II FSK 3619/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-05-31
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITzwolnienie podatkoweEuropejski Fundusz SpołecznyEFSrealizacja celu programubeneficjentkoszty uzyskania przychoduNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną podatnika, uznając, że dochody z pracy przy projektach finansowanych ze środków UE nie korzystają ze zwolnienia podatkowego, jeśli podatnik nie jest bezpośrednim beneficjentem tych środków.

Podatnik domagał się zwolnienia z opodatkowania dochodów uzyskanych z pracy przy projektach dofinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego, powołując się na art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. Zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne uznały, że podatnik nie spełniał warunku bezpośredniej realizacji celu programu, ponieważ był jedynie pracownikiem lub zleceniobiorcą beneficjentów środków. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że zwolnienie dotyczy bezpośrednich beneficjentów, a nie osób zatrudnionych przez beneficjentów.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok, a przedmiotem sporu było zastosowanie zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik, S. G., pracował przy projektach dofinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego, ale nie był bezpośrednim beneficjentem tych środków. Organy podatkowe uznały, że dochody uzyskane z tego tytułu podlegają opodatkowaniu, ponieważ podatnik nie realizował bezpośrednio celu programu, a jedynie wykonywał czynności zlecone przez beneficjentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatnika, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 maja 2016 r. oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że kluczowe jest bezpośrednie realizowanie celu programu przez podatnika, który jest beneficjentem środków bezzwrotnej pomocy. NSA wyjaśnił, że ustawodawca odróżnia realizację celu programu od sposobu jego wykonania poprzez poszczególne czynności. Osoby zlecające wykonanie czynności nie realizują celu programu, a jedynie wykonują jego składowe. Zwolnienie podatkowe nie obejmuje pracowników ani zleceniobiorców beneficjentów, nawet jeśli wykonują prace związane z realizacją projektu. Sąd uznał również za bezzasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz konstytucyjności przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dochody te nie podlegają zwolnieniu, ponieważ warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest bezpośrednia realizacja celu programu przez podatnika, który jest beneficjentem środków bezzwrotnej pomocy. Osoby zatrudnione przez beneficjentów, nawet przy realizacji projektu, nie spełniają tego warunku.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ustawodawca rozróżnia realizację celu programu od sposobu jego wykonania. Bezpośrednia realizacja celu programu oznacza, że podatnik jest podmiotem, któremu powierzono realizację projektu w sensie ekonomicznym i technicznym i ponosi za niego pełną odpowiedzialność. Pracownicy lub zleceniobiorcy beneficjentów jedynie wykonują czynności składające się na realizację programu, ale nie realizują jego celu w rozumieniu przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 46

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie dotyczy dochodów pochodzących ze środków bezzwrotnej pomocy, jeżeli podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z tych środków. Wyłączeni są pracownicy lub zleceniobiorcy beneficjentów, którym zlecono wykonanie określonych czynności.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa wysokość kosztów uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy itp.

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 9 pkt 4 i 5

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa koszty uzyskania przychodów z działalności wykonywanej osobiście.

O.p. art. 21 § ust. 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § ust. 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 230

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym art. 3

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Podatnik argumentował, że bezpośrednio realizował cel programu finansowanego ze środków bezzwrotnej pomocy, co powinno skutkować zwolnieniem podatkowym. Podatnik podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 151 P.p.s.a., art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 191 O.p., art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., art. 120, 121 § 1 i 122 O.p., art. 21 § 3 O.p. Podatnik kwestionował konstytucyjność art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f. w związku z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

Podmiotem realizującym bezpośrednio cel programu może być jedynie podmiot, któremu powierzono w sensie ekonomicznym i technicznym realizacje konkretnego projektu i który ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe jego wykonanie. Do kręgu podmiotów objętych zwolnieniem podatkowym nie mogą być zaliczane osoby będące pracownikami bezpośredniego wykonawcy projektu finansowanego ze środków bezzwrotnej pomocy, mimo, że są zatrudnione przy wykonywaniu prac związanych z realizacją projektu oraz osoby zatrudnione na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej. Ustawodawca wyraźnie odróżnia realizację celu programu (wywołanie skutku założonego przez podmiot finansujący program) od sposobu jego realizacji poprzez dokonywanie poszczególnych czynności, które mają służyć osiągnięciu tego skutku.

Skład orzekający

Jerzy Rypina

przewodniczący

Maciej Kurasz

członek

Tomasz Zborzyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. w zakresie warunku bezpośredniej realizacji celu programu przez podatnika ubiegającego się o zwolnienie podatkowe z tytułu dochodów uzyskanych z projektów finansowanych ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika będącego pracownikiem lub zleceniobiorcą beneficjenta środków UE, a nie samego beneficjenta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z funduszami unijnymi i interpretacją przepisów o zwolnieniach podatkowych, co jest istotne dla wielu podatników i przedsiębiorców.

Czy praca przy projektach unijnych zawsze oznacza zwolnienie z podatku? NSA wyjaśnia kluczowy warunek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 3619/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Rypina /przewodniczący/
Maciej Kurasz
Tomasz Zborzyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Wr 813/15 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2015-08-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
art 21 ust. 1 pkt 46 ,
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maciej Kurasz, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 813/15 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r.
Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [..] decyzją z dnia 12 listopada 2014 r. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 41.005 zł, ustalając, że był on zatrudniony w rozpatrywanym roku na umowę o pracę przez D. [...], gdzie pracował jako koordynator projektu oraz przez Fundację I. [..], gdzie pracował jako kierownik projektu. Dofinansowanie do Projektów zostało przyznane w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Ponadto ustalono również, że podatnik wykonywał w 2013 r. pracę przy realizacji poszczególnych projektów dofinansowywanych ze środków pomocowych, na podstawie innych niż umowa o pracę umów zawartych z A. [...], P. [...], F. [...]. Organ I instancji stwierdził, że dochód uzyskany przez podatnika w związku z wykonywaniem pracy połączonej z realizacją projektów współfinansowanych ze środków pomocowych nie spełnia warunków do zwolnienia go od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.). Uzasadnieniem przyjętego przez organ stanowiska był fakt, że strona, zgodnie ze zgromadzonymi w toku postępowania dokumentami, nie była podmiotem bezpośrednio realizującym cel programu, co w świetle wskazanego przepisu wykluczało możliwość skorzystania z przedmiotowego zwolnienia. Podmiotami takimi były: A [...], F. [...], D.[...], F.[...], P.[...] - jako beneficjenci otrzymanych środków pomocowych.
W dowołaniu skarżący podniósł, że organ niewłaściwe uznał, że skarżący nie realizował bezpośrednio celu programu z bezzwrotnej pomocy.
Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu decyzją z dnia 26 stycznia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że istotne z punktu widzenia przepisu z art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. jest źródło pochodzenia środków i ich bezzwrotny charakter oraz fakt, że podatnik bezpośrednio realizuje cel programu, na jaki środki zostały przyznane. Za bezsporne organ uznał, że projekty współfinansowane ze środków europejskiego funduszu społecznego, dofinansowane w ramach programu operacyjnego kapitał ludzki były realizowane przez beneficjentów funduszy unijnych tj.: fundację I.[...], D. [...], A. [...] , a także P.[...], F. [...]. Skarżący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i umów zlecenia przez ww. podmioty będące beneficjentami lub Partnerami i otrzymywał wynagrodzenie za wykonanie określonych czynności w związku z Projektami realizowanymi przez te podmioty. Organ zauważył następnie, że ustawodawca wyraźnie odróżnia realizację celu programu (wywołanie skutku założonego przez podmiot finansujący program) od sposobu jego realizacji poprzez dokonywanie poszczególnych czynności, które mają służyć osiągnięciu tego celu. Podmiot realizujący program, wskazany przez instytucję finansującą realizację programu nie musi wykonywać działań służących osiągnięciu założonego celu samodzielnie, ale może czynności te zlecić innym osobom. Osoby te nie będą jednak realizować celu programu, a jedynie wykonywać niektóre działania, składające się łącznie na jego realizację. Za prawidłowe wykonanie tych czynności (a nie osiągnięcie celu programu) ponosić będą odpowiedzialność w stosunku do podmiotu zlecającego ich wykonanie, a nie względem podmiotu, zapewniającego finansowanie celu programu. Podkreślił organ, że bezpośrednia realizacja celu programu w rozumieniu interpretowanego przepisu, nie oznacza obowiązku osobistego jego wykonania przez podatnika będącego beneficjentem bezzwrotnej pomocy. Podmiot realizujący cel programu może tego dokonać przy pomocy innych podmiotów gospodarczych lub też osób przez siebie zatrudnionych, niemniej jednak błędnym byłoby założenie, że traci on przy tym przymiot "bezpośredniości".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił naruszenie art. 21 § 3 art. 191, art. 120, art. 121 §, art. 122, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. dalej: "O.p.") oraz naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 46, art. 22 ust. 2 oraz art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f.
Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zgodził się z organami, że przychód skarżącego nie podlega zwolnieniu od opodatkowania, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. Wyjaśnił, że skarżący nie jest beneficjentem środków, ale pracownikiem podmiotu/zleceniobiorcą podmiotów będących beneficjentami, które przy realizacji programu pomocowego korzystają ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że skoro skarżący wykonywał w ramach stosunku pracy i umów zleceń pewne czynności związane z realizacją programu, zlecone mu przez pracodawcę - beneficjenta, któremu powierzono wykonanie projektu i który otrzymał na to środki wskazane art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a u.p.d.o.f., to nie mógł skorzystać na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. ze zwolnienia z opodatkowania osiągniętych z tego tytułu dochodów. Nie został bowiem w jego przypadku spełniony warunek bezpośredniego realizowania celu programu, finansowanego z tych środków. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszeń art. 64 ust. 1 Konstytucji poprzez zastosowane przez organy obydwu instancji art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f. Sąd stwierdził, że są one bezpodstawne. Sąd uznał także za niezasadne podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj.: art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 21 § 3 O. p. Uznał, że akta sprawy dowodzą, że organy wnikliwie zbadały i ustaliły stan faktyczny, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszanie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 151 P.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i oddalenie skargi, gdyż w przedmiotowej sprawie w jego ocenie Sąd powinien zastosować, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uwzględniając skargę i uchylić skarżoną decyzję wraz z decyzją organu pierwszej instancji, gdyż błędnie ocenił, że organ wydający zaskarżoną decyzję, która podlegała ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie naruszył następujących przepisów:
- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez zastosowanie tego przepisu;
- art. 233 § 1 pkt lit. a O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu i nieuchylenie decyzji;
- art. 191 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i dokonanie oceny i uznanie za udowodnione, że skarżący nie realizował bezpośrednio celu programu z bezzwrotnej pomocy, gdy strona realizowała bezpośrednio cel programu;
- art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, gdyż organ podatkowy nie dokonał należytej oceny zebranych dowodów w uzasadnieniu decyzji nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom w tym wyjaśnieniom skarżącego nie daje wiary, co doprowadziło do niewłaściwego ustalenia podstawy opodatkowania i wysokości zobowiązania podatkowego, jak również organ nie przedstawił uzasadnienia prawnego do przepisów wykazanych w sentencji decyzji;
- art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów poprzez błędne przyjęcie przez organy podatkowe bez wykazania żadnych dowodów, że wyjaśnienia skarżącego nie odpowiadają stanowi faktycznemu jaki miał miejsce, co spowodowało, że strona nie miała możliwości udowodnić swoich racji, a organ podatkowy oparł swe ustalenia na stanie faktycznym, który nie był rzeczywistym. Działając w taki sposób organ nie działał na podstawie przepisów prawa a postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego.
- art. 21 § 3 ustawy O.p., poprzez zastosowanie tego przepisu, gdy w stosunku do skarżącego nie powinien on być zastosowany a zastosowany powinien być przepis art. 21 § 2 ustawy O.p. ponieważ należny podatek strona wykazała w złożonym zeznaniu;
- art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie realizował bezpośrednio celu programu z bezzwrotnej pomocy, gdy faktycznie to strona realizowała bezpośrednio cel programu, co doprowadziło do opodatkowania dochodu, który był zwolniony z opodatkowania.
2) art. 230 P.p.s.a. poprzez błędne podanie w uzasadnieniu wydanego wyroku wartości przedmiotu zaskarżenia, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej: P.u.s.a), poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i dopuszczenie do zastosowywania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 22 ust. 2 u.p.d.o.f., który określa wysokość kosztów uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej w kwocie 111,25 zł miesięcznie, a za rok podatkowy nie więcej niż 1.335 zł - w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej; oraz przepisu art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f., który określa koszty uzyskania przychodów z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 20% uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit, b u.p.d.o.f., których podstawę wymiaru stanowią te przychody, które to przepisy niezgodne są z art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie pozwalają zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych faktycznie w związku z uzyskanym przychodem.
4) art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), poprzez niezastosowanie tego przepisu i nieprzedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego art. 22 ust. 2 i 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f., z Konstytucją, art. 21 ust. 1 pkt. 46 u.p.d.o.f. ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. a mianowicie: art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie realizował bezpośrednio celu programu z bezzwrotnej pomocy, gdy faktycznie to on realizował bezpośrednio cel programu, co doprowadziło do opodatkowania dochodu, który był zwolniony z opodatkowania. Powtórzył również zarzuty naruszenia art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f. jak również art. 230 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od podatnika zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok WSA we Wrocławiu odpowiada prawu, zatem skarga kasacyjna podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie sporne pozostają wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji trafnie zdefiniował zagadnienie sporne i stwierdził, że w przedmiotowym stanie faktycznym beneficjentami środków unijnych powiązanych ze zwolnieniem przedmiotowym określonym w art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. są pracodawcy skarżącego. Podmiotem realizującym bezpośrednio cel programu może być jedynie podmiot, któremu powierzono w sensie ekonomicznym i technicznym realizacje konkretnego projektu i który ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe jego wykonanie. Do kręgu podmiotów objętych zwolnieniem podatkowym nie mogą być zaliczane osoby będące pracownikami bezpośredniego wykonawcy projektu finansowanego ze środków bezzwrotnej pomocy, mimo, że są zatrudnione przy wykonywaniu prac związanych z realizacją projektu oraz osoby zatrudnione na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej. Tym samym Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że osiągane przez skarżącego przychody związane z pracami na rzecz beneficjentów środków pomocowych nie korzystały ze zwolnienia podatkowego określonego w art. 21 ust. 1 pkt 46 ww. ustawy.
Podzielając ocenę WSA we Wrocławiu, wyrażone w zaskarżonym wyroku, za pozbawione uzasadnionych podstaw należało uznać wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w powiązaniu z art. 233 § 1 pkt 1, art. 233 § 1 pkt. 1 lit. a, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6, art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 ustawy O.p.). Jedynym argumentem za trafnością tych zarzutów nie mogło być to, że w zaskarżonym wyroku nie podzielono stanowiska skarżącego w zakresie właściwego odczytania przepisów prawa materialnego i ich zastosowania do ustalonego w toku postępowania podatkowego stanu faktycznego. Przede wszystkim, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że brak w sprawie naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu kasacyjnego stanowisko Sądu administracyjnego w tym zakresie było prawidłowe.
Odnosząc się do zasadniczego sporu dotyczącego wykładni prawa materialnego wskazać należy, że stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są dochody otrzymane przez podatnika, jeżeli: a) pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów w ramach ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra, agencje rządowe lub agencje wykonawcze, w tym również w przypadkach gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy oraz b) podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy; zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem. Jak więc z powyższego przepisu wynika, ustawodawca ustanowił w nim dwie zasadnicze przesłanki umożliwiające skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Pierwsza z nich to finansowanie dochodu przez podmioty zewnętrzne ze środków bezzwrotnej pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany już uznać należy pogląd, przyjęty także w zaskarżonym wyroku, iż techniczny sposób przekazywania środków (refinansowanie, współfinansowanie),o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a) u.p.d.o.f., nie ma wpływu na ocenę prawa do zwolnienia. Istotne jest ustalenie podmiotu, który ostatecznie ponosi ciężar finansowania programu. Zwraca się bowiem uwagę, że w powołanym przepisie wskazano na środki pochodzące od określonego podmiotu, a nie na sposób ich przekazania (zob. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 1573/07, z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1609/10). Przesłanka ta została prawidłowo oceniona przez Sąd pierwszej instancji i pozostaje poza sporem w niniejszej sprawie. Istota tego sporu koncentruje się natomiast wokół wskazanej w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f. przesłanki bezpośredniej realizacji celu programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy przez podatnika chcącego skorzystać z przedmiotowego zwolnienia podatkowego.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż skarżący był pracownikiem lub wykonywał usługi na rzecz faktycznych beneficjentów środków pomocowych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie jest podatnikiem bezpośrednio realizującym cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Za takiego podatnika można bowiem uznać wyłącznie osobę, która wykonując czynności z tym programem związane, otrzymała na ten cel środki od podmiotu wymienionego w art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., a więc jest bezpośrednim beneficjentem tych środków. Stąd środki pieniężne będące przychodami podlegają zwolnieniu z opodatkowania, jeżeli są przychodami beneficjenta lub bezpośredniego wykonawcy, nie są natomiast zwolnione przychody pracowników czy osób zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej u tychże podmiotów. Osoby te otrzymują wynagrodzenia za pracę, która z natury swej jest uniezależniona od rodzaju wykonywanej przez zatrudniającego działalności oraz źródeł jej finansowania (np. środki własne, kredyt lub inne środki obce, w tym pomocowe). Zestawienie przesłanek określonych w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f., tj. wymóg, aby podatnik bezpośrednio realizował cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, a jednocześnie, aby nie był osobą, której bezpośredni wykonawca zleca wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem, pozwala na przyjęcie, że osobą, której dotyczy zwolnienie podatkowe jest jedynie ten podmiot, któremu powierzono realizację konkretnego programu, zarówno w sensie ekonomicznym, jak i technicznym i który ponosi pełną odpowiedzialność za jego (całkowite) wykonanie. Ustawodawca wyraźnie bowiem odróżnia realizację celu programu (wywołanie skutku założonego przez podmiot finansujący program) od sposobu jego realizacji poprzez dokonywanie poszczególnych czynności, które mają służyć osiągnięciu tego skutku. Jest oczywistym, że podmiot realizujący program, wskazany przez instytucję finansującą realizację programu nie musi wykonywać działań służących osiągnięciu założonego celu samodzielnie, ale może czynności te zlecić innym osobom. Osoby te nie będą jednak realizować celu programu, a jedynie wykonywać niektóre działania, składające się łącznie na jego realizację. Za prawidłowe wykonanie tych czynności (a nie osiągnięcie celu programu) ponosić będą odpowiedzialność w stosunku do podmiotu zlecającego ich wykonanie, a nie względem podmiotu, zapewniającego finansowanie celu programu (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2011r. sygn. akt II FSK 1088/10). Bezpośrednia realizacja celu programu finansowego ze środków pomocy bezzwrotnej nie jest równoznaczna z obowiązkiem osobistego wykonania przez tego podatnika czynności w ramach programu, których wykonanie może powierzyć innym podmiotom. Użycie przez ustawodawcę w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f. określenia "zleca" nie oznacza tylko i wyłącznie umów o świadczenie usług czy zlecenia. Ustawodawca wskazał, że wyłączenie dotyczy osób fizycznych, bez względu na rodzaj łączącej je z podatnikiem umowy. Pojmował zatem ten stosunek bardzo szeroko, również jako stosunek pracy lub umowę zlecenia, umowę o dzieło, w ramach których to stosunków powierza się przecież pracownikom wykonanie określonych czynności (zob. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 279/10, z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 106/10, z dnia 13 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 48/10, z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt II FSK 1305/09). W rozpoznawanej sprawie skarżący wykonywał zadania związane z realizacją programów współfinansowanych lub finansowanych w całości ze środków unijnych. Przyjąć zatem należy, że nie odpowiadał zatem w sensie finansowym i techniczno-organizacyjnym za realizację programu pomocowego, a wykonywał zadania powierzone (zlecone) mu przez pracodawców realizujących zatwierdzone projekty.
Odnosząc się do podnoszonych zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zastosowane art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 9 pkt 4 i pkt 5 u.p.d.o.f. Sąd odwoławczy stwierdził, że są one bezpodstawne. Skarżący kwestionował konstytucyjność powołanych wyżej przepisów w zakresie, w jakim nie pozwalają zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych faktycznie w związku z uzyskanym przychodem. Wskazać jednakże należy, że rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zostały wydane w oparciu o obowiązujące normy prawne, których niezgodność z ustawą zasadniczą nie została skutecznie zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Sądu stanowisko Sądu pierwszej instancji w tej kwestii był zasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a) i b) u.p.d.o.f. dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa, zatem na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI