. 184 ppsa - Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był oddalić skargę kasacyjną W. M. z braku usprawiedliwionych podstaw.