II FSK 493/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną podatniczki w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając faktury za fikcyjne i nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Skarga kasacyjna dotyczyła rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 rok. Podatniczka kwestionowała uznanie transakcji transportowych za nierzetelne, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji i organów podatkowych, że sporne faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a kontrahenci byli fikcyjni.
Przedmiotem skargi kasacyjnej była ocena wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 rok. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 121 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego i rozstrzyganie wątpliwości na jej niekorzyść. Kwestionowała uznanie transakcji z zagranicznymi kontrahentami za nierzetelne, argumentując, że nie miała możliwości weryfikacji ich sytuacji finansowej i prawnej. Podnosiła również zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (niejasne uzasadnienie wyroku WSA) oraz prawa materialnego, w tym art. 13 ust. 1 u.p.t.u. i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że część zarzutów nie dotyczyła rozpoznawanej sprawy (podatek dochodowy, a nie VAT). Podzielił ustalenia faktyczne poczynione w innych postępowaniach, zgodnie z którymi sporne faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a kontrahenci byli fikcyjni. Stwierdzono, że podatniczka nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających rzeczywiste transakcje, a jej zeznania były ogólnikowe. Ustalenia organów podatkowych, w tym informacje od zagranicznych administracji, wskazywały na fikcyjność kontrahentów, brak ich zasobów i aktywności gospodarczej. Gotówkowa forma zapłaty i brak dokumentów potwierdzających transport podważały wiarygodność transakcji. Sąd uznał, że ustalony stan faktyczny uzasadniał wniosek o fikcyjności faktur i powstaniu przychodu niezewidencjonowanego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznano za nieuzasadnioną polemikę z oceną materiału dowodowego, a uzasadnienie wyroku WSA za zgodne z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe i sądy administracyjne mają prawo oceniać rzetelność transakcji na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w tym informacji od zagranicznych administracji, nawet jeśli podatnik nie miał pełnej możliwości weryfikacji kontrahenta.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że fikcyjność kontrahentów i brak rzeczywistych zdarzeń gospodarczych uzasadniają uznanie transakcji za nierzetelne, co ma konsekwencje w podatku dochodowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.d.o.f. art. 14 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 13 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pomocnicze
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 23 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 121 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nierzetelne postępowanie dowodowe i rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść podatnika. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 o.p. poprzez wybiórcze rozpatrywanie dowodów. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 23 § 5 o.p. poprzez oderwane od rzeczywistości ustalenie podstawy opodatkowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niejasne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku WSA. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie art. 13 ust. 1 u.p.t.u. oraz art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f.
Godne uwagi sformułowania
w niniejszej sprawie mamy do czynienia z fakturami fikcyjnymi, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe [...] muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Sporne faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Skład orzekający
Jerzy Płusa
sędzia
Maciej Jaśniewicz
przewodniczący
Tomasz Kolanowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie fikcyjności transakcji gospodarczych, ocena rzetelności kontrahentów, konsekwencje podatkowe nierzetelnych faktur, znaczenie ustaleń z postępowań VAT dla spraw podatku dochodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe były ustalenia dotyczące fikcyjności kontrahentów i braku rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu fikcyjnych faktur i nierzetelnych kontrahentów, co ma istotne implikacje dla wielu podatników. Pokazuje, jak sądy oceniają dowody w takich przypadkach.
“Fikcyjne faktury i nierzetelni kontrahenci – jak NSA ocenia transakcje transportowe?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 493/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-09-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Płusa Maciej Jaśniewicz /przewodniczący/ Tomasz Kolanowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane VIII SA/Wa 347/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-23 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 121 par. 1, art. 191, art. 23 par. 5, art. 180 par. 1, art. 181, art. 187 par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 2022 poz 329 art. 141 par. 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 1 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 347/22 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 lutego 2022 r. nr 1401-4102.61.2021.4.JO w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 345/22 oddalający skargę K.B. na decyzję Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 1 lutego 2022r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 rok. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." w związku z art. 121 § 1 i 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021, poz. 1540 ze zm.) – zwanej dalej "o.p." poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania podatnika do organów podatkowych poprzez rozstrzyganie wszelkich niejasności czy też wątpliwości dotyczących ustalonego stanu faktycznego na niekorzyść podatnika, jak również nieustalenia w całości wszystkich istotnych okoliczności, w szczególności: a. uznanie transakcji podatnika za nierzetelne, gdyż nie skontrolował on swojego kontrahenta, podczas gdy łotewskie przedsiębiorstwo S. w chwili świadczenia usług transportowych ww. było zarejestrowanym podatnikiem VAT, zaś skarżąca nie miała możliwości prawnych, ani finansowych, by prześledzić rozliczenia fiskalne, czy strukturę zatrudnienia kontrahenta. Jeżeli nawet by przyjąć, że S. działała niezgodnie z prawem to nie obciąża to skarżącej; b. uznanie transakcji podatnika za nierzetelne, gdyż nie skontrolował on swojego kontrahenta, podczas gdy chorwackie przedsiębiorstwo K. w chwili świadczenia usług transportowych ww. było zarejestrowanym podatnikiem VAT, zaś skarżąca nie miała możliwości prawnych, ani finansowych, by prześledzić rozliczenia fiskalne, czy strukturę zatrudnienia kontrahenta. Jeżeli nawet by przyjąć, że K. działała niezgodnie z prawem to nie obciąża to skarżącej; c. uznanie transakcji podatnika za nierzetelne, gdyż nie skontrolował on swojego kontrahenta, podczas gdy niemieckie przedsiębiorstwo S2. w chwili świadczenia usług transportowych ww. było zarejestrowanym podatnikiem VAT, zaś skarżąca nie miała możliwości prawnych, ani finansowych, by prześledzić rozliczenia fiskalne, czy strukturę zatrudnienia kontrahenta. Jeżeli nawet by przyjąć, że S2. działała niezgodnie z prawem to nie obciąża to skarżącej; d. uznanie transakcji podatnika za nierzetelne, gdyż nie skontrolował on swojego kontrahenta, podczas gdy czeskie przedsiębiorstwo P. w chwili świadczenia usług transportowych ww. było zarejestrowanym podatnikiem VAT, zaś skarżąca nie miała możliwości prawnych, ani finansowych, by prześledzić rozliczenia fiskalne, czy strukturę zatrudnienia kontrahenta. Jeżeli nawet by przyjąć, że P. działała niezgodnie z prawem to nie obciąża to skarżącej; e. uznanie transakcji podatnika za nierzetelne, gdyż nie skontrolował on swojego kontrahenta, podczas gdy litewskie przedsiębiorstwo U. w chwili świadczenia usług transportowych ww. było zarejestrowanym podatnikiem VAT, zaś skarżąca nie miała możliwości prawnych, ani finansowych, by prześledzić rozliczenia fiskalne, czy strukturę zatrudnienia kontrahenta. Jeżeli nawet by przyjąć, że U. działała niezgodnie z prawem to nie obciąża to skarżącej; f. uznanie transakcji podatnika za nierzetelne, gdyż nie skontrolował on swojego kontrahenta, podczas gdy niemieckie przedsiębiorstwo G. GmbH w chwili świadczenia usług transportowych ww. było zarejestrowanym podatnikiem VAT, zaś skarżąca nie miała możliwości prawnych, ani finansowych, by prześledzić rozliczenia fiskalne, czy strukturę zatrudnienia kontrahenta. Jeżeli nawet by przyjąć, że G. GmbH działała niezgodnie z prawem to nie obciąża to skarżącej; g. uznanie transakcji podatnika za nierzetelne, gdyż nie skontrolował on swojego kontrahenta, podczas gdy niemieckie przedsiębiorstwo Q. Gmbh w chwili świadczenia usług transportowych ww. było zarejestrowanym podatnikiem VAT, zaś skarżąca nie miała możliwości prawnych, ani finansowych, by prześledzić rozliczenia fiskalne, czy strukturę zatrudnienia kontrahenta. Jeżeli nawet by przyjąć, że Q. Gmbh działała niezgodnie z prawem to nie obciąża to skarżącej; h. przyjęcie, że za nierzetelnością transakcji między skarżącą a S. w R. świadczy to, że podmiot ten nie posiadał pracowników, miejsca wykonywania działalności gospodarczej, podczas gdy nie dyskwalifikuje to przedsiębiorcy z możliwości prowadzenia tej działalności, gdyż spółka może korzystać z najmu, zaś stosunki pracownicze zastępowane są przez bardziej elastyczne stosunki cywilnoprawne. Tym samym nawet gdyby skarżąca wiedziała o braku lokalizacji działalności gospodarczej, czy też braku zatrudnienia to nie stanowiłoby to bezwzględnej przesłanki uznania transakcji za nierzetelną; i. przyjęcie, że za nierzetelnością transakcji między skarżącą a K. w S. świadczy to, że podmiot ten nie posiadał pracowników, miejsca wykonywania działalności gospodarczej, podczas gdy nie dyskwalifikuje to przedsiębiorcy z możliwości prowadzenia tej działalności, gdyż spółka może korzystać z najmu, zaś stosunki pracownicze zastępowane są przez bardziej elastyczne stosunki cywilnoprawne. Tym samym nawet gdyby skarżąca wiedziała o braku lokalizacji działalności gospodarczej, czy też braku zatrudnienia to nie stanowiłoby to bezwzględnej przesłanki uznania transakcji za nierzetelną; j. przyjęcie, że za nierzetelnością transakcji między skarżącą a S2. w B. świadczy to, że podmiot ten nie posiadał pracowników, miejsca wykonywania działalności gospodarczej, podczas gdy nie dyskwalifikuje to przedsiębiorcy z możliwości prowadzenia tej działalności, gdyż spółka może korzystać z najmu, zaś stosunki pracownicze zastępowane są przez bardziej elastyczne stosunki cywilnoprawne. Tym samym nawet gdyby skarżąca wiedziała o braku lokalizacji działalności gospodarczej, czy też braku zatrudnienia to nie stanowiłoby to bezwzględnej przesłanki uznania transakcji za nierzetelną; k. przyjęcie, że za nierzetelnością transakcji między skarżącą a P. w P. świadczy to, że podmiot ten nie posiadał pracowników, miejsca wykonywania działalności gospodarczej, podczas gdy nie dyskwalifikuje to przedsiębiorcy z możliwości prowadzenia tej działalności, gdyż spółka może korzystać z najmu, zaś stosunki pracownicze zastępowane są przez bardziej elastyczne stosunki cywilnoprawne. Tym samym nawet gdyby skarżąca wiedziała o braku lokalizacji działalności gospodarczej, czy też braku zatrudnienia to nie stanowiłoby to bezwzględnej przesłanki uznania transakcji za nierzetelną; l. przyjęcie, że za nierzetelnością transakcji między skarżącą a U. w I. świadczy to, że podmiot ten nie posiadał pracowników, miejsca wykonywania działalności gospodarczej, podczas gdy nie dyskwalifikuje to przedsiębiorcy z możliwości prowadzenia tej działalności, gdyż spółka może korzystać z najmu, zaś stosunki pracownicze zastępowane są przez bardziej elastyczne stosunki cywilnoprawne. Tym samym nawet gdyby skarżąca wiedziała o braku lokalizacji działalności gospodarczej, czy też braku zatrudnienia to nie stanowiłoby to bezwzględnej przesłanki uznania transakcji za nierzetelną; m. przyjęcie, że za nierzetelnością transakcji między skarżącą a G. GmbH w B., świadczy to, że podmiot ten nie posiadał pracowników, miejsca wykonywania działalności gospodarczej, podczas gdy nie dyskwalifikuje to przedsiębiorcy z możliwości prowadzenia tej działalności, gdyż spółka może korzystać z najmu, zaś stosunki pracownicze zastępowane są przez bardziej elastyczne stosunki cywilnoprawne. Tym samym nawet gdyby skarżąca wiedziała o braku lokalizacji działalności gospodarczej, czy też braku zatrudnienia to nie stanowiłoby to bezwzględnej przesłanki uznania transakcji za nierzetelną; n. przyjęcie, że za nierzetelnością transakcji między skarżącą a Q. Gmbh w H. świadczy to, że podmiot ten nie posiadał pracowników, miejsca wykonywania działalności gospodarczej, podczas gdy nie dyskwalifikuje to przedsiębiorcy z możliwości prowadzenia tej działalności, gdyż spółka może korzystać z najmu, zaś stosunki pracownicze zastępowane są przez bardziej elastyczne stosunki cywilnoprawne. Tym samym nawet gdyby skarżąca wiedziała o braku lokalizacji działalności gospodarczej, czy też braku zatrudnienia to nie stanowiłoby to bezwzględnej przesłanki uznania transakcji za nierzetelną; o. ustalaniu rzekomej trasy przejazdu ciągników należących do skarżącej jedynie na podstawie systemu VIATOLL, podczas gdy system poboru opłat nie pokrywa wszystkich dróg w kraju i możliwe jest poruszanie się drogami nieopomiarowanymi systemem ViaTOLL; p. uznanie, iż zeznania skarżącej, jak również ogólnikowe zeznania przesłuchanych pracowników, bądź brak ich wiedzy na temat transakcji bądź kontrahentów nie potwierdzają wykonania zafakturowanych transakcji usług transportowych na rzecz kontrahentów unijnych, podczas gdy nie jest obowiązkiem kierowców posiadanie wiedzy na tematy dostaw, które wykraczają poza wykonanie usługi dowozu materiałów, zaś strona dostarczyła odpowiednie dowody wskazujące na wykonanie zafakturowanych transakcji usług transportowych na rzecz kontrahentów unijnych; q. uznanie, że rozliczanie się gotówką świadczy o udokumentowaniu nierzeczywistych zdarzeń gospodarczych, podczas gdy obrót gotówką jest jednym ze sposobów spełniania zobowiązań. 2. art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 o.p. poprzez wybiórcze rozpatrywanie zebranych dowodów, w szczególności powoływania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyłącznie na niekorzystne dla strony dowody, bezpodstawnie nie dając wiary dowodom, które przemawiały na jej korzyść przede wszystkim wyjaśnieniom strony, co do okoliczności wykonania zafakturowanych transakcji usług transportowych na rzecz kontrahentów unijnych, choć wyjaśnienia te były logiczne i spójne, czy też przedłożenia przez stronę dokumentacji wskazującej na zaistnienie umowy dzierżawy autocysterny oraz wykonania zafakturowanych transakcji usług transportowych na rzecz kontrahentów unijnych; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 23 § 5 o.p., poprzez określenie kosztów 1 km świadczonych usług, tj. określenia podstawy opodatkowania w sposób oderwany od rzeczywistej podstawy opodatkowania, podczas gdy obowiązkiem organu jest jak najdokładniejsze oszacowanie podstawy opodatkowania i dążenie do ustalenia prawdy materialnej. Naruszenie procedury miało wpływ na wynik postępowania, gdyż dotyczyło głównie postępowania dowodowego oraz zasad naczelnych postępowania podatkowego. Nie da się zastosować przepisów prawa materialnego, skoro uchybienie pierwotne dotyczy kwestii dowodowych, a takle w sytuacji nierzetelnego przeprowadzenia kontroli instancyjnej aktu administracyjnego. 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niejasne oraz ogólnikowe sporządzenie uzasadnienia i zastosowanie odesłań do wydanych w sprawie innych wyroków czy też decyzji, pomimo że Sąd pierwszej instancji ma obowiązek w sposób dokładny przedstawić tok rozumowania. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwiło rzetelne i całościowe przeprowadzenie sądowej kontroli postępowania administracyjnego. Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1 u.p.t.u. - przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie zostały zrealizowane warunki zaistnienia wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, podczas gdy zostały spełnione wszelkie normatywne przesłanki wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.d.o.f." przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do powstania przychodu niezewidencjonowanego z działalności gospodarczej, podczas gdy skarżąca nie wykonywała pozarolniczej działalności gospodarczej w postaci dostaw krajowych, zatem nie mogło w konsekwencji dojść do przychodu niezewidencjonowanego z tej działalności gospodarczej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy podnieść, że z uwagi na zrzeczenie się rozprawy przez pełnomocnika organu oraz wobec braku sprzeciwu skarżącej, rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym w trybie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponadto zgodnie z art. 183 § 1 tej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., albowiem zarzuca się w niej zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Na wstępie należy zaznaczyć, że wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt Vlll SA/Wa 689/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu odwoławczego z 31 lipca 2020 r. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że organ odwoławczy wydał decyzję z naruszeniem art. 200 o.p. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, z którego to prawa skarżąca nie skorzystała. Ponownie rozpatrując sprawę decyzją z 17 lutego 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przechodząc do oceny zarzutów skargi na wstępie trzeba zauważyć, że część z nich nie dotyczy rozpoznawanej sprawy. Jej przedmiotem jest rozliczenie w podatku dochodowym, a nie podatku od towarów i usług. Organy nie mogły zatem ustosunkowywać się do zarzutów opartych na podstawie ustawy o podatku od towarów i usług, czego domaga się skarżąca. Tym samym zarzuty sformułowane w oparciu o przepisy tej ustawy należało uznać za bezzasadne. Rozstrzygnięcia dotyczące zarówno w podatku dochodowym, jak i w podatku od towarów i usług oparte zostały natomiast na tym samym stanie faktycznym, co powoduje, że w tym zakresie możliwe jest odwołanie się do wyroku NSA z dnia 27 maja 2022 r. I FSK 1980/21 odnoszącego się m.in. do rozliczenia podatku VAT za 2015 i 2016 r. W uzasadnieniu tego wyroku wyrażono pogląd, że "w niniejszej sprawie mamy do czynienia z fakturami fikcyjnymi, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych". Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. "Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z 13.01.2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. W niektórych sytuacjach będzie to nawet konieczne, zwłaszcza na gruncie procedury sądowoadministracyjnej." (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 170). We wspomnianym wyroku zawarto ustalenie, że sporne także w tej sprawie faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę tę ocenę podziela. Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej zauważyć należy, że przepisy regulujące zasady przeprowadzania postępowania dowodowego nie wykluczają możliwości powoływania się przez organy na ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniach dotyczących podatku od towarów i usług, jednak wyłącznie w kontekście prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W analizowanym przypadku, ustalenia faktyczne oraz ich ocena doprowadziły organy i Sąd pierwszej instancji do przekonania, że sporne faktury miały fikcyjny charakter, co ma swoje konsekwencje w rozliczeniu podatku dochodowego za 2016 rok. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią z kolei nieuzasadnioną polemikę ze stanowiskiem prezentowanym w zaskarżonym wyroku. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji ogół okoliczności faktycznych sprawy, a nie – jak przedstawia to skarżąca – jego poszczególne elementy, świadczą o braku rzeczywistości spornych transakcji. Skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności rzeczywistego prowadzenia przez S., S2., P., U., G. Gmbh, Q. Gmbh, działalności. Na podstawie informacji uzyskanych od zagranicznych administracji podatkowych, dokonano ustaleń dotyczących ww. kontrahentów, na rzecz których zafakturowano usługi transportu towarów poza terytorium kraju. Skarżąca zeznała, iż nie pamięta dla kogo świadczyła usługi transportowe, jakimi pojazdami i na jakich trasach. Nie pamiętała nazw firm, dla których świadczyła usługi transportowe, jakimi pojazdami na jakich trasach. Stwierdziła, że wszystko było wyszczególnione w CMR, na fakturach i na listach przewozowych. Zleceń szukała w internecie, a później kontaktowała się z tymi firmami telefonicznie. Ze zlecającymi nie kontaktowała się osobiście, nie zawierała pisemnych umów, zlecenia na transport składano telefonicznie lub mailowo. Skarżąca posiadała tylko naczepy do przewozu środków płynnych, dlatego przewożone były towary płynne, tj. środki chemiczne, nie pamiętała jakie i dla jakich firm, zaznaczyła jednak, że nie były to towary ADR, tj. niebezpieczne dla środowiska, nie było to również paliwo. Nie znała pojemności cystern. Powtórzyła, że wszystko było w dokumentach przewozowych (także adresy i nazwy firm). Zobowiązała się odszukać certyfikaty przewożonych towarów i okazać je organowi I instancji. Zeznała, że towary były wożone na stałych trasach, tj. z Niemiec na Litwę lub Łotwę. Nie pamiętała żadnych miejscowości, z których był odbierany towar i do których był dostarczany, ani nazw firm. W toku postępowania ustalono, że podmioty z Niemiec, Czech i Litwy (rzekomi kontrahenci) nie mają miejsca prowadzenia działalności, siedziby firm na ogół znajdują się pod adresami tzw. "wirtualnych biur''. Podmioty te nie posiadają zasobów do prowadzenia działalności: lokali, pojazdów, pracowników. Zdaniem zagranicznych administracji podatkowych wątpliwe jest istnienie badanych podmiotów, zostały sztucznie utworzenie w celu ukrycia faktycznego przemieszczania towarów oraz ich udział w przestępstwach związanych z oszustwami w podatku VAT na rynku wewnątrzwspólnotowym. Okoliczności te skutkowały zastosowaniem lub rozpoczęciem procedur skutkujących anulowaniem rejestracji VAT. Podmioty te w okresie wystawiania spornych faktur, nie wykazywały aktywności gospodarczej, nie wywiązywały się z obowiązków podatkowych, nie składały deklaracji bądź deklarowały zerowe obroty. Ponadto wskazana na fakturach gotówkowa forma zapłaty oraz dowody KP, na których jako wystawiająca i przyjmująca kwoty pieniężne widnieje strona, wobec braku rzetelnego funkcjonowania zagranicznych odbiorców oraz ich reprezentacji, przy jednoczesnym braku dokumentów potwierdzających transport i dostawę, nie tylko mogą podważać jak wskazał to Sąd pierwszej instancji, ale wprost podważa wiarygodność świadczenia usług transportowych przez skarżącą na rzecz wskazanych na fakturach podmiotów unijnych. Jednocześnie z ustaleń organów podatkowych wynika, iż przedłożone listy przewozowe i trasy przejazdów zarejestrowanych w systemie ViaTOLL wskazują, że przewożone towary były dostarczane na terytorium kraju. Powyższe okoliczności, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, uzasadniają wyprowadzony przez organy podatkowe wniosek, że sporne faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, wobec braku dowodów potwierdzających zawarcie rzeczywistych transakcji, same faktury, które nie potwierdzają rzeczywistych transakcji nie mogą przesądzić o prawidłowości rozliczeń w podatku dochodowym. Zdaniem NSA za prawidłowe uznać też należało stanowisko Sądu pierwszej instancji, że porównanie faktur sprzedaży i dokumentów przewozowych CMR z trasami poszczególnych ciągników zarejestrowanych w systemie ViaTOLL wykazało wielokrotne przejazdy pojazdów wykorzystywanych przez skarżącą w działalności gospodarczej na powtarzających się trasach. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przywołano konkretne ustalenia zawarte w aktach postępowania prowadzonego przez organy podatkowe, w tym zasady wyliczenia stawki za km przebiegu pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny argumentację powołaną w zaskarżonym wyroku podziela. Tym samym za zbędne uznał powtarzanie jej w niniejszym uzasadnieniu. Ocenił jednocześnie, że przyjęta metoda szacunku była prawidłowa. Dokonanie obliczeń w oparciu koszty usług transportowych, przy zastosowaniu najniższej marży uznać należało za najkorzystniejszy dla skarżącej sposób obliczenia wysokości podstawy opodatkowania. Nie budzi także zastrzeżeń ocena Sądu pierwszej instancji dotycząca określenia kosztów uzyskania przychodów w prawidłowej wysokości. W związku z powyższą argumentacją za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia prawa procesowego. W istocie polegają one na kwestionowaniu oceny zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena dokonana przez organy podatkowe jest zgodna z art. 191 o.p. i słusznie została podzielona przez Sąd pierwszej instancji. Nie nosi ona cech oceny dowolnej, jest zgodna z wyrażoną w tym przepisie zasadą swobodnej oceny dowodów. Argumentacja skargi kasacyjnej oceny tej w całokształcie wszystkich wymienionych powyżej okoliczności faktycznych skutecznie nie podważyła. Autor skargi kasacyjnej ustosunkowuje się do poszczególnych faktów odrębnie, co jest zabiegiem nieskutecznym wobec ustalenia na podstawie całości materiału dowodowego, że sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistości. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy zawarte w tym przepisie, a przy tym jest spójne i zrozumiałe, a nie ogólnikowe i niejasne, jak twierdzi strona skarżąca. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zatem niezasadny. Konsekwencją braku zasadności zarzutów procesowych jest niezasadność zarzutu naruszenia art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. przez jego błędne zastosowanie. W ustalonym, a nie zakwestionowanym skutecznie przez skarżącą stanie faktycznym zasadnie przyjęto bowiem, że doszło u skarżącej do powstania przychodu niezewidencjonowanego z działalności gospodarczej. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI