II FSK 61/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-09
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyosoby prawneinterpretacja podatkowaspółka komandytowaskuteczność umowypostępowanie interpretacyjneodmowa wszczęcia postępowaniaOrdynacja podatkowaprawo spółek

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania interpretacyjnego z powodu wątpliwości co do skuteczności prawnej umowy przeniesienia pożytków.

Spółka I. S.A. zaskarżyła odmowę wszczęcia postępowania interpretacyjnego przez Dyrektora KIS w sprawie skutków podatkowych umowy przeniesienia pożytków ze spółki komandytowej. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd uznał, że wątpliwości co do prawnej skuteczności umowy wykluczają możliwość wydania interpretacji indywidualnej i wymagają odrębnego postępowania podatkowego.

Przedmiotem sprawy była skarga kasacyjna spółki I. S.A. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Spółka kwestionowała odmowę wszczęcia postępowania, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych, w tym art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Spółka argumentowała, że organ podatkowy nie może ingerować w stan faktyczny przedstawiony we wniosku i oceniać skuteczności umowy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy z przyczyn faktycznych lub prawnych postępowanie nie może być wszczęte. W tej sprawie, wątpliwości co do prawnej skuteczności umowy przeniesienia pożytków z tytułu uczestnictwa w spółce komandytowej stanowiły taką przyczynę. NSA stwierdził, że podatki dochodowe są konsekwencją czynności cywilnoprawnych, ale jeśli istnieją poważne wątpliwości co do skuteczności umowy, analiza jej dopuszczalności jest konieczna i nie może być przeprowadzona w ramach postępowania interpretacyjnego, lecz wymaga odrębnego postępowania podatkowego. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ podatkowy zasadnie odmówił wszczęcia postępowania interpretacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy może odmówić wszczęcia postępowania interpretacyjnego, jeśli istnieją poważne wątpliwości co do prawnej skuteczności umowy cywilnoprawnej, która ma wywołać skutki podatkowe. Analiza takiej skuteczności wymaga odrębnego postępowania podatkowego, a nie interpretacyjnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że podatki dochodowe są konsekwencją czynności cywilnoprawnych. Jednakże, gdy istnieją obiektywnie poważne wątpliwości co do prawnej skuteczności umowy cywilnoprawnej, wykluczone jest prowadzenie postępowania interpretacyjnego dotyczącego skutków podatkowych. Konieczne jest uprzednie ustalenie skuteczności umowy w odrębnym postępowaniu podatkowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

O.p. art. 165a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 14h

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14b § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14b § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14c § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14c § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14r § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.p. art. 7b

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 5 § 1-2

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wątpliwości co do prawnej skuteczności umowy cywilnoprawnej stanowią podstawę do odmowy wszczęcia postępowania interpretacyjnego, wymagając odrębnego postępowania podatkowego.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy nie może ingerować w stan faktyczny przedstawiony we wniosku o interpretację. Organ podatkowy nie może rozstrzygać o skuteczności umowy w postępowaniu interpretacyjnym. Uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie przesłanek prawnych. Doszło do naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

Podatki dochodowe są co do zasady konsekwencją czynności cywilnoprawnych. Jeżeli jednak istnieją obiektywnie poważne wątpliwości co do prawnej skuteczności umowy cywilnoprawnej wywołującej skutki w zakresie prawa podatkowego – wykluczone jest prowadzenie postępowania mającego za cel – interpretację przepisu podatkowego określającego te skutki. Musi ono bowiem być poprzedzone postępowaniem, które te wątpliwości usunie, a nie jest to możliwe w postępowaniu interpretacyjnym.

Skład orzekający

Renata Kantecka

sędzia WSA del.

Tomasz Kolanowski

sędzia NSA (spr.)

Tomasz Zborzyński

sędzia NSA (przewodniczący)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania interpretacyjnego przez organ podatkowy z powodu wątpliwości co do skuteczności prawnej umowy."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wątpliwości co do skuteczności umowy są obiektywnie poważne i wymagają analizy wykraczającej poza ramy postępowania interpretacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – granic postępowania interpretacyjnego i możliwości odmowy wszczęcia postępowania przez organ podatkowy. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Kiedy organ podatkowy może odmówić interpretacji? NSA wyjaśnia granice postępowania.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 61/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Renata Kantecka
Tomasz Kolanowski /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Wr 70/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-06-23
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 165a par. 1, art. 14h
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (spr.) Sędzia WSA del. Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 70/21 w sprawie ze skargi I. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od I. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2022 r. I SA/Wr 70/21 oddalający skargę I. S.A. we W. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 grudnia oraz 10 listopada 2020 r. odmawiające wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie:
1. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", polegające na nieprzedstawieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przesłanek prawnych rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej spółki uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odwołuje się do treści art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 poz. 1325 ze zm.), dalej "O.p." jako przepisu, który w sposób wyłączny określa przypadki, gdy organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku wspólnego o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. niewyjaśnienie dlaczego zdaniem Sądu zasadnie wywodzi organ podatkowy, że skutek podatkowy może być oceniany wyłącznie wówczas, gdy dotyczy czynności mających umocowanie w prawie, skutecznych i dopuszczalnych umów oraz że "Ocena, słuszności stanowiska Skarżącej wyrażonego we wniosku o udzielnie interpretacji indywidualnej wymaga zatem ustalenia, czy zawarcie takiej umowy na gruncie prawa cywilnego, czy też prawa handlowego, jest dopuszczalne (...) i wymaga analizy takiej umowy oraz okoliczności jej zawarcia oraz tychże przepisów prawa", podczas gdy organ podatkowy wydający interpretację indywidualną nie może ingerować w stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, przedstawione przez wnioskodawcę, ani dokonywać własnych ustaleń co do tego stanu lub zdarzenia, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie zastosowanej normy prawnej i konsekwencji odmowę wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego;
3. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 165a § 1 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14b § 1 i 3 i 14c § 1 i 2 w zw. z art. 14r § 1 O.p. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy w przedmiotowej sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż zostały spełnione wszystkie przesłanki do wszczęcia postępowania interpretacyjnego, a ponadto organ podatkowy wydający interpretację indywidualną nie może ingerować w stan faktyczny przedstawiony przez wnioskodawcę, jak również rozstrzygać o skuteczności umowy zbycia pożytków związanych z uczestnictwem w spółce komandytowej, co w konsekwencji - w wyniku odmowy wszczęcia postępowania w sprawie - pozbawiło Skarżącą uzyskania interpretacji przepisów podatkowych stanowiących dla niej trudność interpretacyjną, tj. art. 7b ust. i w związku z art. 5 ust. 1-2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1406 ze zm.), dalej: u.p.d.o.p.;
4. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 165a § 1 w zw. z art. 121 i art. 120 w zw. z art. 14h O.p. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych, gdyż zainteresowani występując ze wspólnym wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji, spełniającym wszystkie warunki formalne, mieli prawo oczekiwać, że zostanie on rozpoznany merytorycznie i uzyskają informację w zakresie kwalifikacji przychodu rozpoznanego ze zbycia pożytków związanych z uczestnictwem w spółce komandytowej w charakterze wspólnika.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także o zasądzenie od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 165a § 1 zd. pierwsze O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na mocy art. 14h O.p. przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu interpretacyjnym.
Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 pkt 3) u.p.d.o.p. przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.
Ze stanu faktycznego wniosku o interpretację wynika, że wątpliwości skarżącej dotyczą skutków podatkowych opisanej we wniosku umowy przeniesienia pożytków z tytułu uczestnictwa w spółce komandytowej, w szczególności art. 7b u.p.d.o.p. Strona oceniła ją jako ważną. Z kolei organ powziął wątpliwości, co do dopuszczalności zawarcia takiej umowy. Uznał, że dopiero przeprowadzenie postępowania podatkowego mogłoby usunąć wątpliwości, co do prawnej skuteczności zawartej umowy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej, że zapewnienie o dopuszczalności zawarcia takiej umowy stanowi element stanu faktycznego sprawy. Jest nim bowiem jej treść, a w sytuacji, gdy wątpliwym staje się dopuszczalność zawarcia takiej umowy, jej analiza staje się konieczna. Podatki dochodowe są co do zasady konsekwencją czynności cywilnoprawnych. Jeżeli jednak istnieją obiektywnie poważne wątpliwości co do prawnej skuteczności umowy cywilnoprawnej wywołującej skutki w zakresie prawa podatkowego – wykluczone jest prowadzenie postępowania mającego za cel – interpretację przepisu podatkowego określającego te skutki. Musi ono bowiem być poprzedzone postępowaniem, które te wątpliwości usunie, a nie jest to możliwe w postępowaniu interpretacyjnym.
W sytuacji, gdy istnieje przyczyna powodująca, że postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie przyczyną tą jest konieczność ustalenia, czy zawarta przez skarżącą umowa jest prawnie skuteczna. Tylko taka bowiem podlega przepisom ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wymagałoby to natomiast przeprowadzenia postępowania podatkowego, a nie interpretacyjnego.
Z powyższych względów zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. W szczególności uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż zawiera wszystkie elementy w nim wskazane. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w trybie art. 165a § 1 O.p. Przepisu tego nie naruszono, w związku z tym zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami wymienionymi w skardze kasacyjnej również nie są zasadne.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI