II FSK 3072/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że kara porządkowa mogła być nałożona, jeśli strona nie udowodniła braku możliwości okazania pojazdu.
Sprawa dotyczyła nałożenia kary porządkowej na D. C. za nieprzedstawienie do oględzin samochodu Mitsubishi Pajero, mimo wezwań organu celnego. WSA uchylił postanowienie o karze, uznając, że brak samochodu stanowił fizyczną przeszkodę. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że strona miała obowiązek udowodnić brak możliwości okazania pojazdu, a nie organ udowodnić jego posiadanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej o nałożeniu na D. C. kary porządkowej w wysokości 500 zł. Kara została nałożona za bezzasadne nieprzedstawienie do oględzin samochodu Mitsubishi Pajero, mimo dwukrotnego wezwania organu celnego. WSA uznał, że skarżąca nie miała wpływu na brak rejestracji samochodu przez nowego właściciela i nie dysponowała pojazdem, co stanowiło fizyczną przeszkodę w wykonaniu polecenia organu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że kara porządkowa mogła być zasadnie nałożona. NSA podkreślił, że celem art. 262 Ordynacji podatkowej jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania. Stwierdził, że WSA błędnie przyjął, iż organ musiał udowodnić możliwość okazania pojazdu przez stronę. W ocenie NSA, to strona, chcąc uniknąć kary, powinna była udowodnić brak możliwości okazania pojazdu, np. poprzez przedstawienie dowodu sprzedaży, a nie polegać na domniemaniach z CEPIK czy braku rejestracji przez nowego właściciela. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona udowodni brak możliwości wykonania polecenia organu. Jednakże, ciężar udowodnienia braku możliwości wykonania polecenia spoczywa na stronie, a nie na organie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że WSA błędnie przyjął, iż organ musiał udowodnić możliwość okazania pojazdu przez stronę. Strona, chcąc uniknąć kary, powinna była udowodnić brak możliwości wykonania polecenia organu, np. poprzez przedstawienie dowodu sprzedaży. Samo istnienie domniemania posiadania pojazdu przez stronę, oparte na danych CEPIK, nie jest wystarczające do nałożenia kary, ale też nie zwalnia strony z obowiązku udowodnienia braku możliwości wykonania polecenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
ord. pod. art. 262 § par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Możliwość nałożenia kary porządkowej za bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin.
Pomocnicze
u.S.C. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej
Obowiązek przechowywania i udostępniania organom kontrolnym dokumentów sprzedaży pojazdu.
ord. pod. art. 189 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek strony postępowania do przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, będących w jej posiadaniu.
ord. pod. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
ord. pod. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
P.r.d. art. 78 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek właściciela pojazdu zarejestrowanego zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
ord. pod. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dopuszczalność dowodów w postępowaniu podatkowym.
ord. pod. art. 194 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Moc dowodowa dokumentów urzędowych.
ord. pod. art. 194 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dopuszczalność przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strona miała obowiązek udowodnić brak możliwości okazania pojazdu, a nie organ udowodnić jego posiadanie. Naruszenie przez stronę obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu lub obowiązku przechowywania dokumentów sprzedaży, choć nie jest bezpośrednią podstawą kary porządkowej, może wpływać na ocenę możliwości wykonania polecenia organu.
Odrzucone argumenty
Brak możliwości okazania pojazdu z przyczyn od niej niezawinionych stanowi fizyczną przeszkodę uniemożliwiającą ukaranie karą porządkową. Organ nie podważył wiarygodności twierdzeń skarżącej o sprzedaży samochodu, a tym samym nie zakwestionował faktu, że nie dysponuje ona samochodem.
Godne uwagi sformułowania
celem unormowania zawartego w art. 262 ord. pod. jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu dla postanowień organów podatkowych. to nie na organie leżał obowiązek "podważania twierdzeń skarżącej o sprzedaży samochodu". To strona, chcąc uniknąć konsekwencji w postaci wymierzenia kary porządkowej [...] mogła skorzystać z prawa przewidzianego w art. 194 § 3 tej ustawy.
Skład orzekający
Bogdan Lubiński
przewodniczący sprawozdawca
Bogusław Dauter
członek
Zbigniew Kmieciak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w kontekście obowiązku strony do współdziałania i udowodnienia braku możliwości wykonania polecenia organu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku nałożenia kary porządkowej w postępowaniu celnym/podatkowym. Kluczowe jest udowodnienie przez stronę braku możliwości wykonania polecenia organu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest aktywne współdziałanie strony w postępowaniu podatkowym i udowodnienie swoich racji, nawet gdy wydaje się to trudne. Pokazuje też, że organy nie muszą udowadniać posiadania przedmiotu przez stronę, jeśli ta twierdzi inaczej.
“Czy brak samochodu zwalnia z obowiązku okazania go organowi? NSA wyjaśnia, kto musi udowodnić swoją rację.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 3072/12 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-01-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-11-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogdan Lubiński /przewodniczący sprawozdawca/ Bogusław Dauter Zbigniew Kmieciak Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I SA/Ke 433/12 - Wyrok WSA w Kielcach z 2012-09-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323 art. 5 ust. 1 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 262 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 września 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 433/12 w sprawie ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia 18 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, 2) zasądza od D. C. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Kielcach kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 433/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Przedmiotem rozpoznania Sądu była sprawa ze skargi D. C. (zwanej dalej "skarżącą") na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia 18 czerwca 2012 r. w przedmiocie kary porządkowej. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Dyrektor Izby Celnej w Kielcach postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 12 grudnia 2011 r., nakładające na skarżącą karę porządkową w wysokości 500 zł w związku z bezzasadnym nieprzedstawieniem do oględzin samochodu MITSUBISHI PAJERO. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że wobec skarżącej wszczęto postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu marki MITSUBISHI PAJERO. Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) ustalono, że obecnym właścicielem przedmiotowego samochodu jest skarżąca. W związku z powyższym organ podatkowy pismem doręczonym w dniu 26 sierpnia 2011 r., wezwał skarżącą do przedstawienia w dniu 15 września 2011 r. samochodu celem przeprowadzenia oględzin oraz złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W wyznaczonym terminie strona nie przedstawiła do oględzin przedmiotowego samochodu. Przesłuchana w charakterze strony skarżąca zeznała m.in., że samochód sprzedała około trzech lat temu, jednak w chwili obecnej nie jest w stanie podać nazwiska jego nabywcy, a ponadto zobowiązała się odszukać i dostarczyć do Urzędu Celnego w Kielcach dokument sprzedaży samochodu. Po uzyskaniu aktualnej informacji z CEPIK, że właścicielem przedmiotowego samochodu jest nadal skarżąca, postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r. ponownie wezwano stronę do okazania przedmiotowego samochodu, celem przeprowadzenia dowodu z jego oględzin w dniu 23 listopada 2011 r., pouczając o treści art. 262 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."). W wyznaczonym terminie strona nie przedstawiła do oględzin samochodu oraz nie doręczyła dokumentu zbycia pojazdu, a także nie wskazała danych osobowych i adresowych nabywcy tego pojazdu. Organ drugiej instancji ustalił ponadto, że skarżąca nie zgłaszała zbycia przedmiotowego pojazdu w Starostwie Powiatowym w K. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że organ podatkowy ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu, będących w jego posiadaniu. Wynika to bowiem jednoznacznie z art. 189 § 1 i 2 ord. pod. W niniejszej sprawie, mimo wyznaczonych terminów, strona nie przedstawiła do oględzin przedmiotowego samochodu, nie dostarczyła także dokumentu sprzedaży tego pojazdu. Stosownie do treści art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod., strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogli zostać ukarani karą porządkową do 2600 zł. Kara porządkowa jest sankcją administracyjną, służącą dyscyplinowaniu uczestników postępowania. Każdorazowe wystąpienie okoliczności wskazanych w tym przepisie może skutkować wymierzeniem przez organ podatkowy ww. kary. Organ odwoławczy stwierdził, że gdyby dać wiarę wyjaśnieniom skarżącej, to w myśl art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.), jako właścicielka pojazdu zarejestrowanego, obowiązana była w terminie nieprzekraczalnym 30 dni zawiadomić właściwego starostę powiatowego o zbyciu przedmiotowego pojazdu, a tego nie uczyniła. Strona nie przedstawiła także żadnych dokumentów, które wskazywałyby, że taki obowiązek wypełniła oraz nie wskazała danych domniemanego nabywcy pojazdu. Nie okazała także dokumentu sprzedaży samochodu, a obowiązek jego przechowywania i udostępniania organom kontrolnym wynika chociażby z treści art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z dnia 29 sierpnia 2009 r. (Dz. U. z 2009 r., nr 168, poz. 1323 ze zm.). Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej skarżąca złożyła skargę, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod., poprzez jego bezzasadne zastosowanie. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że bezzasadnie nie przedstawiła przedmiotowego pojazdu do oględzin. Nie miała wpływu na brak rejestracji samochodu przez nowego właściciela. Nałożenie kary porządkowej byłoby zasadne w sytuacji, gdyby wezwanie organu zostało przeze nią zignorowane, bez jakichkolwiek wyjaśnień, co w sprawie nie miało miejsca. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Sąd pierwszej instancji – uzasadniając rozstrzygnięcie – wskazał, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia a także postanowienia wydanego przez organ I instancji jest art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod. Z regulacji tej wynika, że w sytuacji, gdy podatnik w ogóle nie stosuje się do wezwania organu podatkowego, organ ten ma możliwość podjęcia dopuszczalnych prawem kroków zmierzających do uzyskania od podatnika takiego zachowania, do jakiego go na podstawie przepisów prawa zobowiązał. Przesłanką uzasadniającą nałożenie kary porządkowej jest więc bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w czynności. Odmowa musi mieć charakter jednoznaczny i wskazywać na brak woli poddania się obowiązkom nałożonym przez organy podatkowe. Przez to pojęcie należy rozumieć odmowę, nie mającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy; nie chodzi tu zatem o to, czy w przekonaniu strony mogła ona temu obowiązkowi sprostać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Warunkiem prawidłowego zastosowania omawianego przepisu jest również prawidłowe i precyzyjne wezwanie strony do określonego zachowania. W ocenie Sądu, organ wypełnił przesłankę prawidłowego wezwania skarżącej do konkretnego zachowania się, uzasadniając potrzebę uzyskania żądanych wyjaśnień oraz okazania do oględzin samochodu, prawidłowo pouczył ją o skutkach niezastosowania się do wezwania. Ponadto żądanie okazania samochodu przedmiotu objęte jest hipotezą art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod., gdyż mieści się pod pojęciem "okazanie przedmiotu oględzin". Sąd omówił przyjęty przez organ stan faktyczny i uznał, że skarżąca skutecznie zarzutami skargi podważyła wniosek organu, iż bezzasadnie nie przedstawiła przedmiotowego pojazdu do oględzin. Nie zignorowała wezwania organu bez jakichkolwiek wyjaśnień, a ponadto nie miała także wpływu na brak rejestracji samochodu przez nowego właściciela. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że treść uzyskanych w postępowaniu wyjaśniającym dokumentów potwierdza, że skarżąca jest nadal właścicielem samochodu. Organ, opierając się na powyższych dokumentach, wyprowadził domniemanie o posiadaniu przez skarżącą samochodu. W ocenie WSA, dla ziszczenia się przesłanek z art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod., samo istnienie domniemania nie jest wystarczające, konieczne jest natomiast uzasadnione przekonanie po stronie organu o możliwości wypełnienia przez podatnika polecenia okazania przedmiotu oględzin. Organ nie podważył wiarygodności twierdzeń skarżącej o sprzedaży samochodu, a tym samym nie zakwestionował faktu, że nie dysponuje ona samochodem i z przyczyn od niej niezawinionych nie mogła wykonać polecenia organu. Strona może być dyscyplinowania nałożeniem kary porządkowej o ile ma faktyczną możliwość wykonania żądań organu, natomiast gdy istnieje fizyczna przeszkoda (brak samochodu), to uniemożliwia to ukaranie karą porządkową. Brak samochodu jest faktyczną przeszkodą uniemożliwiającą spełnienie legalnego żądania organu o jego okazanie. Tej faktycznej przeszkody nie można traktować jako nieistotnej dla ukarania skarżącej karą porządkową, dlatego że ciąży na skarżącej prawny obowiązek sporządzania i przechowywania żądanych dokumentów sprzedaży i informowaniu o zbyciu samochodu, czy okazania przedmiotu oględzin. Zaniedbania (naruszenie przepisów regulujących te kwestie) mogą mieć skutek procesowy w prowadzonym postępowaniu co do określenia podstaw opodatkowania. Sąd wyjaśnił, że w kontekście treści art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod. i jego funkcji, fakt naruszenia powołanych w zaskarżonym postanowieniu przepisów art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym i art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie ma w sprawie znaczenia. Konsekwencją niewykonania przez skarżącą obowiązków wynikających z tych przepisów nie może być nałożenie na nią kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod. Jednocześnie fakt naruszenia przez stronę art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym i art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie świadczą o faktycznym dysponowaniu przez skarżącą przedmiotowym samochodem. Nie świadczą również o tym informacje z CEPIK oraz z Starostwa Powiatowego w Końskich. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, obciążają natomiast obowiązkiem rejestracji nowego właściciela pojazdu. Sąd zgodził się z organem, że każdorazowe wystąpienie okoliczności wskazanych w przepisie art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod. może skutkować wymierzeniem przez organ takiej kary. W obecnym stanie faktycznym brak było jednak podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżącą kary porządkowej. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Dyrektora Izby Celnej, który wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") zarzucił: 1) w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez wadliwą ocenę, która powstała w wyniku odmowy zastosowania w przedmiotowej sprawie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego i tym samym niezamierzonego podważenia funkcjonującej w prawie zasady racjonalnego prawodawcy, a więc wykładni obejmującej art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 7 Konstytucji RP. Takie rozumowanie wykrzywiło prawidłowy wynik rozumowania Sądu, jak i skutkowało wyrażeniem błędnej oceny w przedmiocie legalności zaskarżonych postanowień Dyrektora Izby Celnej oraz Naczelnika Urzędu Celnego. 2) w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 p.p.s.a. w pośrednim związku z naruszeniem: art. 191 § 1, art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 216 § 2, art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod., poprzez uwzględnienie skargi, skutkujące uchyleniem wyżej oznaczonych orzeczeń, pomimo nie naruszenia przez właściwy organ ww. przepisów Ordynacji podatkowej w stopniu istotnym i bezzasadne przyjęcie, że organy nie działały zgodnie z przepisami prawa procesowego, których dopełnieniem były regulacje przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia), co skutkowało, wadliwą oceną sądową w ich warstwie proceduralnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przy nie kwestionowanym przez strony stanie faktycznym przede wszystkim podkreślenia wymaga, że jak wskazuje się w piśmiennictwie, celem unormowania zawartego w art. 262 ord. pod. jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu dla postanowień organów podatkowych. Równocześnie ma on zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydawania rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie (D. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski: Ordynacja podatkowa, Komentarz tom II, Toruń 2007 s. 627 i nast.). Kara porządkowa nakładana na podstawie tego przepisu stanowi sankcję administracyjną, nie jest więc karą w znaczeniu przepisów prawa karnego. Zakres przedmiotowy stosowania tej kary został szczegółowo uregulowany w art. 262 § 1 pkt 1-3 ord. pod., przy czym jest to wyliczenie wyczerpujące. Obejmuje ono m.in. obowiązek złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności (art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod.). Stwierdzić należy, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 ord. pod. mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez organy celne postępowaniu w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu marki MITSUBISHI PAJERO. Prowadzenie natomiast postępowania wymiarowego należy oceniać przez pryzmat art. 122 ord. pod., przewidujący zasadę prawdy obiektywnej. Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 666/12 (CBOSA), realizacja tej zasady znajduje swe odzwierciedlenie w przepisach dotyczących postępowania podatkowego, a w szczególności w unormowaniu zawartym w art. 187 § 1 ord. pod. Artykuł 187 § 1 ord. pod. stanowi zaś, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednakże nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści tego przepisu nie daje się wyprowadzić konkluzji, że organy administracyjne zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Należy także zauważyć, że art. 187 § 1 ord. pod. nie zwalnia strony z obowiązku współdziałania z organem podatkowym we wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy tym bardziej, że stronie służy prawo żądania przeprowadzenia określonych dowodów (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 35/08, CBOSA). Z kolei warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu art. 262 § 2 ord. pod. jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego nie tylko, co do przesłanek wyraźnie wymienionych w tym przepisie (podmiot, prawidłowość wezwania, brak uzasadnionej przyczyny niewykonania wezwania), lecz także rodzaju i stopnia zawinienia oraz ewentualnych skutków, jakie pociąga w konkretnym przypadku uchybienie wezwaniu (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2000 r., I SA/Kr 2246/98. Lex Polonica). A zatem możliwość ukarania między innymi strony postępowania, karą porządkową została przewidziana za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt II FSK 775/10 (CBOSA), bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nieznajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Bezzasadnego odmówienia złożenia wyjaśnień nie należy utożsamiać z "milczeniem" strony. Ustalenie bowiem przyczyn braku złożenia wyjaśnień, czy też okazania przedmiotu oględzin musi mieć charakter obiektywny. W okolicznościach niniejszej sprawy, o ile z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego można przyznać stronie rację co do wpływu 3 lat od dnia sprzedaży samochodu na możliwość podania danych jego nabywcy, co w konsekwencji skutkować mogło nie przedstawieniem samochodu do oględzin, o tyle przyczyny usprawiedliwiające taką postawę nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach, a tym samym nie mogą być uznane za obiektywnie uzasadnione. Zgodnie bowiem z treścią art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, "W razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu zarejestrowanego, ...Właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu". Naruszenie tego ustawowego obowiązku przez stronę skutkowało naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Nie znajduje zatem żadnego prawnego uzasadnienia stanowisko WSA w Kielcach, zgodnie z którym "dla ziszczenia się przesłanek z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, samo istnienie domniemania nie jest wystarczające, konieczne jest natomiast uzasadnione przekonanie po stronie organu o możliwości wypełnienia przez podatnika polecenia okazania przedmiotu oględzin. Organ nie podważył wiarygodności twierdzeń skarżącej o sprzedaży samochodu, a tym samym nie zakwestionował faktu, że nie dysponuje ona samochodem i z przyczyn od niej niezawinionych nie mogła wykonać polecenia organu." (s. 5 wyroku). W ocenie NSA, samo bowiem "przekonanie organu" o możliwości lub jej braku w kwestii okazania samochodu, w świetle treści art. 180 § 1 i art. 194 § 1 ord. pod. dla nałożeniu na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod. kary porządkowej nie mogło mieć znaczenia. W świetle art. 180 § 1 ord. pod., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowód w postaci informacji z CEPIK, wskazujący że właścicielem przedmiotowego pojazdu jest nadal D. C., niewątpliwie stanowi dokument urzędowy, o którym mowa art. 194 § 1 ord. pod. Ma zwiększoną moc dowodową. Korzysta z dwojakiego rodzaju domniemania: prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Organ podatkowy nie może zatem odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Natomiast te domniemania mogą zostać podważone, jako że przepis art. 194 § 3 ord. pod. stanowi, że jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. W tym stanie faktycznym, to nie na organie leżał obowiązek "podważania twierdzeń skarżącej o sprzedaży samochodu". To strona, chcąc uniknąć konsekwencji w postaci wymierzenia kary porządkowej przewidzianej w art. 262 § 1 pkt 2 ord. pod., mogła skorzystać z prawa przewidzianego w art. 194 § 3 tej ustawy. Orzekając w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Kielcach Sąd I instancji przy braku stosownych ustaleń i ocen zobowiązany więc będzie ponownie skargę tę rozpoznać, z uwzględnieniem powyższych uwag celem dokonania pełnej kontroli legalności postanowienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.[pic]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI