II FSK 418/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-03-26
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyosoby prawnenieoprocentowane pożyczkiprzychodykoszty uzyskania przychodówautokontrolapostępowanie sądowoadministracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki "U." w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r., uznając prawidłowość ustaleń organów podatkowych w zakresie przychodów z nieoprocentowanych pożyczek i kosztów uzyskania przychodów.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. Spółka "U." kwestionowała ustalenia organów podatkowych dotyczące przychodów z nieoprocentowanych pożyczek od wiceprezesa zarządu oraz zaliczenia wydatków na remont budynku do kosztów uzyskania przychodów. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja organu odwoławczego wydana w trybie autokontroli oraz postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego nie stanowiły powagi rzeczy osądzonej, a ustalenia faktyczne były prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "U." sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. Spór dotyczył głównie przychodów z nieoprocentowanych pożyczek udzielonych spółce przez wiceprezesa zarządu oraz zaliczenia wydatków na remont budynku stacji handlowo-serwisowej do kosztów uzyskania przychodów. Organy podatkowe uznały, że spółka uzyskała przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w kwocie 61.382,49 zł z nieoprocentowanych pożyczek, a wydatki na remont budynku w kwocie 61.000 zł powinny podnosić wartość początkową środka trwałego, a nie stanowić kosztów uzyskania przychodów. Sąd pierwszej instancji zgodził się z tym stanowiskiem. W skardze kasacyjnej spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym wydanie wyroku w sprawie już prawomocnie osądzonej. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że ani decyzja organu odwoławczego wydana w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), ani postanowienie sądu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) nie stanowiły powagi rzeczy osądzonej. Sąd podkreślił, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego nie zostały sformułowane w sposób odpowiadający wymogom skargi kasacyjnej, a ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, zaakceptowane przez organy podatkowe, są wiążące w braku skutecznych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych postępowania sądowoadministracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nieoprocentowane pożyczki stanowią przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń, a ich wartość ustala się na podstawie cen rynkowych.

Uzasadnienie

Spółka korzystała z nieoprocentowanych pożyczek, które nie zostały zwrócone w terminie, a aneksy do umów pożyczek, zmieniające warunki oprocentowania i spłaty, zostały przedłożone z opóźnieniem i budziły wątpliwości co do ich ważności. Wartość nieodpłatnych świadczeń ustalono na podstawie oprocentowania rynkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 54 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 3

u.p.d.o.p. art. 12

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

ust. 1 pkt 2, ust. 6

u.p.d.o.p. art. 16

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

ust. 1 pkt 1 lit. "c"

u.p.d.o.p. art. 16g

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

ust. 13

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 2

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

par. 2 pkt 3

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

par. 1

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 197

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja organu odwoławczego wydana w trybie autokontroli oraz postanowienie sądu o umorzeniu postępowania nie stanowią powagi rzeczy osądzonej. Ustalenia faktyczne organów podatkowych i sądu pierwszej instancji były prawidłowe i zgodne z prawem. Wydatki na remont i adaptację budynku powinny podnosić wartość początkową środka trwałego, a nie stanowić kosztów uzyskania przychodów. Nieoprocentowane pożyczki stanowią przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez wydanie wyroku w sprawie już prawomocnie osądzonej. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego (art. 122, 187, 191, 197 Ordynacji podatkowej) w zakresie niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego i błędnej oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Przymiotu powagi rzeczy osądzonej nie ma zarówno decyzja organu odwoławczego wydana w ramach autokontroli na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a., jak również postanowienie sądu pierwszej instancji umarzające postępowanie sądowe na podstawie przepisu art. 161 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jako podstawa skargi kasacyjnej dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej.

Skład orzekający

Edyta Anyżewska

przewodniczący

Jan Rudowski

sprawozdawca

Bogusław Dauter

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieodpłatnych świadczeń z tytułu nieoprocentowanych pożyczek, kwalifikacji wydatków na remonty jako kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenia wartości początkowej środka trwałego, a także stosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. i skutków postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 2000 r. Interpretacja przepisów postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter ogólny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii podatkowych związanych z pożyczkami i kosztami uzyskania przychodów, a także procedury sądowoadministracyjnej, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i administracyjnym.

Nieoprocentowana pożyczka od szefa to przychód? NSA rozstrzyga kluczowe wątpliwości podatkowe.

Dane finansowe

WPS: 154 085 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 418/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter
Edyta Anyżewska /przewodniczący/
Jan Rudowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1663/04 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2005-11-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 54 par. 3, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 170, art. 174 pkt 2, art. 183 par. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędziowie NSA Bogusław Dauter, Jan Rudowski (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "U." spółki z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 1663/04 w sprawie ze skargi "U." spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 września 2004 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 listopada 2005 r. I SA/Gl 1663/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę "U." sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 września 2004 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r.
W uzasadnieniu wyroku, opisując dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniono, że decyzją z dnia 30 września 2003 r. (...) Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określił "U." Spółka z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy 2000 w kwocie 154.085 zł oraz odsetki za zwłokę od nieterminowych wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych w kwocie 10.370 zł. Przedmiotem sporu w sprawie były ustalenia organu w zakresie przychodów z tzw. nieodpłatnych świadczeń w kwocie 61.382,49 zł, w związku z korzystaniem przez Spółkę z nieoprocentowanych pożyczek udzielonych jej przez Wiceprezesa Zarządu - Piotra S. oraz kosztów uzyskania przychodów w kwocie 61.000 zł z tytułu wykonania projektu wielobranżowego remontowanego budynku stacji handlowo-serwisowej SCANIA.
Po rozpatrzeniu odwołania od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, decyzja Dyrektora UKS została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 stycznia 2004 r. (...).
W wyniku złożenia na powyższą decyzję ostateczną skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia 5 marca 2004 r. (...), działając na podstawie art. 54 par. 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a./ uchylił swoją decyzję z dnia 7 stycznia 2004 r. (...) oraz decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 30 września 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji podjętej w ramach autokontroli, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jest konieczne w związku z potrzebą uzupełnienia postępowania podatkowego. Podkreślono, że z akt przekazanych organowi odwoławczemu przez Urząd Kontroli Skarbowej nie wynika, że strona została zapoznana z materiałem dowodowym.
Wbrew wymogom wynikającym z przepisu art. 200 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 19971 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, Spółce nie wyznaczono siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wyłącznie to uchybienie, dostrzeżone na tym etapie postępowania przez organ odwoławczy, spowodowało wydanie decyzji w ramach autokontroli po złożeniu skargi. W decyzji tej nie odniesiono się do pozostałych zarzutów skargi. W konsekwencji decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpatrując skargę na decyzję tego organu z dnia 7 stycznia 2004 r. postanowieniem z dnia 22 marca 2004 r. I SA/Gl 213/04 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 p.p.s.a.
W efekcie przeprowadzenia ponownego postępowania Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wydał w dniu 26 kwietnia 2004 r. decyzję (...), którą ponownie określił "U." Spółka z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. w kwocie 154.085 zł oraz odsetki za zwłokę od nieterminowych zaliczek na podatek dochodowym od osób prawnych w kwocie 10.370 zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że w wyniku przeprowadzonego przez organ podatkowy pierwszej instancji postępowania kontrolnego i ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego stwierdzono, że kontrolowana spółka otrzymała pożyczki od udziałowca - Piotra S. bez oprocentowania. Pożyczki te nie zostały zwrócone w 2000 r. i nie naliczono od nich odsetek. Podkreślono przy tym, że do dnia zakończenia kontroli nie dostarczono umowy pożyczki na kwotę 55.000 zł, a dowodem dokumentującym wpłatę pożyczki było polecenie przelewu, w którym określono wpłatę, jako "pożyczka osobista Piotra S.".
Organ zaakcentował, że dopiero w dniu 10 maja 2002 r. dostarczono kontrolującym aneksy od dwóch umów pożyczek z dnia 24 sierpnia 1999 r. na kwotę 250.000 zł oraz z dnia 6 października 1999 r. na kwotę 100.000 zł. Aneksy te zawierały zamiany treści umów pożyczek w zakresie terminu spłat i oprocentowania pożyczek. Aneksy podpisali: w imieniu spółki Adam S. - Prezes Zarządu oraz pożyczkobiorca - Piotr S. Wskazano nadto, że spółka w 2000 r. korzystała też z pożyczki w kwocie 50.000 zł udokumentowanej umową z dnia 15 lutego 2000 r., do której strona nie przedłożyła żadnego aneksu oraz nie kwestionowała ustaleń kontroli w zakresie ustalenia nieodpłatnego świadczenia. Zaakcentowano też, że strona nie kwestionowała ustaleń kontroli w zakresie ustalenia nieodpłatnych świadczeń poczynionych na podstawie udzielonej pożyczki w kwocie 55.000 zł, do której do dnia zakończenia kontroli nie przedłożono pisemnej umowy pożyczki.
Uwzględniając powyższe organ pierwszej instancji przyjął, iż w 2000 r. spółka korzystała z nieoprocentowanych pożyczek udzielonych również na podstawie pozostałych umów, tj. z dnia 24 sierpnia 1999 r. i 6 października 1999 r. a to w jego ocenie wyczerpuje znamiona nieodpłatnego świadczenia, określone w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm. - zwana dalej w skrócie u.p.d.o.p./. Dyrektor UKS nie dał przy tym wiary dostarczonym przez stronę w dniu 10 maja 2002 r. aneksom do umów pożyczek z dnia 6 października 1999 r. na kwotę 100.000 zł oraz z dnia 24 sierpnia 1999 r. na kwotę 250.000 zł. Aneksy te opatrzono datą 15 listopada 1999 r. Powody takiego stanowiska szczegółowo podano w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 26 kwietnia 2004 r. W szczególności, poza terminem przedłożenia ww. aneksów, zwrócono uwagę, iż pożyczkobiorca Piotr S. - wiceprezes spółki, złożył zeznanie, z którego wynika, iż analizowane aneksy do umów zostały zawarte około czwartego kwartału 2000 r. i znajdowały się w dokumentacji zarządu. Przesłuchany w charakterze świadka Jerzy C. - radca prawny, zeznał że "poinformował bardzo dokładnie zarząd spółki, iż strony mogą swobodnie określać warunki umów, ale w działalności gospodarczej istnieją uwarunkowania podatkowe i odstąpienie od żądania odsetek może być kiedyś kwestionowane przez organy kontroli skarbowej". Organ pierwszej instancji zaakcentował, że niezrozumiałą była okoliczność, iż zarząd nie przedłożył aneksów księgowemu, w celu naliczenia i zaewidencjonowania na rozrachunkach kwot odsetek. W takiej sytuacji odsetki od otrzymanych przez spółkę pożyczek w 2000 r. wyniosły 61.382,49 zł. Powyższe wyliczenie oparto o art. 12 ust. 6 u.p.d.o.p., który - jako podkreślono - stanowi, że wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług. Wysokość oprocentowania według cen rynkowych przyjęto, kierując się oprocentowaniem pożyczki udzielonej przez niepowiązany podmiot - "E." Spółka z o.o. w W., na podstawie umowy z dnia 26 października 1999 r., tj. 14,5 % w skali roku.
Stwierdzono również, że spółka w 2000 r. zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatek z tytułu "wykonania projektu wielobranżowego remontowanego budynku stacji handlowo-serwisowej SCANIA wraz z nadzorem" na kwotę netto 61.000 zł, stosownie do faktury (...) z dnia 24 kwietnia 2000 r. otrzymanej od firmy Projektowo-Budowlanej "A. s.c. Elżbieta S. i Andrzej S." w C. /adres inwestycji - Kolonia B., gmina P., ul. M. 1/. Podkreślono, że spółka, wniesiony jako aport budynek przy ul. Muzealnej 1, zaewidencjonowała w dniu 23 czerwca 1999 r. jako środek trwały o wartości 221.200 zł, a następnie dokonała modernizacji, adaptacji i ulepszeń zwiększając jego wartość na dzień 1 stycznia 2000 r. do kwoty 997.592,81 zł.
Budynek przyjęty został do użytkowania dopiero po zakończeniu prac modernizacyjnych. Powołując się na treść przepisu art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 16g ust. 13 u.p.d.o.p. stwierdzono, że wydatki w kwocie 61.000 zł stanowiące podstawę nabycia projektu remontu i adaptacji budynku stacji handlowo-serwisowej, winny podnosić wartość początkową środka trwałego. Nie mogły w takiej sytuacji stanowić bezpośrednio kosztów uzyskania przychodów.
Z przedstawioną oceną zgodził się organ odwoławczy i decyzją z dnia 28 września 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję organu orzekającego pierwszej instancji. Dodatkowo wyjaśniono, że wydanie decyzji kasacyjnej w ramach autokontroli przewidzianej w art. 54 par. 3 p.p.s.a. nie oznaczało automatycznie bezprzedmiotowości dalszego postępowania. W toku postępowania prowadzonego po wydaniu tej decyzji usunięta została istotna wada dotychczasowego postępowania oznaczająca pozbawienie strony czynnego w nim udziału ze względu na pominięcie trybu, o którym mowa w art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej.
W skardze od tej decyzji domagając się jej uchylenia zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 54, art. 58 i art. 813 p.p.s.a. ze względu na objęcie przedmiotem zaskarżonej decyzji sprawy już prawomocnie osądzonej decyzją wydaną w ramach autokontroli. Ponadto naruszenie przepisów art. 122, art. 187, art. 191 i 197 Ordynacji podatkowej w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego odnośnie obu spornych kwestii dotyczących przychodów z nieodpłatnych świadczeń oraz pominięcia wydatków na zakup dokumentacji remontowej jako kosztu uzyskania przychodu.
Nie podzielając zarzutów odnośnie wszystkich spornych kwestii Sąd pierwszej instancji przede wszystkim odniósł się do zarzutów ponownego wydania decyzji w sprawie, w której organ odwoławczy wydał decyzję na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a. oraz postanowienia sądu umarzające postępowanie sądowe. Odwołując się do treści przepisu art. 54 par. 3 p.p.s.a. oraz przepisów art. 128, art. 212 i art. 235 Ordynacji podatkowej wyjaśniono, że wydaną w tym trybie decyzją był związany organ odwoławczy. Decyzja ta nie została zaskarżona. Tym samym niezależnie od tego, iż w ocenie Sądu budziła wątpliwości dopuszczalność wydania w ramach autokontroli decyzji kasacyjnej, decyzja ta wiązała organy obu instancji w zakresie dotyczącym ponownie prowadzonego w sprawie postępowania. O rozstrzygnięciu sprawy podatkowej nie stanowiło postanowienie Sądu z dnia 22 marca 2004 r. Postanowieniem tym wydanym na podstawie art. 161 par. 1 p.p.s.a. umorzono postępowanie sądowe w związku z tym, że przestał istnieć przedmiot zaskarżenia. Postanowienie to nie rozstrzygało o istocie sprawy, a tym samym nie korzystało z powagi rzeczy osądzonej /art. 171 p.p.s.a./. Nie było zatem przeszkód do ponownego prowadzenia postępowania w sprawie.
Odnośnie pozostałych kwestii spornych Sąd pierwszej instancji odwołał się do przepisów prawa materialnego - art. 22 i art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /błędnie - w sprawie przepisy tej ustawy nie miały zastosowania/ oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. i wyjaśnił, że zarówno pominięcie kwestionowanego wydatku, jak i zaliczenie do przychodów nieodpłatnych świadczeń z tytułu nieoprocentowanych pożyczek udzielonych spółce znajdowało oparcie w tych przepisach. Wyjaśniono również, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia oceny, której nadto nie można przypisać cech dowolności. Dotyczyło to w szczególności przedłożonych przez stronę w dniu 10 maja 2002 r. aneksów do umów pożyczek sporządzonych z datą 15 listopada 1999 r. dotyczących terminów ich spłaty oraz określenia oprocentowania. Zauważono również, że sporządzone aneksy dotknięte były wadą nieważności. Przy ich sporządzeniu spółka nie była reprezentowana w sposób określony w art. 203 Kodeksu handlowego.
W skardze kasacyjnej skierowanej przez "U." sp. z o.o. domagając się uchylenia tego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 54 i art. 170 p.p.s.a. poprzez objęcie przedmiotem zaskarżonej decyzji sprawy już prawomocnie osądzonej. Naruszenie tych przepisów i ponowne wydanie wyroku w sprawie, w której wydana została po złożeniu skargi decyzja na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a oznaczało, iż zaskarżony wyrok dotknięty został wadą nieważności /art. 183 p.p.s.a./. Zarzucono również wydanie wyroku z naruszeniem zasad postępowania podatkowego - art. 122, art. 187 par. 1, art. 191 i art. 197 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że po wydaniu decyzji na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a. sprawa nie mogła być dalej prowadzona. Odmienna ocena oznaczała dopuszczalność wydania w tym trybie decyzji tylko częściowo uwzględniającej zarzuty skargi. Uwzględnienie skargi w całości i wydanie decyzji w ramach autokontroli spowodowało umorzenie postępowania sądowego wszczętego tą skargą. W tej sytuacji pomiędzy tymi samymi stronami nie mogło już toczyć się ponownie postępowanie podatkowe zmierzające do określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. Po decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a. organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie w sprawie. Odmienne rozstrzygnięcie doprowadziło do powtórnego rozpoznania tej samej sprawy przez sąd pierwszej instancji, w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej.
Naruszenie przepisu postępowania podatkowego upatrywano w zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wbrew wymogom wynikającym z zasad postępowania podatkowego /art. 122, art. 187 par. 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej/ pominięto przedstawione przez stronę dowody świadczące o sporządzeniu w dniu 15 listopada 1999 r. aneksów do umów pożyczek oraz nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego na okoliczność oceny projektu wielobranżowego remontowanego budynku stacji handlowo-serwisowej Scania wraz z nadzorem /art. 197 Ordynacji podatkowej/.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należało przypomnieć, że zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /w skrócie p.p.s.a./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami /art. 174 p.p.s.a./ i wnioskami skargi /art. 176 p.p.s.a./. Związanie granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy Sąd pierwszej instancji naruszył inne przepisy niż wskazane w skardze kasacyjnej. Dodać należy, że zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania /art. 183 par. 2 p.p.s.a./.
Odnosząc się do podstawy skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania należy również przypomnieć, że nie wystarczy przytoczenie naruszonych przepisów lecz niezbędne jest także uzasadnienie przez wskazanie na czym naruszenie tych przepisów polegało i czy mogło mieć wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 i art. 176 p.p.s.a./.
Powołując się na podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów art. 54 i art. 170 p.p.s.a., a także naruszenie przepisów postępowania podatkowego art. 187 par. 1, art. 191 i art. 197 Ordynacji podatkowej. Ponadto, jak wyjaśniono w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów art. 54 i art. 170 p.p.s.a. ze względu na objęcie przedmiotem zaskarżonej decyzji sprawy już prawomocnie osądzonej skutkował stwierdzeniem nieważności postępowania sądowego stosowanie do przepisu art. 183 tej ustawy.
W takiej sytuacji w pierwszej kolejności zbadaniu podlegał zarzut nieważności postępowania sądowego ze względu na okoliczności przytoczone w skardze kasacyjnej. W tym zakresie jak już wcześniej wyjaśniono Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że braki skargi kasacyjnej w zakresie precyzyjnego wskazania przepisów, które zostały naruszone, nie ograniczały Naczelnego Sądu Administracyjnego w zbadaniu, czy istotnie w sprawie wystąpiła jedna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 par. 2 pkt 1-6 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania.
Ze względu na okoliczności podniesione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozważenia wymagała przesłanka z art. 183 par. 2 pkt 3 p.p.s.a., tj. wydanie wyroku w sprawie już prawomocnie osądzonej. Niezależnie od niefortunnego uzasadnienia przytoczonej podstawy kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza z urzędu, że w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 par. 2 pkt 3 p.p.s.a. Przymiotu powagi rzeczy osądzonej nie ma zarówno decyzja organu odwoławczego wydana w ramach autokontroli na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a., jak również postanowienie sądu pierwszej instancji umarzające postępowanie sądowe na podstawie przepisu art. 161 par. 1 pkt 3 p.p.s.a.
Przepis art. 54 par. 3 p.p.s.a. określa uprawnienie do wydania ponownej decyzji przez organ administracji po złożeniu skargi. Stosownie bowiem do tego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przepis ten nie wskazuje szczegółowych przesłanek skorzystania z uprawnienia w nim zawartego oraz form prawnych w jakich ma nastąpić przewidziane w tym przepisie "uwzględnienie skargi w całości". Wydana w tym trybie decyzja powinna rozstrzygać o losach zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie o losach decyzji organu pierwszej instancji. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji to czy istniały przesłanki do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 54 par. 3 p.p.s.a. nie jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie poddano kontroli decyzji wydanej w tym trybie /decyzja nie została w stosownym czasie zaskarżona/, lecz decyzje wydane w ponownym postępowaniu. Przy czym Sąd pierwszej instancji odniósł się w niezbędnym zakresie do przesłanek, które spowodowały wydanie decyzji w ramach autokontroli /art. 54 par. 3 p.p.s.a./ oraz wyjaśnił, że ze względu na treść tego rozstrzygnięcia istniały przesłanki do ponownego prowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie. Przedmiotem oceny Sądu administracyjnego ze względu na kryterium legalności były ponownie wydane decyzje, a nie wcześniejsza decyzja wydana na podstawie przepisu art. 54 par. 3 p.p.s.a
Z kolei w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z dnia 22 marca 2004 r. umarzającym postępowanie sądowe w oparciu o przepis art. 161 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzono jedynie o bezprzedmiotowości postępowania wszczętego skargą, która została uwzględniona przez organ administracji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego w trybie art. 54 par. 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji powodowało, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, iż postępowanie sądowe w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe.
Wydając to postanowienie Sąd pierwszej instancji nie badał - ze względu na brak możliwości prawnych - spornych kwestii dotyczących kwalifikacji przychodów oraz kosztów ich uzyskania.
Zarówno zatem decyzja organu administracji wydana w oparciu o przepis art. 54 par. 3 p.p.s.a. jak i postanowienie Sądu wydane na podstawie przepisu art. 161 par. 1 pkt 3 tej ustawy nie tworzyły powagi rzeczy osądzonej w znaczeniu o jakim mowa w art. 170 p.p.s.a.
Wydanie ponownych decyzji w przedmiocie zobowiązania podatkowego za 2000 r. uprawniało stronę do korzystania ze środków ochrony sądowej /złożenie skargi do Sądu administracyjnego/ podlegających rozpoznaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako nowa sprawa nieobjęta wcześniej wydanym orzeczeniem.
Z tych względów należało stwierdzić, że nie istniały przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 par. 2 pkt 3 p.p.s.a. Sprawa, której przedmiot wyznaczała zaskarżona decyzja nie została już /wcześniej/ prawomocnie osądzona.
Do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mogły doprowadzić pozostałe podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego.
Przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania nie został sformułowany w sposób odpowiadający wymogom określonym w powołanych na wstępie przepisach art. 174 i art. 176 p.p.s.a.
We wniesionej skardze kasacyjnej jej autor nie zakwestionował naruszenia tak przepisów realizujących sądowe postępowanie dowodowe, jak i nie podważył prawidłowości przeprowadzonej przez sąd oceny, że organy podatkowe dokonały zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego. Kwestionując bowiem ustalenia faktyczne, strona skarżąca wskazała jako podstawę skargi kasacyjnej uchybienie organów obu instancji przepisom proceduralnym ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Odwołano się do przepisów regulujących postępowanie dowodowe w postępowaniu podatkowym /art. 187 par. 1, art. 191 i art. 197/, zarzucając niewyjaśnienie spornych kwestii dotyczących powstania przychodów z nieodpłatnych świadczeń z tytułu pożyczek udzielonych Spółce, pominięcie wydatków związanych z remontem i adaptacją nabytego budynku na cele prowadzonej działalności gospodarczej oraz błędną ocenę zebranych w tym zakresie dowodów.
W tej sytuacji należało wyjaśnić, iż zarzucając naruszenie przepisów postępowania strona powinna wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, jeżeli uchybienie im mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, iż naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jako podstawa skargi kasacyjnej dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Przypomnieć należało, że Sąd, który wydał zaskarżony wyrok działał na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /p.p.s.a./. W skardze kasacyjnej nie wskazano przepisów regulujących sądowe postępowanie.
Wobec braku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, mających zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami zaskarżonego wyroku /por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r. FSK 181/04 - ONSAiWSA 2004 nr 2 poz. 36 wraz z powołanym w nim orzecznictwem Sądu Najwyższego/.
Podkreślenia wymaga, iż dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania sądowoadministracyjnego. Brak zarzutów w skardze kasacyjnej umożliwiających badanie prawidłowości poczynionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych oznacza, że są one wiążące.
Nie podważono tym samym przyjętej przez organy podatkowe i zaakceptowanej przez sąd w oparciu o przedstawione dowody oceny dotyczącej przychodów z nieodpłatnych świadczeń uzyskanych przez Spółkę z tytułu udzielonych jej nieoprocentowanych pożyczek oraz zakwalifikowania wydatków na remont i adaptację budynku do zwiększających ich wartość początkową.
Zauważyć należy, iż w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów naruszenia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego odnośnie obu spornych kwestii. Wobec braku zarzutów w tym zakresie należało jedynie stwierdzić, iż o zaliczeniu wydatków na remont i adaptację budynku do zwiększających wartość początkową środka trwałego podlegającego amortyzacji decydowały przepisy art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 16g ust. 13 u.p.d.o.p., a nie błędnie wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisy art. 22 i art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z przedstawionych powodów należało uznać, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI