II FSK 471/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-09-26
NSApodatkoweŚredniansa
egzekucja administracyjnapostępowanie upadłościowewierzytelności podatkowedopuszczalność egzekucjiNSAprawo upadłościowezarzuty egzekucyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą dopuszczalności egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego, uznając, że wierzytelności podatkowe mogą być dochodzone po zakończeniu upadłości.

Sprawa dotyczyła dopuszczalności egzekucji administracyjnej zaległości podatkowych po zakończeniu postępowania upadłościowego zobowiązanego. Stefan O. zarzucał, że prawomocne postanowienie o ukończeniu upadłości wyklucza dochodzenie roszczeń. Sądy obu instancji, w tym NSA, oddaliły skargę, uznając, że wierzytelności podatkowe, które stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego i nie zostały zaspokojone z masy upadłości, mogą być dochodzone po jego zakończeniu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stefana O. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił jego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wszczął egzekucję zaległości podatkowych od nieruchomości za lata 1998-2002, zajmując wierzytelność odszkodowawczą. Stefan O. zgłosił zarzuty, podnosząc m.in. wygaśnięcie obowiązku, przedawnienie, brak podstawy prawnej oraz niedopuszczalność egzekucji ze względu na zakończenie postępowania upadłościowego. Organy egzekucyjne i WSA uznały zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że po zakończeniu postępowania upadłościowego wierzytelności niezaspokojone z masy upadłości mogą być dochodzone. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są uzasadnione. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa upadłościowego pozwalają na dochodzenie niezaspokojonych wierzytelności po zakończeniu postępowania, a organy egzekucyjne prawidłowo oceniły dopuszczalność egzekucji administracyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wierzytelności podatkowe, które stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego i nie zostały zaspokojone z masy upadłości, mogą być dochodzone przeciwko upadłemu po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Prawa upadłościowego (art. 169, art. 223) pozwalają na dochodzenie roszczeń niezaspokojonych z masy upadłości po zakończeniu postępowania. Z dniem prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego upadły odzyskuje swobodę rozporządzania majątkiem, co oznacza ustanie ograniczeń w dochodzeniu wszelkich roszczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (28)

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa egzekucyjna art. 1a § 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 2 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 3 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 29 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 33

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 34 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 34 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 35a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 45 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 45 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 59 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 62

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa egzekucyjna art. 831 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Prawo upadłościowe art. 27 § 1

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 27

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 29 § 1

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 169

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 170 § 1

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 217

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 221 § 1

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

Prawo upadłościowe art. 223

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

k.p.c. art. 365

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakończenie postępowania upadłościowego nie wyklucza dochodzenia wierzytelności podatkowych niezaspokojonych z masy upadłości.

Odrzucone argumenty

Prawomocne postanowienie o ukończeniu postępowania upadłościowego wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń od upadłego. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna po zakończeniu postępowania upadłościowego. Organ egzekucyjny był związany postanowieniem o ukończeniu postępowania upadłościowego. Wystawienie tytułów egzekucyjnych było sprzeczne z art. 365 Kpc i art. 3 ustawy egzekucyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Z dniem prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego, upadły odzyskuje swobodne rozporządzanie swym majątkiem. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku ciążącego na Stefanie O. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami.

Skład orzekający

Jan Rudowski

przewodniczący

Włodzimierz Kubiak

sprawozdawca

Jan Grzęda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego, zwłaszcza w kontekście wierzytelności podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakończenia postępowania upadłościowego i dochodzenia wierzytelności podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z egzekucją administracyjną i postępowaniem upadłościowym, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Egzekucja po upadłości: Czy długi podatkowe można odzyskać po zakończeniu postępowania?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 471/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grzęda
Jan Rudowski /przewodniczący/
Włodzimierz Kubiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Sz 641/04 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2005-10-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 par. 4, art. 174, art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak (spr.), Jan Grzęda, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Stefana O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 641/04 w sprawie ze skargi Stefana O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 lipca 2004 r. (...) w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 października 2005 r. I SA/Sz 641/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Stefana O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 lipca 2004 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu wyroku podano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego Stefana O. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 marca 2004 r. wystawionych przez wierzyciela - Urząd Miasta W. i obejmujących zaległości w podatku od nieruchomości za lata 1998-2002. W toku czynności egzekucyjnych dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu z tytułu odszkodowania od PZU S. A. Inspektorat w W.
W piśmie z dnia 23 marca 2004 r. Stefan O. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na wygaśnięcie i nieistnienie obowiązku podatkowego oraz odsetek za zwłokę, przedawnienie roszczeń, brak podstawy prawnej dochodzenia wierzytelności, jak również niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ze względu na zakończenie postępowania upadłościowego, a tym samym pozbawienie wierzyciela możliwości dochodzenia od upadłego jakichkolwiek należności.
Urząd Miasta W. postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2004 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 czerwca 2004 r. utrzymano w mocy rozstrzygnięcie wierzyciela.
W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia 5 lipca 2004 r. oddalił zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na mocy odrębnego postanowienia, wydanego w oparciu o art. 35a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny odmówił wstrzymania postępowania kierując się stanowiskiem wierzyciela zawartym w piśmie z dnia 9 lipca 2004 r.
Zaskarżając postanowienie z dnia 5 lipca 2004 r. Stefan O. wniósł o jego uchylenie, wstrzymanie zajęcia egzekucyjnego oraz orzeczenie o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono między innymi, że prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 marca 2003 r., (...) w sprawie ukończenia postępowania upadłościowego wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń od upadłego.
Zobowiązany zarzucił organowi egzekucyjnemu niezastosowanie przepisów art. 62 i art. 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 24 poz. 151 ze zm. - zwanej dalej ustawą egzekucyjną/ w związku z art. 831 par. 1 pkt 5. Kodeks postępowania cywilnego, pomimo powstałego w sprawie zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, prowadzoną przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w W.
Zdaniem Stefana O., w świetle art. 29 par. 1 w związku z art. 27 par. 1 ustawy egzekucyjnej oraz art. 217 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe /Dz.U. nr 93 poz. 834 ze zm./, Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. powinien zbadać i ocenić czy egzekwowana wierzytelność w wysokości określonej w tytule wykonawczym w ogóle istniała i czy jest wymagalna. Brak bowiem decyzji wierzyciela określającej zobowiązanie oraz należne odsetki.
Ponadto skarżący podkreślił, że organ egzekucyjny nie odniósł się do kwestii niedoręczenia odpisu tytułów wykonawczych /art. 32 ustawy egzekucyjnej/, umorzenia zobowiązania /art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej/, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w P. /art. 33 pkt 3 ustawy egzekucyjnej/, powództwa przeciwegzekucyjnego oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego /art. 59 par. 1 pkt 2, 3 i 7 ustawy egzekucyjnej/, jak również dowodów o umorzeniu i nieistnieniu zobowiązań, co obligowało organ egzekucyjny do odstąpienia od czynności egzekucyjnych stosownie do art. 45 par. 1 i par. 2 ustawy egzekucyjnej.
Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia 29 lipca 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Argumentując swoje stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 34 par. 1 oraz art. 33 pkt 1 - 5 ustawy egzekucyjnej wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego była dla organu egzekucyjnego wiążąca. Postawą wydania postanowienia z dnia 5 lipca 2004 r. stało się zatem ostateczne rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 czerwca 2004 r.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że zgodnie z art. 29 par. 1 ustawy egzekucyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. zbadał dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie był on natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku ciążącego na Stefanie O. Dyrektor Izby Skarbowej w S. podkreślił, że tytuły wykonawcze spełniają wymogi przewidziane w art. 27 ustawy egzekucyjnej, natomiast objęte nimi należności wynikają z ostatecznych i prawomocnych decyzji administracyjnych i podlegają egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 2 par. 1 w związku z art. 3 par. 1 ustawy egzekucyjnej. Mając powyższe na uwadze za nieuzasadnione uznano zarzuty o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.
Jednocześnie zwrócono uwagę, że art. 217 Prawa upadłościowego nie pozbawia możliwości dochodzenia roszczeń niezaspokojonych z masy upadłości, po zakończeniu postępowania upadłościowego. Wniosek taki wypływa zarówno z treści art. 169, jak i art. 223 Prawa upadłościowego.
W ocenie organu odwoławczego brak również podstaw do umorzenia postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. dokonując zajęcia prawa majątkowego zastosował bowiem środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej, zaś zajęta wierzytelność nie została objęta katalogiem należności zwolnionych spod egzekucji.
Nie stwierdzono także przesłanek uzasadniających odstąpienie od czynności egzekucyjnych /art. 45 ustawy egzekucyjnej/ ani nieprawidłowości w doręczeniu tytułów wykonawczych. Ponadto wskazano, że z uwagi na wystąpienie zobowiązanego z powództwem przeciwegzekucyjnym do sądu, organ pierwszej instancji zastosował się do trybu przewidzianego w art. 35a ustawy egzekucyjnej.
Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie zgodził się z twierdzeniem zobowiązanego o naruszeniu art. 62 ustawy egzekucyjnej wyjaśniając, że organ egzekucyjny, stosownie do powołanego wyżej przepisu, przekazał akta egzekucji administracyjnej Sądowi Rejonowemu w W., celem wyznaczenia organu właściwego do prowadzenia łącznej egzekucji.
W odniesieniu do wniosku zobowiązanego o wstrzymanie zajęcia egzekucyjnego wskazano, że postanowieniem z dnia 8 lipca 2004 r. organ egzekucyjny wstrzymał czynności egzekucyjne prowadzone do wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, należnej od PZU S.A.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Stefan O. ponowił zarzuty podniesione w zażaleniu.
Sąd administracyjny pierwszej instancji, oddalając skargę, wyjaśnił na wstępie, że fakt uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 czerwca 2004 r. na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 kwietnia 2005 r., I SA/Sz 567/04 pozostaje bez wpływu na wynik sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia.
Zmiana sytuacji prawnej lub faktycznej powstała po wydaniu ostatecznej decyzji czy postanowienia może stać się ewentualnie podstawą do wystąpienia w odpowiednim trybie z żądaniem uchylenia lub zmiany takiego rozstrzygnięcia.
Skład orzekający nie dopatrzył się uchybienia przepisom art. 33, art. 29 par. 1, art. 45 par. 1 i par. 2 oraz art. 62 ustawy egzekucyjnej, podzielając w tym zakresie w pełni argumentację Dyrektora Izby Skarbowej w S. Nie stwierdzono również naruszenia prawa przez niezastosowanie art. 59 par. 1 pkt 2, 3 i 7 powołanej ustawy.
W ocenie Sądu dopuszczalność egzekucji administracyjnej wynika w niniejszej sprawie z regulacji zawartej w art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej.
W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że organ odwoławczy trafnie spostrzegł, że skoro art. 169 Prawa upadłościowego przewidywał możliwość dochodzenia, po zakończeniu postępowania upadłościowego, roszczeń nie uznanych w tym postępowaniu, to tym bardziej wierzytelności z tytułu podatków, które dotyczą masy upadłości i stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego a niezaspokojone z masy upadłości, mogą być dochodzone przeciwko upadłemu po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Stanowisko takie znajduje oparcie w treści art. 223 Prawa upadłościowego. Przepis ten przewiduje, że w sytuacji prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego odpowiednie zastosowanie znajduje między innymi art. 221 par. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym z dniem prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego, upadły odzyskuje swobodne rozporządzanie swym majątkiem.
W świetle powyższego za prawidłowe przyjęto twierdzenie organów egzekucyjnych, że z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego ustają wynikające z niego ograniczenia do zgłaszania i dochodzenia od upadłego wszelkich roszczeń zarówno nie zgłoszonych w tym postępowaniu, jak i niezaspokojonych w trakcie jego trwania.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Stefan O. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten Sąd lub ewentualnie o zmianę wyroku i uchylenie postanowień organów obu instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i tym samym niewłaściwe jego zastosowanie, to jest - art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego i jego odpowiednika art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanego dalej p.p.s.a. w związku z art. 151 tego prawa i w związku z art. 34 par. 4, art. 29 par. 1 i art. 3 par. 1 ustawy egzekucyjnej oraz art. 169 i art. 170 par. 1 Prawa upadłościowego;
2. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest - art. 141 par. 4 w związku z art. 151 i art. 145 par. 1 pkt 1 c p.p.s.a. i pośrednio z art. 63 par. 1 i z art. 169 i art. 170 par. 1 Prawa upadłościowego oraz z art. 59 par. 1 pkt 3, 10 i art. 62 ustawy egzekucyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd Rejonowy w P. w postępowaniu upadłościowym nie uznał wierzytelności Urzędu Miasta W., natomiast wierzyciel nie skorzystał z możliwości zaskarżenia postanowienia sądu upadłościowego.
W ocenie strony Sąd pominął najistotniejszą przesłankę niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, to jest art. 170 par. 1 Prawa upadłościowego, która zastrzega, że jedynym tytułem egzekucyjnym po ukończeniu postępowania upadłościowego jest wyciąg z listy wierzytelności z zaznaczoną wierzytelnością i klauzulą wykonalności nadaną przez sąd upadłościowy. Przesłanka ta decyduje o nieważności postępowania na drodze administracyjnej.
Ponadto podniesiono, że wystawienie przez Urząd Miejski w W. tytułów egzekucyjnych oraz skierowanie sprawy na drogę postępowania administracyjnego było sprzeczne z art. 365 Kpc i art. 3 ustawy egzekucyjnej.
Zdaniem skarżącego skład orzekający był związany prawomocnym postanowieniem o ukończeniu postępowania upadłościowego. Stefan O. zwrócił jednocześnie uwagę, że stanowisko wierzyciela nie było Sądowi znane z uwagi na jego uchylenie na mocy wyroku SA/Sz 567/04.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W świetle art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślenie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle art. 176 p.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej powinny zostać uzasadnione. Ze względu na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi nie wystarczy jednak odwołać się do ogólnikowego stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, czy też ewentualnie poprzeć to przywołaniem przepisu art. 174 p.p.s.a., ale konieczne jest wskazanie konkretnego przepisu prawa, który został naruszony oraz na czym to naruszenie polegało.
W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej przywołał obydwie podstawy kasacyjnej wymienione w przepisie art. 174 p.p.s.a.
Wobec tego w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega drugi z zarzutów, a więc zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut ten może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny, wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 p.p.s.a./ skierowane zostały przede wszystkim przeciw uzasadnieniu zaskarżonego wyroku /art. 141 par. 4 p.p.s.a./ i powiązane z przepisami art. 151 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Formułując ten zarzut nie wyjaśniono jednak na czym naruszenie tych przepisów polegało i czy miało taki charakter, iż mogło wpłynąć na wynik sprawy.
Ze względu na treść wskazanych przepisów należało przyjąć, że wydając wyrok Sąd pominął istotną okoliczność, iż był związany prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 marca 2003 r. (...) o ukończeniu postępowania upadłościowego.
Sformułowany w ten sposób zarzut należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należało przypomnieć, że zgodnie z art. 141 par. 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podstawą prawną wyroku sądu administracyjnego są przepisy obowiązujące w dacie jego wydania oraz uwzględniające przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu lub czynności /por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 196 i 208/.
Powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia powinno mieć charakter zwięzły ale pozwalający na skontrolowanie przez stronę postępowania ewentualnie przez sąd wyższej instancji czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów.
Znaczenie procesowe uzasadnienia wyroku uwidacznia się bowiem w tym, że:
- ma on dać rękojmie, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia,
- ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji są trafne,
- ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku.
/por.: W. Siedlecki, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 2003, s. 282; J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienia, Warszawa 1981, s. 161-164/.
Przy takim znaczeniu procesowym uzasadnienia wyroku za wystarczające nie można uznać samego przytoczenia przepisów prawnych lub powołania się na ich literalne brzmienie bądź też ogólnikowe powołanie się na poglądy doktryny /por.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 453-453 wraz z powołanym tam orzecznictwem oraz poglądami doktryny/.
Wśród niezbędnych składników uzasadnienia wyroku przepis art. 141 par. 4 p.p.s.a. wymienia obowiązek przedstawienia zwięzłego stanu sprawy.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej z tych obowiązków wywiązał się Sąd pierwszej instancji. W zwięzłym przedstawienia stanu faktycznego sprawy podano wszystkie niezbędne okoliczności i fakty, które miały istotny wpływ na ukształtowanie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.
Zwrócono również uwagę na treść zarzutów strony skarżącej podnoszonych przed tym sądem oraz w toku postępowania przed organami egzekucyjnymi obu instancji odnoszącymi się do ukończonego postępowania upadłościowego. Opis tych ustaleń faktycznych znajduje pełne oparcie w treści zgromadzonych w aktach sprawy materiałów dowodowych stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Omawiając z kolei treść mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy egzekucyjnej oraz wpływ ukończonego postępowania upadłościowego na dopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie wywiązał się również z obowiązku przedstawienia oceny prawnej stanowiącej o podstawie zaskarżonego rozstrzygnięcia. To, że ocena ta była odmienna od oczekiwanej przez stronę skarżącą nie może oznaczać, że wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uchybił przepisom postępowania wskazanym w podstawach skargi kasacyjnej. Jednocześnie wobec braku uzasadnienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia wskazanych w jej podstawach przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny jest zwolniony z dalszych uwag w tym zakresie.
Przechodząc z kolei do oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego /art. 174 pkt 1 p.p.s.a./ należy stwierdzić, iż w ramach tej podstawy autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów art. 365 Kpc i jego odpowiednika art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 170 tej ustawy, w związku z jej art. 151 oraz w związku z art. 34 par. 4, art. 29 par. 1, art. 3 par. 1 ustawy egzekucyjnej oraz art. 169 i art. 170 par. 1 Prawa upadłościowego przez błędną wykładnię, a tym samym niewłaściwe zastosowanie.
Również ten zarzut należało uznać za sformułowany wbrew ustalonym wymogom.
Po pierwsze, w ramach tego zarzutu wskazano przepisy niemające charakteru materialnego /art. 170 p.p.s.a./, art. 34 par. 4, art. 29 i art. 3 par. 1 ustawy egzekucyjnej. Art. 365 Kpc w ogóle w sprawie nie mógł być naruszony, gdyż w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma on zastosowania. Przepis art. 151 p.p.s.a stanowiący podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji oddalającego skargę jest też przepisem proceduralnym i nie nosi charakteru materialnego.
Również przepisy art. 34 par. 4, art. 29 par. 1 i art. 3 par. 1 ustawy egzekucyjnej takiego charakteru nie posiadają. Przepisy te stanowią element procedury obowiązującej przed organami egzekucyjnymi. Określają one zakres zastosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /art. 3 par. 1/, obowiązek badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej /art. 29 par. 1 i par. 2/ oraz powinność wydania rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny zgłoszonych zarzutów po uzyskaniu stanowiska wierzyciela /art. 34 par. 4/.
Z tych względów wskazane przepisy stanowiąc ramy postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny nie mieściły się w podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Do zmiany tej oceny nie mogło doprowadzić wskazanie w powiązaniu z tymi przepisami wybranych przepisów Prawa upadłościowego /art. 169 i 170 par. 1/.
Po drugie domagając się uchylenia wyroku z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego należało precyzyjnie wskazać o jaką postać tego naruszenia w sprawie chodzi. Naruszenie przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oznacza niewłaściwe odczytanie przez sąd treści danego przepisu. Natomiast niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumcji, który wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalony stan faktyczny błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.
Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie został sformułowany w sposób odpowiadający tym wymogom. Zarzucono bowiem "błędną wykładnię, a tym samym niewłaściwe zastosowanie". Jak już wyjaśniono czym innym jest jednak "błędna wykładnia", a czym innym "niewłaściwe zastosowanie" przepisów prawa materialnego.
Z podanych powodów sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Gdyby natomiast zarzut naruszenia przepisów art. 3 par. 1, art. 29 i art. 34 par. 4 ustawy egzekucyjnej rozpatrywać w ramach podstawy wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to również nie mógł doprowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku.
Adresatem wskazanych norm ustawy egzekucyjnej jest organ egzekucyjny a nie sąd administracyjny. Zarzut naruszenia przepisów postępowania musi być skierowany przeciwko wyrokowi i wskazywać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego naruszone przez sąd. W tym wypadku przepisy, które stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia odwoławczego organu egzekucyjnego.
Po drugie, należy podzielić stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku odnośnie roli zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz związania organu egzekucyjnego przy ich rozpoznawaniu stanowiskiem wierzyciela /art. 34 par. 1. par. 2 i par. 4 w zw. z art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy egzekucyjnej.
Po trzecie, zarzuty braku podstawy prawnej do dochodzenia wierzytelności powstałych w toku postępowania upadłościowego po ukończeniu tego postępowania wskazujący na naruszenie przepisów art. 169 i art. 170 par. 1 Prawa upadłościowego mogły zostać podniesione wobec postanowienia wierzyciela, potwierdzającego istnienie egzekwowanego obowiązku.
Jeżeli chodzi o złożoną przez skarżącego przy piśmie z dnia 14 września 2006 r. kopię odpisu nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2005 r. III SA/Wa 2464/05, to chociażby już z jego sentencji wynika, że odnosi się on do innego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. niż objęte kontrolą sądową w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o przepisy art. 184 i art. 207 par. 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI