II FSK 4001/13

Naczelny Sąd Administracyjny2016-08-25
NSApodatkoweWysokansa
leasing operacyjnyzmiana podmiotowacesja umowykwalifikacja podatkowakoszty uzyskania przychoduinterpretacja indywidualnaNSAu.p.d.o.p.

NSA uchylił wyrok WSA i interpretację indywidualną Ministra Finansów, uznając, że zmiana podmiotowa po stronie leasingodawcy lub leasingobiorcy w umowie leasingu operacyjnego nie wpływa na jej kwalifikację podatkową, jeśli treść umowy pozostaje niezmieniona.

Sprawa dotyczyła kwalifikacji podatkowej umowy leasingu operacyjnego po zmianie podmiotu po stronie leasingodawcy lub leasingobiorcy w drodze cesji. Spółka R. S.A. wniosła o potwierdzenie, że taka zmiana nie wpływa na charakter umowy jako leasingu operacyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że należy ponownie badać spełnienie warunków z art. 17b u.p.d.o.p. WSA w Warszawie oddalił skargę spółki. NSA uchylił wyrok WSA i interpretację, opierając się na uchwale siedmiu sędziów II FPS 1/16, stwierdzając, że zmiana podmiotowa nie uzasadnia ponownej weryfikacji umowy, gdyż kluczowe są jej warunki przedmiotowe, a nie tożsamość stron.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na interpretację indywidualną Ministra Finansów. Spór dotyczył skutków podatkowych zmiany podmiotowej po stronie korzystającego lub finansującego w umowie leasingu operacyjnego zawartej przed 1 stycznia 2013 r. Spółka argumentowała, że cesja umowy leasingu nie wpływa na jej kwalifikację podatkową jako leasingu operacyjnego, pod warunkiem że pierwotne warunki umowy (okres, opłaty) pozostają niezmienione. Organ interpretacyjny i WSA uznali, że zmiana podmiotowa wymaga ponownej oceny spełnienia warunków z art. 17b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.). Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów (II FPS 1/16), uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd stwierdził, że warunki kwalifikacji umowy leasingu jako operacyjnego mają charakter przedmiotowy i dotyczą treści umowy (czas trwania, przedmiot, opłaty), a nie tożsamości stron. Zmiana leasingodawcy lub leasingobiorcy w drodze cesji nie powoduje powstania nowej umowy ani nie wymaga ponownej weryfikacji jej warunków podatkowych, jeśli pierwotna umowa je spełniała. Przyjęcie odmiennej wykładni byłoby sprzeczne z celem regulacji i mogłoby prowadzić do sytuacji, w której wydatki poniesione przez nowego korzystającego nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną, zasądzając zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana podmiotowa po stronie leasingodawcy lub leasingobiorcy w umowie leasingu operacyjnego nie wpływa na jej kwalifikację podatkową, jeśli treść umowy pozostaje niezmieniona i spełniała ona pierwotnie warunki określone w art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p.

Uzasadnienie

Warunki kwalifikacji umowy leasingu jako operacyjnego mają charakter przedmiotowy i dotyczą treści umowy (czas trwania, przedmiot, opłaty), a nie tożsamości stron. Zmiana leasingodawcy lub leasingobiorcy w drodze cesji nie powoduje powstania nowej umowy ani nie wymaga ponownej weryfikacji jej warunków podatkowych, jeśli pierwotna umowa je spełniała. Przyjęcie odmiennej wykładni byłoby sprzeczne z celem regulacji i mogłoby prowadzić do negatywnych konsekwencji podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.p.d.o.p. art. 17b § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Warunki kwalifikacji umowy leasingu jako operacyjnego mają charakter przedmiotowy i dotyczą treści umowy, a nie tożsamości stron. Zmiana podmiotowa nie wpływa na kwalifikację, jeśli umowa pierwotnie spełniała te warunki.

Pomocnicze

u.s.s.e. art. 12

Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych

Odesłanie do przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych oznacza wyłącznie odesłanie do przepisów rangi ustawy.

u.p.d.o.p. art. 17a § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 17a § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 17c

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

k.c. art. 509

Kodeks cywilny

Dotyczy przelewu wierzytelności.

k.c. art. 519 § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy przejęcia długu.

k.c. art. 70914 § 1

Kodeks cywilny

Wstąpienie nabywcy przedmiotu leasingu w stosunek leasingu.

o.p. art. 93

Ordynacja podatkowa

Sukcesja podatkowa.

o.p. art. 93c

Ordynacja podatkowa

Sukcesja podatkowa.

o.p. art. 14c

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174 § 1

Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § 1

Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 1

Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana podmiotowa po stronie leasingodawcy lub leasingobiorcy w umowie leasingu operacyjnego nie wpływa na jej kwalifikację podatkową, jeśli treść umowy pozostaje niezmieniona i spełniała ona pierwotnie warunki określone w art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p.

Odrzucone argumenty

Zmiana podmiotowa po stronie leasingodawcy lub leasingobiorcy wymaga ponownej oceny spełnienia warunków z art. 17b u.p.d.o.p. przez nowy podmiot.

Godne uwagi sformułowania

warunki te mają charakter przedmiotowy i nie dotyczą podmiotu umowy w osobie leasingodawcy zmiana leasingodawcy poprzez zbycie i nabycie przez inny podmiot przedmiotu trwającej umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy nie można wyprowadzić wniosku, że w przypadku przejęcia umowy leasingu przez inny podmiot, umowę tę należy traktować z podatkowego punktu widzenia jako nową i ponownie oceniać, czy spełnia ona warunki wymienione w art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p.

Skład orzekający

Antoni Hanusz

przewodniczący

Jerzy Rypina

członek

Maciej Jaśniewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących kwalifikacji podatkowej umów leasingu operacyjnych po zmianach podmiotowych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa NSA."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2012 r. (choć zasada może być stosowana analogicznie do późniejszych zmian, jeśli nie wprowadzono odmiennych regulacji sukcesyjnych).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia w obrocie gospodarczym – leasingu i jego konsekwencji podatkowych po zmianach w umowie. Wyrok NSA wyjaśnia istotną kwestię interpretacyjną, która może mieć praktyczne znaczenie dla wielu firm.

Cesja leasingu operacyjnego – czy zawsze oznacza nowe zasady podatkowe? NSA rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 4001/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-12-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Jerzy Rypina
Maciej Jaśniewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 698/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-07-31
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
1.	Odesłanie w art. 12 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 274 ze zm.) do przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych oznacza wyłącznie odesłanie do przepisów rangi ustawy. 2.	Zwo
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie: NSA Jerzy Rypina, NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 698/13 w sprawie ze skargi R. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 5 listopada 2012 r. nr IPPB3/423-575/12-2/GJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz R. S.A. z siedzibą w W. kwotę 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1.1. Wyrokiem z dnia 31 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 698/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. Polska S.A. z siedzibą w W. na interpretację Ministra Finansów (organ upoważniony - Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) z dnia 5 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
1.2. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji podał, że Spółka we wniosku o wydanie interpretacji podała, iż w ramach działalności gospodarczej zawiera umowy leasingu, na mocy których oddaje do odpłatnego używania i pobierania pożytków podlegające amortyzacji środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, a także grunty. W szczególności zaś zawiera umowy leasingu operacyjnego, spełniające przesłanki określone w art. 17b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.; zwana dalej: "u.p.d.o.p."). Zdarzają się sytuacje, w których dochodzi do zmiany podmiotowej po stronie korzystającego. W miejsce dotychczasowego korzystającego wstępuje nowy podmiot gospodarczy. Zmiana ta nie zawsze jest wynikiem zmian organizacyjnych po stronie korzystającego, w wyniku których dochodzi do sukcesji podatkowej w rozumieniu art. 93-93c Ordynacji podatkowej. Skarżąca nie wyklucza wystąpienia zmiany po stronie finansującego (leasingodawcy). W obu przypadkach nowy podmiot wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki dotychczasowego leasingobiorcy lub leasingodawcy. Po dokonaniu cesji umowy leasingu i wstąpieniu do umowy "nowego" korzystającego lub finansującego, nie ulegają zmianie warunki określone w art. 17b u.p.d.o.p., tj. podstawowy okres trwania umowy i wysokość opłat. Skarżąca wniosła o potwierdzenie, że zmiana podmiotowa po stronie korzystającego lub finansującego w drodze cesji praw i obowiązków odpowiednio z dotychczasowego leasingobiorcy na nowego leasingobiorcę lub z dotychczasowego leasingodawcy na nowego leasingodawcę, w ramach umowy leasingu operacyjnego pozostaje bez wpływu na kwalifikację podatkową takiej umowy. Zdaniem Skarżącej, wstąpienie przez "nowego" korzystającego w prawa i obowiązki pierwotnego leasingobiorcy nie ma wpływu na kwalifikację podatkową umowy jako umowy leasingu operacyjnego. W szczególności oznacza to, że bez względu na datę zawarcia umowy cesji (w stosunku do daty zawarcia umowy leasingu operacyjnego z pierwotnym korzystającym) umowa ta nie straci charakteru umowy leasingu operacyjnego, nie będzie konieczne badanie spełnienia warunków z art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. na dzień zawarcia umowy cesji, zaś "nowy" leasingobiorca powinien być traktowany jak pierwotnie korzystający.
1.3. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający z upoważnienia Ministra Finansów w wydanej w dniu 5 listopada 2012 r. interpretacji indywidualnej uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Organ interpretacyjny stwierdził, że o zakwalifikowaniu umowy jako podatkowej umowy leasingu operacyjnego decydują warunki określone w art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. Ich łącznie spełnienie jest również decydujące w przyznaniu stronom tej umowy powyższych uprawnień podatkowych. Skoro ustawodawca uzależnia nabycie przez strony umowy leasingu korzyści (preferencji) podatkowych od spełnienia przez umowę kryteriów określonych przepisami, nie można uznać, że strona umowy, w stosunku do której umowa nie spełnia tych warunków może skorzystać z preferencji. Przystąpienie do umowy leasingu nowego korzystającego lub finansującego koniecznym czyni zbadanie, na zasadach analogicznych, jak w momencie pierwotnego zawarcia umowy, czy na dzień przystąpienia umowa dla nowego podmiotu stanowi podatkową umowę leasingu operacyjnego, czyli spełnia warunki określone w art. 17b u.p.d.o.p. Organ wskazał na konieczność rozróżnienia przelewu wierzytelności wynikających z umowy leasingu oraz cesji całej umowy leasingu. Na gruncie prawa cywilnego za dopuszczalne uznaje się zmiany stron umowy na skutek dwustronnych czynności z udziałem osób trzecich, mających cechy przelewu wierzytelności (art. 509 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej zwana: "k.c."). oraz translatywnego przejęcia długu (art. 519 i n. k.c.) Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w celu oceny skutków zawarcie umowy w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych należy brać pod uwagę przepisy podatkowe. Z uwagi na brak w u.p.d.o.p. szczególnych uregulowań w zakresie skutków podatkowych zmiany stron umowy leasingu, należy posłużyć się uregulowaniami ogólnymi zawartymi w Ordynacji podatkowej, która w rozdziale 14 reguluje kwestie następstwa prawnego (sukcesji prawnej). Przepisy te nie mają zastosowania do sytuacji opisanej przez Skarżącą, tj. do przejścia praw i obowiązków na podstawie cesji umowy leasingu. Organ interpretacyjny stwierdził, że jeżeli korzystającym lub finansującym został nowy podmiot gospodarczy przystępujący do umowy, która w momencie cesji nie zawiera się w dyspozycji art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p., nie można mówić o podatkowej umowie leasingu operacyjnego. Powoduje to, że Skarżąca nie będzie uprawniona do ustalania sprzedaży przedmiotu leasingu na podstawie art. 17c u.p.d.o.p.
2.1. Skarżąca po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wniosła skargę do WSA w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012r. przez błędne uznanie, że w ramach umowy leasingu operacyjnego zmiana podmiotowa po stronie korzystającego lub finansującego w drodze cesji praw i obowiązków odpowiednio z dotychczasowego leasingobiorcy na nowego leasingobiorcę lub z dotychczasowego leasingodawcy na nowego leasingodawcę, wpływa na kwalifikację podatkową takiej umowy. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 14c oraz art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwana dalej: "Ordynacja podatkowa").
2.2. Uzasadniając skargę strona skarżąca podkreśliła, że w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. u.p.d.o.p. nie precyzowała skutków zawarcia umowy cesji leasingu operacyjnego. Przedstawiła argumentację dotyczącą dopuszczalności przejęcia długu na podstawie art. 519 § 1 k.c. oraz jego skutków. Ponownie podkreśliła, że z punktu widzenia klasyfikacji umowy leasingu istotny jest jedynie okres, na jaki została zawarta oraz suma ustalonych w niej opłat.
2.3. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający z upoważnienia Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie.
2.4. W uzasadnieniu Sąd I instancji zwrócił uwagę na niejednolite orzecznictwo dotyczące spornej kwestii. Jednocześnie wskazał, że podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 1332/11. Bazując na tezach wyrażonych w tym orzeczeniu, Sąd I instancji podkreślił, że pojęcie umowy leasingu na gruncie u.p.d.o.p. ma szerszy zakres znaczeniowy niż w k.c., a dla zachowania podatkowego charakteru umowy leasingu operacyjnego niezbędnej jest spełnienie warunków wynikających z art. 17b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.d.o.p. poprzez osobę wstępującą w prawa i obowiązki korzystającego lub finansującego. Jednocześnie WSA w Warszawie podkreśliło, że w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2013 r. ani przepisy u.p.d.o.p., ani też Ordynacja podatkowa nie regulowały kwestii następstwa prawnego w przypadku cesji umowy leasingu operacyjnego. Z faktu, iż przepis art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. jedynie w sposób przedmiotowy formułuje warunki uznania umowy leasingu do celów podatkowych, nie można zdaniem Sądu I instancji wyprowadzać wniosku, że zawarta już umowa leasingu powinna być traktowana w odpowiedni sposób dla celów podatkowych niezależnie od tego, czy w trakcie jej trwania doszło do zmiany po stronie korzystającego (finansującego). Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby do przeniesienia praw podatkowych w drodze umowy bez podstawy prawnej. Na gruncie przepisów podatkowych wstąpienie podmiotu trzeciego w prawa i obowiązki przewidziane w przepisach prawa podatkowego dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy istnieje podstawa takiej sukcesji. Kwestie sukcesji prawnej na gruncie podatkowym regulowane są przepisami rozdziału 14 Ordynacji podatkowej, które określają przypadki sukcesji oraz katalog następców prawnych, którzy wstępują we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki. Zasadnie okoliczność tę podniósł Minister Finansów. Sukcesja praw i obowiązków podatkowych musi opierać się na samodzielnej podstawie. Brak takiej podstawy w prawie podatkowym nie oznacza natomiast możliwości wywodzenia jej z innej dziedziny prawa, np. z prawa cywilnego.
3.1. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Spółki zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; powoływanej dalej jako : "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. poprzez błędne uznanie, że zmiana podmiotowa po stronie korzystającego, jak też zmiana podmiotowa po stronie finansującego w drodze cesji praw i obowiązków odpowiednio z dotychczasowego leasingobiorcy na nowego leasingobiorcę lub z dotychczasowego leasingodawcy na nowego leasingodawcę, w ramach umowy leasingu operacyjnego wpływa na kwalifikację podatkową takiej umowy.
3.2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono, a na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2016 r. pełnomocnik Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
4.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art.183 § 2 p.p.s.a.
4.3. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zmiana podmiotowa po którejkolwiek ze stron umowy leasingu operacyjnego powoduje, że umowa leasingu zachowuje nadal charakter podatkowej umowy leasingu operacyjnego, tj. umowy spełniającej warunki określone w art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p., jeśli do jej zawarcia doszło przed 1 stycznia 2013 r. Zagadnienie to było różnie interpretowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a rozbieżność ta legła u podstaw orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale siedmiu sędziów z dnia 23 maja 2016 r., o sygn. akt II FPS 1/16 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"), stwierdził, że zmiana leasingodawcy poprzez zbycie i nabycie przez inny podmiot przedmiotu trwającej umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie art. 17a pkt 1 i 2 oraz art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą skargę kasacyjną zgadza się z powyższym stanowiskiem i podziela przedstawioną w uchwale argumentację.
4.4. W uzasadnieniu powołanej powyżej uchwały podniesiono, że umowa leasingu, o której stanowi u.p.d.o.p., jest zasadniczo umową leasingu w rozumieniu prawa cywilnego, chociaż dla wywołania skutków podatkowych ustawa podatkowa wymaga określonej treści poszczególnych jej elementów. Zauważyć jednak należy, że wymogi te mają charakter przedmiotowy i nie dotyczą podmiotu umowy w osobie leasingodawcy, przy założeniu, że tak jak w rozpatrywanej sprawie leasingodawca i (ewentualnie) osoba nabywająca przedmiot leasingu w czasie jego trwania są podmiotami prowadzącymi działalność opodatkowaną w zakresie usług leasingowych. Przeniesienie własności rzeczy (przedmiotu leasingu) w czasie trwania umowy leasingu powoduje zmianę podmiotu będącego stroną umowy. Nabywca rzeczy wstępuje w stosunek leasingu w miejsce finansującego. Skutek ten następuje z mocy samego prawa i w istocie oznacza, że nabywca staje się podmiotem wszystkich praw i obowiązków finansującego wynikających z tego stosunku prawnego. Wstępuje on w sytuację prawną zbywcy wynikającą z umowy leasingu. Treść umowy natomiast pozostaje bez zmian (K. Kopaczyńska-Pieczniak, Komentarz do art. 70914 Kodeksu cywilnego, publ. LEX/el 2014). Jeżeli w przypadku zmiany podmiotowej umowy, to jest wyłącznie zmiany osoby leasingodawcy, czyli finansującego, treść umowy leasingu pozostaje bez zmian, bez zmian pozostają również te jej części czy też elementy, w zakresie których ustawa podatkowa przewiduje określone wymogi. W relacji do treści umowy, która ma znaczenie prawne tak dla prawa cywilnego jak i prawa podatkowego, nie można w przypadku nabycia przedmiotu leasingu w czasie jego trwania zasadnie mówić o "nowej umowie", ponieważ treść umowy pozostaje bez zmian. Niezasadne jest również przyrównywanie wprost umowy sprzedaży przedmiotu leasingu do cesji, czyli przelewu wierzytelności na podstawie art. 509 k.c. Umowa sprzedaży przenosi własność przedmiotu trwającego leasingu nie zaś jakąkolwiek wierzytelność. Wprawdzie z tytułu wejścia z mocy prawa, czyli art. 70914 § 1 k.c., do realizowanej nadal umowy leasingu nabywca jej przedmiotu uzyskuje wierzytelność w zakresie rat leasingowych, jest to jednak konsekwencja wykonywanej umowy leasingu, której treść pozostaje bez zmian, nie zaś skutek umowy przelewu wierzytelności. Wstąpienie do wykonywanej umowy leasingu przez nabywcę przedmiotu leasingu w czasie jej trwania powoduje wejście tego podmiotu w ogół praw i obowiązków strony tej umowy, są to jednak prawa i obowiązki wynikające z treści umowy, która nie uległa zmianie, a więc jeżeli spełniała wymogi przewidziane przez ustawę podatkową nie wymaga ponownego podatkowego jej weryfikowania. Prawa i obowiązki w zakresie prawa podatkowego odnoszą się do treści umowy leasingu, która w omawianym przypadku nie ulega zmianie. Nie są natomiast uzależnione od tego, kto jest leasingodawcą, jeżeli wykonuje on zgodną z wymogami prawa cywilnego i prawa podatkowego niezmienioną przedmiotowo umowę, w której w szczególności nie ulega zmianie osoba leasingobiorcy, czyli korzystającego, który z tytułu wykonania tej umowy posiada zasadniczo prawo zaliczania rat leasingowych do kosztów uzyskania przychodu, podczas gdy przychód leasingodawcy, niezależnie od tego, kto nim jest, stanowić będzie jego przychód do opodatkowania. Wobec powyższego, to jest przede wszystkim wykonywania umowy leasingu o tej samej treści, od której, nie zaś od osoby leasingodawcy umowę wykonującego, uzależnione są prawa i obowiązki w zakresie prawa podatkowego, wymóg niezbędności podstawy prawnej następstwa prawnego w prawie podatkowym - odnoszącego się do hipotezy wstąpienia w prawa i obowiązki trwającej umowy leasingu przez nabywcę przedmiotu tej umowy - jest nieuzasadniony. Z tych zatem powodów zgodnie z poglądem przedstawionym w uchwale II FPS 1/16 zmiana leasingodawcy poprzez zbycie i nabycie przez inny podmiot przedmiotu trwającej umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie art. 17a pkt 1 i 2 oraz art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p.
4.5. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z unormowania z art. 17a pkt 1 i 2 oraz art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. w żaden sposób nie da się wyprowadzić wniosku, że w przypadku przejęcia umowy leasingu przez inny podmiot, umowę tę należy traktować z podatkowego punktu widzenia jako nową i ponownie oceniać, czy spełnia ona warunki wymienione w art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p., także w przypadku zmiany leasingobiorcy. Nie jest możliwe na gruncie wykładni gramatycznej analizowanych przepisów wyprowadzenie wniosku, że przedmiotowo określona w art. 17a pkt. 1 i 2 u.p.d.o.p. oraz w art. 17b ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. umowa leasingu charakteryzowana była także do 1 stycznia 2013 r. poprzez wyznaczenie jej pierwotnych podmiotów określanych jako "finansujący" i "korzystający". Nie było wobec tego podstaw do przyjęcia, aby możliwość skorzystania z preferencji podatkowej w sytuacji, gdy w trakcie trwania umowy leasingu dokonano przeniesienia uprawnień i obowiązków korzystającego lub finansującego, uzależniać dodatkowo od wyniku kolejnego badania umowy przez pryzmat tego, czy umowa ta spełnia warunki pozwalające uznać, że dla nowego korzystającego lub finansującego, jest umową leasingu operacyjnego w znaczeniu podatkowym. Ustawodawca nie uzależnił kwalifikacji danej umowy jako umowy leasingu od warunku zachowania niezmienności stron tej umowy w czasie jej trwania. Określone w art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. warunki odnoszą się wyłącznie do przedmiotu umowy leasingu, a mianowicie czasu jej trwania, rzeczy lub praw, których dotyczy umowa oraz sumy ustalonych z jej tytułu opłat. Taką wykładnię tego przepisu potwierdza pośrednio także treść art. 17b ust. 2 u.p.d.o.p., który wprost odwołuje się do strony podmiotowej umowy leasingu, czyniąc to wyłącznie w stosunku do finansującego korzystającego ze zwolnień w podatku dochodowym. Skoro zatem ustawodawca wśród warunków, których spełnienie było konieczne, aby daną umowę można było traktować jako umowę leasingu, nie wymieniał ciągłości podmiotowej po stronie korzystającego lub finansującego, a tym samym można było uznać, że nie przeciwstawiał się możliwości zmiany stron tej umowy. Podkreślenia wymaga, że treść umowy leasingu i wynikające z niej prawa oraz obowiązki nie ulegają zmianie, a zmienia się jedynie jedna ze stron tej umowy. W dalszym ciągu spełnione zostały kryteria wynikające z art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p., tj. podstawowy okres trwania umowy, wysokość opłat, czy też przedmiot, którego umowa dotyczy, co wyraźnie podkreślono w stanie faktycznym opisanym we wniosku o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego.
4.6. Ponadto przyjęcie odmiennej wykładni sprzeczne byłoby także z celem regulacji dotyczących kosztów podatkowych u leasingodawcy i założeniami racjonalnego prawodawcy. Prowadziłoby to wręcz do niemożliwej do zaakceptowania sytuacji, w której ponoszone przez nowego korzystającego, a nawet przez tego samego korzystającego, przy zmianie jedynie finansującego, wydatki dotyczące przedmiotu umowy leasingu, które co do zasady nie podlegają wykluczeniu według kryteriów z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., nie mogłyby być traktowane jako koszty uzyskania przychodów, tylko z tej racji, że wywodzą się one ze zdarzeń prawnych mających miejsce u pierwotnie korzystającego. Następstwem przejęcia umowy leasingu przez osobę trzecią, wstępującą w ten stosunek prawny po którejkolwiek ze stron umowy, byłoby zaniknięcie określonych kosztów uzyskania przychodów, pomimo poniesionych, niezbędnych wydatków służących osiąganiu przychodów. Wydatki te w konsekwencji nie mogłyby być bowiem kosztem ani u przejmującego leasing leasingobiorcy, ani tym bardziej u poprzedniego korzystającego. W każdym zaś przypadku powstawałby przychód z tytułu takiej umowy u finansującego, nawet wówczas, gdyby doszło do zmiany podmiotowej po tej stronie umowy leasingu.
4.7. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji, kontrolując postępowanie interpretacyjnie dokonał błędnej wykładni art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. W tym stanie rzeczy podniesiony zarzut skargi kasacyjnej był uzasadniony. Uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a spór dotyczył wyłącznie naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości, a także uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w sprawie orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1) p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI