II FSK 3431/14

Naczelny Sąd Administracyjny2016-05-31
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITzwolnienie podatkoweśrodki unijnebezzwrotna pomocbeneficjentrealizacja programukoszty uzyskania przychoduNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że pracownicy realizujący projekty finansowane ze środków UE nie są bezpośrednimi beneficjentami zwolnienia podatkowego.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych, a konkretnie możliwości skorzystania ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. dla dochodów uzyskanych z projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Skarżący, będący pracownikiem lub wykonawcą usług dla beneficjentów tych środków, domagał się zastosowania zwolnienia. Sądy obu instancji uznały, że zwolnienie przysługuje jedynie bezpośrednim beneficjentom lub wykonawcom programu, a nie pracownikom czy zleceniobiorcom tych podmiotów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. G. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Spór koncentrował się wokół interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który przewiduje zwolnienie od opodatkowania dochodów pochodzących ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej, pod warunkiem, że podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z tych środków. Skarżący, będąc pracownikiem lub wykonawcą usług dla podmiotów będących beneficjentami środków unijnych, twierdził, że spełnia warunek bezpośredniej realizacji celu programu. Sądy administracyjne obu instancji uznały jednak, że zwolnienie przysługuje wyłącznie podmiotowi, któremu powierzono realizację programu w sensie ekonomicznym i technicznym, a nie jego pracownikom czy zleceniobiorcom. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną i podkreślając, że ustawodawca odróżnia realizację celu programu od wykonywania poszczególnych czynności w ramach tego programu. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji w zakresie kosztów uzyskania przychodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zwolnienie podatkowe przysługuje jedynie podmiotowi, który bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, czyli podmiotowi, któremu powierzono realizację programu w sensie ekonomicznym i technicznym i który ponosi pełną odpowiedzialność za jego wykonanie. Pracownicy lub zleceniobiorcy takiego podmiotu nie są objęci tym zwolnieniem.

Uzasadnienie

Ustawodawca rozróżnia realizację celu programu od wykonywania poszczególnych czynności. Zwolnienie dotyczy bezpośredniego beneficjenta lub wykonawcy programu, a nie osób, którym ten beneficjent zleca wykonanie określonych czynności, nawet jeśli są to czynności związane z realizacją programu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie od podatku dochodowego przysługuje dochodom otrzymanym przez podatnika, jeżeli pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, oraz podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Zwolnienie nie dotyczy dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca wykonanie określonych czynności.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 22 § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa wysokość kosztów uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej.

u.p.d.o.f. art. 22 § 9

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa koszty uzyskania przychodów z działalności wykonywanej osobiście.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 233 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § 3

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § 2

Ustawa Ordynacja podatkowa

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pracownik lub wykonawca usług dla beneficjenta środków unijnych nie jest podmiotem bezpośrednio realizującym cel programu w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b u.p.d.o.f. Zwolnienie podatkowe dotyczy wyłącznie podmiotu, któremu powierzono realizację programu w sensie ekonomicznym i technicznym, a nie osób z nim współpracujących.

Odrzucone argumenty

Skarżący jako pracownik lub wykonawca usług dla beneficjenta środków unijnych bezpośrednio realizował cel programu i powinien korzystać ze zwolnienia podatkowego. Przepisy dotyczące kosztów uzyskania przychodów (art. 22 ust. 2 i 22 ust. 9 u.p.d.o.f.) są niezgodne z Konstytucją RP. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, m.in. art. 151, 145, 233, 191, 210, 120, 121, 122, 21 O.p.

Godne uwagi sformułowania

Podmiotem realizującym bezpośrednio cel programu może być jedynie podmiot, któremu powierzono w sensie ekonomicznym i technicznym realizacje konkretnego projektu i który ponosi pełna odpowiedzialność za prawidłowe jego wykonanie. Do kręgu podmiotów objętych zwolnieniem podatkowym nie mogą być zaliczane osoby będące pracownikami bezpośredniego wykonawcy projektu finansowanego ze środków bezzwrotnej pomocy, mimo, że są zatrudnione przy wykonywaniu prac związanych z realizacją projektu oraz osoby zatrudnione na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej. Ustawodawca wyraźnie bowiem odróżnia realizację celu programu (wywołanie skutku założonego przez podmiot finansujący program) od sposobu jego realizacji poprzez dokonywanie poszczególnych czynności, które mają służyć osiągnięciu tego skutku.

Skład orzekający

Jerzy Rypina

przewodniczący sprawozdawca

Maciej Kurasz

członek

Tomasz Zborzyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. w zakresie definicji 'bezpośredniego realizowania celu programu' i kręgu podmiotów uprawnionych do zwolnienia podatkowego dla dochodów ze środków UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika lub wykonawcy usług dla beneficjenta środków UE, a nie samego beneficjenta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii podatkowej związanej ze środkami unijnymi, która może być interesująca dla przedsiębiorców i osób pracujących przy projektach unijnych.

Czy pracując przy projektach unijnych, możesz liczyć na zwolnienie z podatku? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 3431/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-10-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Rypina /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Kurasz
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Wr 1427/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2014-07-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a , art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA del. Maciej Kurasz, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1427/14 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 1427/14) oddalił skargę S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 6 grudnia 2013 r. określającą podatnikowi zobowiązanie w spornym podatku w kwocie 18.184 zł oraz zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od odsetek od udzielonej pożyczki za 2012 r. w wysokości 222 zł. Organ pierwszej instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdził, że podatnik nie wykazał w powyższym zeznaniu podatkowym wszystkich przychodów m.in. ujętych w informacjach o dochodach: PIT-8C złożonej R. S.A., oraz PIT-11 sporządzonych przez: F., D., A. S.A. Projekty, przy był zatrudniony, były dofinansowane ze środków Unii Europejskiej. Zdaniem organu dochód uzyskany przez podatnika w związku z wykonywaniem pracy połączonej z realizacją projektów współfinansowanych ze środków pomocowych nie spełnia warunków do zwolnienia go od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307 ze zm.) – dalej: u.p.d.o.f. Organ argumentował, że zebrane w sprawie dokumenty nie dawały podstawy do przyjęcia, że skarżący był podmiotem bezpośrednio realizującym cel programu, co w świetle wskazanego przepisu wykluczało możliwość skorzystania z przedmiotowego zwolnienia. Podmiotami takimi były natomiast: A. S.A., I., D., Dx., P.- jako beneficjenci otrzymanych środków pomocowych.
W odwołaniu od decyzji podatnik wskazał, że jako pracownik beneficjenta środków pochodzących z bezzwrotnej pomocy, w bezpośredni sposób realizował cel programu finansowanego z tych środków. Stwierdził, że jego działania, jako pracownika wykonującego czynności i prace o charakterze merytorycznym, a nie pomocniczym, wiązały się z bezpośrednią realizacją finansowanego projektu i w części, w jakiej były sfinansowane ze środków pomocowych, podlegają wyjątkowi określonemu w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b ustawy. Odwołujący wyraził nadto pogląd, że interpretacja przepisów krajowych musi być dokonywana z uwzględnieniem przepisów wspólnotowych. Zasadnicze znaczenie ma w tym przypadku zasada, że europejskie fundusze przekazywane na rzecz końcowych beneficjentów dokonywane bez jakichkolwiek odliczeń - do których zaliczyć należy także obciążenia podatkowe.
Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, podzielając zawartą w niej argumentację.
W skardze od decyzji organu odwoławczego podatnik zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 21 ust. 1 pkt 46, art. 22 ust. 2 oraz art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f. oraz przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 pkt 1, 191, 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 21 § 2 O.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organami, że zwolnieniu od opodatkowania, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. nie podlega przychód skarżącego jako pracownika D. i F. - beneficjentów pomocy. Wyjaśnił, że skarżący nie jest beneficjentem środków, ale pracownikiem podmiotu/zleceniobiorcą podmiotów będących beneficjentami, które przy realizacji programu pomocowego korzystają ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej. Wojewódzki Sąd wywiódł, że skoro skarżący wykonywał w ramach stosunku pracy i umów zleceń pewne czynności związane z realizacją programu, zlecone mu przez pracodawcę - beneficjenta, któremu powierzono wykonanie projektu i który otrzymał na to środki wskazane art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a u.p.d.o.f., to nie mógł skorzystać na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. ze zwolnienia z opodatkowania osiągniętych z tego tytułu dochodów. Nie został bowiem w jego przypadku spełniony warunek bezpośredniego realizowania celu programu, finansowanego z tych środków.
Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszeń art. 64 ust. 1 Konstytucji poprzez zastosowane przez organy obydwu instancji art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f. Sąd stwierdził, że są one bezpodstawne bowiem zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące normy prawne, których niezgodność z ustawą zasadniczą nie została skutecznie zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Na uwzględnienie nie zasługiwały także, w ocenie Sądu, podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj.: art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 21 § 3 O.p. Uznał, że akta sprawy dowodzą, że organy wnikliwie zbadały i ustaliły stan faktyczny, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Podatnik wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżył opisany wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego i kosztów: opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skargę kasacyjna oparł na naruszeniu przez Sąd przepisów postępowania art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i oddalenie skargi, gdyż w przedmiotowej sprawie Sąd powinien zastosować, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uwzględnić skargę i uchylić skarżoną decyzję wraz z decyzją organu pierwszej instancji, gdyż błędnie ocenił, że organ wydający zaskarżoną decyzję, która podlegała ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie naruszył następujących przepisów: art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez zastosowanie tego przepisu; art. 233 § 1 pkt lit.a O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu i nieuchylenie decyzji; art. 191 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i dokonanie oceny i uznanie za udowodnione, że skarżący nie realizował bezpośrednio celu programu z bezzwrotnej pomocy, gdy strona realizowała bezpośrednio cel programu; art. 210 art § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, gdyż organ podatkowy nie dokonał należytej oceny zebranych dowodów w uzasadnieniu decyzji nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom w tym wyjaśnieniom skarżącego nie daje wiary, co doprowadziło do niewłaściwego ustalenia podstawy opodatkowania i wysokości zobowiązania podatkowego, jak również organ nie przedstawił uzasadnienia prawnego do przepisów wykazanych w sentencji decyzji; art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów poprzez błędne przyjęcie przez organy podatkowe bez wykazania żadnych dowodów, że wyjaśnienia skarżącego nie odpowiadają stanowi faktycznemu jaki miał miejsce, co spowodowało, że strona nie miała możliwości udowodnić swoich racji, a organ podatkowy oparł swe ustalenia na stanie faktycznym, który nie był rzeczywistym. Działając w taki sposób organ nie działał na podstawie przepisów prawa a postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego; art. 21 § 3 O.p., poprzez zastosowanie tego przepisu gdy w stosunku do skarżącego nie powinien on być zastosowany a zastosowany powinien być przepis art. 21 § 2 O.p. ponieważ należny podatek strona wykazała w złożonym zeznaniu; art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie realizował bezpośrednio celu programu z bezzwrotnej pomocy, gdy faktycznie to strona realizowała bezpośrednio cel programu, co doprowadziło do opodatkowania dochodu, który był zwolniony z opodatkowania,
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej: p.u.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i dopuszczenie do zastosowywania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 22 ust. 2 u.p.d.o.f., który określa wysokość kosztów uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej w kwocie 111,25 zł miesięcznie, a za rok podatkowy nie więcej niż 1.335 zł - w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej; oraz przepisu art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f., który określa koszty uzyskania przychodów z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 20% uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit, b u.p.d.o.f., których podstawę wymiaru stanowią te przychody, które to przepisy niezgodne są art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie pozwalają zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych faktycznie w związku z uzyskanym przychodem.
3. art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm), poprzez niezastosowanie tego przepisu i nieprzedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego art. 22 ust. 2i 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f., z Konstytucją, art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi.
Przepisów prawa materialnego art. 174 pkt 1 p.p.s.a. a mianowicie:
1. art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie realizował bezpośrednio celu programu z bezzwrotnej pomocy, gdy faktycznie to strona skarżąca realizowała bezpośrednio cel programu, co doprowadziło do opodatkowania dochodu, który był zwolniony z opodatkowania.
2. art. 22 ust. 2i 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f., poprzez zastosowanie tego artykułu, które określają wysokość kosztów uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej w kwocie 111,25 zł miesięcznie, a za rok podatkowy nie więcej niż 1.335 zł - w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej; oraz przepisu art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 u.p.d.o.f., który określa koszty uzyskania przychodów z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 20% uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.d.o.f., których podstawę wymiaru stanowią te przychody, które to przepisy niezgodne są art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie pozwalają zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych faktycznie w związku z uzyskanym przychodem.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od podatnika zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok WSA we Wrocławiu odpowiada prawu, zatem skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
W rozpoznawanej sprawie sporne pozostają wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji trafnie zdefiniował zagadnienie sporne i stwierdził, że w przedmiotowym stanie faktycznym beneficjentami środków unijnych powiązanych ze zwolnieniem przedmiotowym określonym w art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. są pracodawcy skarżącego. Podmiotem realizującym bezpośrednio cel programu może być jedynie podmiot, któremu powierzono w sensie ekonomicznym i technicznym realizacje konkretnego projektu i który ponosi pełna odpowiedzialność za prawidłowe jego wykonanie. Do kręgu podmiotów objętych zwolnieniem podatkowym nie mogą być zaliczane osoby będące pracownikami bezpośredniego wykonawcy projektu finansowanego ze środków bezzwrotnej pomocy, mimo, że są zatrudnione przy wykonywaniu prac związanych z realizacją projektu oraz osoby zatrudnione na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej. Tym samym Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że osiągane przez skarżącego przychody związane z pracami na rzecz beneficjentów środków pomocowych nie korzystały ze zwolnienia podatkowego określonego w art. 21 ust. 1 pkt 46 ww. ustawy.
Podzielając ocenę WSA we Wrocławiu, wyrażone w zaskarżonym wyroku, za pozbawione uzasadnionych podstaw należało uznać wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 233 § 1 pkt 1, art. 233 § 1 pkt. 1 lit. a, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6, art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p.). Jedynym argumentem za trafnością tych zarzutów nie mogło być to, że w zaskarżonym wyroku nie podzielono stanowiska skarżącego w zakresie właściwego odczytania przepisów prawa materialnego i ich zastosowania do ustalonego w toku postępowania podatkowego stanu faktycznego. Przede wszystkim, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że brak w sprawie naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu kasacyjnego stanowisko Sądu administracyjnego w tym zakresie było prawidłowe.
Odnosząc się do zasadniczego sporu dotyczącego wykładni prawa materialnego wskazać należy, że stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są dochody otrzymane przez podatnika, jeżeli: a) pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów w ramach ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra, agencje rządowe lub agencje wykonawcze, w tym również w przypadkach gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy oraz b) podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy; zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem. Jak więc z powyższego przepisu wynika, ustawodawca ustanowił w nim dwie zasadnicze przesłanki umożliwiające skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Pierwsza z nich to finansowanie dochodu przez podmioty zewnętrzne ze środków bezzwrotnej pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany już uznać należy pogląd, przyjęty także w zaskarżonym wyroku, iż techniczny sposób przekazywania środków (refinansowanie, współfinansowanie),o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a u.p.d.o.f., nie ma wpływu na ocenę prawa do zwolnienia. Istotne jest ustalenie podmiotu, który ostatecznie ponosi ciężar finansowania programu. Zwraca się bowiem uwagę, że w powołanym przepisie wskazano na środki pochodzące od określonego podmiotu, a nie na sposób ich przekazania (zob. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 1573/07, z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1609/10). Przesłanka ta została prawidłowo oceniona przez Sąd pierwszej instancji i pozostaje poza sporem w niniejszej sprawie. Istota tego sporu koncentruje się natomiast wokół wskazanej w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b u.p.d.o.f. przesłanki bezpośredniej realizacji celu programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy przez podatnika chcącego skorzystać z przedmiotowego zwolnienia podatkowego.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż skarżący był pracownikiem lub wykonywał usługi na rzecz faktycznych beneficjentów środków pomocowych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie jest podatnikiem bezpośrednio realizującym cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Za takiego podatnika można bowiem uznać wyłącznie osobę, która wykonując czynności z tym programem związane, otrzymała na ten cel środki od podmiotu wymienionego w art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., a więc jest bezpośrednim beneficjentem tych środków. Stąd środki pieniężne będące przychodami podlegają zwolnieniu z opodatkowania, jeżeli są przychodami beneficjenta lub bezpośredniego wykonawcy, nie są natomiast zwolnione przychody pracowników czy osób zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej u tychże podmiotów. Osoby te otrzymują wynagrodzenia za pracę, która z natury swej jest uniezależniona od rodzaju wykonywanej przez zatrudniającego działalności oraz źródeł jej finansowania (np. środki własne, kredyt lub inne środki obce, w tym pomocowe). Zestawienie przesłanek określonych w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f., tj. wymóg, aby podatnik bezpośrednio realizował cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, a jednocześnie, aby nie był osobą, której bezpośredni wykonawca zleca wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem, pozwala na przyjęcie, że osobą, której dotyczy zwolnienie podatkowe jest jedynie ten podmiot, któremu powierzono realizację konkretnego programu, zarówno w sensie ekonomicznym, jak i technicznym i który ponosi pełną odpowiedzialność za jego (całkowite) wykonanie. Ustawodawca wyraźnie bowiem odróżnia realizację celu programu (wywołanie skutku założonego przez podmiot finansujący program) od sposobu jego realizacji poprzez dokonywanie poszczególnych czynności, które mają służyć osiągnięciu tego skutku. Jest oczywistym, że podmiot realizujący program, wskazany przez instytucję finansującą realizację programu nie musi wykonywać działań służących osiągnięciu założonego celu samodzielnie, ale może czynności te zlecić innym osobom. Osoby te nie będą jednak realizować celu programu, a jedynie wykonywać niektóre działania, składające się łącznie na jego realizację. Za prawidłowe wykonanie tych czynności (a nie osiągnięcie celu programu) ponosić będą odpowiedzialność w stosunku do podmiotu zlecającego ich wykonanie, a nie względem podmiotu, zapewniającego finansowanie celu programu (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2011r. sygn. akt II FSK 1088/10). Bezpośrednia realizacja celu programu finansowego ze środków pomocy bezzwrotnej nie jest równoznaczna z obowiązkiem osobistego wykonania przez tego podatnika czynności w ramach programu, których wykonanie może powierzyć innym podmiotom. Użycie przez ustawodawcę w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b u.p.d.o.f. określenia "zleca" nie oznacza tylko i wyłącznie umów o świadczenie usług czy zlecenia. Ustawodawca wskazał, że wyłączenie dotyczy osób fizycznych, bez względu na rodzaj łączącej je z podatnikiem umowy. Pojmował zatem ten stosunek bardzo szeroko, również jako stosunek pracy lub umowę zlecenia, umowę o dzieło, w ramach których to stosunków powierza się przecież pracownikom wykonanie określonych czynności (zob. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 279/10, z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 106/10, z dnia 13 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 48/10, z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt II FSK 1305/09). W rozpoznawanej sprawie skarżący wykonywał zadania związane z realizacją programów współfinasowanych lub finansowanych w całości ze środków unijnych. Przyjąć zatem należy, że nie odpowiadał zatem w sensie finansowym i techniczno-organizacyjnym za realizację programu pomocowego, a wykonywał zadania powierzone (zlecone) mu przez pracodawców realizujących zatwierdzone projekty.
Odnosząc się do podnoszonych zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zastosowane art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 9 pkt 4 i pkt 5 u.p.d.o.f. Sąd odwoławczy stwierdził, że są one bezpodstawne. Skarżący kwestionował konstytucyjność powołanych wyżej przepisów w zakresie, w jakim nie pozwalają zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych faktycznie w związku z uzyskanym przychodem. Wskazać jednakże należy, że rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zostały wydane w oparciu o obowiązujące normy prawne, których niezgodność z ustawą zasadniczą nie została skutecznie zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Sądu stanowisko Sądu pierwszej instancji w tej kwestii był zasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a i b u.p.d.o.f. dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa, zatem na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI