II FSK 507/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że zakup nieruchomości przez podatniczkę spełniał warunki zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT. Organ podatkowy złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię prawa materialnego, w szczególności przepisów dotyczących wydatków na własne cele mieszkaniowe. Organ argumentował, że sam zakup prawa do nieruchomości nie jest wystarczający, a kluczowe jest faktyczne korzystanie z niej w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wykładnia WSA jest prawidłowa i nie ma podstaw do wymagania od podatnika stałego lub długotrwałego zamieszkania w nabytej nieruchomości w terminie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie innej nieruchomości. Sąd podkreślił, że definicja wydatków na własne cele mieszkaniowe zawarta w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. ma charakter zamknięty, a ustawodawca nie wprowadził wymogu intensywności korzystania z nabytego lokalu. NSA odwołał się do wykładni językowej, systemowej i celowościowej, a także do zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia prawa procesowego są bezzasadne, a WSA prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących ulgi mieszkaniowej, w szczególności wymogu faktycznego zamieszkania w nabytym lokalu.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2016 r. i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakup nieruchomości, która nie jest od razu zamieszkiwana przez podatnika, może być uznany za wydatek na własne cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zakup nieruchomości może być uznany za wydatek na własne cele mieszkaniowe, nawet jeśli podatnik nie zamieszka w niej od razu, pod warunkiem spełnienia innych wymogów ustawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że definicja wydatków na własne cele mieszkaniowe w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. ma charakter zamknięty i nie wymaga od podatnika stałego lub długotrwałego zamieszkania w nabytej nieruchomości w określonym terminie. Kluczowe jest poniesienie wydatku w terminie, a nie intensywność korzystania z lokalu.
Czy zakup nieruchomości wielolokalowej (kamienicy) może być uznany za wydatek na własne cele mieszkaniowe?
Odpowiedź sądu
W pewnych okolicznościach tak, jeśli podatnik faktycznie realizuje w niej swoje potrzeby mieszkaniowe, nawet jeśli budynek jest wielorodzinny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przesłanki 'własnego celu mieszkaniowego' niekoniecznie musi spełniać zakup nieruchomości stanowiącej trzykondygnacyjną kamienicę, jeśli podatnik faktycznie realizował w niej swoje potrzeby mieszkaniowe, np. poprzez remont i zamieszkiwanie przez członków rodziny.
Czy naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak wskazań dla organu w uzasadnieniu wyroku), może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uzasadnienie wyroku pierwszej instancji pozwala na kontrolę instancyjną i zawiera wystarczające wyjaśnienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i pozwalało na kontrolę instancyjną, a wskazania dla organu podatkowego były zawarte, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezzasadnym.
Przepisy (19)
Główne
u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 131
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wydatek na własne cele mieszkaniowe nie wymaga stałego zamieszkania w nabytym lokalu w terminie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie nieruchomości.
u.p.d.o.f. art. 21 § 25 pkt 1 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja wydatków na własne cele mieszkaniowe obejmuje m.in. nabycie budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego.
u.p.d.o.f. art. 21 § 25 pkt 1 lit. d
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wydatki na remont własnego budynku lub lokalu mieszkalnego są uznawane za wydatki na własne cele mieszkaniowe.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 21 § 26
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przez 'własny' budynek, lokal lub pomieszczenie rozumie się budynek, lokal lub pomieszczenie stanowiące własność lub współwłasność podatnika lub do którego podatnikowi przysługuje określone prawo.
u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 8 lit. a-c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepisy dotyczące opodatkowania dochodów ze zbycia nieruchomości i praw.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia przepisów procesowych.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organów podatkowych wykładnią i wskazaniami sądu.
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada dopuszczalności dowodów.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego i zaufania obywatela do państwa.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyłączność ustawy w zakresie nakładania ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja RP art. 75 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek władz publicznych zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. dokonana przez WSA jest prawidłowa i nie wymaga od podatnika stałego zamieszkania w nabytym lokalu. • Definicja wydatków na własne cele mieszkaniowe w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. ma charakter zamknięty i nie pozwala na wprowadzanie dodatkowych wymogów. • Zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa przemawia za prymatem wykładni językowej przepisów podatkowych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. poprzez przyjęcie, że sam zakup prawa do nieruchomości jest wystarczający bez faktycznego zamieszkania. • Naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu braku wskazań dla organu w uzasadnieniu wyroku WSA. • Błędna ocena stanu faktycznego i dowodów przez WSA, co miało wpływ na ustalenie, że celem nabycia nieruchomości nie było zrealizowanie własnych celów mieszkaniowych.
Godne uwagi sformułowania
Wynik wykładni językowej nie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że dla spełnienia poniesienia wydatku na własne cele mieszkaniowe niezbędne jest zamieszkanie w nabytym lokalu przez podatnika, czy też długotrwałe stałe zamieszkiwanie w nim. • Wyrażenie 'uważa się' należy rozumieć jako 'uznaje się', 'poczytuje się'. • Ustawodawca nie zakłada zatem jakiejkolwiek intensywności korzystania z nabytego przez podatnika mieszkania lub domu mieszkalnego, gdyż językowe znaczenie słów użytych w art. 21 ust. 1 pkt 131 i ust. 25 u.p.d.o.f. nie daje podstaw do takiego różnicowania. • Na gruncie prawa podatkowego przyjmuje się przede wszystkim dyrektywę prymatu wykładni językowej. • W świetle zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa... nie jest dopuszczalne wymaganie od podatnika ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, które nie wynikają wprost z wypowiedzi ustawodawcy...
Skład orzekający
Maciej Jaśniewicz
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Płusa
sędzia
Andrzej Melezini
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących ulgi mieszkaniowej, w szczególności wymogu faktycznego zamieszkania w nabytym lokalu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2016 r. i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnie stosowanej ulgi mieszkaniowej i wyjaśnia kluczowe wątpliwości interpretacyjne, co jest interesujące dla szerokiego grona podatników i prawników.
“Czy musisz mieszkać w nowym domu od razu, by skorzystać z ulgi mieszkaniowej? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.