II FSK 3814/13

Naczelny Sąd Administracyjny2014-10-30
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowydochody nieujawnionewznowienie postępowaniaTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjność przepisuNSAWSAkoszty postępowania

NSA uchylił własny wyrok i wyrok WSA oraz umorzył postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, uwzględniając skargę o wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę orzekania.

Sprawa dotyczyła skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, które zakończyło się prawomocnym oddaleniem skargi kasacyjnej L. D. od wyroku WSA. Podstawą wznowienia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 20 ust. 3 ustawy o PIT, który był podstawą orzekania w sprawie. NSA uznał skargę za zasadną, uchylił swoje poprzednie orzeczenie oraz wyrok WSA i umorzył postępowanie, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę L. D. o wznowienie postępowania sądowego, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 8 czerwca 2011 r. (sygn. akt II FSK 184/10), oddalającym skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 591/09). Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Podstawą do wniesienia skargi o wznowienie postępowania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), który stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, będącego podstawą orzekania w pierwotnej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się uchwałą NSA z 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10) i uznając zasadność skargi o wznowienie, uchylił swój wyrok z 2011 r. oraz wyrok WSA z 2009 r., a następnie umorzył postępowanie sądowe. Dodatkowo, sąd zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz L. D. zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 5.307 zł. Sąd wskazał, że uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji podatkowych w wyniku wznowienia postępowania podatkowego spowodowało bezprzedmiotowość postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu prawa materialnego z Konstytucją, który był podstawą orzekania przez sąd administracyjny lub organ, stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na uchwałę NSA z 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10), zgodnie z którą art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania w każdym przypadku, gdy orzeczenie TK obejmuje akt normatywny stosowany w danej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 272 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie.

P.p.s.a. art. 280 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wznowienia postępowania.

P.p.s.a. art. 282 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę o wznowienie postępowania uchyla orzeczenie.

u.p.d.o.f. art. 20 § 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 272 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 275

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 276

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 279

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 270

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym

Zwrot kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym

Zwrot kosztów postępowania.

Ordynacja podatkowa art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa materialnoprawna decyzji organu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., który był podstawą orzekania w sprawie.

Godne uwagi sformułowania

stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie.

Skład orzekający

Tomasz Kolanowski

przewodniczący

Jerzy Rypina

sprawozdawca

Beata Cieloch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podstawy i skutki prawne wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu przez TK."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przepis stanowiący podstawę orzekania został uznany za niekonstytucyjny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych i przywrócić możliwość ponownego rozpoznania sprawy, co jest istotne z punktu widzenia praworządności i ochrony praw jednostki.

