II FSK 368/10

II FSK 368/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-02-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
Anna Dumas
Tomasz Zborzyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Łd 446/09 - Wyrok WSA w Łodzi z 2009-11-19
II FSK 368/11 - Postanowienie NSA z 2011-07-29
I SA/Lu 851/10 - Postanowienie WSA w Lublinie z 2010-11-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 29 par. 1, art. 33 pkt 1, art. 59 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędziowie NSA Aleksandra Wrzesińska–Nowacka, NSA Anna Dumas, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 446/09 w sprawie ze skargi C. [...] sp. z o. o. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 15 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od C. [...] sp. z o. o. z siedzibą w L. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę C. sp. z o.o. w L. i uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 15 lipca 2009 r. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia15 maja 2009 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Stan sprawy Sąd przedstawił następująco:
W oparciu o decyzje Prezydenta Miasta L. z dnia 3 października 2008 roku ([...] i [...]), określające skarżącej Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2007 i 2008, wystawiono tytuły wykonawcze, na podstawie których zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. W dniu 13 października 2008 r. doręczono Bankowi P. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na rachunku bankowym Spółki, w następstwie czego w dniu 17 października 2008 r. bank przekazał na rachunek organu środki pieniężne.
W piśmie z dnia 30 października 2008 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, opierając je na podstawie określonej w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.). W jej ocenie prowadzenie egzekucji było niedopuszczalne z uwagi na wykonanie przez Spółkę przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego obowiązku określonego w tytułach wykonawczych, a to wskutek posiadania nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata wcześniejsze, którą wierzyciel winien był w pierwszej kolejności zaliczyć na poczet zaległości objętych tytułami egzekucyjnymi. Następnie w piśmie z dnia 21 kwietnia 2009 r. Spółka wskazała, że w następstwie prawomocnego uchylenia w dniu 5 lutego 2009 r. decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 3 października 2008 r., które były podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, postępowanie egzekucyjne stało się bezprzedmiotowe, wobec czego winno ulec umorzeniu.
Postanowieniem z dnia 15 maja 2009 r. Prezydent Miasta L. oddalił zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do kwestii uchylenia przez organ odwoławczy decyzji z dnia 3 października 2008 r. wskazał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji stanowiących podstawę egzekwowanych należności nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania egzekucyjnego, gdyż w chwili wszczęcia tego postępowania sam obowiązek był wymagalny. Wszczęcie egzekucji nastąpiło dnia 13 października 2008 r., to jest z chwilą doręczenia Bankowi P. BP S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego; ponadto zajęcia takiego dokonano także dnia 17 października 2008 r. w K. S.A. i tego samego dnia skarżąca dokonała trzech przelewów na rachunek wierzyciela tytułem zapłaty podatku za rok 2007 i okres styczeń-październik roku 2008. Nie można więc uznać, że skarżąca wykonała obowiązek określony w tytułach wykonawczych przed dokonaniem zajęcia jej rachunków bankowych, zwłaszcza, że nie zapłacono w całości odsetek od zaległości. Skarżąca nie ma nadpłaty w podatku od nieruchomości, ponieważ postępowanie w przedmiocie określenia tego podatku za lata 2003-2004 jest w toku.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 33 pkt 1 i 3 i art. 3 § 1 u.p.e.a. polegające na nieuwzględnieniu faktu, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie istniały decyzje podatkowe określające obowiązek stwierdzony w treści tytułów egzekucyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia 15 lipca 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, uznając, że okoliczność, na którą powoływała się Spółka, tj. uchylenie decyzji określających zobowiązanie w podatku od nieruchomości, nie mieściła się w hipotezie zarzutu określonego w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., a zarzuty oceniane są tylko w granicach podstaw powołanych przez zobowiązanego. Przed doręczeniem bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego skarżąca nie wykonała obowiązku określonego w tytułach wykonawczych, a rozpatrzenie zarzutu nieistnienia obowiązku nie było możliwe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółka zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia zarzutów, podnosząc, że uchylenie decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych winno skutkować uznaniem prowadzonej przez organ egzekucji za niedopuszczalną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że organy administracji naruszyły art. 29 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e..a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł wykonawczy zachowuje swoją aktualność, to jest do momentu, gdy egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. Skoro w toku postępowania egzekucyjnego uchylono decyzje, z których wynikała dochodzona należność, postępowanie egzekucyjne wszczęte w oparciu o ten konkretny tytuł wykonawczy nie mogło być dalej prowadzone i powinno podlegać umorzeniu, zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a.. Jakkolwiek zobowiązanie osoby prawnej w podatku od nieruchomości powstaje z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, to jednak możliwość dochodzenia zobowiązania w drodze egzekucji administracyjnej zależy od istnienia zobowiązania w konkretnej kwocie. Należność, której wysokość nie jest znana, nie może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Przesłanka "nieistnienia obowiązku" wymieniona w art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. obejmuje również sytuację, gdy "nieistnienie obowiązku" spowodowane zostało okolicznościami zaistniałymi już po wystawieniu tytułu wykonawczego. Uznając, że powyższe uchybienie miało zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, Sąd odstąpił od oceny pozostałych argumentów podniesionych w skardze.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Postawiono zarzuty – kwalifikowane jako naruszenie przepisów prawa materialnego - naruszenia następujących przepisów:
1) art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) przez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że obowiązek nie istniał, podczas gdy powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości od osób prawnych powstaje wskutek samego tytułu obligacyjnego tej osoby w stosunku do nieruchomości, a okoliczność ta niewątpliwie nastąpiła,
2) art. 59 ust. 1 pkt 2 u.p.e.a. przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy stanowi trwałą przeszkodę do prowadzenia egzekucji, powodującą nieistnienie obowiązku, a co za tym idzie umorzenie postępowania egzekucyjnego,
3) art. 33 i art. 34 oraz art. 59 ust. 1 pkt 2 u.p.e.a. przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w postępowaniu w przedmiocie zarzutów ma zastosowanie przepis art. 59 u.p.e.a., podczas gdy z przepisów art. 33 i art. 34 wynikają samodzielne podstawy do umorzenia postępowania w ramach postępowania w przedmiocie zarzutów, niezależnie od podstaw z art. 59 u.p.e.a.,
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a to:
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 233 § 2 O.p. przez uchylenie postanowień w przedmiocie zarzutów ze względu na bezpodstawne przyjęcie, iż późniejsze uchylenie decyzji podatkowych i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji stanowi trwałą przeszkodę do prowadzenia egzekucji, powodującą konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego,
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 33 i art. 34 u.p.e.a. przez uchylenie postanowień w przedmiocie zarzutów w oparciu o okoliczność nie podniesioną przez skarżącą w zarzutach, która nastąpiła po dokonaniu czynności egzekucyjnych, a podniesioną dopiero w postępowaniu zażaleniowym,
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 33 i art. 34 u.p.e.a., które winny mieć zastosowanie oraz w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez uchylenie postanowień w przedmiocie zarzutów w oparciu o naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który nie ma zastosowania w ramach badania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji,
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 26 § 1 i art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przez uchylenie postanowień w przedmiocie zarzutów w sytuacji, kiedy w momencie wszczęcia egzekucji i prowadzenia czynności egzekucyjnych wystawione tytuły wykonawcze były oparte na występujących w obrocie prawnym wykonalnych decyzjach podatkowych,
8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) P.p.s.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 33 i art. 34 u.p.e.a. przez uchylenie postanowień w przedmiocie zarzutów w sytuacji, kiedy nie zaistniała niedopuszczalność egzekucji, mogąca być badana w postępowaniu w przedmiocie zarzutów,
9) art. 151 P.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, kiedy skarga winna zostać oddalona,
10) art. 125 P.p.s.a. przez nie zawieszenie postępowania do czasu ostatecznego lub prawomocnego określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości,
11) art. 135 P.p.s.a. przez uchylenie postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji w sytuacji, gdy takie postanowienie nie jest objęte normą z art. 135 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zobowiązania osoby prawnej w podatku od nieruchomości powstają z mocy samego prawa, a wydane decyzje miały charakter jedynie deklaratywny. Uchylenie tych decyzji nie stanowiło trwałej przeszkody w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, która uzasadniałaby umorzenie tego postępowania. Ponadto zarzut Spółki dotyczący kwestii uchylenia decyzji z dnia 3 października 2008 r. został sformułowany już po upływie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a w takiej sytuacji organ nie mógł go rozpatrzeć. Ponieważ ustawa egzekucyjna przewiduje samodzielną podstawę umorzenia postępowania w następstwie uznania zasadności zarzutów, która została określona w art. 34 § 4 u.p.e.a., rozstrzygając złożone zarzuty organy nie mogą stosować art. 59 § 1 u.p.e.a., a postanowienie o umorzeniu może zapaść jedynie na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Podkreślono, że uchylenie decyzji z dnia 3 października 2008 r. nastąpiło już po przeprowadzeniu egzekucji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca Spółka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
Jak stanowi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – co do zasady – sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sądy administracyjne nie współdziałają w administrowaniu i nie zastępują organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu o prawach i obowiązkach podmiotów stosunku administracyjnoprawnego. Rozpoznając skargę sąd administracyjny działa w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Granice rozpoznania sprawy wyznaczane są przez granice sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym, co oznacza, że sąd nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji i przedmiotem wydanych w nim aktów (por. J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis 2010, teza 4 do art. 134, s. 313).
Środkiem prawnym, służącym obronie interesów zobowiązanego po doręczeniu mu tytułu wykonawczego, są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.), określane także mianem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Zarzuty te mogą być zgłoszone przez zobowiązanego wyłącznie w terminie 7 dni od doręczenia mu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 u.p.e.a.), wyłącznie z powołaniem się na podstawy wymienione w art. 33 u.p.e.a. Należy podkreślić, że zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów wniesionych w terminie, powołując nowe ich podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu; nie może także zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów oraz w toku postępowania zażaleniowego, a także ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego w tym przedmiocie – nawet, jeżeli nowe podstawy zarzutów nie mogły być zgłoszone w terminie, bowiem w tym czasie jeszcze nie istniały (por. P. Przybysz, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Wyd. LexisNexis 2009, teza 4 do art. 33, s. 162). Jeżeli zarzuty są uzasadnione, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.).
Ze stanu faktycznego przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wynika, że przedmiotem skargi było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 15 lipca 2009 r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia 15 maja 2009 r., zawierające stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, złożonych przez skarżącą Spółkę w piśmie z dnia 30 października 2008 r. Podstawą tych zarzutów było twierdzenie o wykonaniu obowiązku określonego w tytułach wykonawczych, obejmujących zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2008, a to wskutek istnienia nadpłaty w tym podatku za lata wcześniejsze, którą wierzyciel powinien był zaliczyć na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi. Podstawę zgłoszonych zarzutów stanowiło zatem "wykonanie obowiązku" w rozumieniu art. 33 pkt 1 u.p.e.a. i ta okoliczność wyznaczała granice sprawy sądowoadministracyjnej, którą rozpoznać winien Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceniając, czy stanowisko wierzyciela i organu odwoławczego co do bezpodstawności twierdzeń zobowiązanego o wykonaniu egzekwowanego obowiązku jest zgodne z prawem, czy też zarzuty te powinny być uwzględnione, a postępowanie egzekucyjne umorzone w oparciu o przepis art. 34 § 4 u.p.e.a.
Bez znaczenia dla granic sprawy poddanej ocenie sądu administracyjnego pozostaje, że w piśmie z dnia 21 kwietnia 2009 r. skarżąca Spółka powołała się na uchylenie decyzji wymiarowych, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, ponieważ wynikające z tej okoliczności twierdzenie o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku nie mogło już być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Czym innym jest bowiem zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutów w odpowiedzi na doręczenie mu tytułu wykonawczego z zamiarem zniweczenia postępowania egzekucyjnego już przy jego wszczęciu, a czym innym jest domaganie się umorzenia tego postępowania na skutek okoliczności zaistniałych już w toku tego postępowania; inny jest tryb zgłaszania takich wniosków i inne podstawy prawne ich ewentualnego uwzględnienia. Skupienie się zatem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na badaniu tej okoliczności oraz ocena, że prowadzić ona powinna do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. sprawia, że Sąd ten wyszedł poza granice sprawy poddanej osądowi, ale także – co istotniejsze – uchylił się od rozpoznania istoty sprawy, będącej przedmiotem skargi. Błędne jest bowiem stanowisko, że stwierdzenie w toku postępowania uchylenia decyzji wymiarowych, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, zwalnia od zbadania zasadności zarzutów zgłoszonych we właściwym czasie i upoważnia do nakazania organowi egzekucyjnemu umorzenia postępowania egzekucyjnego na innej podstawie prawnej (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), niż ta, która byłaby właściwa w przypadku uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 34 § 4 u.p.e.a.).
Chybiony jest także pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jakoby obowiązek umorzenia postępowania niezależnie od zgłoszonej podstawy zarzutów wynikał z art. 29 § 1 u.p.e.a., nakładającego na organ egzekucyjny powinność badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 29 § 1 in fine u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zwłaszcza, że tytuł wykonawczy musi zawierać oświadczenie (stwierdzenie) wierzyciela, że obowiązek ten jest wymagalny (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Przesłankami dopuszczalności egzekucji administracyjnej są zatem tylko takie okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji, to jest: ażeby obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlegał egzekucji administracyjnej, ażeby tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, ażeby wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniały warunki formalne, ażeby konkretny organ egzekucyjny był właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz ażeby osoba wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany podlegała orzecznictwu polskich organów administracji publicznej (por. P. Przybysz, op. cit., teza 1 do art. 29, s. 148-149). Nie ulega wątpliwości, że żadna z tych okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie występowała, toteż egzekucja administracyjna była dopuszczalna.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku o trafności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów co do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 29 § 1 i art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Błędnie bowiem Sąd ten doszedł do wniosku, że niezastosowanie art. 29 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i w konsekwencji nie umorzenie na tej podstawie postępowania egzekucyjnego wobec okoliczności zaistniałych w toku postępowania egzekucyjnego stanowiło naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy i organ pierwszej instancji (wierzyciela), mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast uchylenie się przez ten Sąd od zbadania sprawy w granicach podniesionych przez skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i zaniechanie dokonania oceny co do zgodności z prawem poglądu organów administracji publicznej, że w dacie doręczenia skarżącej Spółce tytułu wykonawczego egzekwowany obowiązek nie był wykonany, narusza przepisy postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ewentualnie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 1 ewentualnie art. 34 § 4 P.p.s.a. Trzeba nadmienić, że wprawdzie autor skargi kasacyjnej wadliwie zakwalifikował wymienione przepisy u.p.e.a. do kategorii przepisów prawa materialnego, podczas gdy są to przepisy postępowania, bowiem nie nakładają na ich adresatów obowiązków lub uprawnień materialnoprawnych, a tylko regulują określone aspekty postępowania egzekucyjnego, niemniej błędne zakwalifikowanie opartych na nich podstaw kasacyjnych do kategorii określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zamiast do kategorii określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie oznacza ich bezskuteczności, skoro właściwe przepisy jako podstawy kasacyjne zostały jednak wskazane.
Nie zasługuje natomiast na aprobatę wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd co do naruszenia art. 21 § 1 pkt 1 O.p. i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez uznanie, że uchylenie decyzji określającej osobie prawnej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powinno prowadzić tylko do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a nie do umorzenia tego postępowania. Jakkolwiek zobowiązanie takie rzeczywiście powstaje na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, a ponadto podlega ono skonkretyzowaniu przez podatnika w składanej przez niego deklaracji lub decyzji określającej jego wysokość (art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p. w związku z art. 6 ust. 1 i ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.), która ma charakter tylko deklaratoryjny, niemniej egzekucja administracyjna prowadzona jest na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego, w którym wskazać należy, między innymi, podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), czyli – w przypadku obowiązku wynikającego z decyzji – decyzję, z której obowiązek ten wynika. Jeżeli decyzja stanowiąca podstawę prawną egzekwowanego obowiązku zostaje uchylona, wystawiony na jej podstawie tytuł wykonawczy nie może już stanowić podstawy wszczęcia egzekucji administracyjnej i to w sposób trwały i nieodwracalny. W przypadku bowiem wydania nowej decyzji, choćby jej treść i wynikający z niej obowiązek był identyczny z tym. który określała decyzja uchylona, podstawę prawną egzekwowanego obowiązku będzie stanowiła już ta nowa decyzja i to na jej podstawie egzekucja będzie prowadzona. Dlatego też uchylenie decyzji, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy, uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku "z innego powodu" (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), a nie zawieszenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09). Z przyczyn wcześniej omówionych kwestia ta w rozpoznawanej sprawie nie ma jednak istotnego znaczenia, gdyż skutki uchylenia decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, nie są objęte prawidłowo (w terminie) zgłoszonymi zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z tej też przyczyny chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 125 P.p.s.a. przez zaniechanie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu ostatecznego lub także prawomocnego określenia zobowiązania podatkowego skarżącej Spółki, jako że wynik postępowania wymiarowego w żadnym wypadku nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy objętej skargą.
Wreszcie nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. oparty na zapatrywaniu, jakoby przepis ten odnosił się do innych aktów i czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, nie zaś do postanowienia wydanego w tym samym przedmiocie przez organ pierwszej instancji. Przeciwnie, art. 135 P.p.s.a. określa tak zwaną głębokość orzekania sądu administracyjnego i daje podstawę temu sądowi do eliminowania z obrotu prawnego także decyzji organu pierwszej instancji, poprzedzającej zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzję organu odwoławczego, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. W badanej obecnie sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dopiero po jej ponownym rozpoznaniu w granicach zakreślonych jej przedmiotem orzeknie, czy i ewentualnie które rozstrzygnięcia organów administracji publicznej powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego; w każdym razie Sąd ten będzie uprawniony do uchylenia także postanowienia wierzyciela, poprzedzającego postanowienie organu odwoławczego, jeżeli będzie to konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.
W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej zarzuty są zasadne. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Orzekając ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie w myśl art. 190 P.p.s.a. związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a w szczególności obowiązany będzie zbadać sprawę tylko w zakresie zgłoszonego w terminie zarzutu wykonania egzekwowanego obowiązku w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bez uzależniania wypracowanej oceny co do zgodności z prawem odmowy uwzględnienia tego zarzutu przez wierzyciela i organ odwoławczy od zaistniałego już w toku egzekucji zdarzenia w postaci uchylenia decyzji stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.