II FSK 540/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił indywidualną interpretację podatkową. Spór dotyczył opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych odsetek ustawowych od spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego. Podatniczka, A. B., otrzymała odsetki od byłego męża z tytułu nieterminowej zapłaty należności głównej zasądzonej w związku z podziałem majątku. Uważała, że skoro należność główna jest wyłączona z opodatkowania na mocy art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT, to odsetki, jako świadczenie akcesoryjne, również nie powinny podlegać opodatkowaniu. Dyrektor KIS stał na stanowisku, że odsetki wynikają z faktu opóźnienia w zapłacie, a nie z samego podziału majątku, i powinny być traktowane jako przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.). WSA przychylił się do argumentacji podatniczki, uznając odsetki za ściśle związane z należnością główną i dzielące jej los podatkowy. NSA jednak uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny oparł się na uchwale NSA z dnia 6 czerwca 2016 r. (II FPS 2/16), zgodnie z którą odsetki za nieterminowe uiszczenie należności powinny być zaliczane do przychodów z innych źródeł. NSA podkreślił, że odsetki za opóźnienie, choć akcesoryjne, powstają z mocy ustawy (art. 481 § 1 k.c.) i mają odrębną podstawę faktyczną i prawną od należności głównej. W związku z tym, wyłączenie z opodatkowania przewidziane w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. dotyczy wyłącznie należności głównej, a nie odsetek od niej. Sąd uznał, że Dyrektor KIS prawidłowo zinterpretował przepisy, a odsetki powinny być opodatkowane jako przychód z innych źródeł. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę podatniczki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie kwalifikacji odsetek za opóźnienie jako przychodu z innych źródeł w podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet gdy należność główna jest z tego opodatkowania wyłączona.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia z opodatkowania na mocy art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. i ogólnej zasady opodatkowania odsetek jako przychodu z innych źródeł. Interpretacja może być odmienna w przypadku innych przepisów wyłączających przychody z opodatkowania.
Zagadnienia prawne (1)
Czy odsetki ustawowe od spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego, zasądzone na rzecz jednego z małżonków, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli należność główna jest wyłączona z opodatkowania na mocy art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odsetki ustawowe od spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z innych źródeł.
Uzasadnienie
Odsetki za opóźnienie, mimo akcesoryjności wobec należności głównej, powstają z mocy ustawy (art. 481 § 1 k.c.) i mają odrębną podstawę faktyczną i prawną. Wyłączenie z opodatkowania na mocy art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. dotyczy wyłącznie należności głównej, a nie odsetek od niej. Odsetki te należy kwalifikować jako przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.).
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten wymienia źródła przychodów, w tym pkt 9: 'inne źródła'. Sąd zakwalifikował odsetki za opóźnienie do tej kategorii.
u.p.d.o.f. art. 20 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten określa przychody zaliczane do 'innych źródeł', wskazując, że katalog jest otwarty ('w szczególności'). Sąd uznał, że odsetki za opóźnienie mieszczą się w tej kategorii.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 2 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten wyłącza z opodatkowania przychody z tytułu podziału majątku wspólnego oraz wyrównania dorobków. Sąd uznał, że wyłączenie to nie obejmuje odsetek za opóźnienie w zapłacie tych należności.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten stanowi podstawę do żądania odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odsetki za opóźnienie, mimo akcesoryjności, powstają z mocy ustawy i mają odrębną podstawę prawną i faktyczną od należności głównej. • Wyłączenie z opodatkowania na mocy art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. dotyczy wyłącznie należności głównej, a nie odsetek od niej. • Odsetki za opóźnienie należy kwalifikować jako przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.).
Odrzucone argumenty
Odsetki ustawowe od spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego, jako akcesoryjne do należności głównej wyłączonej z opodatkowania, również nie powinny podlegać opodatkowaniu PIT. • Odsetki powinny być przypisane do tego samego źródła przychodów co należność główna, ponieważ ich obowiązek zapłaty nie mógłby powstać bez zobowiązania do dokonania spłaty.
Godne uwagi sformułowania
Odsetki za opóźnienie w zapłacie (art. 481 § 1 k.c.) można traktować jako quasi-odszkodowanie, odszkodowanie ryczałtowe czy też swoistą represję cywilną. • Aczkolwiek roszczenie o odsetki jest głęboko zakorzenione w zdarzeniu prawnym, z którego wynika obowiązek spełnienia świadczenia pieniężnego, to samo roszczenie odsetkowe tylko pośrednio wynika z czynności prawnej lub innego źródła konstytuującego zobowiązanie, ale równocześnie jego bezpośrednią podstawę stanowi przepis ustawy (art. 481 § 1 k.c.). • Po powstaniu odsetki stają się długiem samodzielnym, niezależnym od długu głównego. • Jeżeli ustawodawca nie objął zwolnieniem odsetek, to wywodzenie tego zwolnienia byłoby przejawem niedopuszczalnego zastosowania wykładni rozszerzającej. • Zasada powszechności opodatkowania, przede wszystkim jednak charakter prawny odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, przejawiający się w odmiennej podstawie faktycznej i prawnej odsetek za opóźnienie w stosunku do należności głównej, nakazują w niniejszej sprawie uznać za zasadny sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego.
Skład orzekający
Jan Grzęda
przewodniczący
Małgorzata Wolf-Kalamala
członek
Marta Waksmundzka-Karasińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie kwalifikacji odsetek za opóźnienie jako przychodu z innych źródeł w podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet gdy należność główna jest z tego opodatkowania wyłączona."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia z opodatkowania na mocy art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. i ogólnej zasady opodatkowania odsetek jako przychodu z innych źródeł. Interpretacja może być odmienna w przypadku innych przepisów wyłączających przychody z opodatkowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z odsetkami od spłat majątkowych, a rozstrzygnięcie NSA jest istotne dla wielu podatników.
“Odsetki od spłaty majątku wspólnego – czy na pewno nie zapłacisz od nich podatku?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.