II FSK 393/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. K. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do kosztów poniesionych na rzecz K. M. (850 000 zł), A. [...] (960 000 zł) oraz B. Sp. z o.o. (163 030,34 zł). Podnosił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną. W odniesieniu do wydatków na rzecz K. M. i A. [...], sąd uznał brak związku z przychodami lub brak dowodów poniesienia kosztów, a w przypadku długu wobec A. [...] powołał się na powagę rzeczy osądzonej wynikającą z wcześniejszego wyroku NSA. W kwestii wydatków na rzecz B. Sp. z o.o., sąd uznał, że przedstawione dowody nie wykazały związku kosztów z przychodami w 2008 r., a także nie wyjaśniono wystarczająco charakteru usług i ich związku z działalnością gospodarczą. Sąd podkreślił, że mimo braku ksiąg podatkowych, strona musi udowodnić poniesienie kosztów i ich związek z przychodami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, w szczególności w kontekście wydatków związanych z nabyciem i sprzedażą nieruchomości, a także znaczenie dowodów w postępowaniu podatkowym.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i wielokrotnego postępowania sądowego. Interpretacja art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w kontekście przejmowania długów i nakładów na nieruchomości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydatki poniesione na rzecz osób trzecich (K. M., A. [...], B. Sp. z o.o.) mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku K. M. i A. [...] brak związku z przychodami lub brak dowodów poniesienia kosztów, a w przypadku B. Sp. z o.o. brak wykazania związku kosztów z przychodami w danym roku podatkowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał związku poniesionych wydatków z uzyskaniem przychodów lub zachowaniem źródła przychodów, a w niektórych przypadkach brak było wystarczających dowodów na poniesienie tych kosztów.
Czy wcześniejsze orzeczenie NSA w tej samej sprawie (powaga rzeczy osądzonej) wyklucza ponowne rozpatrywanie kwestii kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w odniesieniu do wydatków na rzecz A. [...], wcześniejsze rozstrzygnięcie NSA jest wiążące.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 153 p.p.s.a. i stwierdził, że wcześniejsza ocena prawna dokonana przez NSA w tej samej sprawie jest wiążąca dla organów i sądów w dalszym postępowaniu.
Czy organ podatkowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów uzupełniających?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w odniesieniu do większości wnioskowanych dowodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku usług świadczonych przez A. P. i K. P. dowody były zbyt ogólnikowe, a w przypadku B. Sp. z o.o. skarżący nie wykazał wystarczająco związku kosztów z przychodami.
Przepisy (29)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Ocena związku przyczynowo-skutkowego, racjonalność wydatku, poniesienie kosztu, brak wyłączenia z art. 23, udokumentowanie.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy prowadzenia księgi przychodów i rozchodów.
u.p.d.o.f. art. 24a § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy prowadzenia ksiąg rachunkowych.
k.c. art. 390 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odszkodowania w przypadku niewykonania umowy przedwstępnej.
k.c. art. 394 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków zadatku w przypadku niewykonania umowy.
p.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wywiedzenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez WSA.
p.p.s.a. art. 121 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
p.p.s.a. art. 122
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej.
p.p.s.a. art. 180 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 187 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 191
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada swobodnej oceny dowodów.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawną i oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organów administracji orzeczeniem sądu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady obciążania kosztami postępowania.
o.p. art. 23 § § 2 pkt 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Określanie podstawy opodatkowania na podstawie dowodów uzyskanych w toku postępowania.
o.p. art. 188
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
o.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej.
o.p. art. 180 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 5 i 5d w zw. z ust. 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy kosztów memoriałowych i konieczności ich ujęcia w księgach.
k.c. art. 494 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Skutki rozwiązania umowy.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do kosztów poniesionych na rzecz K. M., A. [...] oraz B. Sp. z o.o. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p. poprzez deprecjonowanie materiału dowodowego i odmowę przeprowadzenia dowodów uzupełniających.
Godne uwagi sformułowania
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. • Ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzi związek przyczynowo - skutkowy przewidziany w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. winna doprowadzić do ustalenia, czy poniesiony wydatek przyczynił się lub mógł się przyczynić do osiągnięcia przychodu z danego źródła lub zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. • Zasadniczo więc organ podatkowy ma obowiązek uznać konkretny wydatek za koszt uzyskania przychodu, jeżeli łącznie spełnione są cztery przesłanki: 1) koszt służy osiągnięciu przychodu, 2) koszt został faktycznie poniesiony przez podatnika, 3) koszt nie został wymieniony w art. 23 u.p.d.o.f., 4) koszt został udokumentowany przez podatnika. • Samo zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty nie może zostać bowiem zrównane z faktem dokonania zapłaty ściśle określonej kwoty w określonym dniu, czyli z poniesieniem kosztu w rozumieniu normy wynikającej z ustawy podatkowej. • Wartość kredytu, który stanowił element rozliczeń z tytułu nakładów na nieruchomość, uznać należy za wydatek, który w stanie faktycznym sprawy związany był bezpośrednio z przychodami pochodzącymi z jej sprzedaży.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący sprawozdawca
Artur Kot
członek
Jerzy Płusa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, w szczególności w kontekście wydatków związanych z nabyciem i sprzedażą nieruchomości, a także znaczenie dowodów w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i wielokrotnego postępowania sądowego. Interpretacja art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w kontekście przejmowania długów i nakładów na nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy znaczących kwot i skomplikowanych rozliczeń podatkowych związanych z obrotem nieruchomościami, co może być interesujące dla prawników i przedsiębiorców z branży. Wieloletnia historia sprawy dodaje jej dramatyzmu.
“Milionowe wydatki na nieruchomości: kiedy można je odliczyć od podatku?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.