II FSK 313/05

II FSK 313/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter
Edyta Anyżewska
Marek Zirk-Sadowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 173 par. 1, art. 176, art. 183 par. 1, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędziowie NSA Edyta Anyżewska, Bogusław Dauter, Protokolant Tomasz Grzybowski, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Mirosława B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 2 października 2003 r. sygn. akt I SA/Kr 3037/02 w sprawie ze skargi Mirosława B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 maja 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 października 2003 r. I SA/Kr 3037/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę Mirosława B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 maja 2002 r., którą organ ten po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 22 lutego 2002 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S., ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 1991 r., doręczonej stronie 27 listopada 1991 r.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Mirosław B. wystąpił w dniu 23 stycznia 2002 r., po otrzymaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 grudnia 2001 r., wydanej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r., którą Kolegium uchyliło decyzję wymiarową organu I instancji i umorzyło postępowanie stwierdzając, że M. B. jako administrator targowiska urządzonego na nieruchomości stanowiącej własność gminy jest dzierżycielem gruntu, nie jest zatem podatnikiem podatku od nieruchomości.
Decyzja w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności została wydana na podstawie art. 248 par. 1 i 249 par. 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ z powodu złożenia żądania w tym przedmiocie po upływie roku od dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości.
W odwołaniu skarżący zarzucał, że nie zastosowano w jego sprawie art. 250 i 251 par. 2 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło w decyzji wydanej na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji, że wskazane przepisy nie miały w sprawie zastosowania, bowiem pierwszy z nich dotyczy decyzji wydanych na podstawie przepisów, które utraciły moc wskutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, drugi zaś odnosi się do decyzji podejmowanych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
W skardze do NSA Mirosław B. zarzucił, że jego żądanie zostało niewłaściwie załatwione, nie domagał się w nim bowiem wszczęcia postępowania, lecz unieważnienia decyzji. Jego zdaniem w takim wypadku roczny termin przedawnienia nie ma zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oddalił skargę uznając, iż z uwagi na uregulowanie zawarte w art. 249 par. 1 Ordynacji podatkowej /"organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia"/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było wydać decyzję przewidzianą w tym przepisie, bez rozważenia, czy zachodzą określone w art. 247 par. 1 Ordynacji podatkowej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
W skardze kasacyjnej, wniesionej w trybie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153. poz. 1271 ze zm./, Marian B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
- art. 35 ust. 4 i art. 51 ustawy o NSA,
- art. 240 par. 1 pkt 5, art. 241 par. 1 i 243 par. 1 i 2
- a także art. art. 121 par. 2, 122 i 125 Ordynacji podatkowej w sposób istotny dla wyniku sprawy.
Według skarżącego NSA nie będąc związany granicami skargi /art. 51 ustawy o NSA/ powinien był z urzędu stwierdzić, że sprawie został nadany niewłaściwy tok. Intencją skarżącego było bowiem uzyskanie decyzji stwierdzającej, że decyzja ustalająca podatek od nieruchomości została wydana z naruszeniem prawa, a uiszczony w jej wykonaniu podatek był nienależny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze z naruszeniem zasad postępowania podatkowego nie uwzględniło faktu, że Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia 21 grudnia 2001 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za lata 1991-2001.
W tej sytuacji formalistyczne podejście do wniosku skarżącego było nieuzasadnione, organ odwoławczy powinien był rozważyć całokształt okoliczności sprawy i uwzględnić rzeczywiste intencje skarżącego.
Sąd nie będąc związany granicami skargi i będąc uprawniony do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego powinien był uwzględnić naruszenie prawa w postępowaniu administracyjnym.
Sąd rozpatrzył skargę w sytuacji gdy równolegle toczyło się postępowanie wznowieniowe. Tego rodzaju konkurencyjność postępowań jest niedopuszczalna, co wynika z art. 35 ust. 4 ustawy o NSA.
Wskazując na powyższe naruszenia przepisów postępowania skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wyraziło pogląd, że skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Odnoście do powoływania się przez skarżącego na okoliczność wznowienia postępowania Kolegium wyjaśniło, że postanowienie organu I instancji zostało podjęte bez podstawy prawnej, w związku z tym zostało uchylone przez Kolegium decyzją z 9.09.2004 r., którą umorzono postępowanie wznowienione.
Na rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pełnomocnik skarżącego wnosił jak w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia wskazanych w art. 173 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych.
Ten środek odwoławczy - stosownie do art. 176 p.p.s.a. musi odpowiadać wymogom formalnym przewidzianym dla każdego pisma w postępowaniu sądowym - /por. art. 46 ustawy/, a ponadto odpowiadać wymaganiom szczególnym, przewidzianym tylko dla skargi kasacyjnej.
W szczególności skarga kasacyjna musi przytaczać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oraz zawierać wniosek w przedmiocie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenie lub zmiany.
W myśl art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza że rozpoznaje zasadność skargi w ramach zgłoszonych podstaw skargi kasacyjnej i wniosków odnośnie do zakresu zaskarżenia /całości lub części orzeczenia/.
W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwu podstawach:
1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wskazał na podstawę z pkt 2, wywodząc, iż naruszenie przytoczonych przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy. Opierając się na tak sformułowanej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, tym samym o jej rozpoznanie.
Wniosek tego rodzaju jest nieuzasadniony w sytuacji, gdy strona powołuje się wyłącznie na naruszenie przepisów postępowania, bowiem na podstawie art. 188 p.p.s.a. NSA uprawniony jest do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi tylko wówczas, gdy nie występują w sprawie naruszenia przepisów postępowania.
Nieusprawiedliwione są również zarzuty odnoszące się w zasadzie do postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia jest wyrok sądu administracyjnego.
Według skarżącego Kolegium powinno uwzględnić fakt wcześniejszego wznowienia w tej samej sprawie postępowania i odpowiednio pouczyć stronę o właściwym kierunku postępowania, a nie traktować dosłownie, formalistycznie wystąpienia strony.
Takie działanie organu narusza wskazane przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zasad postępowania oraz postępowania wznowieniowego. Jak wyżej zauważono zarzuty te, jako adresowane do organu, a nie Sądu który wydał zaskarżony wyrok, nie dowodzą naruszenia przepisów postępowania, które mają zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Pozostaje zatem do rozważenia zgłoszony w tym kontekście zarzut naruszenia przez Sąd art. 51 ustawy o NSA uzasadniony tym, że Sąd nie będąc w myśl tego przepisu związany granicami skargi, powinien był dostrzec wadliwość postępowania administracyjnego, choćby nawet strona tej okoliczności nie zgłaszała.
Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Sąd wydający przedmiotowy wyrok nie był wprawdzie związany granicami skargi, ale orzekał w granicach danej sprawy, wytyczonych przedmiotem postępowania, określonym przez samą stronę i na podstawie akt sprawy przedłożonych Sądowi.
Skarżący nie wnosił o przeprowadzenie dowodu z innych akt, na które obecnie się powołuje, twierdząc, iż w jego sprawie toczyło się postępowanie wznowieniowe. Ani z akt, w oparciu o które Sąd oceniał legalność zaskarżonej decyzji, ani ze skargi wniesionej w dniu 22 lipca 2002 r. nie wynikało, że toczy się w tej samej sprawie wszczęte wcześniej postępowanie w celu uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Sąd nie miał zatem powodów, aby oceniać skargę w aspekcie art. 35 ust. 4 ustawy o NSA /"Nie można wnieść skargi do Sądu jeżeli toczy się postępowanie w celu zmiany uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu..."/.
Bezzasadny jest zatem zarzut nieuwzględnienia przez sąd orzekający w sprawie okoliczności, która nie mogła być mu znana.
Z powyższego wynika, iż nieusprawiedliwione były w okolicznościach sprawy zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania stosowanych w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym /art. 35 ust. 4 i 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA/, a bezpodstawnie wskazano w skardze kasacyjnej na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, które odnoszą się do postępowania przed organami podatkowymi, a nie postępowania przed sądem administracyjnym /poza przypadkami wymienionymi w art. 59 ustawy o NSA/.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.