II OSK 1917/24

II OSK 1917/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Piotr Broda
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OSK 785/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-14
II SA/Kr 1260/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-01-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1260/23 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 7 sierpnia 2023 r. znak WI-VI.7821.1.10.2022.JB w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1260/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. C. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 7 sierpnia 2023 r., znak: WI-VI.7821.1.10.2022.JB, którym na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), zwanej dalej "K.p.a.", o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 3 lutego 2022 r., nr 6/6740.4/2022, którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn. Rozbudowa ulicy [...] (drogi gminnej, lokalnej L) w km AB 0+005.00 - 0+2647.00 i budowa odcinka ulicy [...] (drogi gminnej, dojazdowej D) w km CD 0+008.00 - 0+067.00 z przebudową skrzyżowań z ulicami [...] i [...] oraz budową skrzyżowania z ulicą [...] boczną wraz z infrastrukturą techniczną w Krakowie (decyzja ZRID).
Sąd I instancji przywołał art. 58 i art. 59 K.p.a. wskazujące na przesłanki jakie muszą zaistnieć aby możliwe było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (m.in. termin 7-dniowy do złożenia wniosku), które, zgodnie z art. 127 i art. 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 11d ust. 5 i art. 11f ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 176), zwanej dalej "specustawą", wnosi się w terminie 14 dni, ale w sprawach dotyczących decyzji ZRID, od dnia upływu czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej, z uwagi na zastosowania do tego rodzaju decyzji art. 49 K.p.a. (por. uchwała NSA z 27 lutego 2017 r., II OPS 2/16).
W ocenie Sądu, pomimo nie w pełni prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, należy podzielić stanowisko organu, zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, stosownie do art. 58 § 1 i 2 K.p.a.
Sąd wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie bezspornie organ I instancji odmówił skarżącemu przymiotu strony; nie skierowano do niego ani zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 11d ust. 5 specustawy), ani zawiadomienia o wydaniu decyzji (art. 11f ust. 3 specustawy). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i nie jest to okoliczność w sprawie sporna, decyzją z 19 stycznia 2021 r., znak: WS-VL7534.3.84.2020.BK, Wojewoda Małopolski orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego udziału w 1/20 części nieruchomości (oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], jedn. ewidencyjna [...], m. Kraków w granicach wywłaszczonej działki nr [...]). Na ww. decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Następnie Wojewoda Małopolski wydał 23 lutego 2021 r. postanowienie o wstrzymaniu wykonania ww. decyzji. WSA w Krakowie wyrokiem z 14 czerwca 2021 r., II SA/Kr 338/21, oddalił skargę, a następnie NSA wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r., I OSK 2289/21, oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji. Na tej podstawie przyjęto, że decyzja o zwrocie skarżącemu udziału w nieruchomości, pomimo, że była decyzją ostateczną, nie wywierała skutków prawnych do czasu wydania wyroku przez Naczelny Sad Administracyjny (27 lutego 2022 r.), a konsekwencji uznano, że skarżący A. C. nie był stroną postępowania w sprawie wydania decyzji ZRID, które toczyło się na wniosek złożony 15 kwietnia 2021 r., i zakończyło – w pierwszej instancji – wydaniem przez Prezydenta Miasta Krakowa decyzji w dniu 3 lutego 2022 r.
Sąd wskazał, że w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie badał w tym postępowaniu, czy skarżącemu przysługiwał przymiot strony. Niemniej jednak okoliczność, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu, w charakterze strony, ma znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia, ponieważ podmiot któremu nie przysługuje przymiot strony nie może skutecznie wnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, także gdy doręczenie decyzji odbywa się przez obwieszczenie (por. wyroki NSA: z 13 września 2017 r., II OSK 66/16; z 8 lutego 2023 r., I OSK 2545/19).
Zdaniem Sądu, nie budzą wątpliwości ustalenia organu odwoławczego co do daty zawiadomienia o decyzji przez obwieszczenie. Wskazał on, że Prezydent Miasta Krakowa doręczył decyzję ZRID wnioskodawcy oraz zawiadomił o jej wydaniu pozostałe strony postępowania w drodze obwieszczenia zamieszczonego na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Krakowa w dniach od 10 lutego 2022 r. do 25 lutego 2022 r. oraz w urzędowym publikatorze teleinformatycznym – Biuletynie Informacji Publicznej tego urzędu od 10 lutego 2022 r.; oraz w prasie lokalnej – wydaniu "Gazety Krakowskiej" z 10 lutego 2022 r.
Natomiast zawiadomieniem z 4 lutego 2022 r., znak: AU-01-6.6740.4.17.2021.IRE, Prezydent Miasta Krakowa poinformował o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotychczasowych właścicieli lub użytkowników wieczystych. Obwieszczenie o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, zostało najpóźniej ogłoszone 10 lutego 2022 r., a więc 14-dniowy termin określony w art. 49 K.p.a. upłynął 24 lutego 2022 r. Wobec tego termin na wniesienie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa dla strony niebędącej wnioskodawcą, ale też dla skarżącego, który twierdzi, że powinien być stroną, upłynął w dniu 10 marca 2022 r.
W ocenie Sądu, nawet jeśli by przyjąć, że skarżący mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy nie zapadła w sprawie decyzja ostateczna, w szczególności odwołanie wniosły inne strony, w okolicznościach sprawy istniała jeszcze inna przeszkoda uniemożliwiająca rozpatrzenie i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a. wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Moment ustania przyczyny uchybienia oznacza moment, w którym przestaje istnieć przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności (zob. A. Golęba, komentarz do art. 58, w: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", red. H. Knysiak-Sudyka, WKP 2023).
W złożonym 29 czerwca 2022 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący podnosił, że uniemożliwiono mu udział w postępowaniu w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, nie doręczono mu decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr 6/6740.4/2022 z 3 lutego 2022 r., ani też nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania. Twierdził przy tym, że przeszkoda do wniesienia odwołania ustąpiła w dniu 22 czerwca 2022 r., w którym pełnomocnik odwołującego się zapoznał się z aktami sprawy, w tym z wydaną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa.
Zdaniem Sądu, słusznie jednak organ odwoławczy dostrzegł, że w dniu 10 czerwca 2022 r. skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył pismo pt. "Wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr 6/6740.4.2022". Z treści tego pisma wynika jednoznacznie, że skarżący w dniu 10 czerwca 2022 r. miał wiedzę o kwestionowanej decyzji, jak i o tym, że zezwala na realizację inwestycji drogowej na działce nr [...] obr. [...]. W ocenie Sądu, informacje te były wystarczające do wniesienia odwołania od decyzji z 3 lutego 2022 r. Tym samym zasadne było stanowisko organu, że w dniu 10 czerwca 2022 r. ustąpiła przeszkoda do wniesienia odwołania przez skarżącego, a co za tym idzie, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało wnieść w terminie 7 dni od tego dnia, a więc do 17 czerwca 2022 r. Skoro zatem wniosek został złożony w dniu 29 czerwca 2022 r. należało uznać go za wniesiony po terminie. W takiej sytuacji organ nie jest uprawniony do badania, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego (por. wyroki NSA: z 29 grudnia 2022 r., I OSK 2440/19; z 4 października 2022 r., II OSK 1607/21).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo rażącego naruszenia przez organ II instancji Wojewodę Małopolskiego przepisów art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z art. 11f ust. 3 specustawy przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że:
a) możliwość skorzystania z wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję;
b) podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją, bądź któremu nie doręczono decyzji, i który nie wniósł odwołania w terminie otwartym dla strony, której doręczono decyzję, nie ma możliwości "usunięcia" skutków prawnych upływu terminu do wniesienia odwołania, jak również nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy:
- w wydanym w tej sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1259/23, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzono, że skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZRID, co powoduje że w tej samej sprawie zostały wydane wzajemnie sprzeczne w swej treści wyroki;
- w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "[...] skutek prawnoprocesowy w postaci przyjęcia wynikającego z art. 49 K.p.a. domniemania, że po upływie terminu czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia nastąpiło doręczenie decyzji stronom, którym decyzja nie została doręczona na piśmie, znajduje zastosowanie względem wszystkich stron, z wyjątkiem wnioskodawcy, a zatem również względem właścicieli i użytkowników wieczystych. Jakkolwiek art. 11f ust. 3 specustawy reguluje kwestię wysłania zawiadomienia dotychczasowym właścicielom i użytkownikom wieczystym o wydaniu decyzji, to jednak w żaden sposób nie nadaje tej czynności znaczenia równoważnego doręczeniu decyzji". Stanowisko to jest aktualnie jednolicie przyjmowane w orzecznictwie – por. np. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3190/19; wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3815/19; wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 211/21.
- wobec tego Sąd I Instancji całkowicie sobie przeczy, albowiem jako podstawę swoich twierdzeń wskazał orzecznictwo odnoszące się do braku doręczenia decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie w postępowaniach mających za przedmiot doręczenia decyzji doręczonej przez obwieszczenie
– co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadzący do oddalenia skargi;
2) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo rażącego naruszenia przez Organ II instancji Wojewodę Małopolskiego przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w postaci wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, co doprowadziło do całkowicie błędnego ustalenia, że w dniu 10 czerwca 2022 r. skarżący miał wiedzę o kwestionowanej decyzji, jak i o tym, że zezwala na realizację inwestycji drogowej na jego działce, w sytuacji gdy:
- skarżący nie posiadał nawet pełnego znaku sprawy posiadał wyłącznie: AU-01-6.6740.4.17.2021, a nie pełny, tj. AU-01-6.6740.4.17.2021.IRE;
- w treści tegoż wniosku wskazano żądanie o następującej treści: "wstrzymanie w ramach posiadanych przez tutejszy organ uprawnień nadzorczych rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa numer AU-01-6.6740.4.17.2021 o poszerzeniu pasa drogowego ulicy [...]" (...) "Z kolei w dniu 10 czerwca 2022 r. wnioskodawca był świadkiem wejścia na jego nieruchomość przez ekipę budowlaną, która powoływała się na rzeczoną decyzję z rygorem natychmiastowej wykonalności. Z całą mocą trzeba podkreślić, iż przedmiotowa decyzja nigdy nie została wnioskodawcy ani pozostałym współwłaścicielom doręczona, wnioskodawca nie ma wiedzy o podstawach, treści i zakresie rzeczonej decyzji, pozostając jedynie w sposób nieuprawniony biernym świadkiem daleko idącej ingerencji w jego nieruchomość";
- skarżący posłużył się uzyskaną informacją, że inwestycja dotyczy "poszerzenia pasa drogowego ul. [...]", a jednocześnie prace ciężkiego sprzętu były dokonywane w głębi nieruchomości, co powodowało, że nadal nie wiedział na jakiej podstawie były dokonywane prace w głębi nieruchomości, przez tego samego wykonawcę T. sp. z o.o., co budowane sąsiednie osiedle deweloperskie przez P. sp. z o.o.;
- skarżący o numerze sprawy dowiedział się po licznych prośbach od Policjantów, którzy poinformowali, że spółka B. i T. sp. z o.o. mogą wejść na teren nieruchomości, a skarżący co najwyżej ma prawo do postępowania cywilnego o ochronę własności;
- skarżącemu przedstawiciele spółki deweloperskiej P. sp. z o.o., T. sp. k. B. sp. z o.o. nie pokazali nawet kopii treści wydanej decyzji, a wskazali przy tym na umowy zawarte z Gminą Miejską Kraków kilka lat wcześniej, że są wykonawcami;
- skarżącemu nie zostały wydane niezwłocznie akta do zapoznania się, a dopiero niespełna 2 tygodnie później;
- przedmiotowego wniosku wprost wynika, że wniosek ten został napisany jedynie w oparciu o bezprawną i daleko idącą ingerencję w nieruchomość bez wskazania daty decyzji, bez wiedzy że zostało wydane osobne postanowienie z 4 lutego 2022 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności;
- przedmiotowy wniosek został rozpoznany przez Wojewodę Małopolskiego po ponad roku;
- o braku możliwości wniesienia odwołania przez brak wiedzy o treści decyzji i dokładnego jej przedmiotu świadczy fakt, że skarżący został powiadomiony tylko o poszerzeniu pasa drogowego ul. [...], a przedmiotem decyzji Prezydenta Miasta Krakowa była "Rozbudowa ulicy [...] (drogi gminnej, lokalnej L) w km AB 0+005.00 - 0+267.00 i budowa odcinka ulicy [...] (drogi gminnej, dojazdowej D) w km CD 0+008.00-0+067.00, z przebudową skrzyżowań z ulicami [...] i [...] oraz budową skrzyżowań z ulicami [...] i [...] oraz budową skrzyżowania z ulicą [...] wraz infrastruktura techniczna w Krakowie", a skarżący nie wiedział i nigdy nie został poinformowany, że na jego nieruchomości zostanie wybudowana infrastruktura drogowa z ul. [...] do prywatnej nieruchomości dewelopera, na której to budowane było jednocześnie osiedle deweloperskie [...] w Krakowie;
co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadzący do oddalenia skargi;
3) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo rażącego naruszenia przez organ II instancji Wojewodę Małopolskiego przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności zdjęć z "10 czerwca 2010 r.", na których to uwidoczniony jest sprzęt ciężki na działce skarżącego, zrzutów z geoportalu oraz w świetle tychże okoliczności oraz wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr 6/6740.4.2022, błędnie ustalając, że skarżący miał wiedzę o wydanej decyzji oraz o jej treści w dniu 10.06.2022 r., w sytuacji gdy:
- numer decyzji i organ zostały wskazane przez funkcjonariuszy Policji w trakcie interwencji w dniu 10.06.2024 r., ze względu na bezprawny wjazd ciężkich pojazdów oraz ciężarówek, wyrywanie drzew z korzeniami,
- wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji był wniesiony w tym samym dniu, bez jakiejkolwiek znajomości treści decyzji, jej daty i bez możliwości ustalenia, czy rzeczywiście obejmuje swoim zasięgiem działkę skarżącego;
- w tym samym dniu zostały zamówione akta, które zostały okazane skarżącemu w dniu 22 czerwca 2022 r. i dopiero wówczas znana była podstawa prawna, a w szczególności jej nazwa, przedmiot, podstawa prawna oraz faktyczna, a przede wszystkim że zastosowana została specustawa drogowa, a to wszystko celem wstrzymania dewastacji i nieodwracalnych skutków na nieruchomości należącej do skarżącego;
co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadzący do oddalenia skargi.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP przez ukształtowanie ujemnych dla strony skutków prawnych, niezawinionych przez skarżącego A. C. i niezależnych od jego prawidłowego i normatywnego zachowania, skutkujących:
- brakiem jakiejkolwiek możliwości wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, pozbawiając go całkowicie możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez właściwy organ, a dalej pozbawienia go drogi sądowej do merytorycznego zbadania zasadności przez właściwy sąd administracyjny;
- brakiem możliwości obrony prawa własności, brakiem możliwości zajęcia merytorycznego stanowiska co do wydanej decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej bezpośrednio na należącej do niego nieruchomości, nie został w żaden sposób powiadomiony o postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, która objęła przede wszystkim część nieruchomości skarżącego, a która miała jedynie na celu zapewnienie drogi dojazdowej do przedsięwzięcia deweloperskiego [...] w Krakowie, bez której wykonania – deweloper nie uzyskałby pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego (infrastruktura drogowa na działce skarżącego, jak i przedsięwzięcia deweloperskie zostało zrealizowane przez tego samego wykonawcę – T. sp. z o.o.), a skarżącemu nawet nie zostało wypłacone żadne odszkodowanie.
W piśmie z dnia 5 grudnia 2024 r. skarżący wniósł o ujawnienie informacji i weryfikację bezstronności sędziego NSA Roberta Sawuły – przewodniczącego składu orzekającego, z uwagi na treść oświadczenia majątkowego, w którym zanonimizowano informację z jakim podmiotem zawarto umowę deweloperską.
W piśmie z dnia 13 stycznia 2025 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego NSA Roberta Sawułę od orzekania w niniejszej sprawie.
Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1917/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego NSA Roberta Sawuły od orzekania w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Co najistotniejsze, z punktu widzenia możliwości merytorycznego rozpatrzenia przez organ administracyjny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, stosownie do art. 58 § 2 K.p.a. w pierwszej kolejności dany podmiot powinien prośbę o przywrócenie terminu wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin. Niedopełnienie tego warunku formalnego stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu i uzasadnia wydanie przez organ administracyjny rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu. A zatem przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, o jakich mowa w art. 58 § 1 K.p.a. Jednocześnie, jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że Sąd I instancji niewadliwie ocenił, iż słusznie organ odwoławczy dostrzegł, że w dniu 10 czerwca 2022 r. skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył pismo pt. "Wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr 6/6740.4.2022". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju okoliczności w sposób jednoznaczny potwierdzają to, że skarżący w dniu 10 czerwca 2022 r. miał wiedzę o kwestionowanej decyzji, jak i o tym, że zezwala na realizację inwestycji drogowej na działce nr [...] obr. [...]. Oznacza to, że skarżący był już wtedy w posiadaniu wystarczających informacji dotyczących decyzji ZRID, które pozwalały mu na wniesienie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, tym bardziej, że działał przez profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo należy wskazać, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odwołaniu nie stawiają szczególnych wymogów formalnych poza ogólnymi, a wynikającymi z art. 63 i art. 64 K.p.a., a nadto także wówczas, tj. w czasie podejmowanych przez skarżącego czynności, art. 11g specustawy nie stawiał żadnych dodatkowych wymagań odwołaniom od decyzji ZRID. A zatem nie można skutecznie zarzucać organowi, że skoro uwzględnił okoliczności związane ze złożeniem ww. wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ZRID, to tym samym naruszone zostały art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.
W tych warunkach ma rację Sąd I instancji, że informacje jakie posiadał skarżący o decyzji ZRID były wystarczające do wniesienia odwołania od decyzji z 3 lutego 2022 r. i to skarżący dysponował w tym zakresie swoimi uprawnieniami z jakich środków prawych skorzystać, tak aby skutecznie bronić własnych interesów, dokonując w pierwszej kolejności czynności polegającej na złożeniu wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ZRID. Jako pozbawioną skuteczności należało zatem ocenić argumentację skarżącego odwołującą się do momentu, w którym zaznajomił się z treścią decyzji ZRID, czy też, że ekipa budowlana choć powoływała się na decyzję ZRID, to nie wręczyła ("pokazała") decyzji skarżącemu. Tego rodzaju okoliczności nie przeczą bowiem ocenie, że już co najmniej w dniu 10 czerwca 2022 r. skarżący był w posiadaniu informacji, które umożliwiały złożenie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Dlatego Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że zasadne było stanowisko organu, że w dniu 10 czerwca 2022 r. ustąpiła przeszkoda do wniesienia odwołania przez skarżącego, a co za tym idzie, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało wnieść w terminie 7 dni od tego dnia, a więc do 17 czerwca 2022 r.
Jeżeli przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 29 czerwca 2022 r. to należało uznać go za wniesiony po terminie. Tym samym uwzględniając przedstawiony powyżej wywód, nie zaistniały podstawy do merytorycznego badania zasadności wniosku o przywrócenie terminu, jak np. to, że bez winy skarżącego nastąpiło uchybienie terminowi, ponieważ postanowieniem z dnia 23 lutego 2021 r. Wojewoda Małopolski wstrzymał swoją decyzję z dnia 19 stycznia 2021 r., znak: WS-VL7534.3.84.2020.BKo, o zwrocie na rzecz A. C. udziału w 1/20 części nieruchomości (oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], jedn. ewidencyjna [...], m. Kraków w granicach wywłaszczonej działki nr [...]); a wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2289/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 338/21, którym oddalono skargę na ww. decyzję "zwrotową". Ponadto dla wyniku sprawy nie ma też znaczenia kwestia przymiotu strony, w tym to, że niewątpliwie od dnia wydania przez NSA wyroku o sygn. akt I OSK 2289/21 skarżący mógł skutecznie podnosić, że jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie inwestycji drogowej. Nie ma też przesądzającego znaczenia ocena wyrażona w wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1259/23, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w którym stwierdzono, że skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZRID. Kwestia przysługiwania stosownego uprawnienia nie wyklucza oceny co do niespełnienia przez skarżącego wymogu "terminowości" wniosku o przywrócenie terminu, a to ta druga okoliczność ma decydujący wpływ na wynik sprawy. Nadto nie mają znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy okoliczności związane z procedurą doręczenia decyzji ZRID w trybie art. 11f ust. 3 specustawy w związku z art. 49 K.p.a., ponieważ tego rodzaju argumentacja stoi w sprzeczności z instytucją przywrócenia terminu, która co do istoty zakłada to, że dany podmiot uchybił terminowi do wniesienia odwołania (co do tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt II OSK 1047/22 prawomocnie przesądził o legalności postanowienia o stwierdzeniu, że skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji ZRID z uchybieniem terminu). Także odwoływanie się do okoliczności faktycznych dotyczących czy to wskazywanego poszerzenia pasa drogowego, czy prac w głębi nieruchomości, nie przeczy ocenie, że skarżący miał wiedzę, iż decyzja ZRID dotyczy jego nieruchomości. Skarżący miał zatem wiedzę o decyzji ZRID i ocenie tej nie przeczy to kiedy skarżącemu umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy. Dla wyniku niniejszej sprawy nie ma też znaczenia to, że rozpatrywanie wniosku trwało ponad rok. Kwestia bezczynności lub przewlekłości organu nie rzutuje na sposób merytorycznego załatwienia sprawy. Także odwoływanie się przez skarżącego do art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP, a więc zasad konstytucyjnych (demokratycznego państwa prawnego; ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw; dwuinstancyjności postępowania) i ujemnych skutków prawnych, nie jest przekonujące, bowiem to terminowe złożenie wniosku o przywrócenie terminu otwiera organowi administracyjnemu drogę do merytorycznego rozpatrzenia zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Poza tym wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej skarżący miał możliwość poddania merytorycznej ocenie Sądu Administracyjnego decyzji ZRID (w tym co do naruszenia prawa własności), ponieważ wywiódł w tym zakresie stosowną skargę, która została rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 342/24).
Dlatego wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z: art. 58 § 1 K.p.a., art. 11f ust. 3 specustawy, art. 49 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a.; oraz art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.