II FSK 352/16

Naczelny Sąd Administracyjny2018-02-20
NSApodatkoweWysokansa
przywrócenie terminupełnomocnikchorobaOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweodwołaniedecyzja podatkowapodatek dochodowyNSAWSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie organu podatkowego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że choroba pełnomocnika mogła stanowić podstawę do przywrócenia terminu.

Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, spowodowanej chorobą pełnomocnika strony. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że choroba nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie organu, stwierdzając, że choroba pełnomocnika, w tym objawy depresji, mogła stanowić podstawę do przywrócenia terminu, a interpretacja organu i WSA była zbyt restrykcyjna.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Pełnomocnik strony, radca prawny B.K., zachorował i przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie, gdy należało wnieść odwołanie. Organ podatkowy odmówił przywrócenia terminu, uznając, że przedstawione zaświadczenia lekarskie nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu, a choroba nie była na tyle nagła, by uniemożliwić skorzystanie z pomocy osób trzecich. WSA podzielił to stanowisko. NSA, uchylając zaskarżony wyrok i postanowienie, uznał, że choroba pełnomocnika, w tym objawy depresji, mogła stanowić podstawę do przywrócenia terminu zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że interpretacja przepisu ograniczająca przywrócenie terminu wyłącznie do chorób nagłych jest zbyt restrykcyjna i nie uwzględnia specyfiki chorób przewlekłych oraz indywidualnego charakteru prowadzenia kancelarii przez pełnomocnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, choroba pełnomocnika, w tym objawy depresji, może stanowić podstawę do przywrócenia terminu, jeśli uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interpretacja art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej ograniczająca przywrócenie terminu do chorób nagłych jest zbyt restrykcyjna. Choroba pełnomocnika, nawet przewlekła, może uniemożliwić terminowe działanie w sposób niezawiniony, zwłaszcza w przypadku indywidualnej kancelarii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

O.p. art. 162 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Choroba pełnomocnika może stanowić podstawę do przywrócenia terminu, nawet jeśli nie jest nagła, a jedynie uniemożliwia terminowe działanie w sposób niezawiniony.

Pomocnicze

O.p. art. 163 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 163 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 216 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uwzględnieniem skargi.

p.p.s.a. art. 151 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Choroba pełnomocnika strony, w tym objawy depresji, stanowiła podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ podatkowy i WSA wadliwie oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy dotyczące przywrócenia terminu. Interpretacja art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej powinna uwzględniać choroby przewlekłe i ich wpływ na zdolność działania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Dyrektora Izby Skarbowej i WSA, że choroba pełnomocnika nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Godne uwagi sformułowania

stanowisko NSA zaprezentowane w ww. wyroku zachowuje również aktualność w odniesieniu do niniejszej sprawy nie tylko wystąpienie nagłych schorzeń może usprawiedliwiać niezawinione działanie w kontekście uchybienia terminu krytyczna ocena wydanego wyroku nie może abstrahować od okoliczności, iż dopiero na etapie skargi wiadomym stało się z jakimi konkretnie dolegliwościami borykał się pełnomocnik

Skład orzekający

Antoni Hanusz

przewodniczący

Krzysztof Winiarski

sprawozdawca

Alina Rzepecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście chorób pełnomocników i przywracania terminów procesowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji choroby pełnomocnika i indywidualnego charakteru prowadzenia kancelarii. Wymaga uprawdopodobnienia braku winy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest elastyczna interpretacja przepisów proceduralnych w kontekście indywidualnych okoliczności życiowych, takich jak choroba pełnomocnika, oraz jak sąd może korygować zbyt restrykcyjne podejście organów administracji.

Choroba pełnomocnika usprawiedliwieniem dla spóźnionego odwołania? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 13 335 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 352/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alina Rzepecka
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Krzysztof Winiarski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Łd 563/15 - Wyrok WSA w Łodzi z 2015-10-06
II FSK 352/15 - Wyrok NSA z 2017-03-09
I SA/Rz 716/14 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2014-10-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 613
art. 162 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alina Rzepecka, Protokolant Magdalena Sadzyńska, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 563/15 w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 2 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 2 marca 2015 r., nr [...] 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz Z. K. kwotę 760 (słownie: siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 563/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 2 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. decyzją z dnia 30 września 2014r. określił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok w kwocie 13.335,00 zł.
Powyższą decyzję przesłano reprezentującemu podatnika pełnomocnikowi, radcy prawnemu B.K. i zgodnie z potwierdzeniem odbioru została ona skutecznie doręczona w dniu 14 października 2014 r.
W dniu 15 grudnia 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 23 października 2014 r. pełnomocnik zachorował i przebywał na zwolnieniu lekarskim do dnia 10 grudnia 2014 r. Podniesiono, że przyczyna była niezależna od skarżącego i niezawiniona oraz że uniemożliwiła sporządzenie odwołania i skuteczne zaskarżenie decyzji. Pełnomocnik reprezentował skarżącego w toku całego postępowania podatkowego, zaś kancelarię radcy prawnego prowadzi indywidualnie, a korespondencję odbiera umocowany pełnomocnik.
Pełnomocnik podatnika w piśmie z dnia 28 stycznia 2015 r. wskazał, że niezdolność do pracy przypadała na okres 23.10.2014 r. - 09.12.2014 r. Przedłożono przy tym zaświadczenia lekarskie z dnia 21.11.2014 r. oraz z dnia 09.12.2014 r.
Postanowieniem z dnia 30 września 2014 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. wskazał, że przedłożone w sprawie zaświadczenia lekarskie nie wskazują na chorobę nagłą, która nie pozwoliła nawet na wyręczenie się inną osobą, a sam fakt dysponowania takim zaświadczeniem lekarskim nie uprawdopodabnia w żadnym stopniu braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucono naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj. naruszenie art. 216 § 1 oraz art. 163 § 1 i § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 30 września 2014 r. wobec stwierdzenia organu, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi oraz "mając świadomość jaki wpływ wywrze jego choroba na możliwość złożenia odwołania w terminie, pozwolił biernie temu terminowi upłynąć", a także naruszenia procedury polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności zaświadczeniom lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy oraz wyprowadzenie z treści tego dokumentu niezgodnych z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki wniosków, iż odwołanie mogłoby być złożone w otwartym terminie; ewentualnie, naruszenie przepisów proceduralnych polegających na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie przyczyny uniemożliwiającej złożenie przez pełnomocnika skarżącego odwołania w terminie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie ponosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę wskazał, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zwrócono również uwagę, że nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Pełnomocnik nie wykazał w jaki sposób przebyta choroba uniemożliwiła mu dotrzymanie terminu przewidzianego do wniesienia odwołania. Przedłożone zaświadczenia lekarskie nie wskazują na chorobę nagłą, która nie pozwoliła nawet na wyręczenie się inną osobą. Ponadto bardziej szczegółowe, wskazujące na depresję, zaprezentowanie przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, dopiero na etapie złożenia skargi, uznano za spóźnione, wskazując, że rolą Sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o okoliczności faktyczne istniejące i znane organowi w dacie jego podjęcia.
Od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") pkt 2 zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkujące przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a więc nie dokonaniem przez Sąd pierwszej instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowaniem naruszenia przez ten organ przepisów art. 216 § 1 oraz art. 163 § 1 i § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało ustalenie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, co zaś prowadziło do oddalenia skargi, pomimo iż podlegała uwzględnieniu tj.
- przyjęciem przez Sąd, iż organ zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 30 września 2014 r. wobec stwierdzenia organu, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi,
- zaaprobowaniem przez Sąd naruszenia przez organ procedury polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentowi w postaci zaświadczenia lekarskie z stwierdzające niezdolność do pracy w okresie 23.10.2014 r. do 21.11.2014 r. oraz od 21.11.2014 r. do 9.12.2014 r. oraz wyprowadzenie z treści tego dokumentu niezgodnych z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki wniosków, iż odwołanie mogłoby być przeze mnie złożone w otwartym terminie,
- zaaprobowaniem przez Sąd naruszenia przepisów proceduralnych polegających na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie przyczyny uniemożliwiającej złożenie przez pełnomocnika skarżącego odwołania w terminie, w tym uznanie przez Sąd za spóźnione, bowiem złożone na etapie złożenia skargi do tutejszego Sądu bardziej szczegółowe, wskazujące na depresję, zaprezentowanie przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (mimo, iż sam organ do przedstawienia takich okoliczności nie zobowiązywał, lecz wzywał wyłącznie do złożenia zaświadczenia lekarskiego wystawionego na formularzu ZUS ZŁA).
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę kasacyjną, jako opartą na usprawiedliwionych podstawach, należało uwzględnić.
Przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym stanowiło postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W punkcie wyjścia zauważyć wypada, że w tożsamych okolicznościach faktycznych oraz prawnych, dotyczących tego samego Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 27 października 2017 r., w sprawie o sygn. akt I FSK 233/16, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej sporządzonej przez tego samego pełnomocnika, opartej na takich samych podstawach kasacyjnych, uchylił wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 564/15 oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 2 marca 2015 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r.
Skład orzekający w tej sprawie uznaje, że stanowisko NSA zaprezentowane w ww. wyroku zachowuje również aktualność w odniesieniu do niniejszej sprawy.
Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. zostało wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w oparciu o wskazane w podstawach kasacyjnych art. 216 § 1 i art. 163 § 1 i 2 Op, zgodnie z którymi ów organ był właściwy do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, natomiast wydane rozstrzygnięcie, mające formę postanowienia, posiadało przymiot ostateczności.
Wbrew treści stawianych zarzutów, WSA nie miał zatem podstaw aby uznać, że przepisy te, przy akceptacji WSA, zostały przez Dyrektora Izby Skarbowej naruszone, czego zresztą Skarżący i tak nie wykazał w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Całość wywodów Skarżącego dotyczyła bowiem nie formy, czy też kompetencji do wydania skarżonego orzeczenia, lecz jego treści, której zasadniczą część stanowiła ocena wystąpienia przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu podatkowym.
Kwestię przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej reguluje art. 162 § 1 O.p., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ten właśnie przepis stanowił podstawę postanowienia (mającego procesowy charakter) o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania z uwagi na niespełnienie wskazanych w nim przesłanek. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko wywodząc, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy organ trafnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi, jak tego wymaga przepis art. 162 § 1 O.p.
Podkreślenia wymaga, że stawiając zarzut dotyczący wystąpienia przesłanek przywrócenia terminu Skarżący wskazał na naruszenie art. 162 O.p. pomijając, iż ów przepis dzieli się na 4 paragrafy, z których każdy stanowi odrębną normę (normy), przy czym jedynie § 1 i 2 dotyczą wymienionych przesłanek. Autor skargi winien natomiast wskazać na konkretne, naruszone przez sąd przepisy prawa i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy (treść wydanego orzeczenia).
Zdaniem NSA, powyższa wadliwość zgłoszonej podstawy kasacyjnej okazała się jednak możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, z której wynika, że w ocenie Skarżącego DIS i WSA wadliwie uznały, iż strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Stawiany zarzut dotyczy zatem de facto naruszenia art. 162 § 1 Op i w takim też zakresie został on rozpatrzony przez NSA w niniejszym postępowaniu kasacyjnym.
Odwołując się do okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku oraz w toku postępowania NSA podziela stanowisko pełnomocnika Skarżącego, że zostało przezeń dostatecznie uprawdopodobnione, iż terminowe wniesienie odwołania w niniejszej sprawie napotkało na przeszkody od niego niezależne, które winny skutkować przywróceniem terminu stosownie do treści art. 162 § 1 Op.
Z akt sprawy wynika bowiem, że pełnomocnik był w okresie odpowiadającym terminowi do wniesienia odwołania niezdolny do pracy, co mogło wiązać się z objawami depresji, czym, na etapie złożenia skargi, wyjaśnił swoją wcześniejszą niedyspozycję. Zdaniem NSA, mając na uwadze treść art. 162 § 1 Op, a w szczególności fakt, że brak winy strona ma obowiązek uprawdopodobnić, należało uznać, iż pełnomocnik Skarżącego mógł w sposób niezawiniony uchybić terminowi do wniesienia odwołania, a zważywszy na charakter dolegliwości, która go dotknęła, mógł także w sposób niezawiniony nie podjąć stosownych działań aby temu skutecznie przeciwdziałać.
NSA stoi ponadto na stanowisku, że prezentowana w toku postępowania wykładnia art. 162 § 1 Op, ograniczająca w kontekście stanu zdrowia niezawinione działanie wyłącznie do chorób nagłych, nie odpowiada zasadom logiki i doświadczenia życiowego, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych, charakteryzujących się różnymi stopniami nasilenia w poszczególnych okresach. W przypadku pełnomocnika Skarżącego istotny był również indywidualny charakter prowadzonej kancelarii, a co za tym idzie ograniczona możliwość przekazania prowadzenia sprawy innej osobie, zwłaszcza że ów pełnomocnik (jego kancelaria) reprezentował stronę w toku całego postępowania podatkowego.
NSA pragnie przy tym zaznaczyć, że krytyczna ocena wydanego wyroku nie może abstrahować od okoliczności, iż dopiero na etapie skargi wiadomym stało się z jakimi konkretnie dolegliwościami borykał się pełnomocnik, albowiem wcześniej, wbrew temu co może wynikać z treści skargi kasacyjnej, nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego wskazującego na niezdolność do pracy z powodu depresji. Stwierdzenie, że " (...) dodatkowo zostało przedłożone (mimo iż organ do tego nie wzywał) zaświadczenie wskazujące na depresję (...)" odbiega zatem od faktycznego przebiegu postępowania przed organem, w którym przedstawiane były wyłącznie zaświadczenia o niezdolności do pracy, bez podania przyczyny, w tym konkretnej choroby, odpowiadającej za taki stan rzeczy. Nie mniej jednak podkreślenia wymaga, że w toku podjętych przez Dyrektora Izby Skarbowej czynności wyjaśniających pełnomocnik Skarżącego poinformował, iż w okresie, którego dotyczyły owe zwolnienia, nie był w stanie wykonywać jakichkolwiek czynności wymagających czytania i pisania co oznaczało, że czasowo był niezdolny do sporządzenia odwołania od wydanej wobec jego mocodawcy decyzji podatkowej. W okolicznościach niniejszej sprawy należało zatem uznać, że organ miał podstawy ku temu by dokładniej zbadać tę kwestię, chociażby poprzez wezwanie do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień, zanim uznał, iż wniesienie odwołania po terminie było efektem niedbalstwa lub niedochowania należytej staranności po stronie pełnomocnika.
Tymczasem Dyrektor Izby Skarbowej skupił się głównie na formie przedstawionych mu zaświadczeń lekarskich, które odbiegały od przyjętego wzorca zaświadczeń wystawianych na potrzeby ZUS, pomijając zupełnie charakter prowadzonej przez pełnomocnika jednoosobowej kancelarii. W odpowiedzi na wezwanie DIS pełnomocnik zresztą wyjaśnił, że przedstawione zaświadczenia lekarskie miały na celu wyłącznie potwierdzenie ciężkiego stanu zdrowia, a nie uzyskanie świadczenia socjalnego z ZUS. Ponadto, z punktu widzenia pełnomocnika, nie było konieczne otrzymanie zaświadczenia usprawiedliwiającego jego nieobecność w pracy, co mogło być istotne gdyby korzystał z innej niż wskazana powyżej formy zatrudnienia.
Zdaniem NSA, niezależnie od powyższego, konstatacja WSA, ograniczająca się do uznania informacji na temat depresji za spóźnioną, musi budzić wątpliwości, zwłaszcza, że w ramach kontrolnego charakteru postępowania przed sądem administracyjnym, mogą wystąpić sytuacje wyjątkowe, uzasadniające uwzględnienie pewnych informacji podanych do wiadomości sądu, zwłaszcza jeśli dotyczą kwestii absolutnie kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie dość dokładnie wyjaśnił w toku postępowania organ podatkowy. Faktem jest bowiem, że Dyrektor Izby Skarbowej nie kwestionował choroby pełnomocnika, gdyż w wezwaniu z 6 lutego 2015 r. podważył de facto wyłącznie formę przedstawianych przez niego zaświadczeń. Następnie, w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, nie odnosił się już jednak do formy tych zaświadczeń, lecz do ich treści, która nie wskazywała na chorobę nagłą, uniemożliwiającą pełnomocnikowi chociażby wyręczenie się inną osobą. Jak już jednak zostało podniesione, nie tylko wystąpienie nagłych schorzeń może usprawiedliwiać niezawinione działanie w kontekście uchybienia terminu. Przykładem tego jest chociażby wystąpienie objawów depresji, które mogą istotnie wpływać na zdolność działania danej osoby, czyniąc prawdopodobnym, że niedopełnienie nałożonych na nią obowiązków mogło obiektywnie mieć charakter niezawiniony.
Z tych też przyczyn skonkretyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 162 § 1 Op należało uznać za zasadny, co zarazem czyniło usprawiedliwionym twierdzenie, że WSA, niedostrzegając tego uchybienia, naruszył również art. 3 § 1 i 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Jeśli chodzi natomiast o wskazany w podstawach kasacyjnych zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało wymogi wynikające z treści tego przepisu. WSA przedstawił bowiem prawidłowo stan sprawy, a także podstawę prawną orzeczenia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość wywodów WSA dotyczących wykładni oraz zastosowania art. 162 § 1 Op nie mogła zostać uznana za naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz prowadzić do stwierdzenia, że wywody WSA czyniły kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku niemożliwą lub w najmniejszym stopniu utrudnioną. Wręcz przeciwnie, NSA uznał, że wszelkie istotne wątpliwości zostały na obecnym etapie postępowania dostatecznie wyjaśnione, co wynikało m.in. z właściwego przedstawienia stanu sprawy przez WSA. Stąd, wobec odmiennej od wyrażonej w kontrolowanym wyroku oceny działań pełnomocnika z punktu widzenia przesłanek przywrócenia terminu, możliwe było wydanie przez NSA orzeczenia reformatoryjnego, tj. uznanie wniesionej skargi za usprawiedliwioną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 188 p.p.s.a.
Za całkowicie chybione NSA uznał natomiast zarzuty naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., które zupełnie nie przystawały do treści wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej aktu, a także trybu oraz rodzaju postępowania w którym to rozstrzygnięcie zapadło. Powołane przepisy dotyczą bowiem instytucji procesowej uregulowanej w k.p.a., która to ustawa nie była w ogóle stosowana w niniejszej sprawie, a konkretnie podstawy prawnej wydania decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego wobec stwierdzenia przesłanki wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.
W świetle powyższych uwag NSA na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 2 marca 2015 r. O kosztach postępowania za obie instancji NSA orzekł natomiast stosownie do art. 200 i art. 203 pkt 1 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI