II FSK 3238/17Uchylenie kosztów egzekucyjnych po wyroku TK 16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z wniosku spółki "C[...]". o.o. w C. o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, naliczonych na podstawie postanowienia z 2 lutego 2009 r. Spółka powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) w zakresie, w jakim nie określały one maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej. Organ pierwszej instancji odmówił uchylenia postanowienia, podobnie jak Dyrektor Izby Skarbowej, który dodatkowo wskazał na upływ pięcioletniego terminu na uchylenie postanowienia na podstawie art. 146 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę spółki, uznając, że organy prawidłowo odczytały charakter wyroku TK i nie było podstaw do uchylenia postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA i postanowienie organu odwoławczego. Sąd kasacyjny uznał, że stwierdzona przez TK niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego oznacza, iż wadliwe przepisy nie mogą być stosowane. W ocenie NSA, stosowanie tych przepisów w zgodzie z Konstytucją wymaga zaniechania pobierania opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych, gdyż ich brak określenia górnej granicy prowadzi do naruszenia zasad konstytucyjnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego, zwłaszcza w kontekście przepisów nakładających ciężary publicznoprawne.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kosztami egzekucyjnymi w administracji i konkretnym wyrokiem TK. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów, gdzie występuje podobne pominięcie prawodawcze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, mogą być stosowane po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny ich niezgodności z Konstytucją w zakresie pominięcia prawodawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą być stosowane w sposób, który narusza zasady konstytucyjne. Stwierdzona niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego oznacza, że stosowanie tych przepisów wymaga zaniechania pobierania opłat, aby uniknąć naruszenia zasad określoności, proporcjonalności i adekwatności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego ma bezpośrednie skutki prawne. Brak określenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych narusza zasady konstytucyjne, dlatego ich stosowanie w zgodzie z Konstytucją wymaga rezygnacji z ich pobierania.
Jaki jest charakter i skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego może powodować utratę mocy obowiązującej normy wadliwie ukształtowanej lub wymagać zaniechania stosowania przepisów w sposób naruszający Konstytucję, dopóki ustawodawca nie dokona stosownej interwencji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą. Wyrok o pominięciu prawodawczym, stwierdzający brak normy, która powinna istnieć, rodzi skutki prawne, które muszą być uwzględniane przez sądy i organy stosujące prawo, prowadząc do konieczności weryfikacji zgodności stosowanych przepisów z wzorcem konstytucyjnym.
Czy upływ pięcioletniego terminu na uchylenie postanowienia (art. 146 § 1 k.p.a.) wyłącza możliwość uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę tego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Upływ terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., ogranicza możliwość uchylenia postanowienia co do istoty sprawy, ale nie wyłącza konieczności uwzględnienia wyroku TK w ocenie zgodności z prawem.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że choć termin z art. 146 § 1 k.p.a. może ograniczać możliwość uchylenia postanowienia, to nie oznacza, że organ jest zwolniony z oceny jego zgodności z prawem w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. W sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa, ale braku możliwości uchylenia z powodu terminu, organ powinien wskazać te okoliczności w uzasadnieniu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z Konstytucją RP.
u.p.e.a. art. 64 § § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64 § § 1 pkt 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis, którego konstytucyjność była kwestionowana w kontekście braku określenia maksymalnej wysokości opłaty.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna wniosku o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem TK.
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący odmowy uchylenia postanowienia w postępowaniu wznowionym.
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący upływu terminu na uchylenie postanowienia w postępowaniu wznowionym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA w przedmiocie uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów publicznych.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie istotnym dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, albo ze względu na ochronę środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo ograniczenia konieczne dla ochrony wolności i praw innych osób.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i inne prawa majątkowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez stronę przeciwną przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 § 1 pkt 5 i art. 64 § 6 u.p.e.a., pomimo uznania art. 64 § 6 u.p.e.a. za niezgodny z Konstytucją zgodnie z wyrokiem TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. • Ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych nastąpiło niezależnie od efektywności egzekucji, bez względu na wysokość wyegzekwowanych świadczeń i uzasadniony nakład pracy organu, co narusza zasady określoności, proporcjonalności i adekwatności (art. 2 w zw. z art. 84 Konstytucji RP). • Niezastosowanie przepisów Konstytucji RP (art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3) dla oceny i wykładni przepisów art. 64 § 1 pkt 5 i art. 64 § 6 u.p.e.a.
Godne uwagi sformułowania
brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. • brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z perspektywy organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. • stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego oznacza, że wyrok Trybunału powinien być uwzględniony przy ocenie prawnych podstaw wydanej decyzji. • stosowanie tych przepisów w zgodzie z Konstytucją wymaga zrezygnowania z pobierania tych opłat.
Skład orzekający
Antoni Hanusz
przewodniczący-sprawozdawca
Bogusław Dauter
sędzia
Paweł Dąbek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego, zwłaszcza w kontekście przepisów nakładających ciężary publicznoprawne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z kosztami egzekucyjnymi w administracji i konkretnym wyrokiem TK. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów, gdzie występuje podobne pominięcie prawodawcze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na stosowanie prawa, nawet jeśli ustawodawca nie zdążył wprowadzić zmian. Podkreśla znaczenie zasad konstytucyjnych w praktyce.
“Nawet jeśli prawo milczy, Konstytucja mówi: NSA o kosztach egzekucyjnych po wyroku TK.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.