II FSK 3204/17

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-20
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowykurator spadkuwynagrodzenie kuratorakoszty postępowaniaNSApostępowanie sądowoadministracyjneprawo cywilneprawo spadkowe

NSA przyznał kuratorowi spadku wynagrodzenie za czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stosując przepisy o opłatach za czynności adwokackie.

Sprawa dotyczyła wniosku kuratora spadku po zmarłym skarżącym o wypłatę wynagrodzenia za udział w postępowaniu przed NSA. Po śmierci skarżącego, NSA ustanowił kuratora spadku i zawiesił postępowanie. Po jego podjęciu, skarga kasacyjna została oddalona. Kurator wniósł o wynagrodzenie, a sprawa została przekazana do NSA. Sąd uznał, że wynagrodzenie kuratora spadku powinno być pokrywane z majątku osoby, dla której został ustanowiony, a w braku takich środków – przez tego, kto żądał ustanowienia kuratora, czyli NSA. Ostatecznie przyznano kuratorowi wynagrodzenie w wysokości 840 zł plus VAT.

Sprawa rozpoczęła się od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. W trakcie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zmarł skarżący. Sąd zawiesił postępowanie, a następnie zwrócił się do Sądu Rejonowego o ustanowienie kuratora spadku, wpłacając zaliczkę na jego wynagrodzenie. Po ustanowieniu kuratora, postępowanie zostało podjęte, a skarga kasacyjna oddalona. Kurator spadku złożył wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia. Sąd Rejonowy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do NSA, przyznając jednocześnie zaliczkę kuratorowi. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył wniosek, analizując przepisy dotyczące wynagrodzenia kuratora spadku, w tym art. 179 k.r.o. oraz przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uznał, że wynagrodzenie kuratora spadku powinno być pokrywane z majątku spadkowego lub przez tego, kto żądał ustanowienia kuratora (NSA). NSA przyznał kuratorowi wynagrodzenie w wysokości 840 zł plus VAT, stosując przepisy dotyczące opłat za czynności adwokackie i uwzględniając nakład pracy kuratora oraz wartość przedmiotu sporu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Do wynagrodzenia za czynności kuratora spadku stosuje się zasady wynikające z art. 179 § 1 i 2 k.r.o. oraz art. 128 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynagrodzenie może być pokryte z dochodów lub majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a w braku takich środków – przez tego, kto żądał ustanowienia kuratora.

Uzasadnienie

Sąd analizuje przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując, że kurator spadku ma status zbliżony do kuratora procesowego w postępowaniu administracyjnym, co uzasadnia stosowanie przepisów o opłatach za czynności adwokackie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 128 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość ustanowienia kuratora spadku przez sąd administracyjny i pokrycia kosztów.

k.r.o. art. 179 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Zasady przyznawania wynagrodzenia kuratorowi.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej art. 1 § ust. 1

Ustalanie wysokości wynagrodzenia kuratora.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wysokość wynagrodzenia adwokata (kuratora) w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

k.p.c. art. 635 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Koszty sporządzenia inwentarza spadku.

k.r.o. art. 179 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Okoliczności wyłączające przyznanie wynagrodzenia kuratorowi.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. c

Stawki minimalne za udział w rozprawie przed NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wynagrodzenie kuratora spadku powinno być pokrywane ze środków publicznych NSA, gdy majątek spadkowy jest niewystarczający. Zastosowanie przepisów o opłatach za czynności adwokackie do ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora spadku w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Godne uwagi sformułowania

Do wynagrodzenia za czynności kuratora spadku stosuje się zasady wynikające z art. 179 § 1 i 2 k.r.o., art. 128 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny nie może pokryć kosztów sporządzenia inwentarza spadku (art. 635 § 3 k.p.c. w związku z art. 128 § 2 p.p.s.a.), jeżeli nie złożył wniosku o jego sporządzenie.

Skład orzekający

Stefan Babiarz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wynagrodzenia kuratora spadku w postępowaniu sądowoadministracyjnym, pokrywanie kosztów przez NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia kuratora spadku przez sąd administracyjny na wniosek NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji prawnej kuratora spadku w postępowaniu administracyjnym i sposobu ustalania jego wynagrodzenia, co jest istotne dla praktyków.

Kto zapłaci za kuratora spadku w sądzie administracyjnym? NSA rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 3204/17 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stefan Babiarz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Gl 159/17 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2017-06-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Przyznano adwokatowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Tezy
1) Do wynagrodzenia za czynności kuratora spadku stosuje się zasady wynikające z art. 179 § 1 i 2 k.r.o., art. 128 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), co oznacza, że kurator spadku może otrzymać wynagrodzenie za czynności wykonywane w sprawie sądowoadministracyjnej z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku - ze środków tego, kto żąda ustanowienia kuratora,  czyli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
2) Naczelny Sąd Administracyjny nie może pokryć kosztów sporządzenia inwentarza spadku (art. 635 § 3 k.p.c. w związku z art. 128 § 2 p.p.s.a.), jeżeli nie złożył wniosku o jego sporządzenie.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku adw. W.J.– kuratora spadku po zmarłym skarżącym [...] o wypłatę kuratorowi spadku wynagrodzenia w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 159/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 12 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: zarządzić wypłatę adw. W. J.– kuratorowi spadku po zmarłym skarżącym [...] – ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego wynagrodzenia w wysokości 840 zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w kwocie 193, 20 zł.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r., I SA/Gl 159/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę SJ (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 12 grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Przed sądem pierwszej instancji zaskarżono decyzję powyższego organu, w której określono zobowiązanie podatkowe skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 r. w wysokości 16.666 zł. Wpis od skargi - stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221 poz. 2193 ze zm.) - wynosił 500 zł.
Skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku i uiścił opłatę kancelaryjną, a następnie zaskarżył powyższy wyrok przez pełnomocnika.
Rozprawa została wyznaczona na dzień 4 września 2019 r. W dniu 28 sierpnia 2019 r. wpłynęło do sądu pismo o wygaśnięciu pełnomocnictwa w związku ze śmiercią skarżącego. Rozprawa została odwołana. Postanowieniem z dnia 23 września 2019 r., II FSK 3204/17 postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostało zawieszone. Kolejnym postanowieniem z dnia 29 października 2020 r., II FSK 3204/17, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] o ustanowienie kuratora spadku po zmarłym skarżącym. Naczelny Sąd Administracyjny uiścił – zgodnie z wezwaniem tego sądu - zaliczkę na pokrycie kosztów wynagrodzenia kuratora spadku w wysokości 147,60 zł (k. 122).
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2021 r. Sąd Rejonowy kuratorem spadku po zmarłym skarżącym ustanowił adwokata WJ.
Postanowieniem z dnia 13 lipca 2021 r., II FSK 3204/17 postępowanie zostało podjęte. Rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odbyła się w dniu 9 listopada 2021 r. W imieniu zmarłego skarżącego stawił się kurator spadku. Wniesiono o odroczenie rozprawy, gdyż akta sprawy w systemie Passa zostały kuratorowi udostępnione dopiero w dniu rozprawy i nie miał on możliwości przygotowania się do sprawy. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawił się kurator spadku adw. WJ. Skarga kasacyjna skarżącego została oddalona i Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od obciążenia skarżącego w całości kosztami postępowania kasacyjnego reprezentowanego przez kuratora spadku.
Pismem z dnia 25 lutego 2022 r. kurator spadku wniósł do Sądu Rejonowego w [...] o przyznanie mu wynagrodzenia od Skarbu Państwa w wysokości "2700 zł plus VAT stosownie do norm przypisanych w zakresie minimalnych kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu skargowym przed NSA", nadto przyznanie zaliczki na poczet wynagrodzenia w wysokości 600 zł plus VAT.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. Sąd Rejonowy stwierdził swą niewłaściwość do rozpoznania wniosku kuratora spadku o przyznanie zwrotu kosztów czynności kuratora spadku w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i w tym zakresie przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, równocześnie przyznał kuratorowi spadku zaliczkę w wysokości 600 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jak: p.p.s.a.) wynika, że sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w pkt. 1 (sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego). Zgodnie z art. 128 § 2 p.p.s.a.- "Jeżeli w ciągu roku od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłego, a postępowanie nie zostanie podjęte z udziałem zarządcy sukcesyjnego, sąd może z urzędu zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony. Czynność tę może wykonać referendarz sądowy". Przepisy art. 627 i 628 k.p.c. stanowią, że sądem spadku jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2021 r[...] Sąd Rejonowy w [...], jako sąd spadku, na wniosek Naczelnego Sądu Administracyjnego - postanowienie z dnia 29 października 2020 r. - II FSK 3204/17) ustanowił kuratorem spadku po skarżącym adw. WJ i z urzędu zarządził spis inwentarza spadku. Ze sprawozdania przekazanego przez kuratora spadku - pismo z dnia 27 kwietnia 2022 r. – wynika, że spadkobiercy zmarłego skarżącego nie są znani (są nimi prawdopodobnie dwie córki zmarłego, zamieszkałe poza granicami Polski), a to oznacza, że spadek po zmarłym skarżącym jest spadkiem nieobjętym w rozumieniu art. 666-668 k.p.c. Przepis art. 666 k.p.c. znajdzie zastosowanie do czasu objęcia spadku przez spadkobierców (-cę), którzy nie zostali określeni co do tożsamości. Jeżeli została ustalona ich tożsamość, a nie jest znane miejsce ich pobytu, to ustanawia się kuratora dla nieobecnego w trybie art. 184 k.r.o. (wyrok SN z dnia 5 kwietnia 1956 r.,III CR 506/56, OSN 1956, nr 9, poz. 115; T. Żyznowski [w:] H. Dolecki (red.), T. Wiśniewski (red.) - praca zbiorowa, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, tom III, art. 506-729, Lex/el. 2013 komentarz do art. 666 pkt 1). Zauważyć tu należy, że kurator spadku jest kuratorem prawa materialnego mimo że jego status prawny wynika z art. 128 § 2 p.p.s.a. i art. 666- 668 k.p.c. (postanowienie SN z dnia 8 maja 2017 r., III CZP 16/15, Lex nr 1749596). Kuratora tego należy odróżnić od tzw. kuratora procesowego uregulowanego np. w art. 78 p.p.s.a., do którego ma zastosowanie np. przepis art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przyznający mu zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 239 § 1 pkt 3 i art. 78 p.p.s.a. wprost bowiem stanowią o kuratorze wyznaczonym przez sąd orzekający. Do tego kuratora ma też zastosowania artykuł 213 pkt 1 p.p.s.a. traktujący jako wydatki (art. 211 p.p.s.a.) należności kuratora ustanowionego w danej sprawie. Nie jest on bowiem kuratorem spadku. W postanowieniu z dnia 18 lutego 2015 r., I OZ 112/15, Lex nr 1772012, Naczelny Sąd Administracyjny wprawdzie wskazał, że: Niezasadne byłoby (...) wprowadzenie podziału eliminującego z kręgu osób zwolnionych od obowiązku ponoszenia kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora spadku tylko dlatego, że jego ustanowienie następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym". Jest to pogląd kontrowersyjny, z uwagi na treść regulacji zawartej w powołanym art. 179 § 1 k.r.o. Przepis ten stanowi, że "organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora" w rozpoznawanej sprawie przepis ten ma zastosowanie albowiem kuratela ma - w przeciwieństwie do opieki - charakter zróżnicowany, występuje różnych działach prawa cywilnego, a nawet poza nim i tam, gdzie przepisy o szczególnym rodzaju kurateli nie wyczerpują wszystkich związanych z kuratelą kwestii, będą miały zastosowanie w drodze analogii przepisy k.r.o. (postanowienie SN z dnia 14 grudnia 1998 r., II CKN 917/98, Lex nr 1215098). Oznacza to, że przepis ten ma również zastosowanie do kuratora spadku bowiem przepisy k.p.c. odnoszące się do kuratora spadku kwestii tej nie regulują. Odnosząc się do powyższego poglądu NSA zawartego w postanowieniu z dnia 18 lutego 2015 r., I OZ 112/05 to zwrócić uwagę trzeba na różny zakres praw i obowiązków, jakie mają kurator spadku, który między innymi zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku (art. 67 § 2 k.p.c.), a kurator procesowy, który - zgodnie z art. 78 p.p.s.a. może wykonywać za nieobecną stronę czynności niezbędne dla ochrony jej praw tylko w okresie trwania postępowania, co oznacza, że zakres jego praw i obowiązków jest znacznie węższy (B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz Lex/el. 2018, komentarz do art. 78). Oznacza to, że ma tu zastosowanie art. 179 § 1 k.r.o. Zauważyć tu trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2022 r.,II FSK 3204/17, odstąpił do obciążenia skarżącego reprezentowanego przez kuratora spadku kosztami postępowania kasacyjnego. Ze sprawozdania z czynności zarządcy spadkiem (kuratora spadku - adwokata W. J.) wynika, że w skład spadku po stronie pasywów wchodził dług z tytułu podatku dochodowego w kwocie 16 666 zł, a po stronie aktywów wartość nominalna udziałów spadkodawcy w spółce z.o.o. Nimbus w kwocie 121.000 zł. W skład spadku w ogóle nie wchodzą ruchomości, a wartość udziału w spółce nie została określona w postępowaniu likwidacyjnym.
Wynagrodzenie kuratora spadku powinno znaleźć pokrycie w majątku spadkowym bądź w majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, która może być spadkobiercą jako rzeczywisty właściciel spadku (w tej sprawie jest on nieznany), a w razie braku takiej osoby - wynagrodzenie pokrywa osoba, która żąda ustanowienia kuratora (postanowienie SN z dnia 8 maja 2015 r., II CZP 16/15, Lex nr 1749596).
Zauważyć tu trzeba, że zagadnienie przyznania wynagrodzenia kuratorowi spadku ustanowionego przez sąd spadku na wniosek Naczelnego Sądu Administracyjnego za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie zostało uregulowane w przepisach prawa. W sprawie tej Sąd Rejonowy w [...] na podstawie art. 1991 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przekazał wniosek kuratora spadku do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Jednakże w świetle art. 179 § 1 zd. 1 k.r.o. to Sąd Rejonowy w {...] jako sąd spadku był obowiązany orzec o wynagrodzeniu kuratora spadku, czego jednak nie uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny jest jednak tym postanowieniem związany (art. 58 § 4 p.p.s.a). Powyższe oznaczałoby zaistnienie domniemania, że sąd ten przesądził, iż brak jest majątku lub dochodów w majątku spadku, by przyznać kuratorowi spadku wynagrodzenie z tego majątku, a uznał się za niewłaściwy do obciążenia tym wynagrodzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oczywiście wykładnia art. 179 § 1 k.r.o. (zd. ostatnie w brzmieniu "a jeżeli osoba nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora" – nie prowadzi do takiego jego rozumienia, z tym jednak, że przepis ten dotyczy tylko zagadnienia materialnoprawnego - obowiązku poniesienia kosztów wynagrodzenia kuratora spadku , ale nie właściwości sądu w tym zakresie. Rzecz jednak w tym, że i tę kwestię przesądzono w postanowieniu Sądu Rejonowego w [...]. Pozostaje tu zatem pytanie o to, jak obliczyć należne kuratorowi spadku wynagrodzenie. Wyżej podkreślono, że kwestia ta nie ma uregulowania prawnego w zakresie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jednakże zgodnie z art. 179 § 2 k.r.o. "wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli wkład pracy kuratora jest nieznaczny, a sprawowanie kurateli czyni zadość zasadom współżycia społecznego". Zwrócić tu uwagę trzeba na to, że w tej sprawie adw. W. J. był dwukrotnie obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - w dniu 9 listopada 2021 r. i w dniu 11 stycznia 2022 r., zapoznał się z aktami sprawy, a zatem trudno już tylko z tych powodów uznać, że sprawowanie kurateli czyni zadość zasadom współżycia społecznego; adw. W. J. nie był członkiem rodziny spadkodawcy, lecz osobą obcą, której należy się wynagrodzenie. Wziąć pod uwagę tu trzeba i to, że wynagrodzenie pełnomocnika strony (adwokata) zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 listopada 2015 r. w spawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) wynosiło 3600 zł – przy wartości przedmiotu spawy od 10.000- 50.000 zł, tak jak w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 tego rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2. Kurator spadku nie sporządził skargi kasacyjnej, pojawił się na późniejszym etapie postępowania i był obecny na dwóch rozprawach przed NSA zatem ma zastosowanie punkt 2) w drugiej instancji i litera c) - za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75%
Z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 536) wynika, że:
§ 1. 1. Wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł.
2. Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.
3. Wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to:
1) nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie;
2) wartość przedmiotu sporu;
3) stopień zawiłości sprawy.
§ 2. Wysokość zwrotu uzasadnionych wydatków, które kurator poniósł w związku ze swoimi czynnościami, nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.
Zwrócić uwagę tu należy, że w przypadku ustanowienia adwokata z urzędu obowiązują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz.a 18),które w zbliżony sposób określają wysokość wynagrodzenia adwokata i obciążenie nimi Skarbu Państwa. Nie one jednak powinny mieć tu - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - zastosowanie, a stosowane przez analogię przepisy powyższego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Do zastosowania analogii upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny status prawny adw. W. J., jaki miał w tej sprawie. Otóż w istocie rzeczy jego status ograniczał się tylko do reprezentowania skarżącego (jego następców prawnych - masy spadkowej) przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a nie miał on statusu kuratora spadku. Sporządzanie spisu inwentarza spadku zarządził Sąd Rejonowy w [...] z urzędu, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał obowiązku pokrywania kosztów czynności komornika w tym zakresie i przyznania kuratorowi spadku wynagrodzenia za czynności zarządu spadkiem, i sporządzenia sprawozdania, itp. W powołanym wyżej postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., II CZP 16/15 wyrażono pogląd, że: "Przepis art. 179 § 1 k.r.o. nie reguluje kwestii wynagrodzenia kuratora ustanowionego z urzędu w sytuacji, gdy osoba dla której został on ustanowiony nie ma dochodów lub majątku na pokrycie tego wynagrodzenia. W takiej sytuacji wynagrodzenie kuratora powinno być pokrywane ze środków publicznych". Skoro to Sąd Rejonowy w [...] zarządził z urzędu (art. 666 § 2 w związku z art. 635 § 3 k.p.c.) sporządzenie spisu inwentarza, to czynności z tym związane powinny być pokryte ze środków publicznych tego Sądu, a nie ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wypłacił komornikowi kwotę 448 zł (karta 155) i 94.89 zł (karta 163). Stosownie do art. 179 § 1 k.r.o. koszty te obciążają Sąd Rejonowy w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał kuratorowi spadku adwokatowi W. J. zaliczkę na wynagrodzenie w kwocie 600 zł. To oznaczało, że w istocie sytuacja prawna kuratora spadku w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest zbliżona do sytuacji kuratora procesowego ustanowionego dla danej sprawy, co uzasadniałoby stosowanie przepisów powyższego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
Reasumując, do wynagrodzenia za czynności kuratora spadku stosuje się zasady wynikające z art. 179 § 1 i 2 k.r.o., art. 128 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), co oznacza, że kurator spadku może otrzymać wynagrodzenie za czynności wykonywane w sprawie sądowoadministracyjnej z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku - ze środków tego, kto żąda ustanowienia kuratora, czyli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może pokryć kosztów sporządzenia inwentarza spadku (art. 635 § 3 k.p.c. w związku z art. 128 § 2 p.p.s.a.), jeżeli nie złożył wniosku o jego sporządzenie.
Powyższe oznacza, że stosując § 1 rozporządzenia to należne kuratorowi spadku – adw. W. J. wynagrodzenie wynieść powinno 2700 – 600 =2100 x40%- 840 zł plus VAT. Stosując wskazaną wysokość wynagrodzenia tj. 40%stawki minimalnej Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił przesłanki, o których mowa w § 1 ust. 3 rozporządzenia, a więc udział w dwóch rozprawach przez NSA, wartość przedmiotu sprawy 16.666 zł, i średnią zawiłość sprawy. Adw. W. J.nie wykazał wysokości kosztów podróży służbowej (art. 210 p.p.s.a.) p.p.s.a., o których mowa w § 2 rozporządzenia, stąd też Naczelny Sąd Administracyjny ich w rozliczeniu nie uwzględnił.
Mając na uwadze powyższe, o kosztach stanowiących wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla nieobecnego skarżącego Sąd orzekł na podstawie art.
205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536) w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Z uwagi na to, że w sprawie przedmiotem skargi była decyzja dotycząca konkretnej kwoty pieniężnej, kuratorowi przyznano kwotę 840 zł plus VAT zł jako stanowiącą kwotę nieprzekraczającą 40% stawki minimalnej 3600 zł po pomniejszeniu o pobraną zaliczkę w wysokości 600 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI