II FSK 580/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-14
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówoszustwo podatkoweVATkaruzela podatkowarzeczywista działalność gospodarczanależyta starannośćorzecznictwozasada jednolitego orzecznictwaNSA

NSA uchylił wyrok WSA w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych z powodu sprzeczności w orzecznictwie WSA w analogicznych sprawach dotyczących VAT, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r., gdzie WSA oddalił skargę podatniczki na decyzję organu podatkowego kwestionującą koszty uzyskania przychodów. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła m.in. naruszenie zasady jednolitego orzecznictwa, gdyż WSA w innej, równoległej sprawie dotyczącej VAT za ten sam okres, wydał odmienny wyrok. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując na sprzeczność w orzecznictwie WSA i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. Organ podatkowy zakwestionował koszty uzyskania przychodów, uznając, że faktury dokumentujące nabycie towarów (iPhonów, konsol, iPadów) nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i były częścią oszustwa karuzelowego. WSA w Warszawie, oddalając skargę, podzielił stanowisko organu, uznając, że podatniczka nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej, a jedynie uczestniczyła w łańcuchu dostaw mającym na celu oszustwo VAT, o czym powinna była wiedzieć. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła m.in. naruszenie zasady jednolitego orzecznictwa, wskazując na odmienny wyrok WSA w równoległej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za ten sam okres. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając sprzeczność w orzecznictwie WSA w identycznych stanach faktycznych. Wskazał, że WSA w sprawie dotyczącej VAT uchylił decyzję organu, podnosząc, że nie można jednocześnie twierdzić, że podatniczka świadomie uczestniczyła w oszustwie i nie dochowała należytej staranności. NSA uznał, że brak kontroli instancyjnej wyroku dotyczącego VAT uniemożliwia jednoznaczne wypowiedzenie się co do jego zasadności, ale sprzeczność w orzecznictwie WSA w identycznych sprawach narusza zaufanie do sądów. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, który będzie musiał uwzględnić wynik prawomocnego postępowania w sprawie VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale w sytuacji sprzeczności w orzecznictwie WSA w identycznych stanach faktycznych, NSA uchyla wyrok WSA i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie wyniku prawomocnego postępowania w sprawie VAT.

Uzasadnienie

NSA stwierdził sprzeczność w orzecznictwie WSA w identycznych stanach faktycznych dotyczących podatku dochodowego i VAT za ten sam okres. W sprawie podatku dochodowego WSA oddalił skargę, uznając brak rzeczywistej działalności gospodarczej i świadomość oszustwa. W sprawie VAT WSA uchylił decyzję, wskazując na możliwość braku świadomości oszustwa przy niezachowaniu należytej staranności. Ta rozbieżność narusza zasadę jednolitego orzecznictwa i zaufania do sądów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów.

u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychody z działalności gospodarczej.

u.p.d.o.f. art. 24a § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określenie wysokości przychodów.

Pomocnicze

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności, prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

O.p. art. 180

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dowody w postępowaniu podatkowym.

O.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ocena dowodów przez organ podatkowy.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Swobodna ocena dowodów.

O.p. art. 193 § § 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Księgi jako dowód w sprawie.

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie decyzji organu podatkowego.

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie NSA o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy.

P.p.s.a. art. 207 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady jednolitego orzecznictwa sądów w analogicznych stanach faktycznych. Sprzeczność orzecznictwa WSA w identycznych stanach faktycznych dotyczących podatku dochodowego i VAT za ten sam okres.

Godne uwagi sformułowania

Skarżąca nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej w zakresie handlu telefonami komórkowymi, konsolami PS i ipad’ami, a brała jedynie udział w łańcuchu dostaw tychże towarów mających na celu oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług. Wzajemnie wykluczający się jest pogląd organu, że Skarżąca nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej i pełniła wyłącznie funkcję bufora z poglądem, że przy zachowaniu należytej staranności mogła powziąć informację o faktycznym charakterze transakcji. Naruszenie zasady jednolitości orzecznictwa sądów w analogicznych stanach faktycznych dającą obywatelowi poczucie pewności i stabilności prawnej w aspekcie linii orzeczniczej sądów implikującej zaufanie do organów władzy publicznej (sądów) polegającej na orzekaniu w identycznych stanach faktycznych w odmienny sposób.

