Orzeczenie · 2019-10-09

II FSK 3436/17Potrącenie kary umownej z zajęta wierzytelność

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2019-10-09
NSAPodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościkara umownawymagalnośćpotrącenieprawo administracyjneprawo cywilneNSA

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki I. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie. Postanowienie to określało wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Spółka zarzucała naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), w szczególności art. 91 i 71b, twierdząc, że nie było podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie spełniły się przesłanki do zajęcia wierzytelności. Dodatkowo, spółka podnosiła zarzut naruszenia art. 455 Kodeksu cywilnego (k.c.), argumentując, że błędnie przyjęto, iż miała obowiązek wcześniejszego wezwania zobowiązanego do zapłaty kary umownej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że materiał dowodowy potwierdza istnienie i wymagalność zajętej wierzytelności. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy spółka mogła skutecznie potrącić swoją wierzytelność z tytułu kar umownych z zajętą przez organ egzekucyjny należnością. Sąd, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego (III CZP 76/14) i art. 455 k.c., stwierdził, że wierzytelność z tytułu kary umownej, której termin spełnienia nie został zastrzeżony, staje się wymagalna dopiero po wezwaniu dłużnika do zapłaty. Ponieważ spółka wezwała zobowiązanego do zapłaty kar umownych dopiero po zajęciu wierzytelności, wierzytelność ta nie była wymagalna w momencie zajęcia, co uniemożliwiło skuteczne potrącenie. W konsekwencji, spółka bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, a postanowienie organu było zasadne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja wymagalności wierzytelności z tytułu kar umownych w kontekście postępowania egzekucyjnego i możliwości potrącenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzytelność z tytułu kary umownej nie ma zastrzeżonego terminu płatności i nie została poprzedzona wezwaniem do zapłaty.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wierzytelność z tytułu kary umownej, której termin spełnienia nie został zastrzeżony, jest wymagalna w momencie zajęcia przez organ egzekucyjny, jeśli wierzyciel nie wezwał dłużnika do zapłaty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wierzytelność z tytułu kary umownej, której termin spełnienia nie został zastrzeżony, staje się wymagalna dopiero po wezwaniu dłużnika do zapłaty.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 455 k.c. i uchwałę Sądu Najwyższego (III CZP 76/14), zgodnie z którą zobowiązanie bezterminowe wymaga wezwania do zapłaty, aby stało się wymagalne. Ponieważ spółka wezwała dłużnika do zapłaty kar umownych dopiero po zajęciu wierzytelności, wierzytelność ta nie była wymagalna w momencie zajęcia.

Czy spółka mogła skutecznie potrącić swoją wierzytelność z tytułu kar umownych z wierzytelnością zajętą przez organ egzekucyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ wierzytelność z tytułu kar umownych nie była wymagalna w momencie zajęcia.

Uzasadnienie

Skuteczne potrącenie wymaga, aby obie wierzytelności były wymagalne. W tej sprawie wierzytelność z tytułu kar umownych nie była wymagalna, co uniemożliwiło potrącenie.

Czy istniały podstawy prawne do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej zajętej wierzytelności na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ponieważ spółka bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie przedstawiła żadnych przeszkód prawnych uniemożliwiających przekazanie zajętej wierzytelności, a jej próba potrącenia była nieskuteczna z powodu niewymagalności wierzytelności z tytułu kar umownych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę spółki na postanowienie organu egzekucyjnego.

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

u.p.e.a. art. 71a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny wydaje postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 91

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.c. art. 498

Kodeks cywilny

Przesłanki skutecznego potrącenia: wzajemność wierzytelności, przedmiot obu wierzytelności (pieniądze lub rzeczy tej samej jakości), wymagalność obu wierzytelności, możliwość dochodzenia przed sądem lub innym organem państwowym.

u.p.e.a. art. 67a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel z mocy samego zajęcia wierzytelności wstępuje w wszelkie prawa i obowiązki zobowiązanego.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wierzytelność z tytułu kary umownej nie była wymagalna w momencie zajęcia, ponieważ spółka nie wezwała dłużnika do zapłaty. • Brak było podstaw do skutecznego potrącenia wierzytelności z tytułu kar umownych z zajętą wierzytelnością. • Spółka bezpodstawnie uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 91 u.p.e.a. poprzez błędne niezastosowanie i uznanie podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. • Naruszenie art. 71b u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie i przystąpienie do egzekucji zajętej wierzytelności. • Naruszenie art. 455 k.c. poprzez błędne przyjęcie obowiązku wcześniejszego wezwania do zapłaty kary umownej.

Godne uwagi sformułowania

wierzytelność z tytułu kary umownej, której termin spełnienia nie został zastrzeżony, staje się wymagalna dopiero po wezwaniu dłużnika do zapłaty • bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności

Skład orzekający

Anna Dumas

przewodniczący-sprawozdawca

Andrzej Jagiełło

sędzia

Agnieszka Krawczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymagalności wierzytelności z tytułu kar umownych w kontekście postępowania egzekucyjnego i możliwości potrącenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzytelność z tytułu kary umownej nie ma zastrzeżonego terminu płatności i nie została poprzedzona wezwaniem do zapłaty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym i cywilnym w kontekście kar umownych, co jest częstym problemem w obrocie gospodarczym.

Kiedy kara umowna staje się wymagalna? Kluczowa interpretacja NSA w sprawie potrącenia z zajętą wierzytelnością.

Dane finansowe

WPS: 480 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst