II FSK 6/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną podatnika w sprawie możliwości amortyzacji lokali mieszkalnych po zmianie przepisów, potwierdzając, że prawo do amortyzacji na starych zasadach wygasło z końcem 2022 roku.
Sprawa dotyczyła podatnika, który chciał nadal amortyzować lokale mieszkalne będące środkiem trwałym w jego działalności gospodarczej na zasadach obowiązujących do końca 2021 roku. Zmiana przepisów od 1 stycznia 2022 roku wyłączyła możliwość amortyzacji budynków i lokali mieszkalnych, a przepisy przejściowe pozwalały na stosowanie starych zasad tylko do końca 2022 roku. Zarówno Dyrektor KIS, jak i WSA w Łodzi, a ostatecznie NSA, uznały stanowisko podatnika za niezasadne, podkreślając jasność przepisów i brak podstaw do ochrony interesów w toku w tym przypadku.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. G. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę podatnika na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Spór dotyczył możliwości dalszego zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od lokali mieszkalnych, które podatnik wprowadził do ewidencji środków trwałych w 2020 roku i amortyzował na zasadach obowiązujących do końca 2021 roku. Zmiana przepisów od 1 stycznia 2022 roku wyłączyła możliwość amortyzacji takich środków, a przepisy przejściowe (art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej) pozwalały na stosowanie starych zasad tylko do końca 2022 roku. Podatnik argumentował, że zmiana przepisów narusza jego prawa nabyte i interesy w toku, a także wnioskował o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i organu interpretacyjnego. Sąd podkreślił, że przepisy przejściowe jasno określały termin (do 31 grudnia 2022 r.) do stosowania starych zasad amortyzacji. NSA odwołał się do swojej wcześniejszej linii orzeczniczej, wskazując, że bezpieczeństwo prawne jednostki nie ma bezwzględnego priorytetu i podatnik musi liczyć się z ryzykiem niekorzystnych zmian prawnych. Sąd stwierdził również, że nie zostały spełnione przesłanki do ochrony interesów w toku, ponieważ poprzednia wersja przepisu nie wyznaczała określonego horyzontu czasowego dla realizacji przedsięwzięć. NSA uznał, że intencją ustawodawcy było uszczelnienie systemu podatkowego i zlikwidowanie nierówności w opodatkowaniu najmu, a przewidziane rozwiązanie przejściowe było wystarczające do złagodzenia skutków zmiany. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a podatnik obciążony kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma takiego prawa. Przepisy przejściowe jasno określały termin (do 31 grudnia 2022 r.) do stosowania starych zasad amortyzacji, a po tym terminie prawo to wygasło.
Uzasadnienie
NSA oparł się na literalnym brzmieniu przepisów, w tym art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej, który precyzyjnie określał termin stosowania starych zasad amortyzacji do końca 2022 roku. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia zasady ochrony interesów w toku, ponieważ poprzednia regulacja nie wyznaczała horyzontu czasowego dla realizacji przedsięwzięć, a podatnik musiał liczyć się z ryzykiem zmian prawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (3)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22c § pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
W brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r. nie podlegały amortyzacji budynki i lokale mieszkalne. Po nowelizacji od 1 stycznia 2022 r. również nie podlegają amortyzacji.
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw art. 71 § ust. 2
Przepis przejściowy pozwalający na zaliczanie do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych będących budynkami i lokalami mieszkalnymi, nabytych lub wytworzonych przed 1 stycznia 2022 r., ale nie dłużej niż do 31 grudnia 2022 r.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 22c § pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Brzmienie przepisu po nowelizacji od 1 stycznia 2022 r.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Prawo do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od lokali mieszkalnych na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2021 r. po 31 grudnia 2022 r. Naruszenie zasady ochrony praw nabytych i interesów w toku przez zmianę przepisów. Niezgodność przepisów z art. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Niezgodność przepisów z art. 2 w zw. z art. 217 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
formuła słowna jest (...) granicą wszelkiego dopuszczalnego sensu, jakiego możemy poszukiwać w tekście przepisów prawa bezpieczeństwo prawne jednostki" nie ma bezwzględnego priorytetu ryzyko związane z wszelką działalnością gospodarczą obejmuje również ryzyko niekorzystnych zmian systemu prawnego nieruchomości mieszkaniowe korzystają z podwójnych preferencji w podatku PIT
Skład orzekający
Andrzej Melezini
sprawozdawca
Antoni Hanusz
członek
Beata Cieloch
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wygaszenia prawa do amortyzacji lokali mieszkalnych na starych zasadach po 31 grudnia 2022 r. oraz brak ochrony interesów w toku w przypadku zmian przepisów podatkowych, gdy nie istniał określony horyzont czasowy w poprzedniej regulacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej zmiany przepisów dotyczących amortyzacji lokali mieszkalnych i interpretacji przepisów przejściowych. Może być stosowane analogicznie do innych zmian przepisów, gdzie podatnik powołuje się na ochronę interesów w toku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatników prowadzących działalność gospodarczą związaną z najmem nieruchomości i zmian przepisów, które wpływają na ich rozliczenia podatkowe. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące amortyzacji i ochrony praw nabytych.
“Koniec z amortyzacją lokali mieszkalnych na starych zasadach? NSA rozwiewa wątpliwości podatników.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 6/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Melezini /sprawozdawca/ Antoni Hanusz Beata Cieloch /przewodniczący/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania 6560 Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Interpretacje podatkowe Sygn. powiązane I SA/Łd 571/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-11-15 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1426 art. 22c pkt 2 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych t.j. Dz.U. 2021 poz 2105 art. 71 ust. 2 Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędziowie Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Andrzej Melezini (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 571/24 w sprawie ze skargi R. G. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 1 sierpnia 2024 r. nr 0113-KDIPT2-1.4011.555.2024.3.HJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. G. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 571/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. G. (dalej jako: "wnioskodawca", "skarżący") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 1 sierpnia 2024 r., nr 0113-KDIPT2-1.4011.555.2024.3.HJ, w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Tekst wskazanego wyroku wraz z uzasadnieniem (a także innych orzeczeń sądów administracyjnych przywołanych poniżej) dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Opisując we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zdarzenie przyszłe, wnioskodawca podał, że jest osobą fizyczną, prowadzącą działalność gospodarczą między innymi w zakresie wynajmu oraz zarządzenia nieruchomościami własnymi i dzierżawionymi (PKD 68.20 Z). Od 2020 r. wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości, w której wynajmowane są wyłącznie lokale mieszkalne. Dochód osiągany z tytułu wynajmu wskazanych lokali był i jest przez wnioskodawcę opodatkowany na tzw. zasadach ogólnych. Nieruchomość została wprowadzona do ewidencji środków trwałych w 2020 r. W latach 2020-2022 wnioskodawca dokonywał amortyzacji lokali mieszkalnych zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W uzupełnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że jego udział w nieruchomości wynosi 50%. Drugim współwłaścicielem nieruchomości, o której mowa we wniosku, jest w 50% inna osoba fizyczna i nie jest to żona wnioskodawcy. Przedmiotowa nieruchomość jest sklasyfikowana w PKOB jako 1122 (Budynki o trzech i więcej mieszkaniach) i w KŚT jako 110. Do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych została przez wnioskodawcę wprowadzona nieruchomość (a nie poszczególne lokale mieszkalne). Żaden z lokali w nieruchomości nie został wyodrębniony zgodnie z ustawą o własności lokali i żaden z lokali nie był osobno amortyzowany. Do kosztów uzyskania przychodów wnioskodawca zaliczał tylko odpisy amortyzacyjne nieruchomości we własnym 50% udziale. Wobec tak zakreślonego zdarzenia przyszłego wnioskodawca ostatecznie w uzupełnieniu wniosku sformułował następujące pytanie: czy w roku 2024 i w latach następnych wnioskodawca będzie miał w dalszym ciągu możliwość zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne w posiadanym przez siebie 50% udziale w nieruchomości, wprowadzonej w 2020 r. do ewidencji środków trwałych, na zasadach obowiązujących w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych do 31 grudnia 2022 r., rozliczając je jako dochód z działalności gospodarczej według zasad ogólnych? Zdaniem wnioskodawcy odpowiedź powinna być twierdząca. Dyrektor KIS uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie przepisu przejściowego, tj. art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105, dalej jako: "ustawa zmieniająca"), który jest przepisem szczególnym, podatnicy jeszcze przez rok (2022) mogli stosować przepisy dotyczące amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obowiązujące na dzień 31 grudnia 2021 r., w odniesieniu do budynków i lokali mieszkalnych nabytych lub wytworzonych przed 1 stycznia 2022 r. Do końca 2022 r. mogli zatem zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od budynków i lokali mieszkalnych nabytych lub wytworzonych przed 1 stycznia 2022 r. Począwszy od 2023 r. wnioskodawca nie ma już prawa zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od ww. nieruchomości, gdyż wprowadzona nowelizacja ustawy (art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej) nie przewiduje takiej możliwości. WSA w Łodzi, oddalając skargę, stwierdził, że art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 22c pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm., dalej jako: "u.p.d.o.f.") są jasne i ich wykładnia nie budzi żadnych wątpliwości. Z treści wskazanego art. 71 ust. 2 w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, że podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mogą, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2022 r., zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych będących odpowiednio budynkami mieszkalnymi, lokalami mieszkalnymi stanowiącymi odrębną nieruchomość, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego lub prawem do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, nabytych lub wytworzonych przed dniem 1 stycznia 2022 r. Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie: a) prawa materialnego, tj. art. 22c pkt 2 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r. oraz art. 22c pkt 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2022 r., a także art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej, pozostających w związku z art. 2 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, polegającego na uznaniu przez Dyrektora KIS (w zaskarżonej interpretacji indywidualnej) i następnie WSA w Łodzi (w zaskarżonym wyroku), że skarżący na podstawie szczególnego przepisu przejściowego tj. art. 71 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej tylko do dnia 31 grudnia 2022 r. mógł dokonywać odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów od środków trwałych będących odpowiednio budynkami mieszkalnymi, lokalami mieszkalnymi stanowiącymi odrębną nieruchomość jako nabytych przed dniem 1 stycznia 2022 r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę tychże przepisów - co finalnie skutkowało oddaleniem skargi przez sąd pierwszej instancji; b) art. 2 w zw. z art. 217 Konstytucji RP w zw. z art. 22c pkt. 2 u.p.d.o.f. w zw. z art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej, polegające na przyjęciu, że swoboda regulacyjna ustawodawcy wynikająca z art. 217 Konstytucji RP w zakresie kształtowania systemu podatkowego pozwala na wyłączenie zastosowania zasady ochrony praw nabytych oraz interesów w toku w odniesieniu do kosztów uzyskania przychodu w podatku dochodowym. Jednocześnie autor skargi kasacyjnej zawnioskował o wystąpienie przez NSA z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy przepisy art. 22c pkt. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r. (Dz. U z 2021 r. poz. 1128) oraz art. 22c pkt. 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2022 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105), a także art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2021 r. poz. 2105), w zakresie, w jakim nie zezwalają od dnia 1 stycznia 2023 r. na uznanie za koszt uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych nabytych przed dniem 1 stycznia 2022 r., których amortyzację rozpoczęto i nie zakończono przed dniem 1 stycznia 2023 r. - nie są niezgodne z zasadą ochrony interesów w toku wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. W oparciu o powyższe strona skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Spór dotyczy tego, czy w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, do skarżącego mają zastosowanie przepisy, które obowiązywały w chwili, kiedy podejmował ona określone decyzje gospodarcze, a które to przepisy zostały następnie zmienione przez ustawodawcę. Wypada przy tym zauważyć, że analogiczny problem był już przedmiotem rozpoznania przez NSA w wyroku z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt II FSK 119/23. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni popiera przedstawione tam stanowisko i przyjmuje je jako własne. Zgodnie z art. 22c pkt 2 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r., amortyzacji nie podlegają: budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami lub lokale mieszkalne, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy, jeżeli podatnik nie podejmie decyzji o ich amortyzowaniu. Artykuł 22c pkt 2 u.p.d.o.f. znowelizowany został przez art. 1 pkt 16 ustawy zmieniającej z dniem 1 stycznia 2022 r. Po nowelizacji przepis ten wskazuje, że amortyzacji nie podlegają: budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy. Natomiast art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej, wprowadzający przepisy przejściowe, przewiduje, że podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mogą, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2022 r., zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych będących odpowiednio budynkami mieszkalnymi, lokalami mieszkalnymi stanowiącymi odrębną nieruchomość, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego lub prawem do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, nabytych lub wytworzonych przed dniem 1 stycznia 2022 r. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku, należy zwrócić uwagę na poniższe kwestie. Po pierwsze, należy mieć na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1077/12, podkreślił, iż: "Analiza językowa danego przepisu prawa jest nie tylko punktem wyjścia wykładni prawa, ale także zakreśla jej granice. Próba dokonania wykładni, która byłaby sprzeczna z językowym znaczeniem przepisu prawa byłaby naruszeniem zasady praworządności. Językowe znaczenie przepisu prawa wyznacza bowiem granice dopuszczalnej wykładni, gdyż >>formuła słowna jest (...) granicą wszelkiego dopuszczalnego sensu, jakiego możemy poszukiwać w tekście przepisów prawa.<<" (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. III SA 3055/09, Monitor Podatkowy 2001, nr 4). Podobne stanowisko zaprezentowano w późniejszym wyroku NSA, podkreślając znaczenie wykładni językowej: W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowano kryteria stosowania różnych dyrektyw wykładni, przyznając pierwszeństwo zasadzie wykładni językowej i traktując pozostałe zasady wykładni, w tym wykładnię systemową i funkcjonalną, a także historyczną, jako subsydiarne. Myśl tę wyrażono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r., sygn. akt FPS 14/99 (ONSA z 2000 r. Nr 3, poz. 92) stwierdzającej, że wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym. Pogląd ten rozwinięto i uzupełniono w wielu późniejszych orzeczeniach, odnoszących się do wykładni prawa podatkowego. Wskazywano, że z uwagi na charakter prawa podatkowego szczególne znaczenie w tej dziedzinie prawa należy przypisać wykładni językowej (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 502/16). Z przepisów przejściowych (art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej) bezsprzecznie wynika, że podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mogą, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2022 r. stosować przepisy zmieniane. Ustawodawca zatem wprost przewidział do kiedy przepisy można stosować. Skoro wskazał konkretną datę, to nie można ich stosować dłużej. Po drugie, w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (przykładowo w wyroku z dnia 14 czerwca 2000 r., sygn. akt P 3/00, OTK z 2000, nr 5, poz. 138 z dnia 25 czerwca 2002 r., K 45/01, OTK-A z 2002, nr 4, poz. 46) dostrzegano, iż bezpieczeństwo prawne może pozostawać w kolizji z innymi wartościami konstytucyjnymi. Zatem sam Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że "bezpieczeństwo prawne jednostki" nie ma bezwzględnego priorytetu, pierwszeństwa, skoro mogą powstać kolizje z innymi wartościami. Po trzecie, jednostka musi zawsze liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać nie tylko zmiany obowiązującego prawa, ale również niezwłocznego wprowadzenia w życie nowych regulacji prawnych. W szczególności ryzyko związane z wszelką działalnością gospodarczą obejmuje również ryzyko niekorzystnych zmian systemu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 3225/19). W wersji przepisu przed zmianą ustawodawca nie zapowiedział, że wyłączenie od amortyzacji w takim kształcie będzie obowiązywało przez 10 kolejnych lat. Tym bardziej zatem zmiana treści regulacji nie powinna być zaskakująca. Zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w takich sytuacjach, w których przepisy prawa wyznaczają pewien horyzont czasowy dla realizowania określonych przedsięwzięć. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1155/10 (zob. też wyrok TK z dnia 25 listopada 1997 r., sygn. akt K. 26/97), spoczywający na ustawodawcy obowiązek poszanowania interesów w toku aktualizuje się wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: 1) przepisy prawa wyznaczają pewien horyzont czasowy dla realizowania określonych przedsięwzięć; 2) dane przedsięwzięcie jest rozłożone w czasie; 3) jednostka faktycznie rozpoczęła realizację danego przedsięwzięcia w okresie obowiązywania danej regulacji. Dalej NSA podniósł, że naruszenie obowiązku poszanowania "interesów w toku" należy traktować jako naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, a tym samym naruszenie art. 2 Konstytucji RP. Tu należy przypomnieć, że poprzednia wersja przepisu ustawy podatkowej nie wyznaczała takiego horyzontu czasowego. Nie został spełniony warunek pierwszy spośród trzech, która łącznie powinny być spełnione, aby można mówić o naruszeniu poszanowania interesów w toku. Po czwarte, zaskarżona interpretacja jak i wyrok sądu pierwszej instancji wydane zostały w 2024 r. i odnosiły się do brzmienia przepisu art. 22c pkt 2 u.p.d.o.f. w tym samym 2024 r. (a zatem zgodnego z brzmieniem tego przepisu po nowelizacji od dnia 1 stycznia 2022 r.). Sąd pierwszej instancji przytoczył w uzasadnieniu wyroku również brzmienie art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej. Sąd tym samym wyraził pogląd, iż "(...) należy uznać za niezasadny zarzut naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, to jest art. 71 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 22c pkt 2 u.p.d.f. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do przedstawionej we wniosku sytuacji. Przepisy te są jasne i ich wykładnia nie budzi żadnych wątpliwości". Po piąte, nietrudno w niniejszej sprawie odczytać intencje ustawodawcy ograniczające formę opodatkowania najmu prywatnego do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, skoro opodatkowanie na zasadach ogólnych pozwalało na bilansowanie przychodów i kosztów i to z różnych rodzajów działalności (a w niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja zachodziła). Tak więc ograniczenie lub zniesienie praw nabytych jest dopuszczalne pod warunkiem, że takie działanie jest konieczne dla realizacji innych wartości konstytucyjnych, które w danej sytuacji mają pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na uzasadnienie rządowego projektu ustawy zmieniającej, z którego wynika, że "możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wynajmowanych mieszkań, szczególnie z rynku wtórnego powoduje, że dochody uzyskiwane z tego tytułu są w obowiązującym stanie prawnym efektywnie bardzo często nieopodatkowane. Odpisy amortyzacyjne dokonywane od tych składników zmniejszają dochód do opodatkowania do takiego poziomu, że podatek dochodowy nie występuje. Na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych tego rodzaju środki trwałe podlegają amortyzacji podatkowej. Jednakże ich sprzedaż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jak również po ich wycofaniu z działalności nie podlega opodatkowaniu w ramach tego źródła (...) Taki stan rzeczy powoduje, że nieruchomości mieszkaniowe korzystają z podwójnych preferencji w podatku PIT" (druk sejmowy nr 1532 z dnia 8 września 2021 r.). Skoro ustawodawca w sposób systemowy i całościowy wprowadził zmiany w celu zlikwidowania nierówności z zakresu opodatkowania, przewidując pewien horyzont czasowy (1 rok) dla zrealizowania określonych przedsięwzięć rozpoczętych w czasie obowiązywania poprzedniej regulacji – trudno podzielić argumenty autora skargi kasacyjnej o naruszeniu praw nabytych podatnika. Zmiana prawa, zmierzająca do ważnego dla państwa uszczelniania systemu podatkowego i zapobiegająca erozji podstawy opodatkowania – nie naruszała zasady ochrony interesów w toku, skoro przewidziano rozwiązanie łagodzące skutki tej zmiany zawarte w cyt. wcześniej przepisie przejściowym (art. 71 ust. 2 ustawy nowelizującej). Wobec powyższego, za nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia: art. 22c pkt 2 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r. oraz art. 22c pkt 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2022 r., a także art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej, pozostających w związku z art. 2 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, jak również art. 2 w zw. z art. 217 Konstytucji RP w zw. z art. 22c pkt. 2 u.p.d.o.f. w zw. z art. 71 ust. 2 ustawy zmieniającej. Wobec zaś wniosku skarżącego o skierowanie ww. pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, NSA wskazuje, że w sprawie nie zaistniały podstawy do uruchomienia tej procedury, o których mowa w art. 193 Konstytucji RP. Treść omówionych powyżej przepisów jest jasna, nie zachodzą przy tym żadne wątpliwości co do ich konstytucyjności. Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zaś zgodnie z art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI