II FSK 3401/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i interpretację indywidualną Ministra Finansów, uznając, że zmiana finansującego w umowie leasingu nie wpływa na jej podatkową kwalifikację.
Sprawa dotyczyła podatkowej kwalifikacji umowy leasingu w sytuacji, gdy doszło do zmiany finansującego w trakcie jej trwania. Spółka P. [...] S.A. nabyła przedmioty leasingu od dotychczasowego finansującego, co zgodnie z art. 70914 § 1 Kodeksu cywilnego skutkowało wstąpieniem w stosunek leasingu. Spółka stała na stanowisku, że taka zmiana nie wpływa na podatkową kwalifikację umowy jako leasingu finansowego. Minister Finansów uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że zmiana finansującego wymaga ponownej oceny umowy pod kątem spełnienia warunków leasingu finansowego. WSA w Gdańsku podzielił stanowisko Ministra. NSA uchylił wyrok WSA i interpretację, opierając się na uchwale powiększonego składu NSA (II FPS 1/16), która stwierdziła, że zmiana leasingodawcy nie uzasadnia ponownej weryfikacji umowy.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii, czy w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r. zmiana finansującego w umowie leasingu, spowodowana nabyciem przedmiotu leasingu w trakcie jej trwania na podstawie art. 70914 § 1 Kodeksu cywilnego, skutkuje koniecznością ponownej oceny tej umowy pod kątem spełnienia warunków leasingu finansowego określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.). Spółka P. [...] S.A. nabyła od zbywcy przedmioty leasingu, co spowodowało jej wstąpienie w stosunek leasingu jako nowego finansującego. Spółka argumentowała, że taka zmiana podmiotowa nie wpływa na podatkową kwalifikację umowy. Minister Finansów oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznali jednak, że zmiana finansującego wymaga ponownej analizy umowy pod kątem spełnienia kryteriów leasingu finansowego. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na uchwałę powiększonego składu NSA z dnia 23 maja 2016 r. (sygn. akt II FPS 1/16), uznał te stanowiska za błędne. NSA stwierdził, że zmiana leasingodawcy poprzez zbycie i nabycie przedmiotu przez inny podmiot w trakcie trwania umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie przepisów u.p.d.o.p. obowiązujących przed 1 stycznia 2013 r. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie ma treść umowy, która w przypadku takiej zmiany pozostaje niezmieniona, a przepisy podatkowe dotyczą właśnie tej treści, a nie osoby finansującego. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz interpretację indywidualną Ministra Finansów, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana finansującego w umowie leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie przepisów u.p.d.o.p. obowiązujących przed 1 stycznia 2013 r.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale powiększonego składu NSA (II FPS 1/16), która stwierdziła, że kluczowe znaczenie ma treść umowy, a nie osoba finansującego, pod warunkiem, że treść umowy pozostaje niezmieniona i spełnia wymogi prawa podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.p.d.o.p. art. 17f § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Zmiana finansującego w umowie leasingu nie wpływa na jej podatkową kwalifikację jako leasingu finansowego, jeśli treść umowy pozostaje niezmieniona.
u.p.d.o.p. art. 17a § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy definicji podstawowego okresu umowy leasingu, który nie ulega zmianie w przypadku zmiany strony umowy, jeśli inne postanowienia pozostają bez zmian.
u.p.d.o.p. art. 17a § 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy definicji podstawowego okresu umowy leasingu, który nie ulega zmianie w przypadku zmiany strony umowy, jeśli inne postanowienia pozostają bez zmian.
Pomocnicze
k.c. art. 70914 § 1
Kodeks cywilny
Reguluje wstąpienie nabywcy przedmiotu leasingu w stosunek leasingu na miejsce finansującego.
Ustawa o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce art. 18
Przepisy dotyczące umów leasingu zawartych przed 1 stycznia 2013 r. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
O.p. art. 93
Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące sukcesji podatkowej, które nie znalazły zastosowania w sprawie.
O.p. art. 93e
Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące sukcesji podatkowej, które nie znalazły zastosowania w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana finansującego w umowie leasingu, spowodowana nabyciem przedmiotu leasingu w trakcie jej trwania, nie wpływa na podatkową kwalifikację umowy jako leasingu finansowego, jeśli treść umowy pozostaje niezmieniona.
Odrzucone argumenty
Zmiana finansującego wymaga ponownej oceny umowy pod kątem spełnienia warunków leasingu finansowego. Zmiana podmiotowa umowy leasingu po stronie finansującego wpływa na jej kwalifikację podatkową.
Godne uwagi sformułowania
Zmiana leasingodawcy poprzez zbycie i nabycie przez inny podmiot przedmiotu trwającej umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie art. 17a pkt 1 i 2 oraz art. 17b ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r.
Skład orzekający
Anna Dumas
sprawozdawca
Jan Grzęda
członek
Stefan Babiarz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że zmiana finansującego w umowie leasingowej nie wpływa na jej kwalifikację podatkową, jeśli treść umowy pozostaje niezmieniona. Ugruntowanie linii orzeczniczej w oparciu o uchwałę NSA."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2013 r. oraz sytuacji, gdy zmiana finansującego następuje w wyniku nabycia przedmiotu leasingu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii w prawie podatkowym związanym z leasingiem, która przez pewien czas budziła wątpliwości interpretacyjne. Rozstrzygnięcie NSA oparte na uchwale powiększonego składu ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników.
“Zmiana finansującego w leasingu nie zmienia jego podatkowej kwalifikacji – kluczowe orzeczenie NSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 3401/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-10-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dumas /sprawozdawca/
Jan Grzęda
Stefan Babiarz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 3402/13 - Wyrok NSA z 2016-02-03
I SA/Sz 478/13 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2013-08-07
I SA/Gd 652/13 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2013-07-10
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
art. 17a pkt 1 i 2, art. 17b ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia del. NSA Jan Grzęda, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 652/13 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 30 stycznia 2013 r., nr ITPB3/423-670a/12/PS w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 30 stycznia 2013 r., nr ITPB3/423-670a/12/PS, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz P. [...] S.A. z siedzibą w G. kwotę 854 (słownie: osiemset pięćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 652/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 30 stycznia 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że spółka wskazała, iż prowadzi działalność gospodarczą między innymi w zakresie usług leasingu samochodów i planuje rozszerzyć jej zakres poprzez nabycie w przyszłości od innej spółki świadczącej usługi w tym samym zakresie zbioru pojazdów mechanicznych ("transakcja") stanowiących własność tejże spółki ("zbywcy"), którego elementy stanowią przedmiot umów leasingu, spełniających wszystkie cechy leasingu finansowego określone w art. 17f ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 379, ze zm.; dalej: u.p.d.o.p.), a zawartych przez zbywcę z korzystającymi - przedsiębiorcami. Wskutek nabycia przedmiotów leasingu, na podstawie art. 70914 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.), wnioskodawca wraz z nabyciem prawa własności pojazdów wstąpi w stosunki leasingu na miejsce finansującego. Zawarte przez zbywcę i trwające umowy leasingu nie zawierają żadnych ograniczeń w tym zakresie. W rezultacie tej czynności w przypadku umów leasingu następowałaby zmiana podmiotu finansującego na różnym etapie trwania poszczególnych umów. Transakcja, poza zmianą podmiotu po stronie finansującego, nie zakłada jakichkolwiek zmian w treści umów leasingu, a w szczególności zmian podmiotowych po stronie korzystającego. W konsekwencji, w przypadku przykładowej umowy leasingu, zbywca występowałby jako dotychczasowy finansujący przez okres, np. 30 z 48 miesięcy, na które umowa została zawarta, a spółka byłaby finansującym przez pozostałe 18 miesięcy - w zależności od daty zawarcia i okresu trwania danej umowy leasingu. Po zakończeniu okresu umowy leasingu prawo własności pojazdu przechodzi automatycznie na korzystającego wskutek zdarzenia przewidzianego w umowie, tj. zapłaty ostatniej raty leasingowej.
