II FSK 331/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora KIS, potwierdzając, że usługi agencyjne nie podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 15e ust. 1 pkt 1 updop.
Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, a konkretnie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na usługi agencyjne świadczone przez podmioty powiązane. Dyrektor KIS zaskarżył wyrok WSA, który uchylił interpretację organu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że usługi agencyjne, mimo pewnych podobieństw do usług doradczych czy reklamowych, nie są objęte zakresem art. 15e ust. 1 pkt 1 updop, a wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika ze względu na konstytucyjną zasadę określoności opodatkowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uchylił interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Spór koncentrował się na tym, czy koszty usług agencyjnych świadczonych przez podmioty powiązane powinny być wyłączone z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 15e ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT. Dyrektor KIS zarzucał sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że usługi agencyjne mają charakter podobny do usług doradczych, badania rynku czy reklamowych, wymienionych w art. 15e ust. 1 pkt 1 updop. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że katalog usług w art. 15e ust. 1 pkt 1 updop jest otwarty, ale świadczenia o podobnym charakterze muszą wykazywać istotne podobieństwo do usług tam wymienionych. W ocenie NSA, usługi agencyjne, choć mogą zawierać elementy doradcze czy reklamowe, mają odrębny cel gospodarczy i nie można ich automatycznie kwalifikować jako podobne do usług wymienionych w przepisie. Sąd zwrócił również uwagę na konstytucyjną zasadę określoności opodatkowania, która nakazuje rozstrzyganie wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika, zwłaszcza gdy użyte w ustawie pojęcie jest nieprecyzyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, usługi agencyjne, mimo że mogą zawierać elementy podobne do usług doradczych czy reklamowych, nie są objęte zakresem art. 15e ust. 1 pkt 1 updop, ponieważ mają odrębny cel gospodarczy i nie można ich automatycznie kwalifikować jako podobne do usług tam wymienionych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że katalog usług w art. 15e ust. 1 pkt 1 updop jest otwarty, ale świadczenia o podobnym charakterze muszą wykazywać istotne podobieństwo do usług tam wymienionych. Usługi agencyjne mają odrębny cel gospodarczy, a wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść podatnika ze względu na konstytucyjną zasadę określoności opodatkowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.d.o.p. art. 15e § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Usługi agencyjne, mimo pewnych podobieństw do usług doradczych, badania rynku czy reklamowych, nie są objęte zakresem tego przepisu, ponieważ mają odrębny cel gospodarczy, a wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść podatnika.
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych art. 15e § 1
Koszty usług doradczych, badania rynku, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze, poniesione na rzecz podmiotów powiązanych, podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów w części przekraczającej 5% sumy przychodów.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 11a § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
u.p.d.o.p. art. 21 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
u.p.d.o.p. art. 15e § 11
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Op. art. 14c § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
Op. art. 14c § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być dowolna ani rozszerzająca.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Usługi agencyjne, mimo pewnych podobieństw do usług doradczych, badania rynku czy reklamowych, nie są objęte zakresem art. 15e ust. 1 pkt 1 updop, ponieważ mają odrębny cel gospodarczy. Wątpliwości interpretacyjne dotyczące pojęcia 'świadczeń o podobnym charakterze' w art. 15e ust. 1 pkt 1 updop powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika ze względu na konstytucyjną zasadę określoności opodatkowania.
Odrzucone argumenty
Usługi agencyjne świadczone przez podmioty powiązane mają charakter podobny do usług doradczych, badania rynku lub usług reklamowych, co uzasadnia wyłączenie ich z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 15e ust. 1 pkt 1 updop. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, bezzasadnie uchylając interpretację indywidualną.
Godne uwagi sformułowania
świadczeń o podobnym charakterze nie można uznać, że w przedstawionej przez Skarżącą usłudze przeważają elementy innych usług, wymienionych w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. wszelkie zatem wątpliwości co do tego, czy jedno świadczenie jest podobne do innego, jako dotyczące zasady określoności przedmiotu opodatkowania z art. 217 Konstytucji RP, wymagają wyważonego i ostrożnego podejścia przy zabiegach interpretacyjnych
Skład orzekający
Jerzy Płusa
przewodniczący
Małgorzata Wolf-Kalamala
sprawozdawca
Artur Kot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 15e ust. 1 pkt 1 updop w kontekście usług agencyjnych oraz zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego usług agencyjnych i może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów usług niematerialnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego przepisu ograniczającego koszty uzyskania przychodów, a interpretacja NSA wyjaśnia, kiedy usługi agencyjne nie podlegają tym ograniczeniom, co jest istotne dla wielu firm.
“Usługi agencyjne a koszty uzyskania przychodów: NSA rozjaśnia wątpliwości wokół art. 15e updop.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 331/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kot
Jerzy Płusa /przewodniczący/
Małgorzata Wolf- Kalamala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Gd 432/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-09-28
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 865
art. 15e ust. 1 pkt 1, art. 11a ust. 1 pkt 4 , art. 21 ust. 1 pkt 2a
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Artur Kot, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 432/20 w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz I. sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 września 2020 r. o sygn. akt I SA/Gd 432/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, ze sprawy I. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "skarżąca", "spółka") uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (dalej w skrócie jako "CBOSA").
Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, wnosząc o uchylenie wyroku w całości, rozpoznanie skargi strony skarżącej i jej oddalenie, ewentualnie, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, iż istota sporu nie została dostatecznie wyjaśniona, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku, a także o zasądzanie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Kwestionowanemu orzeczeniu, na postawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy
1. art. 146 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez bezzasadne uchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej interpretacji indywidualnej z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego zamiast oddalenia skargi Skarżącej, w skutek uprzedniego błędnego uznania, które nadto nie odpowiada wymaganiom stawianym uzasadnieniu w art. 141 § 4 P.p.s.a., że w postępowaniu w sprawie wydania interpretacji indywidualnej Organ wydając interpretację naruszył prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w ten sposób, że zignorował wiodącą rolę pośrednictwa w nawiązywaniu przez Spółkę umów z klientami, także tu oczywistemu w umowie agencyjnej elementowi zapewniania, że oferowany produkt jest najlepszy, Dyrektor nadal znaczenie nadmierne, czego zresztą ponownie wystarczająco nie uzasadnił, naruszając art. 14c § 1 i 2 Op.
W ocenie Organu interpretacja jest kompletna, w szczególności zawiera ocenę stanowiska Spółki wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Organ nie ma obowiązku ustosunkowywania się do wszystkich stwierdzeń wymienionych we wniosku o interpretację. W konsekwencji to uchybienia jakich dopuścił się WSA w Gdańsku uchylając interpretację indywidualną doprowadziły do naruszenia przepisów postępowania i miały istotny wpływ na wynik sprawy - gdyby Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania mogłoby zapaść rozstrzygnięcie korzystne dla organu podatkowego, czyli oddalające skargę strony Skarżącej na podstawie art. 151 P.p.s.a.
2. art. 15e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 865 ze zm., dalej "u.p.d.o.p.) poprzez błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, polegającą na przyjęciu, że Usługi agencyjne wskazane we wniosku o wydanie interpretacji nie stanowią usług o podobnym charakterze do usług reklamowych, usług badania rynku, usług doradczych, a tym samym koszty ponoszone na rzecz podmiotów powiązanych z tytułu nabycia tego rodzaju Usług nie powinny podlegać wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów zgodnie z tym przepisem.
W ocenie Organu, oceniając, czy dane koszty mają "podobny charakter". Organ zasadnie wskazał na specyfikę działalności prowadzonej przez Skarżącą oraz charakter nabywanych Usług wskazując na ich dominujące elementy, które mają charakter podobny, do usług wymienionych w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. (badanie rynku, doradztwo i świadczenie usług reklamowych) i powinny być wyłączone z kosztów uzyskania przychodów.
3. art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustawodawca w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. posłużył się nieprecyzyjnym przymiotnikiem "podobny", dla wskazania, w jaki sposób określić podstawę opodatkowania, co zdaniem Sądu jest wysoce niewystarczające i wątpliwe z punktu widzenia wysokich standardów konstytucyjnych, tym samym Sąd uznał, że wszelkie wątpliwości (na tle pojęcia "podobny") wymagają rozstrzygnięcia na korzyść podstawowej zasady i natury podatku dochodowego jako podatku od dochodu, czyli uzasadniają ustalenie przychodu przez odejmowanie kosztów jego uzyskania.
W ocenie Organu, prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że dekodowanie norm prawa nie tylko podatkowego jest zawsze koniecznością, gdyż nie ma przepisów "jasnych", ale tylko Trybunał Konstytucyjny i w pewnym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny mają kompetencje do badania spójności pionowej norm prawnych w systemie prawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Wymaga podkreślenia, że analogiczne zagadnienie prawne było przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. np. wyroki: z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II FSK 1083/20; z 6 lipca 2022 r., II FSK 3147/19; z dnia 23 lutego 2021r, sygn. akt II FSK 2697/20; z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II FSK 841/19). W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zawartą tam argumentację, a ocenę prawną wyrażoną w powołanych orzeczeniach w pełni aprobuje, stąd też w dalszej części uzasadnienia będzie posługiwał się argumentacją zbieżną z tą, która została przedstawiona w tych wyrokach.
Przede wszystkim trudno przyjąć, aby w przedstawionym w pkt. 1 skargi kasacyjnej zakresie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 i § 2 O.p. polegającego na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku przeprowadzenia niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej bezzasadnie uchylił zaskarżoną interpretację (sporządzając uzasadnienia nie odpowiadające wymaganiom procesowym) pomimo, że powinno zapaść "rozstrzygnięcie korzystne dla organu podatkowego". Zważyć bowiem należy, iż choć zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a., to z uwagi na charakter postępowania w sprawie indywidualnej interpretacji podatkowej zasadnicze znaczenie mają zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Istota sporu niniejszej sprawy koncentruje się, bowiem na kwestii prawidłowości uznania przez Sąd pierwszej instancji za wadliwe stanowisko organu, zgodnie z którym usługi wykonywane przez Agentów na rzecz Spółki są świadczeniami o charakterze podobnym do usług doradczych, zarządzania i kontroli, o których mowa w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. (co wyprzedzało kwestię ewentualnego stanowiska w zakresie wydatków zaliczanych do kosztów ponoszonych przez podatnika z tytułu wypłacanej prowizji po myśli art. 15e ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p.).
Odnosząc się do sformułowanej w skardze kasacyjnej argumentacji powiązanej z zarzutami naruszenia jedynego w istocie przepisu prawa, a mianowicie art. 15e ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - należy zauważyć, że zdaje się ona zupełnie abstrahować od racji wyłożonych przez sąd administracyjny pierwszej instancji w uzasadnieniu zakwestionowanego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny całkowicie podziela stanowisko wyrażone w tym orzeczeniu.
Przypomnieć zatem należy, iż zgodnie z treścią art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. podatnicy są obowiązani wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów koszty usług doradczych, badania rynku, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze, poniesione bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotów powiązanych w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 lub podmiotów mających miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju wymienionym w przepisach wydanych na podstawie art. 11j ust. 2, w części, w jakiej koszty te łącznie w roku podatkowym przekraczają 5% kwoty odpowiadającej nadwyżce sumy przychodów ze wszystkich źródeł przychodów pomniejszonych o przychody z tytułu odsetek nad sumą kosztów uzyskania przychodów pomniejszonych o wartość zaliczonych w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16a-16m, i odsetek.
Analizując cel powyższej regulacji należy wskazać w ślad za Sądem pierwszej instancji, że art. 15e u.p.d.o.p. został wprowadzony ustawą z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2175) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Jak wynika z uzasadnienia do projektu tej ustawy (Sejm RP VIII kadencji Nr druku 1878 - publ. http://www.sejm.gov.pl) wprowadzenie przepisów limitujących wysokość kosztów uzyskania przychodów związanych z umowami o usługi niematerialne (np. umowy licencyjne, usługi doradcze, zarządzania i kontroli) oraz związanych z korzystaniem z wartości niematerialnych i prawnych, a także przepisów precyzujących pojęcie "nabycia" wartości niematerialnej i prawnej, wynikała z faktu, że przedmiotem większości działań związanych z tzw. agresywną optymalizacją podatkową są prawa i wartości o charakterze niematerialnym. Ich brak powiązania z realnie istniejącą substancją, a także zindywidualizowany charakter powoduje, iż są one idealnym narzędziem do kreowania "tarczy podatkowej", tj. sztucznego, nieuzasadnionego ekonomicznie, generowania kosztów uzyskania przychodów. Możliwość taka odnosi się również do określonych rodzajów usług niematerialnych, w m.in. tym usług doradczych, zarządzania i kontroli. Usługi takie jak usługi doradcze, zarządzania i kontroli charakteryzują się brakiem faktycznej możliwości powiązania ich ceny z "produktem", który w zamian za tę cenę jest otrzymywany. Należy zatem stwierdzić, że celem dodania do ustawy art. 15e u.p.d.o.p. było ograniczenie wysokości zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów kwot związanych z określonymi usługami i wartościami o charakterze niematerialnym i prawnym.
Podkreślenia wymaga, że z treści art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. wynika, że katalog usług wskazanych w tym przepisie jest katalogiem otwartym, na co wskazuje sformułowanie "(...) oraz świadczeń o podobnym charakterze". Jednakże, w ramach tego katalogu za świadczenia o podobnym charakterze należy uznać świadczenia wykazujące istotne podobieństwo w zakresie ich treści do świadczeń wymienionych przez ustawodawcę w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Dla określenia typów usług "o podobnym charakterze", objętych zakresem tej regulacji, pomocne jest sięgnięcie do orzecznictwa dotyczącego wykładni przepisu art. 21 ust. 1 pkt 2a u.p.d.o.p. regulującego kwestię poboru podatku u źródła od wypłat dokonywanych na rzecz nierezydentów za usługi o charakterze niematerialnym. Przepis ten stanowi, że podatek dochodowy od uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p., przychodów z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze ustala się w wysokości 20% przychodów. Zakres przedmiotowy tego przepisu w znacznej części pokrywa się zakresem art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Oba te przepisy swym zakresem obejmują usługi reklamowe i doradcze a także usługi o charakterze podobnym do usług wymienionych w tych przepisach. To podobieństwo zachodzące pomiędzy tymi przepisami uzasadnia wniosek, że przepisy te w odniesieniu do wymienionych w nich tożsamych usług powinny być interpretowane i rozumiane tak samo.
Ogólna charakterystyka umów (świadczeń) o podobnym charakterze do świadczeń wymienionych wprost w u.p.d.o.p., jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, została przedstawiona na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 2a u.p.d.o.p. w wyroku NSA z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 2369/15. Zgodnie z tym wyrokiem w aktualnym brzmieniu art. 21 ust. 1 pkt 2a u.p.d.o.p. świadczenia w nim wymienione można podzielić na dwie grupy. Pierwszą stanowią świadczenia wyraźnie nazwane, drugą tworzą świadczenia mające podobny charakter do świadczeń nazwanych. W tej drugiej grupie mieszczą się świadczenia posiadające cechy charakterystyczne dla świadczeń wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 2a u.p.d.o.p., ale posiadające również elementy charakterystyczne dla świadczeń innych od skonkretyzowanych w tym przepisie. Dla uznania, że świadczenie niewymienione wprost w art. 21 ust. 1 pkt 2a u.p.d.o.p. jest objęte jego zakresem, decydujące jest, aby elementy charakterystyczne dla świadczeń wprost wymienionych w tym przepisie przeważały nad cechami charakterystycznymi dla świadczeń w nim niewymienionych.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela i mając na uwadze powyższe wnioski dotyczące znacznej tożsamości przedmiotowej art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. i art. 21 ust. 1 pkt 2a u.p.d.o.p. uważa, że wskazane w pierwszym z tych przepisów usługi o podobnym charakterze to usługi niewymienione wprost w tym przepisie, których cechy charakterystyczne w przeważającej części opowiadają cechom charakterystycznym dla usług wymienionych w tym przepisie.
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że Spółka w opisie zdarzenia przyszłego szczegółowo i obszernie opisała czynności wykonywane w ramach zawieranych z podmiotami powiązanymi ("Agenci") umów. Z opisu tego wynika, że Agenci mają zajmować się między innymi pozyskiwaniem nowych klientów, negocjowaniem cen i innych warunków handlowych, bieżącą obsługę klientów oraz przedstawianie klientom dostosowanej do ich potrzeb oferty. Za wykonywanie usług podmiotom tym przysługuje ściśle określona prowizja.
Trafnie przyjął WSA, z analizy stanowiska Spółki, przestawionego zarówno w samym wniosku jak i skardze wywiedzionej na wydaną interpretację wynika, że domagała się ona potwierdzenia, że usługa pośrednictwa sprzedaży, która nie jest wprost wymieniona w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. - nie jest również podobna do żadnego świadczenia wymienionego w katalogu z art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., nawet wówczas, gdy zawiera ona w sobie świadczenia poboczne wykazujące takie podobieństwo, gdyż realizuje ona inny cel gospodarczy, zaś świadczenia poboczne wykazujące na podobieństwo, nie mają charakteru dominującego ani nadrzędnego.
Jak wynika z powyższego, na usługi, które mają być świadczone na rzecz Spółki, składać się ma kombinacja szeregu ściśle ze sobą powiązanych, kompleksowych czynności, które łącznie mają prowadzić w szczególności do zawierania umów lub przyjęcia oferty przez kontrahentów. Agenci mają między innymi skłaniać osoby trzecie do zawarcia umowy, promować produkty, brać udział w rokowaniach i badaniach rynku. Za istotny należy uznać także sposób wyliczenia wynagrodzenia dla Agentów. Ma być ono typowe dla usług agencyjnych, tj. prowizyjne, uzależnione od ilości zawartych kontraktów przy wsparciu podmiotów powiązanych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z zaprezentowanych przez Spółkę okoliczności faktycznych wynika, że łączące ją ze podmiotami powiązanymi umowy zawierają liczne cechy charakterystyczne dla umów agencyjnych i umów pośrednictwa handlowego. Umowa agencyjna to umowa, która należy do umów z zakresu pośrednictwa handlowego. Podatkowy organ interpretacyjny tymczasem, nie analizował wyczerpująco znaczenia pojęcia "pośrednictwa", które oznacza wyszukiwanie osób, z którymi można zawierać umowy, udział w rokowaniach mających na celu zawarcie umowy, skłanianie osób trzecich do zawarcia umowy lub przyjęcia oferty, przekazywanie próbek, informowanie o warunkach umów i właściwościach towaru (por. K. Kopaczyńska-Pieczniak, pkt 2 komentarza do art. 758 Kodeksu cywilnego, w A. Kidyba (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, wydanie II, publ. LEX/el 2014 oraz wyrok NSA z 28 października 2010 r., sygn. akt I GSK 723/09). Tak zdefiniowane pośrednictwo jest działalnością, w zakres której wchodzą opisane przez Spółkę we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej czynności.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oczywistym jest, że pośrednik oferujący do sprzedaży określone towary może w związku z tym podejmować działania, czy nawet zespół czynności o charakterze zbliżonym do usług np. doradczych, reklamowych, badania rynku czy przetwarzania danych. Podkreślić jednak należy, że w katalogu usług z art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. ustawodawca nie wymienił usług pośrednictwa. Głównym celem zawartych umów będzie zatem doprowadzenie do zawarcia przez podmioty trzecie, umów dotyczących dostawy towarów. Wszystkie przedstawione we wniosku działania podejmowane przez podmioty powiązane, także te, które noszą ewentualne cechy usług doradczych, zarządzania czy kontroli, będą więc miały na celu pozyskanie przyszłego kontrahenta. Podmiot zawierający umowę pośrednictwa handlowego nie dąży do nabycia każdej z usług akcesoryjnych oddzielnie, ale do nabycia kompleksowej usługi pośrednictwa.
Ponadto, dokonując wykładni wskazanej powyżej regulacji należy mieć na uwadze uwarunkowania konstytucyjne. Jak wynika z art. 217 Konstytucji RP, zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być dowolna, czy rozszerzająca. Ze wskazanego przepisu ustawy zasadniczej wynika zasada wyłączności ustawowej w sprawach podatkowych, a państwo nakładając na określone podmioty obowiązek świadczenia pieniężnego w postaci podatku, jest zobowiązane do stanowienia prawa spójnego, jasnego i zrozumiałego dla jego adresatów, zwłaszcza w zakresie określenia przedmiotu i stawek opodatkowania. Wobec tego posłużenie się w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. nieprecyzyjnym przymiotnikiem "podobny" dla wskazania, w jaki sposób określić podstawę opodatkowania, jest wysoce niewystarczające i wątpliwe z punktu widzenia standardów konstytucyjnych. Wszelkie zatem wątpliwości co do tego, czy jedno świadczenie jest podobne do innego, jako dotyczące zasady określoności przedmiotu opodatkowania z art. 217 Konstytucji RP, wymagają wyważonego i ostrożnego podejścia przy zabiegach interpretacyjnych dotyczących rekonstrukcji katalogu usług podobnych do expressis verbis wymienionych w ustawie podatkowej.
Reasumując, występujące w sprawie okoliczności faktyczne nie dawały podstaw do twierdzenia, że usługa wykonywana na podstawie umów, które zostały opisane przez Spółkę we wniosku o wydanie interpretacji indywidulanej, jest usługą o charakterze podobnym do usług wskazanych w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Nie można, wbrew twierdzeniom organu, uznać, że w przedstawionej przez Skarżącą usłudze przeważają elementy innych usług, wymienionych w art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Z opisu zawartego we wniosku Spółki nie wynika wprost podobieństwo czynności, które mają być świadczone przez Agentów, do usług wymienionych w ww. przepisie.
W związku z tym zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15e ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., należało uznać za niezasadny.
W tym stanie rzeczy, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI