II FSK 48/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA, który uchylił postanowienie organu o niedopuszczalności odwołania. Problem prawny dotyczył skuteczności doręczenia decyzji podatkowej pełnomocnikowi strony (adwokatowi) za pośrednictwem operatora pocztowego, gdy w pełnomocnictwie brakowało adresu do doręczeń elektronicznych. WSA uznał to doręczenie za wadliwe, co skutkowało uchyleniem postanowienia organu. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując na błędy w rozumowaniu WSA. Sąd pierwszej instancji miał wykazać się brakiem konsekwencji, uchylając postanowienie z powodu wadliwego doręczenia, a jednocześnie nie odrzucając skargi jako przedwczesnej. Ponadto, NSA podkreślił, że ocena skuteczności pełnomocnictwa i doręczenia powinna uwzględniać stan prawny dotyczący obowiązku posiadania adresu do doręczeń elektronicznych przez adwokatów, który był stopniowo wdrażany i przesuwany. W kontekście zasady ochrony zaufania do państwa i prawa, NSA uznał, że przed pełnym wdrożeniem przepisów, uznanie pełnomocnictwa za nieskuteczne z powodu braku adresu elektronicznego mogło być przedwczesne. Sąd uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zobowiązując sąd pierwszej instancji do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o doręczeniach elektronicznych w zakresie skuteczności doręczeń do profesjonalnych pełnomocników, zwłaszcza w okresie przejściowym wdrażania doręczeń elektronicznych. Kwestia zasady ochrony zaufania do państwa i prawa w kontekście zmian legislacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, związanego z okresem przejściowym wdrażania doręczeń elektronicznych. Kwestia składu sądu jest przedmiotem odrębnego postępowania przed TSUE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy doręczenie pisma profesjonalnemu pełnomocnikowi (adwokatowi) za pośrednictwem operatora pocztowego jest skuteczne, jeśli w pełnomocnictwie nie wskazano adresu do doręczeń elektronicznych, a przepisy dotyczące obowiązku posiadania takiego adresu nie zostały jeszcze w pełni wdrożone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Doręczenie za pośrednictwem operatora pocztowego może być wadliwe, jeśli nie zostały spełnione wymogi dotyczące doręczeń elektronicznych, zwłaszcza w kontekście zasady ochrony zaufania do państwa i prawa, gdy obowiązek posiadania adresu elektronicznego nie był jeszcze w pełni egzekwowalny.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ocena skuteczności doręczenia i pełnomocnictwa powinna uwzględniać stopniowe wdrażanie przepisów o doręczeniach elektronicznych i brak obowiązku posiadania adresu elektronicznego przez adwokatów w danym okresie, co mogło prowadzić do naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i prawa.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił postanowienie organu odwoławczego z powodu wadliwego doręczenia, nie odrzucając jednocześnie skargi jako przedwczesnej, jeśli wadliwe doręczenie oznaczałoby, że postanowienie nie weszło do obrotu prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji wykazał się brakiem konsekwencji, uchylając postanowienie z powodu wadliwego doręczenia, ale jednocześnie nie odrzucając skargi jako przedwczesnej, co stanowiło sprzeczność w rozumowaniu.
Uzasadnienie
NSA wskazał na sprzeczność między podstawą prawną uchylenia postanowienia (wadliwe doręczenie) a brakiem odrzucenia skargi jako przedwczesnej, co podważało logiczną spójność rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.
Czy sędzia powołany na stanowisko w procedurze, która może być niezgodna z prawem UE (w kontekście reformy KRS), może orzekać w sprawie, a jeśli nie, czy stanowi to przesłankę nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta jest przedmiotem postępowania przed TSUE (C-521/21), a jej rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie dla oceny ważności postępowania przed NSA.
Uzasadnienie
Sędzia sprawozdawca zgłosił zdanie odrębne, wskazując na konieczność zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE sprawy C-521/21, która dotyczy zgodności z prawem UE powołania sędziów w Polsce i może wpływać na ważność składu orzekającego NSA.
Przepisy (10)
Główne
o.p. art. 138c § 1
Ordynacja podatkowa
Pełnomocnik będący adwokatem jest obowiązany do wskazania adresu do doręczeń elektronicznych.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego postanowienia przez WSA.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia wyroku WSA i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez NSA.
Pomocnicze
o.p. art. 144 § 1c
Ordynacja podatkowa
W przypadku braku możliwości doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych lub w siedzibie organu, korespondencję można wysłać za pośrednictwem operatora pocztowego.
o.p. art. 144 § 5
Ordynacja podatkowa
Doręczenie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.
u.d.e. art. 9 § 1
Ustawa o doręczeniach elektronicznych
Obowiązek posiadania adresu do doręczeń elektronicznych przez adwokatów (termin wdrożenia przesunięty do 1 stycznia 2025 r. w dacie orzekania).
u.d.e. art. 155 § 10
Ustawa o doręczeniach elektronicznych
Przepis przejściowy dotyczący terminu wdrożenia rozwiązań technicznych do doręczeń elektronicznych.
o.p. art. 228 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanka niedopuszczalności odwołania.
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zwolnienie z podatku dochodowego z tytułu wydatkowania przychodu na własne cele mieszkaniowe.
u.p.d.o.f. art. 10 § 5
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ocena skuteczności doręczenia i pełnomocnictwa przez WSA była przedwczesna i nie uwzględniała w pełni stanu prawnego oraz zasady ochrony zaufania do państwa i prawa.
Odrzucone argumenty
WSA uznał doręczenie postanowienia pełnomocnikowi za wadliwe i uchylił postanowienie organu, co zostało zakwestionowane przez NSA.
Godne uwagi sformułowania
sąd pierwszej instancji wykazał się brakiem konsekwencji • konstatacja o bezskuteczności pełnomocnictwa i nieskutecznym doręczeniu postanowienia będącego przedmiotem zaskarżenia była ponadto przedwczesna • obowiązek wskazania w treści pełnomocnictwa adresu do doręczeń elektronicznych adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, wynikający z art. 138c § 1 zd. 2 o.p. skorelowany jest z obowiązkiem posiadania takiego adresu wprowadzonym art. 9 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych • przy braku obowiązku posiadania przez adwokata adresu do doręczeń elektronicznych, poglądów tych nie można podzielić • naruszałoby to bowiem zasadę ochrony zaufania do państwa i prawa, wywodzoną z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący sprawozdawca zdanie odrebne
Artur Kot
sędzia del. WSA
Jerzy Płusa
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o doręczeniach elektronicznych w zakresie skuteczności doręczeń do profesjonalnych pełnomocników, zwłaszcza w okresie przejściowym wdrażania doręczeń elektronicznych. Kwestia zasady ochrony zaufania do państwa i prawa w kontekście zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, związanego z okresem przejściowym wdrażania doręczeń elektronicznych. Kwestia składu sądu jest przedmiotem odrębnego postępowania przed TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny problem praktyczny dotyczący doręczeń elektronicznych i ich wpływu na skuteczność postępowań, a także podnosi fundamentalne kwestie dotyczące niezależności sądownictwa w kontekście prawa UE.
“Czy brak adresu e-mail w pełnomocnictwie może unieważnić całe postępowanie? NSA analizuje kluczowe kwestie doręczeń elektronicznych.”
Zdanie odrębne
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
Sędzia sprawozdawca zgłosiła zdanie odrębne, w którym postulowała zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE sprawy C-521/21, dotyczącej zgodności z prawem UE powołania sędziów w Polsce. Podkreśliła, że rozstrzygnięcie tej sprawy ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy w składzie orzekającym NSA nie zasiadał sędzia powołany w wadliwej procedurze, co mogłoby stanowić przesłankę nieważności postępowania.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.