Spółka zadała następujące pytanie:
1. Czy w przypadku zbycia przez zbywcę (dotychczasowego finansującego) przedmiotów leasingu i jednoczesnego wstąpienia przez wnioskodawcę - nabywcę w stosunki leasingu na miejsce dotychczasowego finansującego na podstawie art. 70914 § 1 Kodeksu cywilnego, umowy te nadal będą uważane za spełniające warunki, o których mowa w art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p., a tym samym zdarzenie to pozostanie obojętne z punktu widzenia podatkowej kwalifikacji umowy leasingu?
Zdaniem wnioskodawcy, z chwilą nabycia przez spółkę przedmiotów leasingu, zgodnie z art. 70914 § 1 Kodeksu cywilnego nastąpi wstąpienie przez spółkę w ogół praw i obowiązków dotychczasowego finansującego, wobec czego zawarte przez zbywcę umowy leasingu nie przestaną spełniać warunków z art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p. Wnioskodawca stwierdził, że zmiana podmiotowa umowy leasingu po stronie finansującego nie wpływa na prawa ani na obowiązki stron tej umowy, jak również na jej podatkową kwalifikację w świetle art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p. W ocenie wnioskodawcy dokonana w umowie zmiana podmiotowa strony finansującego pozostanie bez wpływu na kwalifikację podatkową umowy jako umowy leasingu finansowego, podobnie jak nie wpłynie na prawa ani na obowiązki stron tej umowy, przy uwzględnieniu przepisu art. 70914 § 1 Kodeksu cywilnego zapewniającego, jako przepis ius cogens, trwałość stosunku leasingowego, niezależnie od zmian podmiotowych po stronie finansującego.
W interpretacji indywidualnej z 30 stycznia 2013 r. Minister Finansów ocenił stanowisko wnioskodawcy jako nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał, że wstąpienie podmiotu trzeciego w prawa i obowiązki przewidziane w przepisach prawa podatkowego dopuszczalne jest wtedy, gdy istnieje podstawa prawna takiej sukcesji. Dalej organ wyjaśnił, że przystąpienie do umowy leasingu nowego finansującego powoduje, iż w pełni uzasadniona staje się konieczność zbadania, czy na dzień wstąpienia finansującego w stosunek leasingu na miejsce dotychczasowego finansującego, umowa ta stanowi podatkową umowę leasingu finansowego, czyli spełnia warunki określone w art. 17f u.p.d.o.p.
Zdaniem Ministra Finansów, skoro ustawodawca w art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p. w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. uzależnia prawa stron tej umowy i korzystanie przez te strony z uprawnień wynikających z samej umowy a następnie przeniesienie własności przedmiotu leasingu na preferencyjnych zasadach, od łącznego spełnienia warunków w nim określonych, nie można przyjąć, że z przywilejów tych skorzysta również osoba, która tych warunków nie spełnia. Minister Finansów podkreślił, że ustawą z dnia 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz. U. z 2012 r., poz. 1342) z dniem 1 stycznia 2013 r. znowelizowano między innymi przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie zasad opodatkowania stron umowy leasingu. Zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2013 r. brzmieniem art. 17a pkt 2 u.p.d.o.p., ilekroć w rozdziale jest mowa o podstawowym okresie umowy leasingu - rozumie się przez to czas oznaczony, na jaki została zawarta ta umowa, z wyłączeniem czasu, na który może być przedłużona lub skrócona; w przypadku zmiany strony lub stron tej umowy podstawowy okres umowy uważa się za zachowany, jeżeli inne postanowienia umowy nie uległy zmianie. Organ zaznaczył, że jednak stosownie do treści art. 18 ww. ustawy o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce, do umów leasingu zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 17a, art. 17b, art. 17f i art. 17i ustawy zmienianej w art. 4 w brzmieniu dotychczasowym. W konsekwencji organ skonstatował, że do 31 grudnia 2012 r. na gruncie przepisów u.p.d.o.p. zmiana umowy w sytuacji, gdy finansującym zostaje nowy podmiot gospodarczy przystępujący do umowy, była niewystarczająca, aby uznać, że umowa po dokonaniu tej zmiany jest nadal tą samą umową leasingu, a nowy finansujący powinien być traktowany jak pierwotna strona umowy leasingu operacyjnego. W przypadku cesji umowy leasingu należało badać, czy na dzień zmiany podmiotowej umowy leasingu, umowa ta będzie spełniała warunki podatkowej umowy leasingu finansowego określone w art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wniesionej po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, spółka zarzuciła:
1. naruszenie art. 17a oraz art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r.) poprzez błędne uznanie, że przepisy te ustanawiają "samodzielną definicję leasingu, całkowicie niezależną od definicji funkcjonującej w prawie cywilnym",
2. błędną wykładnię art. 17f u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r.) poprzez uznanie, iż zbycie przedmiotu leasingu powoduje obowiązek dokonania ponownej oceny zawartej uprzednio umowy leasingu, wynikający z faktu, że wstąpienie przez nowego finansującego powoduje jej zmianę;
3. błędną wykładnię art. 17f u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że warunkiem do uznania rat leasingowych za przychód finansującego i koszt korzystającego po wstąpieniu do umowy nowego finansującego jest, aby umowa trwała dalej przez okres stanowiący co najmniej 40 % normatywnego okresu amortyzacji, a suma ustalonych w umowie opłat pomniejszona o należny podatek od towarów i usług odpowiadała co najmniej wartości początkowej przedmiotu leasingu,
4. błędne uznanie, że na gruncie przepisów podatkowych wstąpienie podmiotu trzeciego w prawa i obowiązku poprzednika przewidziane w przepisach prawa podatkowego dopuszczalne jest tylko w sytuacjach określonych w przepisach Rozdziału 14 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.; dalej O.p.),
5. błędną wykładnię art. 70914 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie, iż zbycie przedmiotu leasingu jest umową cesji,
6. naruszenie art. 121 O.p. przez zastosowanie rozszerzającej wykładni przepisów prawa podatkowego w sposób naruszający przepisy tego prawa oraz zasady zaufania do organów podatkowych,
7. naruszenie art. 14a i 14f w zw. z art. 121 O.p. poprzez pominięcie ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie interpretacji art. 17a i 17f u.p.d.o.p.
W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2013 r. ani przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ani też Ordynacja podatkowa nie regulowały kwestii następstwa prawnego w przypadku cesji umowy leasingu finansowego. W ocenie sądu pierwszej instancji organ interpretacyjny prawidłowo stwierdził, że do dnia 31 grudnia 2012 r. na gruncie przepisów u.p.d.o.p. zmiana umowy w sytuacji, gdy finansującym zostaje nowy podmiot gospodarczy przystępujący do umowy, była niewystarczająca, aby uznać, że umowa po dokonaniu tej zmiany jest nadal tą samą umową leasingu, a nowy finansujący powinien być traktowany jak pierwotna strona umowy leasingu finansowego. W przypadku cesji umowy leasingu należało badać, czy na dzień zmiany podmiotowej umowy leasingu, umowa ta będzie spełniała warunki podatkowej umowy leasingu finansowego określone w art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p.
Od powyższego wyroku pełnomocnik spółki wywiódł skargę kasacyjną, w której zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie:
- art. 17f ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 17a pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zmiana finansującego w czasie trwania umowy leasingu, w związku z nabyciem przedmiotów leasingu na podstawie art. 70914 § 1 Kodeksu cywilnego, wpływa na podatkową kwalifikację umowy leasingu;
- art. 93 - 93e O.p. w zw. z art. 17f ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 17a pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., poprzez ich zastosowanie w sprawie, w której nie znajdowały one zastosowania, co doprowadziło do naruszenia wskazanych przepisów u.p.d.o.p. i konstatacji, że zmiana finansującego w czasie trwania umowy leasingu, w związku z nabyciem przedmiotów leasingu na podstawie art. 70914 § 1 Kodeksu cywilnego wpływa na podatkową kwalifikację umowy leasingu; Sąd w uzasadnieniu wyroku nie powołał się co prawda wprost na art. 93 - 93e O.p., jednakże uzupełniając argumentację wskazał na nieznajdującą zastosowania w sprawie zasadę sukcesji i w ten sposób doprowadził do naruszenia wymienionych przepisów u.p.d.o.p.
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku na podstawie art. 188 p.p.s.a. i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Spór w niniejszej sprawie wiąże się z rozstrzygnięciem, czy w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., zmiana jednej ze stron umowy leasingu (finansującego) powoduje konieczność oceny na nowo warunków takiej umowy, w świetle kryteriów określonych w Rozdziale 4a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, czy też zmiana ta pozostaje bez wpływu na określenie skutków umowy, zawartej przez poprzedniego finansującego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organ interpretacyjny prawidłowo stwierdził, że do 31 grudnia 2012 r. na gruncie przepisów u.p.d.o.p. zmiana umowy w sytuacji, gdy finansującym zostaje nowy podmiot gospodarczy przystępujący do umowy, była niewystarczająca, aby uznać, że umowa po dokonaniu tej zmiany jest – w kontekście skutków podatkowych ‒ nadal tą samą umową leasingu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle wskazanej kwestii spornej (dotyczącej zarówno leasingu finansowego jak i operacyjnego) zarysowała się rozbieżność, która była przyczyną skierowania do powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. pytania o treści: "Czy w świetle art. 17a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., w przypadku zmiany jednej ze stron umowy leasingu, dokonanej w trakcie trwania podstawowego okresu umowy, przy niezmienionych pozostałych jej postanowieniach, zachodzi konieczność oceny na nowo warunków umowy, co do zgodności z kryteriami wymienionymi w art. 17b ust. 1 tej ustawy, czy też zmiana taka pozostaje bez wpływu na dotychczasową kwalifikację stosunku prawnego, a w konsekwencji i na skutki podatkowe wynikające z umowy pierwotnej?"
Odpowiadając na to pytanie, siedmioosobowy skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt II FPS 1/16, wyeksponował tezę: "Zmiana leasingodawcy poprzez zbycie i nabycie przez inny podmiot przedmiotu trwającej umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie art. 17a pkt 1 i 2 oraz art. 17b ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r."
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla przy tym, że z uwagi na podobną konstrukcję relewantnej w tej sprawie regulacji dotyczącej leasingu finansowego (art. 17f ust. 1 tej ustawy) i leasingu operacyjnego (art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p.) argumentacja zawarta w zacytowanej uchwale w pełni znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu tejże uchwały podkreślono, że umowa leasingu, o której stanowi u.p.d.o.p., jest zasadniczo umową leasingu w rozumieniu prawa cywilnego, chociaż dla wywołania skutków podatkowych ustawa podatkowa wymaga określonej treści poszczególnych jej elementów. Wymogi te mają charakter przedmiotowy i nie dotyczą podmiotu umowy w osobie leasingodawcy, przy założeniu, że leasingodawca i (ewentualnie) osoba nabywająca przedmiot leasingu w czasie jego trwania są podmiotami prowadzącymi działalność opodatkowaną w zakresie usług leasingowych. Przeniesienie własności rzeczy (przedmiotu leasingu) w czasie trwania umowy leasingu powoduje zmianę podmiotu będącego stroną umowy. Nabywca rzeczy wstępuje w stosunek leasingu w miejsce finansującego. Skutek ten następuje z mocy samego prawa i w istocie oznacza, że nabywca staje się podmiotem wszystkich praw i obowiązków finansującego wynikających z tego stosunku prawnego. Wstępuje on w sytuację prawną zbywcy wynikającą z umowy leasingu. Treść umowy natomiast pozostaje bez zmian (K. Kopaczyńska-Pieczniak, Komentarz do art. 70914 Kodeksu cywilnego, LEX 2014 r.). Jeżeli, w przypadku zmiany podmiotowej umowy, to jest wyłącznie zmiany osoby leasingodawcy, czyli finansującego, treść umowy leasingu pozostaje bez zmian, bez zmian pozostają również te jej części czy też elementy, w zakresie których ustawa podatkowa przewiduje określone wymogi. W relacji do treści umowy, która ma znaczenie prawne tak dla prawa cywilnego jak i prawa podatkowego, nie można w przypadku nabycia przedmiotu leasingu w czasie jego trwania zasadnie mówić o "nowej umowie", ponieważ treść umowy pozostaje bez zmian. Niezasadne jest również przyrównywanie wprost umowy sprzedaży przedmiotu leasingu do cesji, czyli przelewu wierzytelności na podstawie art. 509 K.c. Umowa sprzedaży przenosi własność przedmiotu trwającego leasingu nie zaś jakąkolwiek wierzytelność. Wprawdzie z tytułu wejścia z mocy prawa, czyli art. 70914 § 1 K.c., do realizowanej nadal umowy leasingu nabywca jej przedmiotu uzyskuje wierzytelność w zakresie rat leasingowych, jest to jednak konsekwencja wykonywanej umowy leasingu, której treść pozostała bez zmian, nie zaś skutek umowy przelewu wierzytelności. Wstąpienie do wykonywanej umowy leasingu przez nabywcę przedmiotu leasingu w czasie jej trwania powoduje wejście tego podmiotu w ogół praw i obowiązków strony tej umowy, są to jednak prawa i obowiązki wynikające z treści umowy, która nie uległa zmianie, a więc jeżeli spełniała wymogi przewidziane przez ustawę podatkową, to nie wymaga ponownego podatkowego jej weryfikowania. Prawa i obowiązki w zakresie prawa podatkowego odnoszą się do treści umowy leasingu, która w omawianym przypadku nie ulega zmianie. Nie są natomiast uzależnione od tego, kto jest leasingodawcą, jeżeli wykonuje on zgodną z wymogami prawa cywilnego i prawa podatkowego niezmienioną przedmiotowo umowę, w której w szczególności nie ulega zmianie osoba leasingobiorcy. Wobec powyższego, to jest przede wszystkim wykonywania umowy leasingu o tej samej treści, od której, nie zaś od osoby leasingodawcy umowę wykonującego, uzależnione są prawa i obowiązki w zakresie prawa podatkowego, wymóg niezbędności podstawy prawnej następstwa prawnego w prawie podatkowym - odnoszącego się do hipotezy wstąpienia w prawa i obowiązki trwającej umowy leasingu przez nabywcę przedmiotu tej umowy - jest nieuzasadniony. W konsekwencji zmiana leasingodawcy poprzez zbycie i nabycie przez inny podmiot przedmiotu trwającej umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie art. 17a pkt 1 i 2 oraz art. 17b ust. 1 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed 31 grudnia 2012 r., a nowelizacja treści art. 17a pkt 2 u.p.d.o.p. nie zmieniała prawa obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2013 r. i w tym zakresie miała tylko charakter wyjaśniający.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony we wskazanej powyżej uchwale i stwierdza na podstawie analogii, że zmiana leasingodawcy w umowie leasingu finansowego poprzez zbycie i nabycie przez inny podmiot przedmiotu trwającej umowy leasingu nie uzasadnia przeprowadzania z tego tylko powodu weryfikacji tej umowy na podstawie art. 17a pkt 1 i 2 oraz art. 17f ust. 1 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed 31 grudnia 2012 r.
W konsekwencji skład orzekający w tej sprawie za usprawiedliwiony uznaje podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 17f ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 17a pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. przez ich wadliwą wykładnię, a także zarzut naruszenia art. 93-93e O.p. w zw. z art. 17f ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 17a pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. poprzez ich zastosowanie. Uwzględniając bowiem przytoczoną wyżej tezę i rozważania z uchwały z dnia 23 maja 2016 r., za wadliwe uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji (jak również organu interpretacyjnego), że w okolicznościach faktycznych sprawy po zmianie strony umowy leasingu, umowę tę należy traktować z podatkowego punktu widzenia jako nową i ponownie oceniać, czy spełnia ona warunki określone ustawą podatkową.
Uznając za usprawiedliwione sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, a także to, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżony wyrok zadecydował jednocześnie o skorzystaniu z możliwości, jaką zapewnia art. 188 p.p.s.a. i rozpoznał skargę. W ocenie NSA skarga – z tych samych powodów, co skarga kasacyjna – zasługuje na uwzględnienie. W związku z tym, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ interpretacyjny zobowiązany będzie do uwzględnienia dokonanej w niniejszym wyroku wykładni art. 17f ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 17a pkt 1 i 2 u.p.d.o.p.
Z przedstawionych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz interpretację Ministra Finansów. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 205 § 2, art. 209 w zw. z art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI