II FSK 403/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-06-29
NSApodatkoweŚredniansa
pomoc publicznarestrukturyzacjazaległości podatkoweulgi podatkowepostępowanie podatkoweOrdynacja podatkowaNSAWSAterminypomoc państwa

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że organy podatkowe nie powinny były od razu odmawiać wszczęcia postępowania o ulgę, lecz pouczyć podatnika o możliwościach w nowym stanie prawnym.

Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy publicznej na restrukturyzację zaległości podatkowych. Podatnik złożył wnioski pod koniec 2007 r., ale wpłynęły one do organu w styczniu 2008 r., po terminie obowiązywania rozporządzenia. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że rozporządzenie już nie obowiązuje. WSA uchylił postanowienia organów, uznając naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym brak pouczenia podatnika o możliwościach w nowym stanie prawnym. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA nie wykazał naruszenia prawa materialnego i procesowego przez organy, a wniosek o ulgę na podstawie przepisów obowiązujących w 2008 r. byłby przedmiotem nowej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił postanowienia organów podatkowych odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy publicznej na restrukturyzację zaległości podatkowych. Podatnik złożył wnioski o ulgę pod koniec 2007 r., jednak z powodu daty wpływu do organu (styczeń 2008 r.) organy odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na wygaśnięcie rozporządzenia regulującego tę pomoc. WSA uznał odmowę za niezgodną z prawem, wskazując na naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym brak pouczenia podatnika o możliwościach skorzystania z ulg na podstawie przepisów obowiązujących od 2008 r. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA nie wykazał konkretnych naruszeń prawa materialnego i procesowego przez organy podatkowe. Sąd podkreślił, że wniosek o ulgę na podstawie przepisów obowiązujących po terminie rozporządzenia byłby przedmiotem odrębnej sprawy, a organy nie miały obowiązku proponowania innych form pomocy poza zakresem toczącego się postępowania. NSA uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, jeśli organ nie pouczył podatnika o możliwościach rozpatrzenia wniosku na podstawie przepisów obowiązujących po terminie rozporządzenia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA nie wykazał naruszenia prawa materialnego i procesowego przez organy podatkowe. Wniosek o ulgę na podstawie przepisów obowiązujących po terminie rozporządzenia byłby przedmiotem nowej sprawy, a organy nie miały obowiązku proponowania innych form pomocy poza zakresem toczącego się postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację § § 14

Pomoc na restrukturyzację mogła być udzielana do dnia 31 grudnia 2007 r.

u.p. art. 67a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p. art. 67b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p. art. 67b § § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna wydania rozporządzenia.

Pomocnicze

u.p. art. 121 § par. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek udzielania informacji i wyjaśnień.

p.p.s.a. art. 141 § par. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji/postanowienia przez WSA.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Zadania sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

u.p. art. 165 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Data wszczęcia postępowania na żądanie strony.

u.p. art. 165a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania.

u.p. art. 12 § § 6 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zachowanie terminu przez nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej.

u.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

u.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

u.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ocena materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie uznał, że organy podatkowe naruszyły prawo materialne i procesowe, nie wykazując konkretnych naruszeń. Wniosek o ulgę na podstawie przepisów obowiązujących po terminie rozporządzenia byłby przedmiotem nowej sprawy, a organy nie miały obowiązku proponowania innych form pomocy. Art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do ustalenia daty wszczęcia postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że organy naruszyły art. 121, 122, 187, 191 Ordynacji podatkowej. Argumentacja WSA, że organy miały obowiązek pouczyć stronę o możliwościach uzyskania ulgi na podstawie przepisów obowiązujących po terminie rozporządzenia.

Godne uwagi sformułowania

WSA nie wykazał naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wniosek o udzielenie ulgi na podstawie przepisów obowiązujących w 2008 r. byłby przedmiotem "nowej" sprawy, wymagającej odrębnego rozpoznania. Organy podatkowe nie miały obowiązku proponować stronie – w postępowaniu wszczętym jej wnioskiem (wnioskami) – skorzystanie z innych rodzajów pomocy.

Skład orzekający

Bogdan Lubiński

przewodniczący

Krystyna Nowak

sprawozdawca

Tomasz Zborzyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących daty wszczęcia postępowania, zastosowania art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej oraz zakresu obowiązków informacyjnych organów podatkowych w kontekście wygasających przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia rozporządzenia i wpływu na postępowanie podatkowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu podatkowym, a mianowicie interpretacji terminów i obowiązków organów w kontekście zmieniających się przepisów. Jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Kiedy nadanie wniosku w urzędzie pocztowym nie wystarczy? NSA o terminach w postępowaniu podatkowym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 403/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Lubiński /przewodniczący/
Krystyna Nowak /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Ulgi podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1065/08 - Wyrok WSA w Krakowie z 2008-11-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 179 poz 1266
par. 14
ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie  zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 67a, art. 67b, art. 121 par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie NSA: Krystyna Nowak (sprawozdawca), Tomasz Zborzyński, Protokolant: Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1065/08 w sprawie ze skargi T. C. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 maja 2008 r. nr [...];[...];[...];[...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy publicznej z przeznaczeniem na restrukturyzację zaległości w podatku od towarów i usług za IX, X, XI, XII 2002 r., 2003 r. i 2004 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., 2003 r. i 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od T. C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1065/08, wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi T. C. uchylił cztery postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 29 maja 2008 r. Nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy publicznej z przeznaczeniem na restrukturyzację zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2002 r., 2003 r. i 2004 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002, 2003, 2004 oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że skarżący wnioskami z 20 grudnia 2007 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego K. o udzielenie na podstawie art. 67b Ordynacji podatkowej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację (Dz.U. Nr 179, poz. 1266) ulgi w spłacie wymienionych wyżej zobowiązań.
We wnioskach wskazał, że spełnia wszystkie warunki zawarte w §§ 4–13 rozporządzenia, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu postanowień zawartych w Komunikacie Komisji w przedmiocie Wytycznych Wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz.U. UE. C. 04.244.2). Kwalifikuje się do potraktowania go jako "przedsiębiorstwa zagrożonego", które nie może uzyskać płynności dzięki środkom własnym od właściciela, akcjonariuszy lub ze źródeł rynkowych.
Podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług i podatku dochodowego od osób fizycznych bez utraty płynności finansowej.
Postanowieniami z 29 lutego 2008 r. o numerach [...], [...], [...], [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego K. na podstawie art. 216 w związku z art. 165a Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawach z opisanych wniosków.
W uzasadnieniu wskazał, że wpłynęły one do organu 9 stycznia 2008 r. Zgodnie z § 14 rozporządzenia z 11 września 2007 r. pomoc na restrukturyzację, na warunkach w nim określonych, mogła być udzielana do dnia 31 grudnia 2007 r. Zatem w dniu wpływu wniosków, tj. 9 stycznia 2008 r. rozporządzenie już nie obowiązywało, co w ocenie organu podatkowego skutkowało koniecznością odmowy wszczęcia postępowania.
Na te postanowienia zostały wniesione zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w K., w których podatnik zarzucił naruszenie art. 165 § 3 w związku z art. 165a Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą ich interpretację.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. czterema zaskarżonymi następnie postanowieniami z 29 maja 2008 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Podtrzymał w całości argumentację przedstawioną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. W przypadku wszczęcia postępowania na żądanie strony, datą wszczęcia jest dzień otrzymania wniosku przez organ podatkowy, a nie jak to wskazuje strona dzień dokonania czynności określonych w art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej, ponieważ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. nie zawierało uregulowań dotyczących zachowania terminu do złożenia wniosku.
Na postanowienia ostateczne Dyrektora Izby Skarbowej w K. zostały wniesione skargi z dnia 11 czerwca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonym orzeczeniom podatnik zarzucił naruszenie prawa procesowego, a to art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, co było podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawach, oraz art. 165 § 3 w związku z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwą ich wykładnię, co było podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawach.
W uzasadnieniu skarg podniósł, że w przepisach ogólnych Ordynacji podatkowej zawarte zostały reguły, które należy stosować do wszelkich postępowań podatkowych. Takim przepisem w ocenie skarżącego był art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który regulował kwestię zachowania terminów prawa procesowego. Ponieważ wnioski zostały nadane w polskiej placówce pocztowej 28 grudnia 2007 r., czyli jeszcze w terminie obowiązywania rozporządzenia z dnia 11 września 2007 r., to w świetle wskazanego przepisu należało przyjąć, że zostały złożone w terminie prawem określonym i jako takie powinny skutkować wszczęciem postępowania na żądanie strony.
Wskazując na zarzut naruszenia art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej skarżący podniósł, że istotnym w tym zakresie jest ustalenie wykładni pojęcia "doręczenie żądania organowi podatkowemu". W jego ocenie w żadnej mierze słowa "doręczenie" nie można utożsamiać ze słowem "dostarczenie", czy też z dniem wpływu. W całym systemie prawa doręczenie jest rozumiane nie tylko jako złożenie pisma osobiście na dzienniku podawczym danego organu podatkowego, ale również jako doręczenie w drodze nadania w polskiej placówce pocztowej.
W konkluzji skarżący wskazał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, która uzasadniałaby odmowę wszczęcia postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargi podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach i wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 1065/08 do I SA/Kr 1068/08 postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Kr 1065/08.
Sąd stwierdził, że skargi zasługiwały na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w nich podniesione były uzasadnione.
Sporną kwestią w rozpoznawanych sprawach było ustalenie, czy zgodna z prawem była odmowa wszczęcia postępowań w sprawie objęcia restrukturyzacją zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych na wnioski skarżącego z 20 grudnia 2007 r. nadane w placówce poczty 28 grudnia 2007 r., z datą wpływu do organu podatkowego 9 stycznia 2008 r.
W przekonaniu Sądu w pełni należało podzielić pogląd organu w przedmiocie daty wszczęcia postępowania na wniosek strony skarżącej, którą to datą jest dzień doręczenia wniosku organowi, a nie dzień nadania tego wniosku na poczcie. Na podstawie art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej "Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a". Przepis ten jednoznacznie przesądza, że o dacie wszczęcia postępowania na wniosek strony przesądza data jego wpływu do organu.
Niespornym było, że skarżący nadał na poczcie wnioski jw. 28 grudnia 2007 r. i że zostały one doręczone organowi 9 stycznia 2008 r.
Sąd zgodził się z organami podatkowymi obu instancji, że w sprawie nie miał zastosowania art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Przepis ten nie ma zastosowania do daty wszczęcia postępowania. W doktrynie podnosi się, że przy ustalaniu daty wszczęcia postępowania na żądanie strony należy zwrócić uwagę na rozróżnienie daty wszczęcia postępowania od zachowania przez stronę terminu do dokonania czynności. Tak zatem dla ustalenia daty wszczęcia postępowania nie mają zastosowania przepisy art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej, a zatem data nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym operatora publicznego jest istotna tylko dla zachowania terminu dokonania czynności przez stronę. W przypadku ustalenia daty wszczęcia postępowania, datą tą jest dzień doręczenia (otrzymania) żądania przez organ podatkowy lub przez jednostkę informatyczną obsługi administracji podatkowej (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa – komentarz 2008, Wrocław 2008, Wydawnictwo "UNIMEX", s. 688).
W rozpoznawanych sprawach wszczęcie postępowania nastąpiło w dniu 9 stycznia 2008 r.
Przedmiotem wniosku było żądanie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 67b Ordynacji podatkowej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną (Dz.U. Nr 179, poz. 1266). Zgodnie z § 14 tego rozporządzenia pomoc na restrukturyzację, na warunkach w nim określonych, może być udzielona do dnia 31 grudnia 2007 r. Nie ma zatem podstaw prawnych, aby skutecznie żądać umorzenia zaległości na podstawie tego rozporządzenia po dacie określonej w § 14, tj. po dniu 31 grudnia 2007 r. Organ podatkowy nie był uprawniony po tej dacie do stosowania ulg na podstawie przepisów wymienionego rozporządzenia. Przepis § 14 rozporządzenia Rady Ministrów wyznacza końcową datę, do której można było udzielać pomocy w oparciu o to rozporządzenie i określone w nim warunki. Termin ten jest niewątpliwie terminem prawa materialnego. Termin materialny wiąże zarówno organy podatkowe jak i podatnika. Jako taki nie podlega przywróceniu, a jego upływ skutkuje utratą możliwości ukształtowania treści stosunku prawnego w oparciu o przepisy prawa materialnego, tj. przepisy przedmiotowego rozporządzenia.
W ocenie Sądu istotną kwestią w sprawie mogło być ewentualne rozważenie rozpatrzenia takiego wniosku podatnika na podstawie przepisów art. 67a i art. 67b Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 1557/07).
Organy podatkowe zatem obowiązane były pouczyć stronę o możliwości rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulg na zasadach wynikających z rozdziału 7a Ordynacji podatkowej i przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2008 r.
Przyjmuje się bowiem, że zasada ochrony zaufania obywatela do państwa jest zasadą prawnokonstytucyjną, która rodzi określone obowiązki w sferze działalności państwa (por. wyrok TK z dnia 3 października 2001 r. sygn. akt K 27/01, OTK 2001, nr 7, poz. 209). Na podstawie art. 121 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.
W związku z tym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien kierując się przedstawioną przez Sąd oceną prawną dokonać wszechstronnego, odpowiadającego wymogom art. 121 § 3, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. W szczególności powinien pouczyć stronę o możliwościach uzyskania pomocy w stanie prawnym po 31 grudnia 2007 r., a następnie w zależności od stanowiska strony rozpoznać złożony przez nią wniosek o udzielenie ulgi (por. wyrok WSA z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt I SA/Ol 236/07, wyrok WSA z dnia 19 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 286/08). W tej sytuacji za przedwczesną należało uznać odmowę wszczęcia postępowania przez organ podatkowy I instancji z tej tylko przyczyny, że ulga na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. nie może być przyznana, bez uprzedniego zapytania się skarżącego, czy w tej sytuacji wnosi o rozpatrzenie wniosku o udzielenie ulgi na podstawie przepisów obowiązujących w 2008 r. (art. 67a i art. 67b Ordynacji podatkowej).
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jego uchylenie w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wyrokowi zarzucił:
– na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy o p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67a i 67b § 5 ustawy Ordynacja podatkowa oraz wydanych na podstawie tego przepisu Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na restrukturyzację (Dz.U. z dnia 28 września 2007 r.) poprzez przyjęcie, iż wraz z wygaśnięciem możliwości udzielenia ulgi na podstawie rozporządzenia podstawą prawną do udzielenia ulgi były przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Oznacza to niewłaściwą wykładnię przepisów;
– na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy o p.p.s.a. – naruszenie przepisów, które mogą nieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez przyjęcie, iż organy podatkowe wydając zaskarżone rozstrzygnięcia naruszyły art. 121 § 3, art. 122, art. 187 §1, art. 191 Ordynacji podatkowej.
W szczególności w ocenie Sądu I instancji organy podatkowe nie zapytały skarżącego czy wnosi o rozpatrzenie wniosku o udzielenie ulgi na podstawie przepisów obowiązujących w 2008 r. (art. 67 a i art. 67b Ordynacji podatkowej).
W uzasadnieniu zarzutów autor skargi kasacyjnej wskazał, że przedmiotem wniosku było żądanie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarowi usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 67b Ordynacji podatkowej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną (Dz.U. Nr 179, poz. 1266). Zgodnie z § 14 tego rozporządzenia pomoc na restrukturyzację, na warunkach w nim określonych, może być udzielona do dnia 31 grudnia 2007 r. Nie ma zatem podstaw prawnych, aby skutecznie żądać umorzenia zaległości na podstawie tego rozporządzenia po dacie określonej w § 14, tj. po dniu 31 grudnia 2007 r.
Nie można się zgodzić z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że wraz z wygaśnięciem możliwości udzielenia ulgi na podstawie tego rozporządzenia nadal jednak podstawą prawną udzielania ulg pozostały przepisy Ordynacji podatkowej. Zasadą jest, iż wszelkie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania.
W związku z tym podatnik chcąc korzystać z przysługujących mu przywilejów winien spełniać wszelkie warunki ku temu aby z tych ulg korzystać. Nie znajduje zatem uzasadnienia stanowisko sądu, iż podatnik winien być informowany przez organy podatkowe o przysługujących mu prawach w sytuacji gdy prowadzi działalność gospodarczą i jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
Organy podatkowe nie naruszyły przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, które regulują ogólne zasady postępowania podatkowego. W szczególności nie naruszono art. 121, który mówi, iż postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów państwowych. Organy podatkowe wydając zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszyły powyższego przepisu. Czynności organów oparte były na wniosku podatnika ponadto nie można zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu I instancji, iż naruszono ogólną zasadę postępowania wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej. Przepis ten statuuje zasadę prawdy obiektywnej. Analiza przebiegu postępowania nie wskazuje na naruszenie tejże zasady.
Trudno także zgodzić się ze stanowiskiem Sądu dotyczącym naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe zebrały i rozpatrzyły będący w dyspozycji organów cały materiał dowodowy, Sąd nie wskazał w jakim zakresie ten materiał nie został należycie rozpatrzony i oceniony. Zgodnie z art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, iż organy podatkowe naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej nie wskazał przyczyn dlaczego uznał, iż organy podatkowe po zebraniu całego materiału dowodowego nie wykazały, iż dana okoliczność nie została udowodniona.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi sporu. Chodzi jedynie o interpretację przepisów prawa, stąd też trudno zarzucić organom podatkowym, iż nienależycie zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie. W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym była rozpoznawana sprawa ze skargi Pana J. W. sygn. akt I SA/Kr 869/08, gdzie Sąd w analogicznym stanie faktycznym i prawnym podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna Dyrektora Izby Skarbowej w K. była oczywiście uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy tego rodzaju powołane zostały do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Kontrola ta sprawowana jest na zasadach określonych w przywołanej już wyżej ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Artykuł 134 § 1 Prawa o postępowaniu... stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Granice sprawy zakreśla jej przedmiot.
Przedmiotem sprawy były wymienione na wstępie cztery postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 29 maja 2008 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o udzielenie pomocy publicznej z przeznaczeniem na restrukturyzację zaległości T. C. w podatkach od towarów i usług i dochodowym od osób fizycznych za wskazane w nich okresy.
WSA skarżonym wyrokiem podzielił reprezentowany w postanowieniach pogląd organów podatkowych co do niemożności wszczęcia postępowania z uwagi na treść § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną. Mimo to postanowienia uchylił z powodu naruszenia przez organ prawa materialnego i prawa procesowego.
Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu... stanowi, że: "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy". Na czym polegało naruszenie art. 67a i 67b Ordynacji podatkowej popełnione przez organy podatkowe w skarżonych postanowieniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, mimo obowiązku wynikającego z art. 141 § 1 Prawa o postępowaniu...., nawet nie próbował wyjaśnić. Oba przepisy zawierają wiele jednostek redakcyjnych i w odniesieniu do podatników prowadzących działalność gospodarczą, a taki był status T. C., wskazują kompletną listę rodzajowych możliwych ulg w sprawach zaległości podatkowych.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2007 r., wydane na podstawie art. 67b § 5 Ordynacji podatkowej dotyczyło warunków udzielania ulg stanowiących pomoc na restrukturyzację. Była to ulga wymieniona w art. 67b § 1 pkt 3 lit. i ustawy: "Organ podatkowy na wniosek podatnika (podkr. NSA) prowadzącego działalność gospodarczą może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc publiczną na restrukturyzację".
Jednocześnie wnioski w takich właśnie sprawach, zgłoszone przez T. C., rozpoznawał – w postępowaniu odwoławczym – Dyrektor Izby Skarbowej. Nie jest jasne dlaczego – zdaniem WSA – organ miał proponować stronie – w postępowaniu wszczętym jej wnioskiem (wnioskami) skorzystanie z innych rodzajów pomocy. Czym innym jest obowiązek organu podatkowego udzielenia stronie w postępowaniu podatkowym niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej), a czym innym udzielanie informacji o wszystkich możliwych, przewidzianych w prawie podatkowym ulgach w spłacie zobowiązań podatkowych, z własnej inicjatywy organu, poza toczącym się postępowaniem.
Wyrok nie zawierał wyjaśnienia na czym polegało i na czym w ogóle – zważywszy przedmiot sprawy – mogło polegać naruszenie skarżonymi postanowieniami art. 122, 187 § 1 i art. 198 Ordynacji podatkowej skoro daty sporządzenia wniosków, ich wysłania (nadania w U.P.) i doręczenia organowi podatkowemu nie budziły żadnych wątpliwości; siłą rzeczy nie wskazywał, na czym w konkretnej sprawie polegało wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu...
Wniosek o udzielenie ulgi, o którą ubiegał się skarżący wymagał rozpoznania w ramach zakreślonych przepisami, na podstawie których został wprowadzony i przepisami regulującymi postępowanie podatkowe. Wniosek o udzielenie ulgi na podstawie przepisów obowiązujących w 2008 r. byłby przedmiotem "nowej" sprawy, wymagającej odrębnego rozpoznania.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI