II FSK 486/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. sp. z o.o. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Spółka zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym brak uchylenia decyzji organu pomimo niewłaściwego wyjaśnienia stanu faktycznego i dowolnej oceny dowodów. Kluczowym zarzutem było naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (Op) poprzez brak uchylenia decyzji, mimo że wyjść na jaw miały nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania jest trybem nadzwyczajnym i nie może służyć do ponownej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko, że przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Op (wyjście na jaw nowych dowodów) jest spełniona tylko wtedy, gdy dowody te nie były znane ani organowi, ani podatnikowi w toku postępowania zwykłego. Ponieważ spółka posiadała wiedzę o tzw. "dokumentach kosztowych" w toku postępowania wymiarowego i mogła wnosić o przeprowadzenie stosownych dowodów, brak ich przedłożenia nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Sąd uznał, że spółka nie zadbała należycie o swoje interesy w toku postępowania zwykłego, a tryb nadzwyczajny nie służy do konwalidowania zaniedbań procesowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w kontekście sytuacji, gdy podatnik posiadał wiedzę o dowodach w toku postępowania zwykłego, ale ich nie przedstawił.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i wykładni przepisów Ordynacji podatkowej oraz PPSA. Może być stosowane w sprawach dotyczących wznowienia postępowania podatkowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nowe dowody lub istotne okoliczności faktyczne, które były znane podatnikowi w toku postępowania zwykłego, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowe dowody lub istotne okoliczności faktyczne, które były znane podatnikowi w toku postępowania zwykłego, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ instytucja ta ma na celu naprawienie wadliwości postępowania, a nie umożliwienie podatnikowi ponownego przedstawienia dowodów, które mógł złożyć wcześniej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania jest trybem nadzwyczajnym i musi być stosowana rygorystycznie. Przesłanka "wyjścia na jaw" nowych dowodów lub okoliczności oznacza, że muszą one być nieznane zarówno organowi, jak i podatnikowi w dacie wydania decyzji. Jeśli podatnik miał wiedzę o dowodach w toku postępowania zwykłego, ale ich nie przedstawił, nie może później wykorzystać tego faktu do wznowienia postępowania, gdyż naruszałoby to zasadę trwałości decyzji.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 122 i 187 § 1 Op, poprzez brak uchylenia decyzji organu w przedmiocie wznowienia postępowania, mimo że organ nie wyjaśnił wszechstronnie stanu faktycznego?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były wtórne wobec kwestii zasadniczej dotyczącej przesłanek wznowienia postępowania, a sama spółka nie dopełniła obowiązków procesowych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty procesowe dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji okazały się chybione w świetle prawidłowej wykładni art. 240 § 1 pkt 5 Op. Kwestia posiadania lub braku posiadania przez spółkę dokumentów nie miała znaczenia dla wyniku sprawy, skoro spółka miała o nich wiedzę i mogła wnosić o przeprowadzenie dowodów w toku postępowania zwykłego.
Przepisy (19)
Główne
Op art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Kluczowe jest, aby nowe dowody lub okoliczności były nieznane zarówno organowi, jak i podatnikowi w toku postępowania zwykłego.
ppsa art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Op art. 122
Ordynacja podatkowa
Op art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Op art. 191
Ordynacja podatkowa
Op art. 243 § 2
Ordynacja podatkowa
Op art. 245 § 1
Ordynacja podatkowa
ppsa art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Op art. 120
Ordynacja podatkowa
Op art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
ppsa art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Op art. 128
Ordynacja podatkowa
ppsa art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 204
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 207 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Op jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy nowe dowody lub okoliczności były nieznane zarówno organowi, jak i podatnikowi w toku postępowania zwykłego. • Podatnik, który posiadał wiedzę o dowodach w toku postępowania zwykłego, ale ich nie przedstawił, nie może później wykorzystać tego faktu do wznowienia postępowania. • Instytucja wznowienia postępowania jest trybem nadzwyczajnym i nie może służyć do ponownej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej ani do konwalidowania zaniedbań procesowych podatnika.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 122 i 187 § 1 Op, poprzez brak uchylenia decyzji organu w przedmiocie wznowienia postępowania, mimo że organ nie wyjaśnił wszechstronnie stanu faktycznego. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 191 Op poprzez powielenie uchybień organów i dowolną ocenę dowodów. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 243 § 2 i art. 240 § 1 pkt 5 Op poprzez brak uchylenia decyzji, pomimo iż organ prowadził postępowanie pod z góry przyjętą tezę. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 i 2 Op w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Op poprzez brak uchylenia decyzji, pomimo wystąpienia przesłanki wznowieniowej. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 121 § 1 Op poprzez brak uchylenia decyzji, pomimo iż organ prowadził postępowanie w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 ppsa poprzez brak wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 120 Op poprzez brak uchylenia decyzji, pomimo wydania jej z naruszeniem prawa.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja wznowienia postępowania podatkowego ma zatem na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wskazanymi w art. 240 § 1 Op. • Powstaje zatem pytanie, czy w sytuacji, gdy podatnik posiadał wiedzę o istnieniu dowodów, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, lecz z jakichś przyczyn nie przedstawił ich organowi podatkowemu w toku postępowania zwykłego, może on skutecznie powoływać się na te dowody w postępowaniu o wznowienie postępowania? • Zajęcie odmiennego stanowiska (prezentowanego przez spółkę) oznaczałoby, że wznowienie postępowania, stanowiące nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji dotkniętych kwalifikowanymi wadami prawnymi, mogłoby nie tylko zastąpić zwykły tryb odwoławczy, w tym z ominięciem terminów do wniesienia odwołania i konsekwencji z tym związanych, ale także uniemożliwić weryfikację nowych dowodów pod kątem przesłanki ich "istotności" dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób gwarantujący prawidłową subsumpcję przepisów prawa materialnego. • Nie może zatem stanowić podstawy do konstruowania przez podatników tego rodzaju strategii procesowych, których zastosowanie skutkowałoby iluzorycznością zasady przewidzianej w art. 128 Op. […]
Skład orzekający
Tomasz Kolanowski
przewodniczący
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sędzia
Artur Kot
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w kontekście sytuacji, gdy podatnik posiadał wiedzę o dowodach w toku postępowania zwykłego, ale ich nie przedstawił."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i wykładni przepisów Ordynacji podatkowej oraz PPSA. Może być stosowane w sprawach dotyczących wznowienia postępowania podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – możliwości wznowienia postępowania na podstawie nowych dowodów. Wyjaśnia, kiedy takie wznowienie jest dopuszczalne, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy nowe dowody zawsze pozwalają na wznowienie postępowania podatkowego? NSA wyjaśnia kluczową przesłankę.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.