II FSK 416/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-03-08
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowydochódzaniżenie dochoduprace zleconeoświadczenia podatnikapostępowanie dowodoweskarga kasacyjnaprawo procesoweprawo materialneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną podatników, uznając, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły zaniżony dochód na podstawie ich oświadczeń, a zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej nie mogły być skutecznie podniesione w skardze kasacyjnej jako zarzut naruszenia prawa materialnego.

Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej ustalającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych. Organy podatkowe ustaliły, że podatnicy zaniżyli dochód o 20 000 zł, nie zgłaszając przychodów z prac zleconych, co wynikało z ich oświadczeń. WSA uznał, że organy działały zgodnie z prawem. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego nie mogły być skutecznie podniesione jako naruszenie prawa materialnego w skardze kasacyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Grażynę i Zbigniewa B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie o określeniu podatnikom zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Organy podatkowe ustaliły, że podatnicy zaniżyli dochód o 20 000 zł, nie wykazując przychodów z prac zleconych, co wynikało z ich oświadczeń złożonych w toku postępowania. Sąd I instancji uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy Ordynacji podatkowej, a oświadczenia podatnika miały decydujące znaczenie. Skarżący zarzucili w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 180 par. 1, art. 187, art. 191, art. 199 Ordynacji podatkowej), twierdząc, że organy były zobowiązane do zebrania innych dowodów, zwłaszcza po wycofaniu się z oświadczeń. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że przepisy Ordynacji podatkowej wskazane przez skarżących mają charakter proceduralny i nie mogą stanowić podstawy naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej. NSA zaznaczył, że skarga kasacyjna jest środkiem kontroli orzeczenia sądu administracyjnego, a nie postępowania podatkowego, i musi być oparta na przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uznał, że stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe i zaakceptowany przez WSA nie został skutecznie zakwestionowany.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej regulujących sposób prowadzenia postępowania dowodowego nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego, gdyż mają one charakter proceduralny.

Uzasadnienie

Przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące postępowania dowodowego (np. art. 180, 187, 191, 199) należą do przepisów proceduralnych, a nie materialnych. Skarga kasacyjna oparta na naruszeniu prawa materialnego może dotyczyć wyłącznie przepisów prawa materialnego, a nie przepisów proceduralnych stosowanych przez organy podatkowe. Naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego może być podstawą skargi kasacyjnej tylko w ramach art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 180 § 1

Ustawa z dnia 2 września 1991 r. - Ordynacja podatkowa

Przepis ten reguluje sposób prowadzenia postępowania dowodowego i ma charakter proceduralny.

Ordynacja podatkowa art. 187

Ustawa z dnia 2 września 1991 r. - Ordynacja podatkowa

Przepis ten reguluje sposób prowadzenia postępowania dowodowego i ma charakter proceduralny.

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 2 września 1991 r. - Ordynacja podatkowa

Przepis ten reguluje sposób prowadzenia postępowania dowodowego i ma charakter proceduralny.

Ordynacja podatkowa art. 199

Ustawa z dnia 2 września 1991 r. - Ordynacja podatkowa

Przepis ten reguluje sposób prowadzenia postępowania dowodowego i ma charakter proceduralny.

u.o.i.n. art. 39

Ustawa z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego, gdyż mają charakter proceduralny. Skarga kasacyjna jest środkiem kontroli orzeczenia sądu administracyjnego, a nie postępowania podatkowego. Stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe i zaakceptowany przez WSA nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe były zobowiązane do zebrania innych dowodów niż oświadczenia podatnika, zwłaszcza po jego wycofaniu się z tych oświadczeń. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 180 par. 1, art. 187, art. 191, art. 199) stanowiło naruszenie prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia a więc służy do kontroli tych orzeczeń dokonywanej w granicach zakreślonych przez te podstawy i wnioski tego środka Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania przepisy Ordynacji podatkowej [...] należą do przepisów proceduralnych gdyż regulują sposób prowadzenia postępowania dowodowego przed organami podatkowymi przepisy te stosują w swoim postępowaniu organy podatkowe. Zarzut naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej przewiduje art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak jednak wskazano wyżej, przepisy postępowania, których naruszenie autor skargi zarzuca Sądowi I instancji, są stosowane w postępowaniu podatkowym, a więc przed organami administracji. Przepisów tych nie stosują natomiast sądy administracyjne

Skład orzekający

Grzegorz Krzymień

przewodniczący-sprawozdawca

Sylwester Marciniak

członek

Anna Kwiatek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między naruszeniem prawa materialnego a naruszeniem przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której zarzuty dotyczące postępowania dowodowego są podnoszone jako naruszenie prawa materialnego w skardze kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii proceduralnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – możliwości podnoszenia zarzutów dotyczących postępowania dowodowego jako naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy błędy w postępowaniu dowodowym można podważyć jako naruszenie prawa materialnego w NSA? Kluczowa lekcja z orzecznictwa.

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 416/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Kwiatek
Grzegorz Krzymień /przewodniczący sprawozdawca/
Sylwester Marciniak
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Łd 422/04 - Wyrok WSA w Łodzi z 2004-10-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174, art. 183 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień (spr.), Sędziowie NSA Sylwester Marciniak, Anna Kwiatek, , Protokolant Magdalena Gródecka, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Grażyny B. i Zbigniewa B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 422/04 wydanego w sprawie ze skargi Grażyny B. i Zbigniewa B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 5 kwietnia 2004 r., (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Grażyny B. i Zbigniewa B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 1.200 zł (słownie: jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 października 2004 r., I SA/Łd 422/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Grażyny B. i Zbigniewa B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 5 kwietnia 2004 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Jak wskazano w uzasadnieniu, zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia 23 grudnia 2003 r. określającą Skarżącym zobowiązanie w tym podatku za 1999 r. W wyniku przeprowadzonego bowiem postępowania organy podatkowe ustaliły, iż Skarżący zaniżył dochód do opodatkowania o kwotę 20 000 zł poprzez niezgłoszenie do opodatkowania uzyskanego przez niego dochodu z tytułu prac zleconych - projektowych i nadzorczych linii telekomunikacyjnych, wykonanych na rzecz osób fizycznych. Powyższe wynikało z kwoty oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym oraz wyjaśnień z dnia 5 listopada 2002 r. do protokołu wysłuchania przed pracownikami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a także z przesłuchania z dnia 30 września 2003 r., w których Skarżący potwierdził posiadanie nieopodatkowanych wpływów z tytułu wynagrodzeń za wykonane prace zlecone. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, skoro Skarżący w 1999 r. nie osiągał przychodów z innych niż wskazane w zeznaniu podatkowym oraz ujawnionych w postępowaniu kontrolnym źródeł, to zakładając systematyczność i zakres prac, należało uznać, że jego przychody z prac zleconych rocznie przekraczały kwotę 20 000 zł.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa. Sąd podkreślił, iż organy podatkowe działały w zgodzie z art. 180 par. 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności prawidłowo przyjęły, iż decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają oświadczenia procesowe Skarżącego, skoro był on konsekwentny co do tego, jakiego rodzaju prace wykonywał nie zgłaszając do opodatkowania osiągniętych w związku z nimi przychodów. Mając za podstawę tak szczegółowe, konsekwentne, logiczne i kompletne wyjaśnienia organy podatkowe - działając w granicach swobodnej oceny dowodów - były uprawnione do przyjęcia ich za podstawę poczynionych ustaleń faktycznych. Sąd podkreślił, iż nie można uwzględnić argumentu Skarżącego, iż zeznania złożone były pod wpływem strachu, skoro w ABW prowadzono postępowanie w trybie art. 39 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych zmierzające do ustalenia, czy osoba sprawdzana /Skarżący/ daje rękojmię zachowania tajemnicy, a nie postępowanie karne.
Od powyższego wyroku Skarżący wnieśli skargę kasacyjną żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 180 par. 1, art. 187, art. 191 oraz art. 199 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Strony Skarżącej w wyroku z dnia 13 października 2004 r. dokonano błędnej wykładni powyższych przepisów, bowiem uznano, że organy podatkowe były uprawnione do przyjęcia za podstawę swoich ustaleń faktycznych wyłącznie oświadczeń procesowych Skarżącego bez konieczności zebrania innego materiału dowodowego. Uzasadniając powyższe zarzuty wskazano, iż w sytuacji, gdy Skarżący wycofał się ze swoich oświadczeń, organy podatkowe były zobowiązane zgromadzić inne dowody, w szczególności - na podstawie dokumentacji posiadanej przez "T." S.A. - sprawdzić, czy rzeczywiście Skarżący wykonywał na jej rzecz prace zlecone, a także jaki z tego tytułu osiągnął przychód. Odnosząc się natomiast do charakteru składanych w ABW zeznań, autor skargi kasacyjnej podniósł, iż strach Skarżącego związany był nie z niebezpieczeństwem poniesienia odpowiedzialności karnej, lecz z niebezpieczeństwem utraty pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona w imieniu małż. B. skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Przed ustosunkowaniem się do zasadności przywołanych podstaw skargi kasacyjnej przypomnieć należy, iż skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia a więc służy do kontroli tych orzeczeń dokonywanej w granicach zakreślonych przez te podstawy i wnioski tego środka, jako że zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Ponawiając w skardze kasacyjnej zarzuty zamieszczone uprzednio w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesionej od ostatecznej decyzji podatkowej, strona skarżąca domagała się ponownej kontroli legalności decyzji podatkowej a więc w istocie domagała się apelacyjnej a nie kasacyjnej kontroli zaskarżonego orzeczenia gdyż oczekiwała, że Naczelny Sąd Administracyjny ponowi funkcje procesowe Sądu I instancji.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została - według jej autora - oparta na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc na zarzutach naruszenia prawa materialnego. Jednakże, wbrew opinii strony - podnoszone zarzuty naruszenia art. 180 par. 1, art. 187 par. /strona nie wskazała, który z paragrafów tego przepisu Sąd I instancji naruszył/, art. 191, jak i art. 199 Ordynacji podatkowej nie mogą stanowić naruszenia przepisów prawa materialnego. Z istoty swojej normy te należą do przepisów proceduralnych gdyż regulują sposób prowadzenia postępowania dowodowego przed organami podatkowymi. Uwzględniając tylko aspekt formalno-redakcyjny znajdują się one w dziale IV Ordynacji podatkowej o tytule "Postępowanie podatkowe", co wskazuje nie tylko na to, iż normy tam zawarte mają przede wszystkim charakter proceduralny, ale przede wszystkim na to, że przepisy te stosują w swoim postępowaniu organy podatkowe. Zarzut naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej przewiduje art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak jednak wskazano wyżej, przepisy postępowania, których naruszenie autor skargi zarzuca Sądowi I instancji, są stosowane w postępowaniu podatkowym, a więc przed organami administracji. Przepisów tych nie stosują natomiast sądy administracyjne - postępowanie przed tymi sądami reguluje bowiem ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 powyższej ustawy jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zatem powołanie w skardze kasacyjnej art. 180 par. 1, art. 187, art. 191 i art. 199 Ordynacji podatkowej w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego nie pozwala traktować ich jako podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podobne stanowisko wyraził już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 21 kwietnia 2004 r. FSK 181/04 /ONSA 2004 Nr 2 poz. 36/.
Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że strona skarżąca skutecznie nie zakwestionowała stanu faktycznego, który został przyjęty w zaskarżonym wyroku jako ustalony przez organy podatkowe w sposób zgodny z prawem.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej na podstawie art. 183 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobligowany był przyjąć stan faktyczny zaakceptowany w zaskarżonym wyroku /Tak też stwierdzono w wyroku NSA z dnia 16 listopada 2004 r. FSK 900/04/.
Prawomocnie ustalone zostało zatem, że Zbigniew B. zaniżył dochód do opodatkowania przez niezgłoszenie do opodatkowania uzyskanego dochodu z tytułu wykonanych prac zleconych - projektowych i nadzorczych.
Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. art. 204 pkt 1, 205 par. 2 w zw. z art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI