II FSK 492/11

I SA/Łd 61/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Joanna Grzegorczyk-Drozda
Paweł Janicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym dnia 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi C. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 grudnia 2023 r. nr 1001-IEE.7192.111.2023.2.JW w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa — Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. M. N. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia C. K. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z 5 października 2023 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne, uchylił w całości ww. postanowienie i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Podstawą rozstrzygnięcia stał się następujący stan faktyczny.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna prowadził wobec podatniku postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...], wystawionego przez Burmistrza K. z tytułu nieuiszczonego podatku od nieruchomości za okres od stycznia do marca 2022 rok.
Zawiadomieniem z 26.10.2022 r. nr [...] organ egzekucyjny zajął świadczenia podatnika z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS [...] Oddział w Ł.. W odpowiedzi, pismem z 17.11.2022 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o przyjęciu do realizacji ww. zajęcia, a następnie 30.11.2022 r. przekazał całkowitą kwotę objętą ww. zajęciem. zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone C. K. 31.10.2022 r. Tego samego dnia również ZUS [...] Oddział w Łodzi odebrał zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym. Następnie 2 listopada 2022 r. podatnik złożył do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź- Górna pismo, które organ egzekucyjny zakwalifikował jako skargę na czynność egzekucyjną oraz wniosek o zawieszenie postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, poprzez wezwanie strony do wskazania, czy pismo z 2 listopada 2022 r. w istocie zawiera wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, czy też zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny uzyskał odpowiedź podatnika z 15 marca 2023 r., z której wynika, że:
- pismo to stanowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczący nieistnienia dochodzonego obowiązku, zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który podlega rozpoznaniu przez wierzyciela;
- skargę na czynność egzekucyjną, która podlega rozpoznaniu na podstawie art. 54 ww. ustawy przez organ egzekucyjny.
W związku ze skargą na czynność egzekucyjną, 20.04.2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, która polegała na zajęciu zawiadomieniem z [...] r. nr [...] świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia na ww. rozstrzygnięcie, postanowieniem z 9.06.2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił postanowienie organu I instancji, wskazując na brak podstaw do jego podjęcia.
W związku z podniesionym przez stronę zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, na podstawie art. 56 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a.") 28.03.2023 r. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...].
Postanowieniem z 24.04.2023 r. Burmistrz K. orzekł o oddaleniu wniesionego przez pana C. K. zarzutu. Po rozpatrzeniu zażalenia na ww. rozstrzygnięcie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z 23.08.2023 r. stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia.
Postanowieniem z 4.10.2023 r., działając na podstawie art. 17 § 1, art. 34 § 4 pkt 1, art. 57 § 1 u.p.e.a. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]., a następnie postanowieniem z 5 października 2023 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wskazując, iż zobowiązanie wygasło wskutek zapłaty.
We wniesionym zażaleniu podatnik zwrócił się o prawidłowe rozpatrzenia oraz zwrot potrąconych w całości kwot wraz z odsetkami karnymi oraz kosztami postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił, że nie odpowiada stanowi faktycznemu sprawy. Ponadto, w ocenie strony, egzekucja nie została przeprowadzona należycie, nie było żadnego zawieszenia egzekucyjnego, a sprawa należności podatkowych z K. jest jeszcze rozpatrywana.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 8 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia DIAS podał, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji, wyrażonego w kwestionowanym postanowieniu z 5 października, co do zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wygaśnięcia zobowiązania na skutek zapłaty. Organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jest pojęciem szerszym od egzekucji, a jego wszczęcie następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym. Zgodnie natomiast z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Egzekucja administracyjna związana jest zatem ze stosowaniem środków egzekucyjnych w celu wyegzekwowania obowiązków objętych tytułem wykonawczym. Sama egzekucja kończy się w momencie wyegzekwowania obowiązków, chyba, że wcześniej zakończyło się postępowanie egzekucyjne, gdyż egzekucja może toczyć się tylko i wyłącznie w ramach postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może natomiast zakończyć się bądź w momencie wyegzekwowania obowiązków objętych tytułem wykonawczym, bądź też w momencie umorzenia postępowania z uwagi na wniesione zarzuty lub podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. Dyrektor wskazał, iż w piśmiennictwie podkreśla się, wyjaśniając istotę umorzenia postepowania egzekucyjnego, że przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Przy czym, skoro treść art. 59 § 1 u.p.e.a. mówi o umorzeniu postępowania, oznacza to, że umorzyć można jedynie toczące się w sprawie postępowanie egzekucyjne. Tymczasem w niniejszej sprawie, mając na uwadze, że w sytuacji wygaśnięcia zobowiązania wskutek zapłaty organ I instancji nie miał podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec podatnika na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
W skardze do sądu administracyjnego C. K. wskazał, że postanowienie z 8 grudnia 2023 r. zostało wydane niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami prawa oraz zostało wydane przedwcześnie, bez prawidłowego, całkowitego zakończenia postępowania pierwszej instancji i zwrotu wyegzekwowanej kwoty w całości wraz zez wszystkimi konsekwencjami. Ponadto w ocenie strony postępowanie w sprawie nadal trwa, a można je umorzyć dopiero, gdy zostaną spełnione wszystkie roszczenia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga nie jest zasadna.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634ze zm.) dalej p.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Po wtóre, stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy trafnie uznał, że w sprawie zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z 5 października 2023 r. oraz umorzenia w całości postępowania pierwszej instancji.
W zaskarżonym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa DIAS w Łodzi odmiennie od organu I instancji uznał, iż w sprawie nie wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w sytuacji wygaśnięcia zobowiązania wskutek zapłaty organ I instancji nie miał podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Sąd w całości podziela ten pogląd.
W dacie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji, tj. 5 października 2023 r. postępowanie egzekucyjne już się nie toczyło, ponieważ zostało zakończone w wyniku wyegzekwowania 30 listopada 2022 r. całej kwoty należności objętej ww. tytułem wykonawczym. A zatem cel egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tego tytułu wykonawczego został osiągnięty a postępowanie egzekucyjne zakończone.
W orzecznictwie nie budzi kontrowersji pogląd, iż z momentem wyegzekwowania dochodzonej należności następuje zakończenie egzekucji administracyjnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19.10.2012r., sygn. akt II FSK 492/11 (wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) po zastosowaniu efektywnych środków egzekucyjnych (jak w realiach rozstrzyganej sprawy), które przyniosły pokrycie dochodzonych należności, nie wydaje się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (podobnie zresztą jak w przypadku wykonania obowiązku przez "dobrowolną" zapłatę należności). Innymi słowy, w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego w związku z realizacją tytułu wykonawczego, a więc w tzw. sposób efektywny, organ egzekucyjny nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia, w szczególności nie ma wówczas podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.
Podzielając w całości powyższe poglądy Sąd podkreśla, ze skoro treść przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a. mówi o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, to oznacza to, że umorzyć można tylko toczące się w tej sprawie postępowanie egzekucyjne. W piśmiennictwie wyjaśniając istotę umorzenia postępowania egzekucyjnego podkreśla się, że jest nią przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por. P. Pietrasz [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 59, LEX).
Sama treść przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a., iż "postępowanie egzekucyjne umarza się" wskazuje, że umorzenie postępowania jest możliwe od momentu jego wszczęcia do chwili jego zakończenia, bowiem poza okresem wyznaczonym tymi zdarzeniami nie można mówić o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i - co logiczne - o dopuszczalności jego umorzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 687/10).
Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu, organ II instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).
P.C.