II FSK 464/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę J.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 133 § 1 p.p.s.a. (nieuwzględnienie materiału dowodowego, odmowa przeprowadzenia dowodów) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie). Kluczowym zarzutem było naruszenie art. 210 o.p. w zw. z art. 19 u.p.d.o.f. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, 187, 191, 194, 210 § 4 o.p. i art. 70 § 1 i § 6 o.p., dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego i instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Skarżący podnosił również naruszenie art. 19 u.p.d.o.f. poprzez jego wadliwe zastosowanie i pominięcie wartości rynkowej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. W pierwszej kolejności rozpoznał zarzuty dotyczące przedawnienia, wskazując na uchwałę NSA z dnia 24 maja 2021 r. I FPS 1/21, która dopuszcza kontrolę sądów administracyjnych nad przesłankami zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. NSA dostrzegł wątpliwości, czy organy nie wykorzystały instrumentalnie przepisu umożliwiającego zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Podkreślono, że brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania może świadczyć o sztucznym wykorzystaniu instrumentu do przedłużenia terminu przedawnienia. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu, uznając za zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o przedawnieniu i instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest wykazanie instrumentalnego charakteru postępowania karnego skarbowego. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony, zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli miało ono charakter instrumentalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale sąd administracyjny może badać, czy nie doszło do instrumentalnego wykorzystania tej instytucji, zwłaszcza gdy brak jest realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sądy administracyjne mają prawo badać, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było jedynie pozorowane w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Brak realnej aktywności organów w postępowaniu karnym skarbowym może świadczyć o instrumentalnym charakterze jego wszczęcia.
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do oceny zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego w ramach kontroli decyzji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może ocenić, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Uzasadnienie
Uchwała NSA I FPS 1/21 oraz późniejsze orzecznictwo wskazują, że ocena przesłanek zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności decyzji podatkowej, w tym badanie, czy postępowanie karne skarbowe nie było instrumentalne.
Czy organ podatkowy prawidłowo zastosował art. 19 ustawy o PIT do określenia przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, stosując metodę proporcji powierzchni zamiast wartości rynkowej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie wykazano nieuzasadnionej rozbieżności między ceną umowną a rynkową i zastosowano metodę nieznaną ustawie.
Uzasadnienie
Skarżący zarzucił wadliwe zastosowanie art. 19 u.p.d.o.f. poprzez pominięcie wartości rynkowej i zastosowanie metody proporcji powierzchni, co zostało uznane za potencjalne naruszenie prawa materialnego.
Przepisy (10)
Główne
o.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
o.p. art. 70 § c
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zawiadomienia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
u.p.d.o.f. art. 19
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określenie przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, w tym zasada ceny rynkowej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Pomocnicze
o.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Wymóg uzasadnienia decyzji podatkowej, w tym wskazania podstawy faktycznej i prawnej.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres regulacji ustawowej podatków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia. • Wadliwe zastosowanie art. 19 ustawy o PIT poprzez pominięcie wartości rynkowej nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości tego postępowania (karnoskarbowego) • nie można jednak w jej ramach pomijać zagadnienia merytorycznego - czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej [...] wszczęcie postępowania [...] nie miało pozorowanego charakteru • O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania.
Skład orzekający
Renata Kantecka
sędzia
Tomasz Kolanowski
sprawozdawca
Tomasz Zborzyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest wykazanie instrumentalnego charakteru postępowania karnego skarbowego. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia podatkowego i potencjalnego nadużywania przez organy procedur karnoskarbowych. Pokazuje, jak sądy administracyjne mogą kontrolować działania organów podatkowych.
“Czy postępowanie karne skarbowe może być 'hakiem' na przedawnienie podatku? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.