I SA/Wr 910/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2015-07-08
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyPITsprzedaż nieruchomościnabycie nieruchomościtermin 5-letniodstąpienie od umowyinterpretacja podatkowazwrot własności

Sąd uznał, że ponowne nabycie własności nieruchomości w wyniku odstąpienia od umowy sprzedaży stanowi nowe nabycie w rozumieniu ustawy o PIT, od którego należy liczyć 5-letni termin do opodatkowania zysku ze sprzedaży.

Skarżący sprzedał nieruchomość w 2011 r., ale kupujący zapłacił tylko 20% ceny. W 2013 r. strony anulowały umowę w części dotyczącej 80% nieruchomości, a własność wróciła do skarżącego. Skarżący pytał, czy ponowne nabycie własności nieruchomości w wyniku odstąpienia od umowy sprzedaży stanowi nowe nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT i czy od tej chwili liczy się nowy 5-letni termin do opodatkowania przyszłej sprzedaży. Sąd uznał, że ponowne nabycie własności nieruchomości w 2013 r. jest nowym nabyciem, od którego należy liczyć 5-letni termin do opodatkowania zysku ze sprzedaży.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.) w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości. Wnioskodawca nabył nieruchomość w 2003 r. i sprzedał ją w 2011 r., jednak kupujący zapłacił tylko 20% ceny. W 2013 r. strony anulowały umowę sprzedaży w odniesieniu do 80% nieruchomości, a własność wróciła do wnioskodawcy. Wnioskodawca planował sprzedać tę część nieruchomości i pytał, czy ponowne nabycie własności w wyniku odstąpienia od umowy sprzedaży będzie traktowane jako nowe nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., od którego należy liczyć nowy 5-letni termin do opodatkowania przyszłej sprzedaży. Zdaniem wnioskodawcy, datą nabycia była pierwotna data zakupu z 2003 r. Organ podatkowy uznał jednak, że ponowne nabycie własności w 2013 r. stanowi nowe nabycie, od którego należy liczyć 5-letni termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z Kodeksem cywilnym, umowa sprzedaży nieruchomości przenosi własność z chwilą zawarcia umowy, nawet jeśli cena nie została w pełni zapłacona. Odstąpienie od umowy w późniejszym terminie, a następnie zawarcie nowej umowy przenoszącej własność z powrotem na zbywcę, stanowi nowe nabycie w rozumieniu ustawy o PIT. Sąd podkreślił, że skutek prawny rozwiązania umowy przenoszącej własność nieruchomości następuje od chwili zawarcia nowej umowy, a nie zniweczenia stanu prawnego od początku. W związku z tym, ponowne nabycie nieruchomości w 2013 r. skutkowało rozpoczęciem biegu nowego 5-letniego terminu do opodatkowania przyszłej sprzedaży.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne przeniesienie własności nieruchomości w wyniku odstąpienia od umowy sprzedaży stanowi nowe nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odstąpienie od umowy sprzedaży i zawarcie nowej umowy przenoszącej własność z powrotem na zbywcę stanowi nowe nabycie, od którego należy liczyć 5-letni termin do opodatkowania przyszłej sprzedaży, zgodnie z przepisami prawa cywilnego i ustawy o PIT.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 8 lit. a)-c)

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 30e § ust. 1 i ust. 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1) lit. a i c

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a)

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ordynacja podatkowa art. 14b § § 1 i § 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.c. art. 491 § § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

k.c. art. 494

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

k.c. art. 395 § § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

k.c. art. 155 § § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

k.c. art. 535

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

k.c. art. 488 § § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowne nabycie własności nieruchomości w wyniku odstąpienia od umowy sprzedaży i zawarcia nowej umowy przenoszącej własność z powrotem na zbywcę stanowi nowe nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Od daty ponownego nabycia nieruchomości należy liczyć nowy 5-letni termin do opodatkowania przyszłej sprzedaży.

Odrzucone argumenty

Ponowne przeniesienie własności nieruchomości w związku z odstąpieniem od umowy sprzedaży nie stanowi nabycia tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a 5-letni termin należy liczyć od daty pierwotnego nabycia nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Samo zawarcie umowy powoduje więc skutek rozporządzający. Wykonanie prawa odstąpienia polega na jednostronnym oświadczeniu woli osoby, która nie jest już właścicielem nieruchomości. Odstąpienie od umowy przenoszącej własność nieruchomości wywiera skutek obligacyjny, nie powodując automatycznego przejęcia własności z powrotem na zbywcę.

Skład orzekający

Tomasz Świetlikowski

przewodniczący

Lidia Błystak

sprawozdawca

Ewa Kamieniecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nabycia' nieruchomości w kontekście odstąpienia od umowy sprzedaży i jego skutków podatkowych na gruncie ustawy o PIT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odstąpienia od umowy sprzedaży nieruchomości i ponownego nabycia własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego ze sprzedażą nieruchomości i interpretacją pojęcia 'nabycia', co jest istotne dla wielu podatników.

Czy odzyskanie nieruchomości po anulowaniu sprzedaży oznacza nowy początek 5-letniego terminu dla celów podatkowych?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 910/15 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2015-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Lidia Błystak /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 3192/15 - Wyrok NSA z 2017-11-30
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 361
art. 10 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: specjalista Edyta Luniak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lipca 2015 r. przy udziale sprawy ze skargi R.M. na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Interpretacją indywidualną z dnia [...] nr [...] Minister Finansów działający za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w P. na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), dalej powoływanej jako Ordynacja podatkowa, stwierdził, że stanowisko R.M. wnoszącego o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego – ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości – jest nieprawidłowe.
Wnioskodawca wskazał, że nabytą w 2003 r. nieruchomość zbył w 2011 r. Kupujący zapłacił 20% ceny sprzedaży. Wobec tego w 2013 r. strony anulowały zawartą umowę sprzedaży nieruchomości (wnioskodawca odstąpił od zawartej umowy) i zawarły kolejny akt notarialny, w którym prawo własności 80% powierzchni nieruchomości, za którą umówiona cena nie została zapłacona, przeszła z powrotem na wnioskodawcę. Obecnie wnioskodawca planuje sprzedać odzyskaną część nieruchomości.
W związku z tym zadano pytanie: czy powrotne przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości będzie stanowiło "nabycie" tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.d.o.f., i czy od tej chwili liczony jest nowy 5-letni termin warunkujący istnienie opodatkowanego źródła przychodów w przypadku przyszłej sprzedaży nieruchomości przez sprzedawcę.
Zdaniem wnioskodawcy datą nabycia nieruchomości, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., jest rok jej faktycznego (pierwotnego) nabycia, tj. rok 2003, a nie moment powtórnego przeniesienia (zwrotu) własności nieruchomości w wyniku odstąpienia od umowy.
Wskazała strona na wcześniejsze stanowiska udzielającego interpretacji organu podatkowego, w których oświadczenie o odstąpieniu od umowy będzie wywoływać skutki wstecz, tj. od samego początku zawarcia umowy. Potwierdził słuszność tego poglądu NSA w wyrokach sygn. akt II FSK 31/11 i II FSK 180/11. Odwołała się strona do przepisu art. 491 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jednolity w Dz. U. z 2014 poz. 121), dalej powoływanej jako Kodeks cywilny, jako przepisu stanowiącego podstawę odstąpienia od umowy przez wnioskodawcę, a także art. 494 Kodeksu cywilnego, wywodząc, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy usuwa z obrotu prawnego umowę sprzedaży nieruchomości z datą wsteczną, niweluje prawa i obowiązki stron nawiązane mocą tej umowy. Powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych oraz doktrynę prawa cywilnego stwierdziła strona, że nie budzi wątpliwości uznanie, że w następstwie złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy stosunek prawny wygasa z momentem zawarcia umowy tj. z datą wsteczną. Odniosła się strona do przepisu art. 395 § 1 Kodeksu cywilnego stwierdzając, że mocą oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży, z chwilą jego skutecznego doręczenia kupującemu, umowa przestała wiązać kupującego i wnioskodawcę, a strony przywróciły poprzedni stan sprzed zawarcia umowy, wnioskodawca jako sprzedający zobowiązany był do zwrotu kupującemu otrzymaną część ceny sprzedaży nieruchomości, jednocześnie był uprawniony do żądania od kupującego zwrotu nieruchomości – przysługiwało mu roszczenie o przeniesienie prawa własności nieruchomości. Stwierdzając, że odstąpienie od umowy sprzedaży jest oświadczeniem woli, którego skutkiem jest co do zasady, wygaśnięcie stosunku prawnego ex tunc (z mocą wsteczną) powołała wnioskodawczyni szereg wyroków sądów powszechnych.
Reasumując stwierdziła strona, że "powrotne przeniesienie własności nieruchomości w związku z odstąpieniem od umowy sprzedaży nie będzie stanowiło nabycia tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., w związku z czym 5-letni termin warunkujący istnienie opodatkowanego źródła przychodów w przypadku przyszłej sprzedaży nieruchomości przez wnioskodawcę będzie liczony od daty pierwotnego nabycia nieruchomości, tj. 2003 r.
Uznając stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy odstąpienie od umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości (80 % powierzchni) dokonane w roku 2013 skutkowało ponownym przeniesieniem własności przedmiotowej nieruchomości na wnioskodawcę, a co za tym idzie – nabyciem przedmiotowej nieruchomości, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. W konsekwencji planowana ponowna sprzedaż przedmiotowej nieruchomości (80 % powierzchni) – dokonana przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego (2013), w którym nastąpiło nabycie – będzie stanowiła dla zainteresowanego źródło przychodu, z którego dochód będzie podlegał opodatkowaniu 19 % podatkiem dochodowym na zasadach wynikających z art. 30c u.p.d.o.f.
Wskazał organ na przepisy art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) u.p.d.o.f., omawiając przedstawiony we wniosku o interpretację stan faktyczny przedstawił art. 155 § 1, art. 535, art. 488 § 1 Kodeksu cywilnego, omówił umowę sprzedaży, która jest umową dwustronnie zobowiązującą, wzajemną, konsensualną. Podkreślił, że gdy umowa sprzedaży przyjmuje z mocy prawa charakter czynności zobowiązująco – rozporządzającej, przeniesienie własności następuje bezpośrednio w wyniku zawarcia samej umowy, a taki charakter ma umowa sprzedaży nieruchomości, co wynika z art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego – samo zawarcie umowy powoduje skutek rozporządzający. Przywołał organ stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale 7 sędziów z dnia 30.11.1994 r. sygn. III CZP 130/94, podnosząc, że samo rozwiązanie umowy sprzedaży nieruchomości nie powoduje automatycznego przeniesienia własności nieruchomości z powrotem na zbywcę, do wykonania tego obowiązku może dojść w wyniku zawarcia umowy między nabywcą nieruchomości a jej zbywcą. W przedstawionym stanie faktycznym przyjęto konstrukcję rozwiązania umowy przez złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy, co wskazuje na zawarcie przez strony nowej umowy przenoszącej własność nieruchomości. Bezsprzecznie zatem w 2013 r. doszło do nabycia przez wnioskodawcę własności przedmiotowej nieruchomości. Użyte w przepisie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. ustawy pojęcie "nabycia" należy rozumieć jako każdą czynność, na mocy której na osobę fizyczną – nabywcę przechodzi własność nieruchomości, bez względu na sposób jej nabycia (odpłatny, nieodpłatny). Zatem dokonana w 2011 r. czynność prawna polegająca na zawarciu umowy sprzedaży wywołała skutek prawny w postaci odpłatnego zbycia przez wnioskodawcę nieruchomości, a skutek podatkowy powstał w momencie zawarcia umowy sprzedaży przenoszącej własność nieruchomości. W roku 2013 doszło do ponownego nabycia nieruchomości (80 %) przez wnioskodawcę. Planowana sprzedaż tej nieruchomości, dokonana przed upływem 5 lat od daty jej nabycia w 2013 r. powoduje, że będzie ona stanowić źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., opodatkowana, w myśl art. 30e ust. 1 i ust. 4 u.p.d.o.f., 19 % podatkiem dochodowym podstawy obliczenia podatku. .
W skardze złożonej po bezskutecznym wezwaniu organu administracji do usunięcia naruszenia prawa skarżący W.M. zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji. Podniósł skarżący, iż rozstrzygnięcia wymaga, czy w okolicznościach opisanej we wniosku sprawy, gdy konieczne było odstąpienie od umowy, jest nim nabycie własności nieruchomości w 2003 r., o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., czy też nabyciem jest odzyskanie własności wskutek rozliczenia się stron. Według przepisu art. 494 Kodeksu cywilnego powrotne uzyskanie wcześniej sprzedanej nieruchomości jest "zwrotem" spełnionego świadczenia. Poczyniła strona rozważania na temat pojęcia "nabycie" własności i "przeniesienia" własności. Podniósł, że organ podatkowy skupił się na analizie cywilistycznej umowy sprzedaży, posługując się judykaturą i piśmiennictwem prawniczym, co nie wniosło niczego, co byłoby pomocne w wykładni analizowanego pojęcia. Analiza ta nie dostrzega faktu, że powrotne nabycie stanowi "zwrot" według art. 494 Kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżącego, wskazującej na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, orzecznictwo to słusznie zakłada, że nabycie według prawa cywilnego nie jest tym, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Wskazał skarżący, że odstąpienie od umowy znosi obowiązek kupującego zapłaty ceny, czyniąc go niebyłym, co prowokuje pytanie o uiszczony podatek dochodowy od przychodu, jakim jest cena sprzedaży. Stwierdził skarżący, że wspomniane odstąpienie eliminuje nie tylko przychód płynący z umowy sprzedaży, ale również samo przeniesienie własności, które na jej mocy się dokonało, bowiem źródłem każdego z tych skutków jest ta sama umowa.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji i ustosunkowując się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1) lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a) powołanej ustawy procesowej, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach.
Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę wskazane powyżej przepisy a także kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego w postaci pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanej w indywidualnych sprawach, określone w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
W sprawie spór dotyczy dwóch kwestii: po pierwsze, uznania powrotnego przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości jako "nabycia" tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., i, po drugie, liczenia od powrotnego przeniesienia tej nieruchomości nowego 5-letniego terminu warunkującego istnienie opodatkowanego źródła przychodów w przypadku przyszłej sprzedaży nieruchomości przez sprzedawcę.
Przedmiotem spornej interpretacji jest przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., zgodnie z którym źródłami przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.
Z przepisu tego wynika, że jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości nastąpi po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Oznacza to, że kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości nie podlega opodatkowaniu.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca zbył w roku 2011 nieruchomość nabytą w roku 2003. Kupujący wpłacił jedynie na poczet ceny sprzedaży nieruchomości 20% ceny sprzedaży. Z racji niewywiązania się przez kupującego ze zobowiązania do zapłaty ceny, wynikającej z umowy sprzedaży, wnioskodawca odstąpił od niej w roku 2013 w stosunku do 80% powierzchni nieruchomości, z uwagi na fakt, że kupujący wpłacił jedynie 20% ceny sprzedaży. Strony zawarły w formie aktu notarialnego kolejną umową, na podstawie której prawo własności 80% powierzchni nieruchomości, co do której nie została zapłacona cena sprzedaży, przeszło z powrotem na wnioskodawcę. Ten planuje sprzedać przedmiotową nieruchomość.
Zdaniem wnioskodawcy powrotne przeniesienie własności udziału w nieruchomości w związku z odstąpieniem od umowy sprzedaży nie będzie stanowiło nabycia tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., w związku z czym 5-letni termin warunkujący istnienie opodatkowanego źródła przychodów w przypadku przyszłej sprzedaży nieruchomości przez wnioskodawcę będzie liczony od daty pierwotnego nabycia nieruchomości, tj. 2003 r.
Z kolei w opinii organu wydającego interpretację odstąpienie od umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości (80 % powierzchni) dokonane w roku 2013 skutkowało ponownym przeniesieniem własności przedmiotowej nieruchomości na wnioskodawcę, a co za tym idzie – nabyciem przedmiotowej nieruchomości, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.
Przystępując do rozważań nad powstałym w sprawie sporem Sąd miał na uwadze, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji ustawowej pojęcia użytego w art. 10 ust. 1 pkt 8 to jest nabycia nieruchomości. Zatem, aby ustalić, jaka czynność prawna wyznacza początek biegu pięcioletniego terminu, określonego w analizowanej normie prawnej, konieczne jest odwołanie do regulacji zawartych w prawie cywilnym. Dla rozstrzygnięcia sporu decydujące znaczenie ma przy tym kwestia skutku umowy sprzedaży nieruchomości mimo niezapłacenia całej umówionej ceny, a następnie skutku odstąpienia przez wnioskodawcę od umowy sprzedaży udziału 80% nieruchomości, za które kupujący nie zapłacił umówionej ceny, w zakresie przeniesienia tytułu prawnego na zbywcę (wnioskodawcę).
Niewątpliwie według Kodeksu cywilnego nabycie jest to uzyskanie prawa własności rzeczy. Zatem aktywa majątkowe ulegają zwiększeniu. Podmiot bowiem uzyskuje prawo rzeczowe w stosunku do rzeczy.
Stosownie do art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego, umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Z kolei według art. 535 Kodeksu cywilnego, przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Oznacza to, że strony umowy sprzedaży mogą przyjąć, że zapłata ceny, jak również samo wydanie nastąpi w terminie późniejszym. Potwierdza wniosek ten art. 488 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.
Pamiętać należy również, że z istoty umowy sprzedaży wynika zobowiązanie do spowodowania, aby własność rzeczy została przeniesiona na nabywcę. Za wykonanie tego zobowiązania sprzedawca będzie odpowiadał według przepisów Kodeksu cywilnego o wykonaniu zobowiązań i skutkach ich niewykonania.
Z konsensualnego charakteru umowy sprzedaży wynika z kolei, że z chwilą złożenia zgodnych oświadczeń woli w zakresie zawarcia umowy sprzedaży każda ze stron uzyskuje odpowiednie roszczenie w stosunku do drugiej strony. Ważność oraz skuteczność takiej umowy nie są zależne od przeniesienia własności i wydanie rzeczy, jak również odebrania rzeczy i zapłaty ceny, które są jedynie przejawem wykonania umowy przez strony.
Jeżeli zatem, jak to jest w sprawie, umowa sprzedaży przyjmuje z mocy prawa charakter czynności zobowiązująco-rozporządzającej, przeniesienie własności następuje bezpośrednio w wyniku zawarcia samej umowy. Samo zawarcie umowy powoduje więc skutek rozporządzający. Wykonanie innych, wynikających z tej umowy obowiązków stron, np. zapłata ceny, nie wpływa w żaden sposób na samo przeniesienie własności. W sprawie oznacza to, że na skutek umowy z roku 2011 skarżąca przeniosła na kupującego prawo własności do całej nieruchomości stanowiącej przedmiot sprzedaży i tym samym uszczupliła swoje aktywa.
Oceniając zaś skutek odstąpienia od umowy z roku 2011 w stosunku do 80% powierzchni nieruchomości, w rezultacie oświadczenia złożonego w roku 2013 i umowy podpisanej w tym roku, Sąd miał na uwadze, że wykonanie prawa odstąpienia polega na jednostronnym oświadczeniu woli osoby, która nie jest już właścicielem nieruchomości. W obowiązującym stanie prawnym takie oświadczenie trudno ocenić jako dostateczną podstawę do przeniesienia własności. Dlatego też odstąpienie od umowy przenoszącej własność nieruchomości wywiera skutek obligacyjny, nie powodując automatycznego przejęcia własności z powrotem na zbywcę. Takie też stanowisko wyrażone zostało w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1967 r. III CZP 32/66 (OSN 1968, z. 12, poz. 199), poświęconej skutkom odwołania darowizny. Przypomnienie tej uchwały - powołującej przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu - jest potrzebne ze względu na instytucjonalne podobieństwo. Co zaś tyczy skutków prawnych rozwiązania umowy zobowiązującej, na podstawie której nastąpiło przeniesienie własności nieruchomości (80 % jej powierzchni), to za rzeczowym skutkiem rozwiązania opowiedział się Sąd Najwyższy w powołanej już uchwale z dnia 5 maja 1993 r. III CZP 9/93 (OSNC z 1994 r., nr 2, poz. 29), przyjmując w uzasadnieniu, że jeżeli strony umowy przenoszącej własność nieruchomości przez zgodne oświadczenie woli rozwiązały tę umowę, to niewątpliwym skutkiem takiej czynności prawnej będzie przejście własności z powrotem na zbywcę. Warte zaznaczenia jest to, że skutek ten nie oznacza zniweczenia, jak tego chciała strona skarżąca w ramach jej stanowiska wyrażonego w skardze, stanu prawnego powstałego w rezultacie zawarcia umowy w roku 2011 od chwili jej zawarcia, ale jego zmianę od chwili zawarcia umowy w roku 2013. W stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oznacza to, że na skutek odstąpienia w roku 2013 przez zbywcę od umowy z roku 2011 i zawarcia umowy w roku 2013 w tym momencie doszło do nabycia przez niego prawa własności udziału 80%, to jest do zwiększenia aktywów wnioskodawcy.
Z tych powodów jako zgodne z prawem wynikającym z wyżej powołanych przepisów prawa ocenił Sąd stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż interpretacja wnioskodawcy art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. przedstawiona we wniosku była nieprawidłowa. Odstąpienie od umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości dokonane w roku 2013 skutkowało ponownym przeniesieniem własności przedmiotowej nieruchomości na wnioskodawcę, tzn. nabyciem przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji od tej chwili (od roku 2013) liczony jest nowy 5-letni termin warunkujący istnienie opodatkowanego źródła przychodów w przypadku przyszłej sprzedaży nieruchomości (udziału w wysokości 80%) przez sprzedawcę.
Mając na uwadze powyższe Sąd, uznając, iż zaskarżona interpretacja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI