II FSK 45/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-02-10
NSApodatkoweWysokansa
dotacjezwrot środkówinwestycje infrastrukturalnespółdzielnie mieszkaniowekontrola skarbowawłaściwość organówpostępowanie administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółdzielni mieszkaniowej dotyczącą zwrotu nienależnie pobranej dotacji na inwestycje infrastrukturalne, potwierdzając prawidłowość decyzji organów administracji.

Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. zaskarżyła decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na inwestycje infrastrukturalne. Po oddaleniu skargi przez WSA, spółdzielnia wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości organów i błędną wykładnię prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy działały właściwie, a wynik kontroli nie był decyzją administracyjną podlegającą zaskarżeniu.

Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji pobranej przez Spółdzielnię Mieszkaniową w S. w nadmiernej wysokości na inwestycje infrastrukturalne. Po kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdzono brak podstaw do refundacji, co skutkowało decyzją Wojewody nakazującą zwrot kwoty 1.961.212 zł wraz z odsetkami. Minister Finansów utrzymał tę decyzję w mocy. Spółdzielnia zaskarżyła decyzję Ministra do WSA, podnosząc m.in. zarzut niewłaściwości organu i niedopuszczalności drogi postępowania administracyjnego. WSA oddalił skargę, uznając, że właściwość organów została prawidłowo ustalona, a wynik kontroli nie jest decyzją. Spółdzielnia wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości i błędną wykładnię prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że w momencie wydawania decyzji przez Wojewodę brak było przepisów precyzujących właściwość organów w takich sprawach, a rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji było prawidłowe. Sąd podkreślił również, że wynik kontroli nie jest decyzją administracyjną, a refundacja ma charakter publicznoprawny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, w sytuacji braku przepisów precyzujących właściwość organu, właściwość może być ustalona w drodze wykładni dokonywanej przez organy administracji i sądy, a rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest wiążące.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w momencie wydawania decyzji przez Wojewodę, brak było przepisów określających właściwość organów do orzekania o zwrocie nadmiernie pobranych dotacji przez spółdzielnie mieszkaniowe. Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji było zgodne z zamysłem ustawodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 1996 r. w sprawie trybu i terminów refundacji spółdzielniom mieszkaniowym i gminom środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne określone w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990 r.

u.k.s. art. 24 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o kontroli skarbowej

Pomocnicze

u.k.s. art. 24 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o kontroli skarbowej

k.p.a. art. 156 § par. 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów o właściwości jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Ustawa o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 oraz niektórych ustaw art. 43b

u.NSA art. 16

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 100

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.p.s.a. art. 106 § par. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 133

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 141 § par. 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 185 § par. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 22 § par. 1 pkt 7

Kodeks postępowania administracyjnego

u.k.s. art. 24 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o kontroli skarbowej

Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych art. 5 § ust. 6 pkt 1

o.p. art. 16

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji działały właściwie, a właściwość Wojewody została prawidłowo ustalona w drodze rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego. Wynik kontroli skarbowej nie jest decyzją administracyjną i nie podlega zaskarżeniu. Refundacja ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny. Brak pisemnej umowy nie przesądza o jej braku, a spółdzielnia nie wnosiła o uzupełnienie postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Wojewoda nie był organem legitymowanym do wydania decyzji o zwrocie dotacji. Droga postępowania administracyjnego była niedopuszczalna, a refundacja ma charakter cywilnoprawny. Brak pisemnej umowy stanowił podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd naruszył przepisy o właściwości organów, błędnie ustalił stan faktyczny i nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

wynik kontroli nie podlega zaskarżeniu do sądu, ponieważ nie przyznaje, nie stwierdza, ani nie uznaje uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa refundacja stanowi postać dotacji, a więc nieodpłatnego świadczenia publicznoprawnego brak było przepisów, które określałyby właściwość organów do orzekania o zwrocie nadmiernie pobranych dotacji przez spółdzielnie mieszkaniowe

Skład orzekający

Włodzimierz Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Krzymień

sędzia

Dariusz Dudra

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości organów w sprawach zwrotu dotacji, gdy brak jest przepisów szczegółowych; charakter prawny refundacji; status wyniku kontroli skarbowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku przepisów określających właściwość organów w momencie wydawania decyzji. Nowelizacje przepisów mogły zmienić stan prawny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia właściwości organów administracji i charakteru prawnego dotacji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i finansowego.

Kto decyduje o zwrocie dotacji? NSA rozstrzyga spór o właściwość organów.

Dane finansowe

WPS: 1 961 212 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 45/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Grzegorz Krzymień
Włodzimierz Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatki inne
Sygn. powiązane
III SA 38/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-05-18
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 16, art. 156 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1999 nr 54 poz 572
art. 24 ust. 2 pkt 1
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 19 marca 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kontroli skarbowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia WSA Dariusz Dudra, Protokolant Marta Sarnowiec, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt III SA 38/03 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w S. na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2002 r. (...) w przedmiocie zwrotu dotacji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Spółdzielni Mieszkaniowej w S. na rzecz Ministra Finansów kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 maja 2004 r., III SA 38/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w S. na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2002 r., (...) utrzymującą w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia 6 sierpnia 2002 r., (...) stwierdzającą obowiązek zwrotu do budżetu państwa dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 1.961.212 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 1996 r. w sprawie trybu i terminów refundacji spółdzielniom mieszkaniowym i gminom środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne określone w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990 r. /Dz.U. nr 49 poz. 213/, w latach 1996-2000 Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. otrzymała kwotę 1.961.212 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych na inwestycje infrastrukturalne.
Wskutek kontroli przeprowadzonej w 2000 r. przez Urząd Kontroli Skarbowej w R. stwierdzono, iż wymieniona kwota jako kwota nienależnej refundacji powinna zostać zwrócona ze względu na brak umowy, która jest podstawą ubiegania się o zwrot środków własnych wydatkowanych na inwestycje infrastrukturalne. O wynikach kontroli zawiadomiono Wojewodę (...) i Spółdzielnię Mieszkaniową w S.
Zestawienie, jakie Spółdzielnia przedstawiła Wojewodzie (...), ponownie nie zawierało danych dotyczących wymaganej umowy. W tej sytuacji Wojewoda dokonał korekty wojewódzkiego zestawienia wydatków ze środków własnych gmin i spółdzielni mieszkaniowych określając całą kwotę otrzymaną przez Spółdzielnię tytułem refundacji jako przypadającą do zwrotu. Następnie, uznając swoją niewłaściwość, w dniu 27 października 2000 r. przesłał akta sprawy do Urzędu Skarbowego w S. celem załatwienia sprawy pobrania refundacji z budżetu państwa w nadmiernej wysokości.
W listopadzie 2000 r. akta sprawy zostały przekazane Wojewodzie, gdyż Urząd Skarbowy w S. także nie uznał się za właściwy do wydania stosownej decyzji. W oparciu o art. 22 par. 1 pkt 7 Kpa zaistniały spór rozstrzygnął w dniu 31 lipca 2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po porozumieniu z Ministrem Finansów, uznając iż organem właściwym w sprawie jest Wojewoda (...).
Wobec powyższego Wojewoda w dniu 25 września 2001 r. wydał postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości nadebranej przez Spółdzielnię refundacji środków własnych. Postępowanie zawieszono do czasu rozpoznania przez sąd administracyjny wniesionej przez Spółdzielnię skargi na wynik kontroli.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2002 r. SA/Rz 1311/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie odrzucił skargę Spółdzielni wskazując, iż wynik kontroli nie podlega zaskarżeniu do sądu, ponieważ nie przyznaje, nie stwierdza, ani nie uznaje uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.
W zaistniałej sytuacji Wojewoda (...) podjął zawieszone postępowanie i w dniu 6 sierpnia 2002 r. wydał decyzję, w której określił kwotę 1.961.212 zł, jako nadebraną refundację do zwrotu oraz zobowiązał Spółdzielnię do zapłaty odsetek od dnia stwierdzenia nadebrania do dnia zapłaty.
Od powyższej decyzji Spółdzielnia złożyła odwołanie do Ministra Finansów wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania lub ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 Kpa. W uzasadnieniu odwołania wskazano w szczególności, iż Wojewoda nie był organem legitymowanym do wydania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podniesiono zarzut niedopuszczalności drogi postępowania administracyjnego stwierdzając, iż refundacja jest świadczeniem cywilnoprawnym, zaś Wojewoda wypłacając refundację zawarł ze Spółdzielnią umowę w sposób dorozumiany. Ponadto w ocenie Spółdzielni brak pisemnej umowy nie mógł przesądzać o tym, że umowa nie była zawarta.
Decyzją z dnia 2 grudnia 2002 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...), aprobując stanowisko w niej wyrażone.
W dniu 30 grudnia 2002 r. Spółdzielnia złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Finansów, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności lub o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia powtórzyła zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż skarga Spółdzielni nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd nie podzielił poglądu skarżącej Spółdzielni, zgodnie z którym organem legitymowanym do wydania decyzji o nadebraniu refundacji był inspektor kontroli skarbowej. Sąd nie zgodził się z twierdzeniem, iż wydanie decyzji przez Wojewodę (...) i Ministra Finansów narusza przepisy o właściwości organów. Zdaniem Sądu, zagadnienie właściwości zostało rozstrzygnięte w niniejszej sprawie w oparciu o przepisy prawa przez właściwy organ, to jest Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Stanowisko skarżącej Spółdzielni nie znajduje zatem żadnych podstaw.
Nie uwzględniono również podniesionej w skardze kwestii nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzającej właściwość wojewody w sprawie zwrotu nadmiernie pobranych dotacji dopiero od dnia 1 stycznia 2002 r. Sąd zwrócił uwagę, iż wprowadzona zmiana odnosi się jedynie do dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego. Wobec tego nie znajduje zastosowania w rozpoznanej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd za nietrafny uznał zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej z art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa oparty na twierdzeniu, iż decyzją w sprawie był wynik kontroli. Spółdzielnia podnosiła, iż nieuznanie wyniku kontroli za decyzję uniemożliwiło jej złożenie odwołania do Izby Skarbowej, a tym samym pozbawiło ją prawa do drugiej instancji. Na poparcie przedstawionego stanowiska skarżąca powołała uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., FPS 6/02.
Sąd wskazał po pierwsze, iż powyższa uchwała dotyczy dotacji dla gminy. Po drugie powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2002 r., w którym przesądzono, iż wynik kontroli jest pozbawiony waloru decyzji. Ponadto stwierdził, że ze względu na fakt, iż zaskarżoną decyzję wydał organ właściwy nie można mówić ani o braku możliwości obrony swoich praw przed organem drugiej instancji, ani o ponownym rozstrzyganiu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.
Sąd wypowiedział się także co do charakteru prawnego refundacji wydatków spółdzielni na inwestycje infrastrukturalne wyjaśniając, iż stanowi ona postać dotacji, a więc nieodpłatnego świadczenia publicznoprawnego. Twierdzenie skarżącej Spółdzielni o cywilnoprawnym charakterze dotacji uznano za nielogiczne w sytuacji, gdy stoi ona równocześnie na stanowisku, iż decyzja w sprawie refundacji powinna zostać wydana przez inspektora kontroli skarbowej, który jest organem administracji rozstrzygającym w toku postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do kwestii braku umowy będącej podstawą ubiegania się o refundację Sąd wskazał, iż podniesienie w skardze okoliczności, iż w archiwum Spółdzielni znajduje się notatka służbowa potwierdzająca zawarcie umowy z terenowym organem administracji, w związku z czym skarżąca wystąpiła w dniu 19 kwietnia 2004 r. do archiwum Wojewody o odszukanie umowy, nie wpływa na prawidłowość wydanych decyzji administracyjnych. Zwrócono uwagę, iż Spółdzielnia w toku postępowania administracyjnego nie wnosiła o uzupełnienie postępowania dowodowego i niesłusznie utrzymywała, iż zawarcie umowy nie jest warunkiem koniecznym uzyskania refundacji.
Od przedstawionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty:
1/ kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z naruszeniem art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. 1999 nr 54 poz. 572/ oraz w związku z art. 19 Kpa poprzez błędną wykładnię tych przepisów i naruszenie tym samym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia powołanych przepisów przez organ w toku postępowania administracyjnego,
2/ naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 par. 1 lit. "c" poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów o właściwości organów, art. 141 par. 4 poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego oraz art. 133 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, obok argumentów powołanych wcześniej w odwołaniu i skardze, Spółdzielnia wskazała między innymi, iż Sąd błędnie zakwalifikował stan faktyczny ustalony w sprawie jako odpowiadający stanowi hipotetycznemu z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o kontroli skarbowej. Rozstrzygnięcie inspektora kontroli skarbowej w sprawie zwrotu nadmiernie pobranej dotacji celowej z budżetu państwa na refundację środków własnych powinno bowiem nastąpić po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w formie decyzji wydanej na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Uprawnienie inspektora kontroli skarbowej do wydania decyzji ma, według Spółdzielni, wypływać z art. 5 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. nr 106 poz. 489 ze zm./, w związku z art. 16 Ordynacji podatkowej.
W ocenie skarżącej Spółdzielni w sprawach zwrotu nadebranej refundacji brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji przez Wojewodę i Ministra Finansów, co w szczególności potwierdzać mają powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądowe /uchwała 7 sędziów NSA z dnia 24 czerwca 2002 r., FPS 6/02; wyrok SN z dnia 13 lutego 2003 r., III RN 11/2002 oraz wyroki NSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2003 r., III SA 1195/02 i III SA 1317/02/.
Ponadto skarżąca Spółdzielnia zwróciła uwagę, iż Sąd nie ustosunkował się do zagadnienia właściwości organów mimo podniesienia tej kwestii w skardze, piśmie procesowym oraz na rozprawie. Sąd ograniczył się, zdaniem Spółdzielni, wyłącznie do uznania niniejszego zarzutu za niesłuszny, a ponadto nie odniósł się do wyroków NSA z dnia 17 grudnia 2003 r., które były przywoływane na rozprawie i w złożonym przed rozprawą piśmie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna w rozpoznanej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Najdalej idącym zarzutem skargi jest błędna wykładnia przepisów art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 24 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy o kontroli skarbowej i art. 19 Kpa, a tym samym naruszenie art. 145 par. 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia wymienionych przepisów prawa.
Odnosząc się do tego zarzutu mieć trzeba przede wszystkim na uwadze, że art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa przewiduje stwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 Kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwie przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa /por. np. wyrok NSA z dnia 5 lutego 1988 r. IV SA 948/87 - GAP 1988 nr 17 z aprobującym komentarzem H. Starczewskiego/.
Treść art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa wskazuje na to, że stwierdzenie nieważności decyzji następuje w wypadku naruszenia przepisów o właściwości, a więc istnieć muszą przepisy określające właściwość organu administracyjnego w danej sprawie, miejscową czy też rzeczową, w sposób niewątpliwie odmienny niż w przedmiotowym rozstrzygnięciu.
W sprawie niniejszej przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, stanowiące prawną podstawę dla refundacji między innymi spółdzielniom mieszkaniowym środków wydatkowanych przez nie na inwestycje infrastrukturalne, nie określały organów właściwych do rozstrzygania o zwrocie nadmiernie pobranych na ten cel dotacji, w szczególności pobranych z naruszeniem prawa. Zmiana stanu prawnego nastąpiła dopiero ustawą z dnia 14 listopada 2001 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 oraz niektórych ustaw /Dz.U. nr 145 poz. 1623/, z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2002 r., która polegała na dodaniu nowego art. 43b. Przewidywał on, że decyzje w sprawie zwrotu dotacji wydaje wojewoda, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Podkreślić jednak trzeba, że przedstawiona nowelizacji, z racji przedmiotu regulacji prawnej objętej ustawą z dnia 14 listopada 2001 r., odnosić się mogła jedynie do organów samorządu terytorialnego, a nie do spółdzielni mieszkaniowych, co trafnie podniósł Sąd w zaskarżonym wyroku.
W przedstawionej sytuacji prawnej należy stwierdzić, że w chwili wydawania w sprawie niniejszej decyzji przez Wojewodę (...), to jest w dniu 6 sierpnia 2002 r., brak było przepisów, które określałyby właściwość organów do orzekania o zwrocie nadmiernie pobranych dotacji przez spółdzielnie mieszkaniowe na refundację poniesionych przez nie wydatków na inwestycje infrastrukturalne. Doprowadziło to do konieczności ustalania tej właściwości w drodze wykładni dokonywanej zarówno przez organy administracji jak i sądy. Jeżeli chodzi o sądownictwo administracyjne, to wyjaśnić trzeba, że powoływana w toku postępowania przez skarżącą Spółdzielnię uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r. FPS 6/02 /ONSA 2003 nr 1 poz. 8/ poświęcona jest kwestii zwrotu nadmiernie pobranej dotacji na omawiany cel przez gminę a nie spółdzielnię. Istotną kwestią jest też i to, że uchwała ta nie była dla Sądu pierwszej instancji wiążąca w świetle art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.
Wojewoda (...) podejmując wskazaną wyżej decyzję kierował się treścią rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego zaistniałego między tym organem a Urzędem Skarbowym w S. W rozstrzygnięciu tym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że organem właściwym w sprawie jest Wojewoda (...) /rozstrzygnięcie z dnia 31 lipca 2001 r./. Nie pozostaje ono więc w sprzeczności z zamysłem ustawodawcy, który znalazł swój wyraz w brzmieniu przedstawionej wyżej nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Mając powyższe na względzie brak jest podstaw do uznania, że w zaskarżonym wyroku naruszono przepis art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa przez błędną jego wykładnię, to jest mylne zrozumienie treści zawartej w tym przepisie normy prawnej.
Analogicznie też należy ocenić pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Jeżeli chodzi o art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o kontroli skarbowej, to walor prawny wyniku kontroli, stanowiący rezultat kontroli skarbowej przeprowadzonej w skarżącej Spółdzielni, został ustalony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2002 r. SA/Rz 1311/00. Orzeczeniem tym Sąd odrzucił skargę na wynik kontroli, uznając że nie ma on znamion decyzji ani też innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Stosownie do art. 57 wymienionej ustawy orzeczenie to jest prawomocne i wiążące dla Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz innych organów państwowych z mocy art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" stał się bezprzedmiotowy w świetle zaprezentowanej wyżej oceny zasadności podstawy kasacyjnej odnoszącej się do art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa.
Przepis art. 141 par. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa jakie elementy składowe powinno zawierać uzasadnienie wyroku sądu. Wymienia się wśród nich zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Nie oznacza to jednak ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż dokonuje tego organ administracji a nie sąd. Stanowi to następstwo zakresu kontroli działalności administracji publicznej, sprawowanej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/. Jest to kontrola zgodności z prawem aktów i czynności tychże organów. Nie wchodzi w jej przedmiot ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie są wyposażone w dostateczne środki prawne umożliwiających takie działanie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dopuszcza się bowiem tylko przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie /art. 106 par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Z przytoczonych względów sąd administracyjny może więc dokonywać, co do zasady, tylko oceny prawnej zasadności ustalonego w danej sprawie stanu faktycznego. Stąd zarzut naruszenia art. 141 par. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na uwzględnienie nie zasługuje.
Analogicznie należało potraktować zarzut naruszenia art. 133 par. 1 powołanej wyżej ustawy. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 par. 2 ustawy. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przytoczona treść, zdaniem skarżącej Spółdzielni, naruszonego przepisu postępowania sądowego nie pozostaje w związku z brzmieniem zarzutu, który mógłby być zasadny jedynie w sytuacji prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania w granicach pozwalających na ustalenie stanu faktycznego sprawy.
Skoro zatem podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, to Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był do orzeczenia jak w sentencji wyroku, po myśli przepisów art. 185 par. 1 i art. 204 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.