Wyrok TK uchyla prawomocne orzeczenie NSA: Jak niekonstytucyjny przepis zniweczył wcześniejsze rozstrzygnięcie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 3814/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Cieloch
Jerzy Rypina /sprawozdawca/
Tomasz Kolanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II FSK 184/10 - Wyrok NSA z 2011-06-08
I SA/Wr 591/09 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2009-08-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok WSA i umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 272 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi L. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 184/10 oddalającym skargę kasacyjną L. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 591/09 w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 184/10, 2) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 591/09, 3) umarza postępowanie sądowe, 4) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu na rzecz L. D. kwotę 5.307 (słownie: pięć tysięcy trzysta siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 czerwca 2011 r. (sygn. akt II FSK 184/10) oddalił skargę kasacyjną L. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 591/09) w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 stycznia 2009 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r.
Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 1 marca 2006 r. ustalającej wysokość zobowiązania w tym podatku w kwocie 88.625 zł, ustalił ten podatek w wysokości 88.563 zł.
Wnosząc skargę na tę decyzję do WSA we Wrocławiu, skarżący zarzucił naruszenie art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 122, art. 127, art. 188, art. 191, art. 123 § 1, art. 121 § 2 art. 125, art. 130 § 3, art. 120 Ordynacji podatkowej.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, powołał art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307 ze zm.) dalej: u.p.d.o.f.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazanym na wstępie wyroku uznał, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie i ją oddalił.
Pełnomocnik strony wniósł, na podstawie art. 272 § 1 i 2, art. 275, art. 276, art. 279 i 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ocenie autora skargi o wznowienie podstawą do wznowienia niniejszego postępowania, zgodnie z art. 272 § 1 P.p.s.a., jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 roku, wydany w sprawie o sygnaturze akt SK 18/09, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu art. 20 ust 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który to przepis był podstawą orzekania tak przez NSA. jak i przez WSA we Wrocławiu oraz poprzednio przez organy podatkowe.
Mając na uwadze powyższy wyrok TK, w oparciu o przepisy art. 272 § 1 i 2, art. 270 P.p.s.a., art. 275 P.p.s.a., art. 276 P.p.s.a. i art. 279 P.p.s.a. – strona żąda wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r. o sygnaturze II FSK 184/10.
W związku z zaistniałymi okolicznościami wniósł o:
1. zmianę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2011 r. poprzez uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2009 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA oraz zasądzenie od Dyrektora IS we Wrocławiu zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach według norm przepisanych;
2. alternatywnie do punktu 1 wniósł o zmianę powyższego wyroku NSA poprzez uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2009 r. o sygnaturze akt I SA/Wr 591/09, oraz wniósł o uchylenie w całości obu decyzji organów I i II instancji, oraz zasądzenie od Dyrektora IS zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach według norm przepisanych,
3. alternatywnie do punktu 2 wniósł o zmianę powyższego wyroku NSA poprzez uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we
Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2009 r. oraz uchylenie w części decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 stycznia 2009 r. - tj. w zakresie ustalenia wnoszącemu skargę zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2003 w wysokości 88.563 zł, a w pozostałej części - tj. w zakresie uchylenia decyzji organu I instancji wniósł o utrzymanie decyzji w mocy, oraz wnoszę o zasądzenie od
Dyrektora IS zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach
według norm przypisanych:
4. zasądzenie od Dyrektora IS kosztów niniejszego postępowania
wznowieniowego według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę o wznowienie organ administracji wniósł o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 276 P.p.s.a. Zaś w przypadku nieuwzględnienia wniosku zawartego w pkt 1 odpowiedzi na skargę lub po podjęciu zawieszonego postępowania z ostrożności procesowej organ wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania sądowego oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pismem procesowym z dnia 15 maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował, że w dniu 2 maja 2014 r. wydał on decyzję nr ...uchylającą w całości jego decyzję z dnia 27 stycznia 2009 r. nr ... oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W.. z dnia 1 marca 2006 r. nr ... i umorzył postępowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10), art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.) "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.).
Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2011 r., II FSK 184/10, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 12 sierpnia 2009 r., I SA/Wr 591/09 (art. 282 § 2 P.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, której sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.
Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej we W., w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, decyzją z dnia 2 maja 2014 r. nr ... w całości jego decyzji z dnia 27 stycznia 2009 r. nr ... oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 1 marca 2006 r. nr ... sprawił natomiast, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie sądowe.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 P.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy P.p.s.a. nie stanowią inaczej. Ponieważ dział VII ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 P.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 P.p.s.a. nie odnosi się do przepisów dotyczących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 P.p.s.a.
Odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach postępowania, które wykorzystuje sąd pierwszej instancji kontrolując zgodność z prawem działalność administracji publicznej, pozwala na zasądzenie w wyroku NSA uwzględniającym skargę o wznowienie postępowania poprzez uchylenie wyroków obu instancji i umorzenie postępowania, kosztów z kolejnych etapów postępowania (pierwsza instancja, postępowanie kasacyjne, wznowienie), jeśli sąd uzna, że były one niezbędne do dochodzenia swoich praw przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie uznał, że kosztami niezbędnymi do dochodzenia praw przez stronę skarżącą były: kwoty uiszczonego wpisu na każdym z wymienionych etapów (pierwsza instancja, postępowanie kasacyjne, wznowienie), opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie odpowiadającej połowie stawki uzależnionej od wartości przedmiotu sprawy.
Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 276 w zw. z art. 200, art. 205, art. 209 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI