II FSK 474/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-04-27
NSApodatkoweWysokansa
wznowienie postępowaniadoręczeniaTrybunał Konstytucyjnyp.p.s.a.skarga kasacyjnawpis sądowyniekonstytucyjnośćprawomocność

NSA wznowił postępowanie i uchylił własne postanowienie, uznając, że przepis o doręczeniach zastępczych (art. 73 p.p.s.a.) jest niezgodny z Konstytucją.

NSA rozpoznał skargę o wznowienie postępowania, która została wniesiona po wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającym art. 73 p.p.s.a. za niezgodny z Konstytucją. Przepis ten dotyczył doręczeń zastępczych i był podstawą do odrzucenia skargi kasacyjnej skarżącej z powodu nieuiszczenia wpisu w terminie. Sąd uznał, że skarga o wznowienie jest uzasadniona i uchylił swoje wcześniejsze postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę o wznowienie postępowania, która została wniesiona w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 28 lutego 2006 r. (sygn. akt P 13/05). TK orzekł wówczas, że art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), regulujący doręczenia zastępcze i termin przechowywania pisma, jest niezgodny z Konstytucją RP. W analizowanej sprawie, postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2005 r. (sygn. akt II FZ 502/05), NSA oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które odrzuciło jej skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego w terminie. Sąd pierwszej instancji uznał, że doręczenie zastępcze wezwania nastąpiło skutecznie, a wpis został uiszczony po terminie. Skarżąca argumentowała, że zastosowanie art. 73 p.p.s.a. było błędne, a doręczenie nie było zastępcze. Po wyroku TK, skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na niezgodność art. 73 p.p.s.a. z Konstytucją. NSA, opierając się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, uznał skargę za uzasadnioną. Stwierdził, że wyrok TK stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a skarga została wniesiona w ustawowym terminie. W konsekwencji, NSA uchylił swoje wcześniejsze postanowienie oraz postanowienie WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie sądowe, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie sądowe, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 73

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym siedmiodniowego terminu przechowywania pisma i braku obowiązku ponowienia zawiadomienia.

p.p.s.a. art. 272 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

Konstytucja RP art. 190 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis stanowiący, że orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 282 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia orzeczenia w postępowaniu wznowionym.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wskazany przez TK jako naruszony przez art. 73 p.p.s.a. (zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej).

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wskazany przez TK jako naruszony przez art. 73 p.p.s.a. (prawo do sądu).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność art. 73 p.p.s.a. z Konstytucją RP, stwierdzona wyrokiem TK, stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Doręczenie zastępcze dokonane na podstawie art. 73 p.p.s.a. było wadliwe i naruszało konstytucyjne prawo do sądu.

Godne uwagi sformułowania

orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP (...) aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, (...) stanowi podstawę do wznowienia postępowania art. 73 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma, jest niezgodny z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP nie odpowiadają wymogom sprawiedliwej procedury sądowej

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Bogusław Dauter

sprawozdawca

Andrzej Grzelak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podstawy prawne wznowienia postępowania w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dotyczących niezgodności przepisów z Konstytucją, zwłaszcza w kontekście doręczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy orzeczenie sądu opierało się na przepisie uznanym później za niekonstytucyjny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych i jak ważne jest przestrzeganie konstytucyjnych standardów doręczeń.

Wyrok TK uchyla prawomocne postanowienie NSA: jak niezgodny z Konstytucją przepis wpłynął na losy sprawy podatkowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 474/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2007-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Grzelak
Bogusław Dauter /sprawozdawca/
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 272 par. 1 i art. 282 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi B. S. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FZ 502/05 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: 1) wznowić postępowanie sądowe zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FZ 502/05 i uchylić to postanowienie; 2) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 20/04.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FZ 502/05, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 20/04, odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi B. S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...], nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Powodem odrzucenia skargi kasacyjnej przez sąd pierwszej instancji było niedotrzymanie wyznaczonego terminu do uiszczenia należnego od niej wpisu. Jak wskazał WSA w Gliwicach doręczenie (zastępcze) wezwania nastąpiło dnia 2 maja 2005 r., termin upłynął dnia 9 maja 2005 r. a wpis został uiszczony dnia 12 maja 2005 r.
W zażaleniu podatniczka wskazała, że zastosowanie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) było błędne. Przepis ten miał bowiem zastosowanie tylko w wypadku doręczenia zastępczego, gdy tymczasem w sprawie miało miejsce doręczenie przez pocztę unormowane art. 65 § 2 p.p.s.a. Ponadto w sprawie przesyłka była awizowana tylko raz.
Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej zostało wysłane skarżącej za pośrednictwem poczty. Ponieważ, co wynika z adnotacji doręczyciela, adresata nie zastano przesyłka została w dniu 25 kwietnia 2005 r. awizowana a zawiadomienie umieszczono na drzwiach adresata. Dnia 2 maja 2005 r. przesyłka (wezwanie) jako nie podjęta w terminie została zwrócona sądowi. W związku z tym powołując się na art. 65 § 2 i 73 .p.p.s.a. NSA wskazał, że zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji nie naruszało prawa.
Na powyższe postanowienie wniesiono skargę o wznowienie postępowania, w której wniesiono o uchylenie w/w postanowień w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W uzasadnieniu wskazano, że Trybunał Konstytucyjny na rozprawienie w dniu 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05 (publikowany w Dz. U. Nr 38 poz. 268 z dnia 7 marca 2006 r.), orzekł, że art. 73 p.p.s.a. w zakresie w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Dlatego też zdaniem podatniczki skarga jest uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483; w skrócie: Konstytucja RP), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenia sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania.
W skardze o wznowienie postępowania powołano się na art. 272 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu można żądać wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niekonstytucyjności aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało orzeczenie.
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2006 r., wydanym w sprawie o sygn. P 13/05, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 73 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma, jest niezgodny z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 p.p.s.a., "ustanawiając siedmiodniowy termin odbioru przesyłki od dnia jej awizowania i nie przewidując obowiązku powtórzenia zawiadomienia o przesyłce, pociąga za sobą wysokie ryzyko, że pismo sądowe nie dotrze do adresata bez jego winy, a jednocześnie uchylenie się przez zainteresowanego od negatywnych skutków doręczenia w trybie art. 73 ustawy może być bardzo trudne. Dotyczy to także sytuacji, w której strona wie już o toczącym się postępowaniu przed sądem administracyjnym i musi liczyć się z otrzymywaniem pism procesowych". W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny podzielił pogląd, "że regulacje zawarte w art. 73 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie odpowiadają wymogom sprawiedliwej procedury sądowej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego termin odbioru przesyłki awizowanej nie może być nadmiernie krótki, powinien jednak odpowiadać wymogom sprawności proceduralnej. Jednocześnie ustawa powinna ustanawiać wymóg ponawiania zawiadomienia o przesyłce, tak aby ograniczyć ryzyko jej niedotarcia do adresata".
W postanowieniu z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. II FZ 501/05, Naczelny Sąd Administracyjny powołał się wprost na art. 73 p.p.s.a., który stanowił podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Skarga o wznowienie postępowania została złożona dnia 3 kwietnia 2006 r., zaś wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. P 13/05, stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 73 p.p.s.a., wszedł w życie w dniu 7 marca 2006 r. Skarga o wznowienie została więc wniesiona z zachowaniem miesięcznego terminu określonego w art. 272 § 2 p.p.s.a. Ponadto została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, a więc zachodzi związek pomiędzy powołaną podstawą w skardze a treścią rozstrzygnięcia.
Kierując się przytoczonymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 272 § 1 i art. 282 § 2 p.p.s.a.