Skład orzekający

Tomasz Kolanowski

przewodniczący

Małgorzata Wolf-Kalamala

sprawozdawca

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady jednolitego orzecznictwa i zaufania do sądów w przypadku sprzecznych orzeczeń WSA w identycznych stanach faktycznych dotyczących różnych podatków."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sądy administracyjne wydają sprzeczne wyroki w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym, dotyczących tego samego podatnika i okresu rozliczeniowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sprzeczność w orzecznictwie sądów tej samej instancji może prowadzić do uchylenia wyroku i jak ważne jest jednolite stosowanie prawa. Jest to ciekawy przykład dla prawników zajmujących się sprawami podatkowymi.

Sąd Najwyższy uchyla wyrok z powodu sprzeczności orzeczeń w sprawach o VAT i PIT.

Dane finansowe

WPS: 28 255 612,46 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 580/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
Małgorzata Wolf- Kalamala /sprawozdawca/
Tomasz Kolanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1226/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-07-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 120, art. 121,   art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Protokolant Adrianna Siniarska, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej MT od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 1226/19 w sprawie ze skargi MT na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 17 lipca 2020 r., III SA/Wa 1226/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę MT (dalej: Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 marca 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.
Jednocześnie za tożsamy okres, ale w przedmiocie podatku od towarów i usług, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z 23 lipca 2020 r., III SA/Wa 1561/19, uwzględnił skargę Skarżącej, podnosząc, że Skarżąca świadomie uczestniczyła w łańcuchu transakcji mających na celu wyłudzenia podatku VAT. Wniosek sądu wynikał z faktu, że Skarżąca nie zabezpieczała swojego interesu ekonomicznego, widać była świadoma, że na transakcjach nie straci, gdyż mają one na celu jedynie wyłudzenie podatku VAT.
Sąd dodał, że stosując art. 108 § 1 ustawy o VAT organy muszą wykazać, że również nabywca towaru uczestniczył w złej wierze w łańcuchu oszukańczych dostaw i tego w sprawie zabrakło. Sąd uwzględnił skargę bowiem na gruncie podatku od towarów i usług organy nie dokonały oceny zachowania należytej staranności przez podmioty nabywające towary od Skarżącej.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie wynika, że przedmiotem działalności gospodarczej Skarżącej była sprzedaż hurtowa iPhonów, konsoli do gier oraz iPadów. W zeznaniu podatkowym wskazała przychody
z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 28 255 612,46 zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości 27 749 123,54 zł.
Organ uznał, że Skarżąca zawyżyła koszty uzyskania przychodów, która to kwota wynika z faktur za telefony komórkowe, konsole PS i ipady otrzymanych od: A., V., G., T., V., D., D., M. , A.s.c., nieodzwierciedlających faktycznych zdarzeń gospodarczych. Zdaniem organu Skarżąca, prowadząc działalność gospodarczą, była uczestnikiem transakcji łańcuchowych, mających na celu dokonanie tzw. oszustwa karuzelowego, pełniąc rolę "bufora", była także podmiotem pośredniczącym pomiędzy innymi buforami. Na rzecz Skarżącej wystawiane były faktury, które nie dotyczyły rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a zatem udokumentowane nimi wydatki nie mogły zostać zaliczone w poczet kosztów uzyskania przychodów.
3. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę wskazał, że cała działalność Skarżącej opierała się na centrum logistycznym. Skarżąca oferowała do sprzedaży towar znajdujący się w magazynie, nie będąc jego właścicielem. Od pracowników magazynu drogą mailową miała wszelkie informacje dotyczące towaru, tj. ilość, cena, numery seryjne, ewentualnie zdjęcia. Oni również sporządzali wszelkie dokumenty magazynowe, które miały pozorować zakup i sprzedaż towaru pomiędzy poszczególnymi kontrahentami. Towar mimo, że według faktur zmieniał właściciela – cały czas znajdował się w firmie świadczącej usługi magazynowe i logistyczne. Zmiana właściciela towaru nie była związana z jego fizycznym przemieszczeniem, wystawiane były jedynie dokumenty magazynowe. Skarżąca nie miała nawet wydzielonego miejsca w magazynie. Pomiędzy podmiotami zachodziła szybka wymiana handlowa - towar przez cały łańcuch dostaw krajowych przechodził w jeden dzień. Dostawcami w łańcuchach były nowopowstałe firmy z najniższym kapitałem zakładowym, których właścicielami byli obcokrajowcy. Towary były oferowane w dużych ilościach, a partie towarów z reguły nie były dzielone, np. 100 szt., 200 szt., 250 szt., 400 szt., 500 szt. Towary posiadały małe gabaryty, ale dużą wartość. Towar nie był ubezpieczony, mimo wysokiej wartości, nie był również reklamowany, nie odnotowano zwrotów towaru. Skarżąca zawierała transakcje z 10 dostawcami, a sama miała 12 odbiorców i osiągnęła z tego tytułu przychody/koszty na poziomie ok. 27 mln zł. Skarżąca nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej w zakresie handlu telefonami komórkowymi, konsolami PS i ipad’ami,
a brała jedynie udział w łańcuchu dostaw tychże towarów mających na celu oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług o czym wiedziała, albo co najmniej powinna była wiedzieć. Według sądu prawidłowo zakwestionowano jako koszty uzyskania przychodu wydatki z tytułu faktur dokumentujących nabycia towarów,
a w konsekwencji również faktury za usługi centrum logistycznego, gdzie owe nabycia były realizowane oraz faktury oraz dowody wewnętrzne: czynsz za lokal, amortyzacja, koszty bankowe na pozostałe wydatki związane ze wskazaną działalnością Skarżącej.
Zdaniem sądu pierwszej instancji i organów podatkowych – w sprawie występował rzeczywisty obrót towarami. Sąd wskazał bowiem w uzasadnieniu:
"w przypadkach gdy w transakcjach, w których uczestniczy podatnik, występuje rzeczywisty obrót towarami (czego w sprawie niniejszej organy podatkowe nie kwestionują) (...)". Jednocześnie sąd pierwszej instancji podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: "w ocenie sądu, nie ulega wątpliwości, że Skarżąca nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej w zakresie handlu telefonami komórkowymi, konsolami PS i ipad’ami , a brała jedynie udział w łańcuchu dostaw tychże towarów mających na celu oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług. Jeżeli nawet Skarżąca nie wiedziała o tym, to mając na uwadze zawodowy charakter prowadzonej działalności, wielomilionowe obroty osiągane przez Skarżącą, powszechnie dostępne informacje na temat występowania tego typu oszustw, Skarżąca powinna była mieć świadomość uczestnictwa w oszustwie podatkowym."
4. Powyższy wyrok Skarżąca zaskarżyła w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.)., dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 134 §1 P. p. s. a. oraz art. 151 P. p. s. a. - poprzez dokonanie błędnej sądowej kontroli oceny legalności decyzji organu podatkowego, którego następujące naruszenia przepisów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaakceptował,
- art. 121 § 1 oraz art. 120 stawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej również "O.p.") oraz art. 180 O.p., art. 188 O.p. i art. 191 O.p. w związku z art. 151 P.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi
i naruszenie zasady jednolitości orzecznictwa sądów w analogicznych stanach faktycznych dającą obywatelowi poczucie pewności i stabilności prawnej w aspekcie linii orzeczniczej sądów implikującej zaufanie do organów władzy publicznej (sądów) polegającej na orzekaniu w identycznych stanach faktycznych w odmienny sposób (niniejsza sprawa i sprawa pod sygn. akt. III SA/Wa 1561/19) oraz niezrealizowaniu w postępowaniu prawdy obiektywnej jako elementu konstytutywnego zasady praworządności,
2) art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 180, art. 188, art. 191 O.p. - poprzez ich niezastosowanie - dokonanie rażąco dowolnych ustaleń faktycznych oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, które polegały w zakresie proceduralnym na niedochowaniu standardów i celów postępowania podatkowego poprzez zaniechanie
przeprowadzenia wszystkich wnioskowanych przez stronę dowodów w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ergo naruszenie elementarnych zasad postępowania, tj. zasady obiektywizmu, zasady prawdy materialnej oraz zupełności postępowania dowodowego, co skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji, gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola sądowa powinna prowadzić do wniosku, iż doszło do naruszenia cytowanych powyżej przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do uchylenia zaskarżonej decyzji,
3) art. 122, art. 124 i art. 210 § 4 O.p. poprzez ich niezastosowanie i brak odniesienia się do zeznań strony oraz jej dostawców, dokumentów, a także innych wskazanych przez Skarżącą okoliczności potwierdzających rzeczywisty przebieg transakcji gospodarczych, w tym faktyczne dostawy towaru, jak również brak świadomości Skarżącej co do udziału w jakimkolwiek nielegalnym procederze, a także niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom świadczącym na korzyść strony,
4) art. 121 § 1 oraz art. 120 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, w szczególności prowadzenie postępowania z przyjętym przez organ a priori założeniem naruszenia prawa przez podatnika i prowadzeniu czynności postępowania jedynie w celu wykazania winy podatnikowi, w tym oparcie ustaleń okoliczności faktycznych na domniemaniach i domysłach na niekorzyść strony,
5) art. 193 § 6 O.p. poprzez bezpodstawne odrzucenie ksiąg i nieuznanie ich za dowód w sprawie,
6) art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 24 ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie ma znaczenia, czy podatnik w sposób zawiniony, czy też niezawiniony dokonywał rozliczenia kosztów uzyskania przychodów, podczas gdy odmowa odliczenia kosztów stwierdzonych nierzetelnymi podmiotowo fakturami możliwa jest jedynie w przypadku wykazania przez organy podatkowe na podstawie obiektywnych przesłanek, że podatnik wiedział lub powinien przy zachowaniu należytej staranności wiedzieć, iż transakcje stanowiące podstawę do odliczenia wiążą się z przestępstwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu ergo poprzez niezasadne odmówienie Skarżącej prawa zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów poniesionych wydatków na zakup towarów, co jest sprzeczne ze zgromadzonym materiałem i utrwalonym orzecznictwem.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania , zasądzenie do organu administracji na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w imieniu organu stawił się radca prawny, który wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a w imieniu Skarżącej stawił się profesjonalny pełnomocnik – adwokat – który przedstawił pismo Skarżącej, w którym ponownie strona wyjaśniła, że nie posiadała dużych środków i nie kupowała towaru w ilościach hurtowych. Nie miała pewności, że towary znajdą nabywców, dlatego "wcześniej już miała na konkretne towary zainteresowanie od nabywców". Podkreśliła, że zawsze oferowała towar, który fizycznie był już w magazynie. Odbiorca towaru mógł sam dokonać jego inspekcji. Wyjaśniła również, że transakcje odbywały się szybko, ponieważ towar był dostępny od ręki i był oferowany w euro.
W takiej sytuacji trzymanie towaru zwiększało ryzyko straty na przewalutowaniu. Po wysłaniu zamówienia klient od razu dokonywał płatności, a Skarżąca płaciła za towar dostawcy. Ryzyko różnic kursowych było niwelowane. Różnice kursowe wynikały
z tego, że dla celów podatkowych pomimo zakupu i sprzedaży w euro, faktura powinna zawierać kwoty w walucie polskiej po kursie z dnia poprzedniego – różnice kursowe wynikały z wewnętrznych dokumentów księgowych.
Przewodniczący zamknął rozprawę i ogłosił postanowienie o jej odroczeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu.
5. Zasadnicze znaczenie dla wyniku prowadzonej w niniejszym postępowaniu kontroli instancyjnej ma zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, badając legalność poprzednio wydanej w sprawie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r., potwierdził prawidłowość oceny prawnej wyrażonej przez organ, a to w sytuacji wydania zupełnie odmiennego w swojej treści wyroku tego sądu w sprawie o sygn. III SA/Wa 1561/19.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że: "Skarżąca nie prowadziła rzeczywistej działalność gospodarczej w zakresie handlu telefonami komórkowymi, konsolami PS i ipad’ami (gdzie rzeczywista działalność gospodarcza wiąże się z pewnym ryzykiem, z koniecznością angażowania kapitału, problemami ze zbytem, itp., które to okoliczności nie występowały w tej działalności), a brała jedynie udział w łańcuchu dostaw tychże towarów mających na celu oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług, o czym wiedziała, albo co najmniej powinna była wiedzieć. W konsekwencji czynności dokonywane w ramach tego rodzaju działań ("działalności"), tj. służące oszustwu podatkowemu, pozostają poza zakresem działalności gospodarczej w rozumieniu powołanych wyżej przepisów ustawy podatkowej i wynikające z nich płatności nie stanowią ani przychodów z działalności gospodarczej, ani kosztów ich uzyskania" (str. 38 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Tak więc oddalenie skargi przez sąd pierwszej instancji było spowodowane uznaniem prawidłowo przeprowadzonego postępowania podatkowego przez organ
i właściwą oceną zgromadzonych w sprawie dowodów. Ponadto sąd uznał, że organ nie naruszył art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 24 ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie ma znaczenia, czy podatnik
w sposób zawiniony, czy też niezawiniony dokonywał rozliczenia kosztów uzyskania przychodów, "podczas gdy odmowa odliczenia kosztów stwierdzonych nierzetelnymi podmiotowo fakturami możliwa jest jedynie w przypadku wykazania przez organy podatkowe na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien wiedzieć, iż transakcje stanowiące podstawę do odliczenia wiążą się
z przestępstwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, ergo poprzez niezasadne odmówienie Skarżącej prawa zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów poniesionych wydatków na zakup towarów, co jest sprzeczne ze zgromadzonym materiałem i utrwalonym orzecznictwem" (str. 44 uzasadnienia wyroku). Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że gdyby nawet przyjąć, iż organ dokonał w tym zakresie błędnej wykładni
(w sposób zarzucany przez Skarżącą), to nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia (wpływ na wynik sprawy), gdyż Skarżąca nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej w zakresie handlu telefonami komórkowymi, konsolami PS i ipad’ami,
a brała jedynie udział w łańcuchu dostaw tychże towarów mających na celu oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: "jeżeli nawet Skarżąca nie wiedziała o tym, to mając na uwadze zawodowy charakter prowadzonej działalności, wielomilionowe obroty osiągane przez Skarżącą, powszechnie dostępne informacje na temat występowania tego typu oszustw, Skarżąca powinna była mieć świadomość uczestnictwa w oszustwie podatkowym" (str. 44-45 uzas.). W konsekwencji sąd uznał, że prawidłowo zakwestionowano jako koszty uzyskania przychodów wydatki
z tytułu faktur dokumentujących nabycie ww. towarów i tym samym dokonano odpowiedniego obniżenia przychodów Skarżącej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa ocena pozostaje
w sprzeczności z jednoznaczną treścią uzasadnienia wyroku w sprawie podatniczki
o sygn. akt III SA/Wa 1561/19 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. (omawiane wyroki zapadły zresztą w tym samym miesiącu, tj. 17 i 23 lipca 2020 r.).
Rzecz w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując kontroli decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wyraził przekonanie, iż: "Skarżąca nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej w zakresie handlu telefonami komórkowymi (...), a jedynie brała udział w łańcuchu dostaw tych towarów mających na celu oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług w związku z tym w czasie czterech miesięcy zwiększyła swoje obroty ponad 80 razy do ok. 28 mln. zł" (str. 42 zaskarżonego wyroku).
Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lipca 2020 r. WSA w Warszawie uchylając decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. stwierdził, że "wzajemnie wykluczający się jest pogląd organu, że Skarżąca nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej i pełniła wyłącznie funkcję bufora z poglądem, że przy zachowaniu należytej staranności mogła powziąć informację o faktycznym charakterze transakcji. Ustalenie organu, że celem działania Skarżącej było wyłącznie uczestniczenie w oszustwie podatkowym jest zasadne tylko wtedy, gdy Skarżąca działała świadomie. Nie można bowiem przyjąć, że dany podmiot przyjął za cel swojej działalności udział w oszustwie podatkowym, a więc działał świadomie i jednocześnie nie dochował należytej staranności. Udział w oszustwie podatkowym w skutek niezachowania należytej staranności jest możliwy tylko wtedy, gdy dany podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą" (str. 11 uzasadnienia przywołanego wyroku).
Zaprezentowane w wyrokach poglądy odnoszące się do rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej zarówno na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jak i podatku od towarów i usług, choć trafne - nie są dla Strony zrozumiałe, co wynika z uzasadnienia złożonej skargi kasacyjnej. Istotnym i zarazem problematycznym pozostaje to, iż dotyczą tego samego stanu fatycznego i rozliczeń podatkowych za ten sam rok 2014. Co istotne, orzeczenia zapadłe w tych sprawach są odmienne w swej treści, bowiem w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych skarga podatniczki została oddalona,
a w przypadku podatku od towarów i usług - decyzja organu podatkowego została uchylona. Niewątpliwie brak kontroli instancyjnej wyroku dot. podatku od towarów
i usług (skarga kasacyjna od tego wyroku nie została jeszcze rozpatrzona), uniemożliwia jednoznaczne wypowiedzenie się w przedmiocie zasadności wywodu sądu pierwszej instancji zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lipca 2020 r. o sygn. akt III SA/Wa 1561/19. Zauważy też należy, iż zarówno decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 marca 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego jak i decyzja z dnia 15 kwietnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług - poza zawartymi w nich pojęciami właściwymi dla każdego podatku - zasadniczo nie różnią się od siebie, zważywszy na jednolicie ustalony w nich stan faktyczny.
A zatem obszerny i prawidłowy wywód prawny dokonany w zaskarżonym wyroku, sprowadzający się do analizy przepisów regulujących prowadzenie postępowania podatkowego (tj. art. 120, art. 121, art. 187 § 1, art. 193 § 6 O.p) oraz zasad rozliczania kosztów uzyskania przychodów (art 22 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f.) nie może być uznany za wystarczający w świetle przedstawionego przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 121 § 1 oraz 120 O.p. w zw. z art. 151 P.p.s.a. jako: "naruszenia zasady jednolitości orzecznictwa sądów w analogicznych stanach faktycznych" i "naruszenia zaufania do organów władzy publicznej (sądów) polegających na orzekaniu w identycznych stanach faktycznych w odmienny sposób". Realizacja celów postępowania podatkowego musi niewątpliwie odbywać się bez naruszania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta winna być stosowana w postępowaniu podatkowym z uwzględnieniem zasady legalizmu. Wyważenie tych dwóch zasad jest obowiązkiem organów podatkowych i warunkuje prowadzenie postępowania podatkowego zgodnie z prawem.
W związku z powyższym koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnemu pierwszej instancji. Sąd zobowiązany będzie dokonać kontroli decyzji wymiarowej
w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, uwzględniając w swoich wywodach wynik zakończonego prawomocnie postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług.
6. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego nastąpiło zgodnie
z treścią art. 207 pkt 1) tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI