II FSK 582/20

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-08
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowynadpłataoprocentowaniezwrot podatkuordynacja podatkowaskarżący zagranicznyspółka komandytowapostępowanie podatkoweNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawo podatnika do oprocentowania nadpłaty, której organy błędnie nie stwierdziły, traktując wniosek o zwrot jako kwestię techniczną zaliczenia wpłaty.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik, będący obywatelem Niemiec i wspólnikiem polskiej spółki komandytowej, złożył zeznania podatkowe wykazujące nadpłatę. Organy podatkowe odmówiły oprocentowania, uznając, że nadpłata nie została stwierdzona decyzją i traktując wniosek o zwrot jako kwestię techniczną zaliczenia wpłaty. WSA uchylił decyzję organu, a NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że organy naruszyły zasady postępowania, błędnie kwalifikując wniosek podatnika i nie wszczynając postępowania o stwierdzenie nadpłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, potwierdzając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011-2016, której domagał się podatnik będący obywatelem Niemiec i wspólnikiem polskiej spółki komandytowej. Podatnik złożył zeznania podatkowe wykazujące nadpłatę, a następnie wniosek o zwrot niezwróconej części nadpłaty wraz z oprocentowaniem. Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, odmówiły wypłaty oprocentowania, argumentując, że nadpłata nie została stwierdzona decyzją i że wniosek podatnika dotyczył jedynie kwestii technicznych zaliczenia wpłaty. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, błędnie rozpoznając wniosek podatnika. NSA, rozpatrując skargę kasacyjną organu, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, w szczególności obowiązek działania w sposób wzbudzający zaufanie do organów podatkowych (art. 120 i 121 § 1 o.p.). W ocenie NSA, wniosek podatnika o zwrot nadpłaconej kwoty powinien być potraktowany jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a nie jako kwestia techniczna zaliczenia wpłaty. Brak złożenia korekty deklaracji był jedynie brakiem formalnym, który można było uzupełnić. Organy błędnie zastosowały przepisy dotyczące zaliczenia wpłaty zamiast przepisów o nadpłacie, co skutkowało odmową wypłaty należnego oprocentowania. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, zasądzając od niego na rzecz podatnika zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnikowi przysługuje oprocentowanie od nadpłaty, nawet jeśli nie została ona stwierdzona decyzją, a wynika z zawyżonych wpłat. Wniosek o zwrot takiej kwoty powinien być traktowany jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a brak złożenia korekty deklaracji jest jedynie brakiem formalnym, który można uzupełnić.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, błędnie kwalifikując wniosek podatnika o zwrot nadpłaty jako kwestię techniczną zaliczenia wpłaty, zamiast wszcząć postępowanie o stwierdzenie nadpłaty. Brak oprocentowania nadpłaty był wynikiem wadliwego rozpoznania wniosku i zastosowania niewłaściwych przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

o.p. art. 72 § 1

Ordynacja podatkowa

Nadpłatę stanowi m.in. kwota nadpłaconego podatku.

o.p. art. 73 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 78 § 1 i 3 pkt 4

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 62 § 1 i 4a

Ordynacja podatkowa

Przepis art. 62 § 1 o.p. ma zastosowanie, gdy na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów i wpłacona kwota nie pokrywa w całości istniejących zobowiązań. Jeśli kwota pokrywa zobowiązania, postanowienie wydaje się na wniosek podatnika (art. 62 § 4a pkt 1 o.p.), ale nie orzeka ono o wysokości kwoty podlegającej zwrotowi.

o.p. art. 169 § 1

Ordynacja podatkowa

W przypadku wątpliwości co do żądania, organ może wezwać stronę do sprecyzowania żądania.

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe powinny działać w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe powinny działać w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

o.p. art. 77 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 77b § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek podatnika o zwrot nadpłaty powinien być traktowany jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a nie jako kwestia techniczna zaliczenia wpłaty. Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, działając w sposób niebudzący zaufania. Brak złożenia korekty deklaracji był jedynie brakiem formalnym, który można było uzupełnić.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że nadpłata nie została stwierdzona decyzją i wniosek podatnika dotyczył kwestii technicznych. Organ twierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do oprocentowania nadpłaty, w tym złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem.

Godne uwagi sformułowania

Działanie w sposób wzbudzający zaufanie do organów podatkowych oznacza, że [...] organ powinien ustalić rzeczywistą treść żądania i dostosować swoje działania do tej treści, a nie opierać się tylko na tytule żądania lub znaczeniu użytych w jego treści słów. W tej sprawę skarżący wpłacił kwotę przekraczającą wysokość ciążących na nim zobowiązań i nie żądał wydania postanowienia o zaliczeniu wpłat. Żądał natomiast zwrotu nadpłaconej kwoty, a takim przypadku [...] wniosek skarżącego powinien być uznany za wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Zasadność żądania stwierdzenia nadpłaty i oprocentowania powinna być oceniona na podstawie przepisów dotyczących nadpłaty, a nie - przepisów dotyczących zaliczenia wpłaty na poczet ciążących na podatniku zobowiązań podatkowych.

Skład orzekający

Antoni Hanusz

przewodniczący

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

sprawozdawca

Alina Rzepecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa podatnika do oprocentowania nadpłaty, nawet w sytuacji, gdy organy błędnie zakwalifikowały wniosek o zwrot jako kwestię techniczną, a także podkreślenie obowiązku organów do prawidłowego ustalania treści żądań stron i stosowania właściwych przepisów proceduralnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłat i zaliczeń wpłat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozpoznanie wniosku podatnika przez organy i jak istotne są zasady postępowania podatkowego, w tym zasada zaufania. Pokazuje też, że nawet drobne błędy proceduralne organów mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji i przyznania racji podatnikowi.

Organy podatkowe zlekceważyły wniosek podatnika. NSA przypomina: liczy się treść żądania, nie tylko jego nazwa!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 582/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /sprawozdawca/
Alina Rzepecka
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 732/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-08-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 62 § 1 i 4a, art. 169 § 1, art.120, art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Alina Rzepecka, Sędzia del. WSA, Anna Dziewiż-Przychodzeń, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 732/19 w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty oraz wypłaty oprocentowania od nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011-2016 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz L. J. kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z 30 sierpnia 2019 r. sygn. akt. III SA/Wa 732/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 14 stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy L. J. zwrotu nadpłaty oraz wypłaty oprocentowania nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wyrok z uzasadnieniem oraz inne wyroki sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
2.1. 21 grudnia 2017 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o zwrot niezwróconej dotychczas części nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011 - 2016 wraz z jej oprocentowaniem liczonym od 1 czerwca 2017 r. Następnie, w nawiązaniu do postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 listopada 2017 r. oraz na podstawie art. 72 § 1 pkt 1, 73 § 1 pkt 1 w związku z art. 77 § 1 pkt 1, art. 77b § 1 pkt 2 oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. dalej: "o.p."), wnioskiem z dnia 31 stycznia 2018 r. ww. wystąpił o zwrot niezwróconej dotychczas nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych składającej się, na dzień 31 stycznia 2018 r., z następujących kwot:
a) 979.826,00 zł stanowiącą sumę wpłaconej pierwotnie za G. J. kwoty nadpłaty w wysokości 930.086,00 zł wraz z należnym oprocentowaniem liczonym od dnia 2 czerwca 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. oraz
b) 27.093,00 zł tj. niezwróconej dotychczas kwoty, o której mowa we wniosku podatnika o dopłatę oprocentowania z dnia 21 grudnia 2017 r.
Skarżący jest obywatelem niemieckim, komandytariuszem spółki pod nazwą S. GmbH & Co. [...], która jest przedsiębiorstwem zagranicznym wpisanym do Rejestru Handlowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w S., pod nr [...], Spółka działa jako spółka komandytowa (osobowa) i prowadziła w Polsce działalność gospodarczą Polsce w formie zakładu w znaczeniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z tego tytułu dochody zakładu skarżący i jego ojciec, jako wspólnicy tej spółki, powinni byli opodatkować w Polsce uzyskane z zakładu dochody. Błędnie jednak podatek od tych dochodów został pierwotnie zapłacony przez spółkę, a dopiero później skarżący złożył deklaracje jako wspólnik spółki i zapłacił wynikający z deklaracji podatek, także za ojca.
2.2. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 28 lutego 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił wypłaty oprocentowania. Decyzja została skierowana, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy kopii pełnomocnictw szczególnych, na adres doradcy podatkowego.
Od powyższej decyzji w dniu 26 marca 2018 r. zostało złożone odwołanie przez doradcę podatkowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, w wyniku oceny dopuszczalności postępowania odwoławczego, postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na doręczenie decyzji osobie, którą błędnie uznano za pełnomocnika strony.
Po złożeniu pełnomocnictwa Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. decyzją z 21 września 2018 r. odmówił wypłaty oprocentowania. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził m.in., że brak jest podstaw do stwierdzenia, że organ podatkowy postanowieniem nr [...] oraz nr [...] z dnia 7 lipca 2017 r. określił kwotę nadpłaty w trybie art. 74a o.p., od której na podstawie art. 78 § 1 i § 3 pkt 4 przysługuje oprocentowanie.
Organ za niezasadne uznał twierdzenie skarżącego o zasadności wypłaty oprocentowania z uwagi na fakt braku zwrotu nadpłaty w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania rocznego, o którym mowa w art. 73 § 2 pkt 1 - 3 o.p., ponieważ w rozpatrywanej sprawie w dacie złożenia zeznań podatkowych nadpłaty nie zostały uwidocznione, ujawnione.
W ocenie organu w złożonym wniosku skarżący nieprawidłowo określił moment powstania nadpłaty, gdyż art. 73 § 2 pkt 1 - 3 o.p. odnosi się do złożonych zeznań rocznych z wykazaną kwotą nadpłaty, a nie dokonanymi przez podatników zawyżonymi wpłatami.
W odwołaniu z dnia 15 października 2018 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie nadpłaty w wysokościach wskazanych we wnioskach z 21 grudnia 2017 r. oraz 31 stycznia 2018 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, decyzją z dnia 14 stycznia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazał, że oprocentowanie nadpłaty jest to forma zrekompensowania podatnikowi i innym podmiotom uprawnionym do otrzymania zwrotu nadpłaty dysponowania przez wierzyciela podatkowego nieprzysługującymi mu środkami finansowymi. Wysokość oprocentowania wszystkich nadpłat, bez względu na sposób powstania zobowiązania i jego rodzaj, jest równa wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (art. 78 § 1 o.p.). O okresach oprocentowania nadpłat stanowi art. 78 o.p. w § 3, § 4 i § 5. Zdaniem organu, żaden z tych przypadków nie odpowiada sytuacji skarżącego, w której nienależnej wpłaty dokonał skarżący (kwoty powstałe z zawyżonych wpłat), a nadpłata nie została stwierdzona decyzją wydaną w następstwie złożenia stosownego wniosku. Natomiast wniosek z 21 grudnia 2017 r. w części dotyczącej zwrotu wynikającego z nadpłaconych wpłat został rozpatrzony ww. postanowieniami nr [...] oraz nr [...] z dnia 7 lipca 2017 r. Z powyższych względów w sprawie nie znajduje również zastosowania art. 77 § 1 pkt 5 o.p.
3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art.78 § 1 i § 3 pkt 4 w zw. z art.73 § 2 pkt 1, art.77 § 1 pkt 5, art.74a i art. 78 ,art. 77b § 1 pkt 2 a o.p.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz procesowego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, choć zasadniczo z innych powodów, niż wskazane w skardze, do czego uprawnia i zobowiązuje sąd wskazany wyżej przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.").
Sąd meriti stwierdził, że przedmiotem sporu między stronami jest zasadność oprocentowania nadpłaty. Sąd przytoczył treść art. 78 § 3 pkt 1,4 i § 5 o.p.
Sąd odnosząc się do podstaw materialno-prawnych prawa do oprocentowania nadpłaty podniósł, że co prawda w dniu 31.05.2017 r. do organu I instancji wpłynęły zeznania podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata 2011-2016 dotyczące skarżącego oraz za lata 2011-2014 dotyczące G. J.(zmarłego ojca skarżącego), ale w złożonych zeznaniach rocznych wykazano jedynie kwoty do zapłaty, natomiast w żadnym z nich nie wykazano kwoty nadpłaty.
W ocenie sądu upoważniało to organy podatkowe do przyjęcia, że – wbrew stanowisku skarżącego – w sprawie nie ma zastosowania do oprocentowania przysługującej nadpłaty przepis art. 78 § 3 pkt 4 o.p., gdyż jak słusznie zauważył organ, przepis art. 73 § 2 pkt 1-3 o.p. dotyczy złożonych zeznań rocznych w wykazaną kwotą nadpłaty, a nie do zeznań rocznych z wykazanymi kwotami do zapłaty.
W świetle powyższego, zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 4 w zw. z art. 73 § 2 pkt 1 - 3, art. 77 § 1 pkt 5, art. 76 § 1 oraz art. 78a o.p. poprzez uznanie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do naliczania oprocentowania od kwoty nadpłaty uiszczonej przez skarżącego, sąd uznał za bezpodstawne. Według sądu, skarżący dokonał zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości wyższej od należnej, więc będzie miał zastosowanie przepis art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 73 § 1 pkt 1 o.p., jednakże bez prawa do oprocentowania.
Sąd meriti stwierdził, że skoro w dacie złożenia zeznania rocznego "nadpłata" nie została uwidoczniona w złożonej deklaracji, to przyjąć należało, że nie można w ogóle mówić o "nadpłacie" w rozumieniu art. art. 78 § 3 pkt 4 o.p. Sąd dodał, że przyjęcie forsowanego przez skarżącego stanowiska, że oprocentowanie należy liczyć od momentu dokonania wpłaty podatku wynikającego z zeznania PIT-36, prowadziłoby do sytuacji konieczności wypłaty oprocentowania nadpłaty już od dnia złożenia zeznania rocznego, czyli od dnia, gdy jej prawidłowa wysokość nie była znana.
Zasadność skargi wynikała jednak z tego, że w realiach sprawy organy podatkowe nie wzięły pod uwagę okoliczności, że skarżący 21 grudnia 2017r. złożył wniosek w części dotyczącej zwrotu kwot wynikających z zeznania rocznego z nadpłaconych wpłat. Wniosek ten obligował organ do jego rozpoznania w trybie określonym w art. 77 § 1 pkt 6 o.p. W tym kontekście sąd meriti uznał za nieprawidłowe stanowisko organu, że "nadpłata nie została stwierdzona decyzją wydaną w następstwie złożenia stosownego wniosku", to tym samym "nie ma również zastosowania art. 77 § 1 pkt 5 o.p.", gdyż przedmiotowy wniosek skarżącego z 21 grudnia 2017r. należało rozpatrzyć jako zwrot kwoty części należności wynikającej z nadpłaconych wpłat. Organy podatkowe wydając zaskarżona decyzję naruszyły przepis art. 78 § 3 pkt 3 lit. c w związku z art. 77 § 1 pkt 6 o.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organy bezpodstawnie odmówiły wypłaty oprocentowania skarżącemu poprzez niewłaściwe rozpoznanie jego wniosku z dnia 21.12.2017 r. w zakresie zwrotu nadpłaconej kwoty podatku wynikającego z zeznania rocznego za wskazane lata i nie wydały na tę okoliczność stosownej decyzji o nadpłacie. W konsekwencji, zdaniem sądu, nie do zaakceptowania było stanowisko organu, że wniosek z dnia 21.12.2017r. został rozpatrzony przez organ podatkowy "stosownymi postanowieniami" dokonującymi zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej oraz umorzeniem postępowania w sprawie rozksięgowania wpłaty z dnia 1 czerwca 2017 r. Sąd stwierdził, że w wyniku takiego "rozksięgowania", w dniu 27 października 2017r. dokonano zwrotu kwoty 1.167.298 zł, czyli całości wpłaty dokonanej z tyt. "PIT-36 za lata 2012-2014 G. J.". W ten sposób, poprzez czynność techniczną, dokonano więc "rozksięgowania" dokonanej wpłaty, zamiast rozpoznać wniosek o stwierdzenie nadpłaty.
5.1. Wyrok sądu pierwszej instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
1) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w zw. z art. 78 § 3 pkt 3 lit. c w zw. z art. 77 § 1
pkt 6 oraz w zw. z art. 62 i art. 208 w związku z art. 219 o.p., polegające na błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwym ich zastosowaniu w wyniku uznania przez sąd, że organy bezpodstawnie odmówiły wypłaty oprocentowania skarżącemu poprzez niewłaściwe rozpoznanie jego wniosku z 21.12.2017 r., w zakresie zwrotu nadpłaconej kwoty podatku wynikającego z zeznania rocznego za wskazane lata i nie wydały na tę okoliczność stosownej decyzji o nadpłacie, podczas gdy przedmiotowy wniosek w części dotyczącej zwrotu wynikającego z nadpłaconych wpłat został rozpatrzony postanowieniami wydanymi na podstawie ww. przepisów Ordynacji podatkowej i w związku z tym brak było podstaw w stanie faktycznym sprawy do oprocentowania tych wpłat, a przy tym nie zostały jednocześnie spełnione przesłanki, o których mowa w art. 78 § 3 pkt 3 lit. c o.p. tj. złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 73 § 1 pkt 1 o.p., poprzez ich niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy skarżący dokonał zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości wyższej od należnej poprzez złożenie zeznań rocznych z wykazanymi kwotami do zapłaty, wobec czego oprocentowanie takiej nadpłaty nie przysługuje na zasadach określonych przepisami ustawy Ordynacja podatkowa;
2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 62 § 1, § 2, § 4 i § 4a o.p. i art. 120, art. 121 § 1, art. 122 oraz 187 o.p. - poprzez uchylenie decyzji na skutek przyjęcia przez sąd, że postępowanie było prowadzone w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych, w szczególności poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz wadliwe rozpoznanie wniosku skarżącego z 21.12.2017 r. w zakresie zwrotu nadpłaconej kwoty podatku wynikającego z zeznania rocznego za wskazane lata i niewydanie na tę okoliczność stosownej decyzji o nadpłacie, podczas gdy organ na skutek złożenia zeznań rocznych z wykazanymi kwotami do zapłaty dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i wydał zgodnie z art. 62 § 1, § 2, § 4 i § 4a o.p. postanowienie o charakterze materialno-technicznym dokonując stosownego zaliczenia (rozksięgowania) kwot na poczet zaległego podatku, w którym poinformowano jednocześnie stronę w zakresie konieczności wydania pisemnej dyspozycji dotyczącej sposobu zwrotu nadpłaconej kwoty, co skutkowało tym, że wniosek skarżącego o zwrot nadpłaconej kwoty nie stanowił wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Organ wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uwzględnienie skargi kasacyjnej i oddalenie skargi skarżącego, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
5.2. Skarżący skorzystał z możliwości odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie w całości na podstawie art. 184 p.p.s.a., przeprowadzenie rozprawy zgodnie z art. 90 § 1 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
6. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
6.1. Przede wszystkim skarżący kasacyjnie organ nie wyjaśnił, w czym upatruje naruszenia przez sąd pierwszej instancji art.134 § 1, art.133 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd orzekał na podstawie akt sprawy, nie wyszedł poza jej granice podmiotowe i przedmiotowe, a uzasadnienie spełnia formalne wymogi, określone w art.141 § 4 p.p.s.a.
Rację należy przyznać sądowi meriti, działającemu w tym zakresie w granicach zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a., że postępowanie organów podatkowych w tej sprawie naruszało art.120 i art.121 § 1 o.p. Działanie w sposób wzbudzający zaufanie do organów podatkowych oznacza, że w przypadku złożenia wniosku przez stronę i domagania się przez nią od organu wszczęcia postępowania - załatwienia sprawy, przede wszystkim organ powinien ustalić rzeczywistą treść żądania i dostosować swoje działania do tej treści, a nie opierać się tylko na tytule żądania lub znaczeniu użytych w jego treści słów. W razie wątpliwości co do żądania, organ może skorzystać z możliwości wezwania strony do sprecyzowania żądania, w trybie wskazanym w art.169 § 1 o.p. Jeżeli dane wskazane w podaniu na to pozwalają, powinien wszcząć postępowanie albo załatwić żądanie w sposób odpowiadający rzeczywistej jego treści oraz stanowi faktycznemu sprawy.
W tym przypadku, jak słusznie stwierdził sąd meriri, organ wymaganiom tym nie sprostał. Nie budzi w tej sprawie wątpliwości, że skarżący zapłacił podatek dochodowy od osób fizycznych w swoim imieniu w wysokości większej niż należna, zapłacił także podatek dochodowy od osób fizycznych w imieniu nieżyjącego swojego ojca, przed stwierdzeniem, że jest jego następcą prawnym. Nie budzi także wątpliwości, że podatek (należny od skarżącego) został zapłacony po terminie jego płatności, nie zostały też w terminie płatności zapłacone zaliczki. Zawyżona wysokość podatku została wskazana w zeznaniu podatkowym, złożonym przez skarżącego, skarżący wraz z wnioskiem o zwrot części podatku nie złożył korekty zeznania podatkowego. Organ był jednak w stanie stwierdzić, że podatek został zapłacony w wysokości wyższej niż należna (także z uwzględnieniem odsetek za zwłokę), skoro w postanowieniach o zaliczeniu wpłaty, wydanych na podstawie art. 62 § 4 o.p. obliczono kwotę należnie zapłaconą i wzywano skarżącego do wskazania sposobu zwrotu pozostałej części wpłaty, wpłaconej ponad należy podatek i odsetki za zwłokę. Jednakże, co słusznie zauważył sąd a quo, w ustalonym stanie faktycznym, art.62 § 1 o.p. nie miał zastosowania do kwot, których zwrotu domagał się skarżący. Zestawienie art. 62 § 1 i § 4a pkt 1 o.p. jednoznacznie wskazuje na to, że art. 62 § 1 o.p. ma zastosowanie do sytuacji, gdy na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów oraz gdy kwota wpłacona przez podatnika nie pokrywa w całości istniejących zobowiązań (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 62, L. Etel [w:] R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2017, art. 62). Jeśli kwota ta pokrywa zobowiązania, postanowienie wydaje się wyłącznie na wniosek podatnika (art. 62 § 4a pkt 1 o.p.). Z żadnej części tego przepisu nie wynika jednak, że organ w postanowieniu wydanym na podstawie art. 62 § 4 o.p. orzeka o wysokości kwoty podlegającej zwrotowi. W tej sprawę skarżący wpłacił kwotę przekraczającą wysokość ciążących na nim zobowiązań i nie żądał wydania postanowienia o zaliczeniu wpłat. Żądał natomiast zwrotu nadpłaconej kwoty, a takim przypadku, jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, wniosek skarżącego powinien być uznany za wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Nadpłatę stanowi bowiem m.in. kwota nadpłaconego podatku (art. 72 § 1 pkt 1 o.p.). Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący nie złożył wraz z wnioskiem korekty deklaracji. Był to brak formalny, do uzupełnienia którego można było wezwać skarżącego na podstawie art. 169 § 1 o.p. Tego nie uczyniono, wydając postanowienie na niewłaściwej i nieadekwatnej do stanu faktycznego podstawie prawnej, nie pozwalającej orzekać o wysokości zapłaconego nienależnie podatku. Zasadność żądania stwierdzenia nadpłaty i oprocentowania powinna być oceniona na podstawie przepisów dotyczących nadpłaty, a nie - przepisów dotyczących zaliczenia wpłaty na poczet ciążących na podatniku zobowiązań podatkowych. Wadliwe zakwalifikowanie wniosku skarżącego o zwrot podatku z uwagi na oparcie się na użytym w nim sformułowaniu i niezałączeniu korekty deklaracji było przyczyną następnych, błędnych i naruszających prawo działań organu oraz zaniechania rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
6.2. Nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w zw. z art. 78 § 3 pkt 3 lit. c w zw. z art. 77 § 1 pkt 6 oraz w zw. z art. 62 i art. 208 w związku z art. 219 o.p. Zauważyć należy, że zarzut ten nie jest dostatecznie sprecyzowany, choćby z uwagi na niewskazanie jednostki redakcyjnej art. 62 o.p., która została naruszona. Nie wyjaśniono także, dlaczego w zarzucie wymienione zostały jako naruszone przez sąd w tym postępowaniu art. 208 i art. 219 o.p. Ponadto, wobec przesądzenia, że w tej sprawie powinna zostać wydania decyzja w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, nie doszło także do naruszenia art.77 § 1 pkt 6 o.p.
6.3. Sąd nie naruszył także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 73 § 1 pkt 1 o.p. , skoro przepisy te miały zastosowanie w sprawie, co wykazano wyżej.
6.4. Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
6.5. Rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania uzasadnia art. 209, art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 2 ust. 1 pkt e i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradców podatkowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687).
Alina Rzepecka Antoni Hanusz Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI