II FSK 480/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-05-16
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościpełnomocnictwoodwołaniedopuszczalnośćpostępowanie podatkoweOrdynacja podatkowaNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że odwołanie wniesione przez ojca podatnika było dopuszczalne, mimo że pełnomocnictwo zostało przedłożone po terminie.

Sprawa dotyczyła dopuszczalności odwołania wniesionego przez Jana R. w imieniu syna Piotra R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie za niedopuszczalne, ponieważ pełnomocnictwo zostało udzielone po terminie wniesienia odwołania. WSA uchylił postanowienie SKO, uznając, że braki formalne można sanować. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, stwierdzając, że choć uzasadnienie WSA było błędne, to samo rozstrzygnięcie było prawidłowe, ponieważ pełnomocnictwo zostało przedłożone i potwierdzało wolę strony, a data jego udzielenia nie była decydująca dla dopuszczalności odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., które stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. w sprawie zmiany łącznego zobowiązania pieniężnego. Odwołanie wniósł Jan R., ojciec podatnika, który nie posiadał wówczas pełnomocnictwa. Po wezwaniu do uzupełnienia braków, Jan R. przedłożył pełnomocnictwo datowane na 15 września 2004 r., podczas gdy odwołanie złożono 22 czerwca 2004 r. SKO uznało, że czynności podjęte przed datą pełnomocnictwa były bezskuteczne. WSA uznał, że naruszono przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 137 par. 3a, i że organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej interpretacji pełnomocnictwa, podczas gdy istniały przesłanki do sanacji braków. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną SKO, uznał, że wyrok WSA, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. NSA stwierdził, że SKO błędnie zinterpretowało art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej, który dotyczy wyłącznie małżonka strony i kwestii mniejszej wagi. Jednakże NSA nie zgodził się ze stanowiskiem SKO, że przedłożenie pełnomocnictwa z datą późniejszą niż data odwołania uzasadnia stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. NSA podkreślił, że brak pisemnego pełnomocnictwa jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu, a przepisy prawa cywilnego (art. 103 i 104 Kc) dopuszczają potwierdzenie czynności dokonanych bez umocowania. Istotne jest samo udzielenie pełnomocnictwa i wola strony, a niekoniecznie jego data. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odwołanie jest dopuszczalne, jeśli pełnomocnictwo zostało przedłożone i potwierdza wolę strony, a data jego udzielenia nie jest decydująca dla dopuszczalności odwołania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że brak pisemnego pełnomocnictwa jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu. Przepisy prawa cywilnego dopuszczają potwierdzenie czynności dokonanych bez umocowania. Istotne jest samo udzielenie pełnomocnictwa i wola strony, a niekoniecznie jego data.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 137

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 137 § 3a

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 169

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 228 § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 95 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 95 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 99 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 103

Kodeks cywilny

k.c. art. 104

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pełnomocnictwo, nawet opatrzone datą późniejszą niż wniesienie odwołania, potwierdza wolę strony i może być podstawą do uznania odwołania za dopuszczalne po jego przedłożeniu. Brak pisemnego pełnomocnictwa jest brakiem formalnym, który można usunąć w trybie art. 169 Ordynacji podatkowej. Przepisy prawa cywilnego (art. 103 i 104 Kc) dopuszczają potwierdzenie czynności dokonanych bez umocowania.

Odrzucone argumenty

Odwołanie wniesione przez Jana R. było niedopuszczalne, ponieważ w dacie jego wniesienia nie posiadał on pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo datowane na 15 września 2004 r. nie mogło sanować odwołania z 22 czerwca 2004 r. Art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej nie może być stosowany do ojca strony, a jedynie do małżonka.

Godne uwagi sformułowania

wyrok Wojewódzkiego Sąd Sądu Administracyjnego w Olsztynie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestionując pogląd Sądu pierwszej instancji o możliwości uznania Jana R. za pełnomocnika syna w oparciu o art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej. Ani treść powyższego przepisu, ani też jakakolwiek jego wykładnia nie uzasadnia wniosków zaprezentowanych przez Sąd pierwszej instancji. Nie jest natomiast zasadne stanowisko Skarżącego, że przedłożenie organowi odwoławczemu pełnomocnictwa opatrzonego datą późniejszą niż data złożenia odwołania uzasadnia stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z uwagi na brak umocowania pełnomocnika do jego wniesienia.

Skład orzekający

Jan Rudowski

przewodniczący

Antoni Hanusz

sędzia

Bożena Dziełak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących pełnomocnictwa, dopuszczalności odwołań i sanacji braków formalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z datą pełnomocnictwa i jego przedłożeniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu podatkowym – dopuszczalności odwołania wniesionego przez pełnomocnika, którego pełnomocnictwo zostało przedłożone z opóźnieniem. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Pełnomocnictwo po terminie – czy odwołanie jest nadal ważne?

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II FSK 480/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz
Bożena Dziełak /sprawozdawca/
Jan Rudowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Ol 459/04 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2005-02-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 137, art. 137 par. 3a, art. 169, art. 228 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA Antoni Hanusz, del. WSA Bożena Dziełak (spr.), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Ol 459/04 w sprawie ze skargi Piotra R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 29 października 2004 r. (...) w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 29 października 2004 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia 7 czerwca 2004 r. w sprawie zmiany łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r., dotyczącej Piotra R.
Sąd przyjął za ustalony następujący stan faktyczny. Odwołanie z dnia 22 czerwca 2004 r. od ww. decyzji organu pierwszej instancji wniósł Jan R., który w tym terminie nie posiadał pełnomocnictwa Piotra R. do występowania w jego imieniu.
Organ odwoławczy pismem z dnia 7 października 2004 r. wezwał Jana R. do uzupełnienia braków w terminie 7 dni. Wezwany w wyznaczonym terminie złożył pełnomocnictwo, datowane jednakże na 15 września 2004 r. Skutkowało to stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które nie kwestionowało samej możliwości działania strony przez pełnomocnika /art. 136 i 137 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej/ nie budzi wątpliwości, iż w dniu 15 września 2004 r. Piotr R. udzielił Janowi R. pełnomocnictwa do reprezentowania go w sporze "o płatnika podatku rolnego". Z treści odwołania wynika, iż jest to pełnomocnictwo do niniejszej sprawy, a zatem od tego dnia Jan R. może działać jako pełnomocnik. Natomiast wszelkie czynności podjęte przed tą datą dokonane zostały przez osobę nieuprawnioną. Jan R. nie posiadał legitymacji do występowania w sprawie, a jego czynności nie mogą wywoływać skutków prawnych.
W skardze pełnomocnik Piotra R. podnosił, iż jest upoważniony do działania w jego imieniu dodając, że odwołuje się od błędnie ustalonych podatków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 136 i art. 137 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu wszczęcie postępowania wymaga zawiadomienia strony. Po jego otrzymaniu może ona ustanowić pełnomocnika, który w toku postępowania nie może być pominięty /art. 136 i art. 145 par. 2 Ordynacji podatkowej/. Sąd wskazał na praktykę orzeczniczą, w której ochrona instytucji pełnomocnika posunięta jest bardzo daleko, bowiem niedołączenie do odwołania pełnomocnictwa nie stanowi podstawy do odrzucenia odwołania, lecz wymaga wezwania podatnika lub jego pełnomocnika do usunięcia tego braku. Natomiast z art. 145 par. 2 Ordynacji podatkowej wynika pierwszeństwo pełnomocnika przez podatnikiem w doręczaniu pism.
Zdaniem Sądu, skoro art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej zawiera korzystne rozwiązania, iż w przypadkach niniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa od małżonka strony, to tym bardziej, kiedy Jan R. jest ojcem podatnika, nie mogło być wątpliwości co do istnienia upoważnienia do jego działania w imieniu strony. Zawarte w art. 137 par. 4 Ordynacji podatkowej odesłanie do przepisów prawa cywilnego w zakresie pełnomocnictwa uczyniło to rozwiązanie kompletnym. Organ odwoławczy prawidłowo wezwał Jana R. do usunięcia braków i przedłożenia pełnomocnictwa, jednakże dokonał jego nieprawidłowej interpretacji błędnie przyjmując, iż jest ono aktualne w dacie sporządzenia tj. 15 września 2004 r., a odwołanie Jana R. z 22 czerwca 2004 r. było działaniem bez upoważnienia. Sąd uznał, iż było to niezgodne z art. 288 par. 1 pkt 1 [oczywista omyłka - powinno być art. 228 par. 1 pkt 1] w związku z art. 137 par. 1-3 Ordynacji podatkowej, na mocy którego istniały przesłanki do sanacji braków odwołania i w dniu jego złożenia Jan R. posiadał upoważnienie syna Piotra, do występowania w jego imieniu.
Od wyroku powyższego skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. /określane dalej jako "Skarżący"/, zaskarżając go w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, dalej: "p.p.s.a.", /wskazując, iż Sąd błędnie powołał art. 145 par. 1 pkt 3 lit. "c" tejże ustawy/ poprzez zastosowanie tego przepisu, kiedy to skarga jako niezasadna zgodnie z art. 151 p.p.s.a. winna być oddalona.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.
Skarżący wskazał, iż polemika z zaskarżonym orzeczeniem jest utrudniona, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił na czym, jego zdaniem, polegało naruszenie art. 120, art. 121, art. 122 i art. 136 Ordynacji podatkowej, ograniczając się do wskazania art. 137 par. 3a i 4 tejże ustawy.
Zdaniem Skarżącego nie budzi wątpliwości, iż zgodnie z art. 136 Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Odmienność regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej od występującej w Kodeksie cywilnym polega na tym, że pełnomocnictwo w każdym wypadku, poza sytuacją wskazaną wprost w art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej, musi być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Kodeks cywilny formę pisemną przewiduje natomiast jedynie dla pełnomocnictwa ogólnego /99 par. 2/. Także na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego pełnomocnictwo musi być udzielone na piśmie.
Skarżący wyjaśnił, że w przypadku, gdy wraz ze środkiem odwoławczym nie został złożony dokument pełnomocnictwa, organ ma obowiązek wezwać osobę podającą się za pełnomocnika do uzupełnienia tego braku formalnego /art. 169 par. 1 Ordynacji podatkowej/. Nieuzupełnienie braku powoduje pozostawienie odwołanie bez rozpoznania. Ponieważ Jan R. zastosował się do skierowanego do niego wezwania, organ odwoławczy obowiązany był ustalić, czy przedłożone pełnomocnictwo upoważnia Jana R. do reprezentowania Piotra R.
Data udzielenia pełnomocnictwa nie jest sporna. Zgodnie zaś z art. 95 par. 1 Kc czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Powołując się na piśmiennictwo Skarżący wywiódł, że działanie pełnomocnika wywoła skutki prawne tylko wówczas, kiedy pełnomocnik ma umocowanie i działa w jego granicach, umocowanie dotyczy dokonania czynności prawnej, przedstawiciel ma zdolność do reprezentowania, a czynność prawna jest tego rodzaju, że może być dokonana przez pełnomocnika.
Skarżący wyjaśnił, że jego stanowisko wynika z tego, iż pełnomocnictwa udzielono dopiero 15 września 2004 r., a odwołanie złożono 22 czerwca 2004 r. Dopiero od udzielenia pełnomocnictwa pełnomocnik jest legitymowany do zastępowania strony w toczącym się postępowaniu, a wcześniejsze czynności nie mogą wywoływać skutków prawnych w sferze praw i obowiązków mocodawcy. Stanowisko takie wprost wynika z art. 95 par. 2 Kc. Czynności dokonane bez umocowania nie mogą być potwierdzone przez stronę postępowania /art. 104 Kc/ skoro ustawodawca na gruncie Ordynacji podatkowej wprowadził obowiązek udzielenia pełnomocnictwa na piśmie lub zgłoszenia do protokołu, przy czym protokół musi być sporządzony najpóźniej w dniu podjęcia pierwszej czynności przez pełnomocnika. Potwierdzeniem tego jest także regulacja art. 97 par. 1 Kpc, gdzie przewiduje się możliwość dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym osoby nie mogącej przedstawić pełnomocnictwa. Dotyczy to jednak czynności nagłych, które to muszą być podjęte po wniesieniu pozwu. A contrario w przypadku, gdy pełnomocnik wnosi pozew musi przedłożyć pełnomocnictwo, a gdy nie załącza go do pozwu winien ten brak uzupełnić najpóźniej w ciągu 7 dni od daty otrzymania stosownego zarządzenia sądu, przy czym pełnomocnictwo musi być datowane najpóźniej na dzień wniesienia pozwu. Skarżący odwołał się do poglądu Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 27 lipca 1989 r. /III CZP 69/89 - Lex 8980/, stwierdził, "iż oświadczenie o odwołaniu darowizny, złożone przez osobę nie mającą do tego umocowania od darczyńcy, jest - gdy obdarowany nie wyraził zgody na działanie tej osoby bez pełnomocnictwa - czynnością prawną bezwzględnie nieważną /art. 104, 900 Kc/, i stąd przez późniejsze pełnomocnictwo nie może być ono konwalidowane". Skarżący wywiódł stąd, iż data udzielenia pełnomocnictwa ma istotne znaczenie, ponieważ wcześniej podjęte czynności są nieskuteczne.
W ocenie Skarżącego przewidziany w art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej jedyny wyjątek działania pełnomocnika bez pisemnego upoważnienia, dotyczy poszczególnych, mniejszej wagi kwestii wynikłych w toku postępowania. Ponadto czynności może dokonać wyłącznie małżonek strony. Inna osoba, a w tym ojciec strony, nie może występować bez pisemnego pełnomocnictwa. Powołując się na obszerne piśmiennictwo Skarżący stwierdził, iż zaprezentowana przez Sąd wykładnia ww. przepisu jest wadliwa i nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w obowiązującym prawie.
W konsekwencji Skarżący stwierdził, że nie naruszył przepisów postępowania wymienionych w zaskarżonym wyroku. Dlatego też Sąd winien zastosować art. 151, a nie 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Jan R. Nie zgodził się z zarzutami skargi. Wyjaśnił, że nie jest prawnikiem, a Skarżący powinien był zażądać upoważnienia przy pierwszym, złożonym przez niego odwołaniu. Podtrzymał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wniósł o rozpatrzenie odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna podlega oddaleniu zarówno wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, jak i wówczas, gdy wprawdzie podstawy takie zawiera, jednakże zaskarżone orzeczenie - mimo tkwiących w nim błędów, wskazanych przez autora tego środka odwoławczego - odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zaskarżony wyrok w kontekście zgłoszonych podstaw kasacyjnych oraz występowania przesłanek nieważności określonych w art. 183 par. 2 p.p.s.a., które ma obowiązek uwzględniać z urzędu stwierdził, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Skarżący oparł skargę kasacyjną na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie przepisu tego nie powołał, jednakże okoliczność ta nie stoi na przeszkodzie w rozpoznaniu skargi kasacyjnej, ponieważ z opisu zarzutów wynika w ramach, jakiej podstawy zostały podniesione.
Naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania tj. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Skarżący upatruje w uchyleniu zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ww. ustawy. Takie sformułowanie nie mogłoby być uznane za wystarczające jako podstawa kasacyjna, ponieważ w istocie sprowadza się ono do zakwestionowania samego rozstrzygnięcia bez wskazania, dlaczego rozstrzygnięcie to należy uznać za wadliwe. Jednakże w niniejszej sprawie uzasadnienie skargi kasacyjnej pozwala na stwierdzenie, iż Skarżący zarzut powyższy wiąże z art. 137 Ordynacji podatkowej, którego naruszenie między innymi zarzucił mu Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że w tym zakresie zarzut skargi kasacyjnej może być rozpatrzony.
Skarżący nie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 141 par. 4 p.p.s.a., który to przepis określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Nie podlegały zatem ocenie sądu kasacyjnego zastrzeżenia zgłoszone przez Skarżącego w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył jedynie zasadność wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska opartego na art. 137 Ordynacji podatkowej.
Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestionując pogląd Sądu pierwszej instancji o możliwości uznania Jana R. za pełnomocnika syna w oparciu o art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej. Przepis ten jest jednoznaczny w swej treści stanowiąc, że w poszczególnych wynikających w toku postępowania kwestiach mniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu strony.
Ani treść powyższego przepisu, ani też jakakolwiek jego wykładnia nie uzasadnia wniosków zaprezentowanych przez Sąd pierwszej instancji. Skoro bowiem w przepisie tym w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości wskazano, iż dotyczy on małżonka strony, to brak jest podstaw do jego zastosowania w stosunku do ojca podatnika. W zaskarżonym wyroku nie wyjaśniono, jakie okoliczności uzasadniały stwierdzenie, że korzystne rozwiązanie z art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej "tym bardziej" nie pozostawia wątpliwości co do istnienia upoważnienia do działania Jana R. w imieniu syna. Jest to o tyle bez znaczenia, że - co należy podkreślić raz jeszcze - żadna argumentacja nie mogłaby uzasadnić poprawności tego stanowiska.
Zgodzić się też należy ze Skarżącym, iż zakres przedmiotowy art. 137 par. 3a Ordynacji podatkowej wyklucza jego zastosowanie do składania odwołań od decyzji. Nie jest to bowiem wynikła w toku postępowania kwestia mniejszej wagi.
Nie jest natomiast zasadne stanowisko Skarżącego, że przedłożenie organowi odwoławczemu pełnomocnictwa opatrzonego datą późniejszą niż data złożenia odwołania uzasadnia stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z uwagi na brak umocowania pełnomocnika do jego wniesienia.
Ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego podlegał konkretny, przedłożony przez pełnomocnika dokument pełnomocnictwa, opatrzony określoną datą. Porównanie tej daty z datą złożenia odwołania mogło prowadzić do wniosku, że przedmiotowy dokument nie istniał w dacie złożenia odwołania.
Okoliczność ta, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadniała jednakże stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Skarżącego o decydującym, z punktu widzenia uznania odwołania za dopuszczalne, znaczeniu daty, jaką opatrzone zostało pełnomocnictwo.
Przepis art. 137 par. 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu.
Bez wątpienia brak pisemnego dokumentu pełnomocnictwa uniemożliwia wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 137 par. 3 Ordynacji podatkowej, nakazującego pełnomocnikowi dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Wymóg ten ma jednakże na celu wyłącznie udokumentowanie w aktach sprawy istnienia umocowania określonej osoby jako pełnomocnika, którego udział w postępowaniu pociąga za sobą określone obowiązki organu podatkowego, chociażby z zakresie doręczania pism.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego z treści powyższego przepisu nie wynika, aby złożenie pełnomocnictwa do akt musiało nastąpić przed podjęciem przez pełnomocnika pierwszej czynności w sprawie, aczkolwiek wniosek taki jest logiczny i uzasadniony koniecznością wykazania umocowania jako jednej z przesłanek skuteczności dokonanej czynności.
W oparciu o ten przepis możliwe jest uznanie niedołączenia pełnomocnictwa do odwołania za jego brak formalny, podlegający usunięciu w trybie określonym w art. 169 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie ma jednakże żadnego znaczenia z punktu widzenia oceny prawidłowości samego pełnomocnictwa i skuteczności czynności dokonanej przez pełnomocnika, który przedłożył dokument pełnomocnictwa np. na wezwanie organu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.
Przepisy art. 137 Ordynacji podatkowej nie określają rygoru, jaki wiąże się z niezachowaniem formy pisemnej pełnomocnictwa.
Zgodnie z art. 137 par. 4 Ordynacji podatkowej w zakresie nieuregulowanym w par. 1-3a stosuje się przepisy prawa cywilnego, a zatem zarówno przepisy prawa materialnego, zamieszczone w Kodeksie cywilnym, jak i przepisy postępowania zawarte w Kodeksie postępowania cywilnego.
Kodeks cywilny rygor nieważności z uwagi na niezachowanie formy pisemnej wiąże z udzieleniem pełnomocnictwa ogólnego /art. 99 par. 2 Kc/. Oznacza to, że w pozostałych przypadkach forma pisemna pełnomocnictwa wymagana jest dla celów dowodowych. Zasada ta dotyczy także pełnomocnictwa udzielanego w postępowaniu podatkowym, a koresponduje z nią unormowanie ww. art. 137 par. 3 Ordynacji podatkowej.
Przepisy Kodeksu cywilnego w istocie swej znaczenie przywiązują do samego faktu umocowania, a nie daty z jaką zostało ono udzielone. Świadczą o tym chociażby przepisy art. 103 i 104 Kc umożliwiające potwierdzenie czynności dokonanych bez umocowania, skutkujących uznaniem ich ważności z datą wsteczną.
Nie ma racji Skarżący twierdząc w oparciu o art. 104 Kc, iż czynności dokonane bez umocowania nie mogą być potwierdzone przez stronę postępowania, skoro ustawodawca na gruncie Ordynacji podatkowej wprowadził obowiązek udzielenia pełnomocnictwa na piśmie lub zgłoszenia ustnie do protokołu. Przepis powyższy normuje skutki braku pełnomocnictwa przy czynnościach jednostronnych, przy czym różnicuje je w zależności od tego, czy oświadczenie woli jest, czy nie jest skierowane do określonej osoby. W pierwszym przypadku oświadczenie osoby działającej bez umocowania będzie ważne, jeżeli adresat zgodził się na działanie bez umocowania, a rzekomo reprezentowany oświadczenie to potwierdził, w drugim zaś - oświadczenie pełnomocnika będzie zawsze nieważne, a to z uwagi na brak określonego jego adresata. Konsekwencją zastosowania tego przepisu, tak jak chce Skarżący, byłoby przyznanie organowi /jako określonemu adresatowi, do którego skierowane jest odwołanie/ uprawnienia wyrażania zgody na działanie bez umocowania i w rezultacie decydowania o możliwości potwierdzenia czynności przez stronę, co wynika z odesłania do art. 103 par. 3 Kc. Tego rodzaju skutek należy uznać za zbyt daleko idący.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 1989 r. III CZP 69/89, na którą również powołał się Skarżący dla uzasadnienia swojego stanowiska jednoznacznie stwierdza, że nieważność oświadczenia o odwołaniu darowizny złożonego przez osobę nie mającą do tego umocowania darczyńcy jest skutkiem braku zgody obdarowanego na działanie tej osoby bez umocowania. W świetle przedstawionych wyżej rozważań stwierdzić należy, że wyrażony w niej pogląd nie jest przydatny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, aczkolwiek redakcja art. 137 par. 4 Ordynacji podatkowej wskazuje, iż przepisy prawa cywilnego o pełnomocnictwach, w sprawach nie uregulowanych tym artykułem, należy stosować wprost, to istota postępowania podatkowego, należącego do kategorii postępowań administracyjnych wymaga, aby odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego uwzględniać różnice wynikające z odmienności prawa cywilnego i administracyjnego. Przede wszystkim zaś pamiętać należy, że w postępowaniu podatkowym, w przeciwieństwie do postępowania cywilnego, nie występują równorzędne podmioty, a organom podatkowym przysługują uprawnienia o charakterze władczym. Prawa zaś, obowiązki i relacje powstające na gruncie prawa podatkowego determinowane są przede wszystkim przepisami prawa, a nie wolą organu lub strony.
Dlatego też oceniając skuteczność złożenia odwołania uwzględnić należało przede wszystkim fakt, że osoba działająca w imieniu strony przedłożyła pełnomocnictwo, z którego wynika wola strony, aby ta właśnie osoba reprezentowała ją w postępowaniu jako pełnomocnik.
Datę, jaką opatrzone zostało pełnomocnictwo należało potraktować jako datę sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, nie przekreślającą możliwości uznania pełnomocnika za uprawnionego do działania w imieniu strony także w okresie wcześniejszym. Jeżeli zaś przyjęto, że pełnomocnictwa udzielono dopiero w dacie sporządzenia dokumentu, to równocześnie uznać należało, iż udzielenie pełnomocnictwa osobie, która złożyła odwołanie potwierdza uprawnienie tej osoby do działania w imieniu strony.
Podkreślić przy tym należy, że dla ważności samego pełnomocnictwa nie jest wymagane opatrzenie datą dokumentu, z którego ono wynika. Dokument ten mógłby w ogóle nie zawierać daty /zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1998 r. I SA/Lu 641/97 - Lex nr 33427/.
W sprawie niniejszej, na wezwanie organu odwoławczego, pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo do występowania w sprawie, podpisane przez Piotra R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie kwestionowało ani zakresu umocowania, ani też tego, że Jan R. może być pełnomocnikiem strony w świetle art. 137 par. 1 Ordynacji podatkowej.
Istotnym więc było przede wszystkim to, że pełnomocnictwo rzeczywiście zostało udzielone, a przedłożono je na wezwanie organu odwoławczego w związku z wniesieniem odwołania. Bez wątpienia zatem potwierdzać ono miało umocowanie Jana R. do tej czynności o charakterze procesowym. Jakiekolwiek wątpliwości w tym względzie można też było wyjaśnić poprzez bezpośrednie odwołanie się do strony postępowania.
Z przedstawionych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie niniejszej brak było podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, co oznacza, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane zostało z naruszeniem art. 228 par. 1 pkt 1 w związku z art. 137 Ordynacji podatkowej w stopniu, który w świetle art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uzasadniał jego uchylenie.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku, uchylającym ww. postanowienie organu odwoławczego, odpowiada prawu, pomimo jego błędnego uzasadnienia, a w związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę