I SA/Wr 2165/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2014-02-28
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowydochody nieujawnioneustawa o PITTrybunał Konstytucyjnywznowienie postępowanianiekonstytucyjność przepisuzasada praworządnościkoszty postępowania

WSA we Wrocławiu uchylił własny wyrok z 2009 r. i decyzje organów podatkowych w sprawie podatku od dochodów nieujawnionych, uznając, że oparto je na przepisie uznanym przez TK za niekonstytucyjny.

Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 20 ust. 3 ustawy o PIT (dotyczący podatku od dochodów nieujawnionych) za niezgodny z Konstytucją. WSA we Wrocławiu uznał skargę za zasadną, stwierdzając spełnienie przesłanek formalnoprawnych i merytorycznych. Sąd uchylił własny wyrok z 2009 r. oraz decyzje organów podatkowych, wskazując na brak podstawy prawnej do opodatkowania dochodów nieujawnionych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę o wznowienie postępowania, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu z 2009 r. oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. (sygn. akt SK 18/09), który stwierdził niezgodność art. 20 ust. 3 ustawy o PIT (w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006) z Konstytucją. Sąd uznał, że wyrok TK stanowił podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zgodnie z art. 272 § 1 PPSA, a skarga została wniesiona w ustawowym terminie. Sąd oddalił wniosek organu o zawieszenie postępowania, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 125 § 1 pkt 1 PPSA. Merytorycznie Sąd stwierdził, że decyzje organów podatkowych oraz poprzedzający wyrok WSA oparto na przepisie uznanym za niekonstytucyjny, co stanowiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b PPSA w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej). W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądził koszty postępowania i wskazał, że w ponownym postępowaniu organy podatkowe powinny uwzględnić brak podstawy prawnej do ustalania podatku od dochodów nieujawnionych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 272 § 1 PPSA, który wprost stanowi, że można żądać wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W analizowanej sprawie wyrok TK (SK 18/09) stwierdził niezgodność art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. z Konstytucją, a orzeczenie WSA z 2009 r. oraz decyzje organów podatkowych opierały się na tym przepisie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 272 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 272 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 20 § 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30 § 1 pkt 7

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

O.p. art. 240 § 1 pkt 8

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 270

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 275

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 276

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 277

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 279

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 281

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 282 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 68 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w ustawowym terminie od dnia wejścia w życie wyroku TK. Decyzje organów podatkowych i wyrok WSA opierały się na przepisie uznanym za niekonstytucyjny, co uzasadnia ich uchylenie.

Odrzucone argumenty

Wniosek organu o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 PPSA z uwagi na pismo Marszałka Sejmu o wyjaśnienie wątpliwości co do wyroku TK.

Godne uwagi sformułowania

wyjątkowo niejasnego ukształtowania pojęcia przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych naruszają zasadę poprawnej legislacji oraz zasadę ochrony stabilności stosunków prawnych, będącą składową zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością.

Skład orzekający

Katarzyna Radom

przewodniczący

Dagmara Dominik-Ogińska

sprawozdawca

Marek Olejnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zasadności wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku stwierdzenia przez TK niekonstytucyjności przepisu, na którym oparto wcześniejsze orzeczenie. Interpretacja art. 125 PPSA w kontekście wniosków o wyjaśnienie wyroków TK."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania po wyroku TK, który wpłynął na podstawę prawną wcześniejszego orzeczenia. Terminowość wniesienia skargi o wznowienie jest kluczowa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawomocne orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne, nawet po latach. Jest to przykład mechanizmu korygującego błędy legislacyjne i chroniącego prawa obywateli.

Wyrok TK uchyla decyzję sprzed lat: jak niekonstytucyjny przepis wpłynął na podatek od nieujawnionych dochodów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 2165/13 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2014-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska /sprawozdawca/
Katarzyna Radom /przewodniczący/
Marek Olejnik
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 125 par. 1 pkt 1, art. 135, art. 145 par. 1 lit. b, art. 270, art. 272 par. 1, par. 2 w zw. z  art. 275-277, art. 279
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 20 ust. 1, ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 240 par. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia WSA - Katarzyna Radom, Sędziowie: sędzia WSA - Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), sędzia WSA - Marek Olejnik, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi R. H. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1478/09 w sprawie skargi R. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu 1. zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1478/09 w ten sposób, że uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...]; 2. określa, że ww. decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżących kwotę łącznie 2.079 (słownie: dwa tysiące siedemdziesiąt dziewięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi.
1.1. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił R. H. (dalej: skarżąca) zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2003 r. w wysokości 415.627 zł. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą jej wydania było ustalenie, iż wydatki poniesione w 2003 r. przez skarżącą nie znalazły pokrycia w posiadanym przez nią majątku, gdyż wydatkowała kwotę 798.376,75 zł, uzyskując przychody na poziomie 260.422,78 zł. Organ podatkowy pierwszej instancji podkreślił przy tym, że przy ustalaniu wysokości tego przychodu nie zostały uwzględnione takie źródła jak darowizna udzielona skarżącej przez I. C. w kwocie 7.000 zł, pożyczki od A.S. i Z. S. w łącznej kwocie 180.000 zł oraz prawo do dysponowania środkami w kwocie 90.000 USD, zdeponowanych przez D. P. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił jednocześnie, że skarżąca na początku 2003 r. dysponowała oszczędnościami w kwocie 60.671,76 zł, natomiast na dzień 31 grudnia 2003 r. w wysokości 76.886,73 zł.
1.2. Powyższe ustalenia zostały następnie potwierdzone przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. (dalej: organ podatkowy drugiej instancji), który decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.
2. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
2.1. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła rozstrzygnięciu organu podatkowego drugiej instancji naruszenie:
- przepisów postępowania, w tym: art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.), poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych oraz brak jakiejkolwiek dbałości o bezstronność rozstrzygnięcia, jak również o wyjaśnienie wszelkich faktycznych i prawnych aspektów sprawy; art. 122 O.p., poprzez brak dążenia do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania w tym zakresie wszelkich istotnych dowodów i wyjaśnienia wszelkich nasuwających się w sprawie wątpliwości, a tym samym prowadzenie postępowania w celu ustalenia prawdy wygodnej dla organu podatkowego oraz wydanie decyzji w oparciu o niepełny i nie w pełni rozpatrzony materiał w sprawie; art. 124 O.p., poprzez nierealizowanie zasady przekonywania stron do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organy podatkowe kierowały się przy załatwieniu sprawy; art. 180 § 1 O.p., poprzez zaniechanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy; art. 187 § 1 O.p., poprzez uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pomimo aktywnego udziału strony wskazującej dowody i wnioskującej o ich przeprowadzenie, w wyniku czego wydano rozstrzygnięcie w oparciu o niepełny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy zebrany przez organ podatkowy pierwszej instancji; art. 191 O.p., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, zwłaszcza w zakresie odmowy dania wiarygodności dowodów; art. 210 § 4 O.p., poprzez niedostateczne wskazanie faktów, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego do wadliwie ustalonego stanu faktycznego.
2.2. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy drugiej instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009r. sygn. akt I SA/Wr 1478/09 oddalił skargę skarżącej na ww. decyzję. Podstawę wydania przedmiotowego wyroku stanowił m.in. przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego drugiej instancji, uznając że w sposób wyczerpujący dokonano ustaleń w sprawie i prawidłowo zastosowano obowiązujące przepisy. Zastrzeżeń Sądu nie budziła zarówno ustalona przez organy podatkowe wysokość poniesionych wydatków, jak i osiąganego przez skarżącą dochodu.
2.4. Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia wniesienia skargi kasacyjnej.
2.5. Wyrok Sądu pierwszej instancji uprawomocnił się z dniem 18 lutego 2010r.
2.6. W dniu 29 listopada 2014. (data stempla pocztowego 26 listopad 2014r.) wpłynęła skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powołanym wyżej wyrokiem Sądu pierwszej instancji. W oparciu o art. 270 w zw. z art. 272 § 1 i § 2 w zw. z art. 275 w zw. z art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270; dalej: ppsa) wniesiono o wznowienie postępowania oraz uchylenie wyroku i merytoryczne rozpoznanie sprawy, jak też zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r. w sprawie o sygn. akt SK 18/09, opublikowany w dniu 27 sierpnia 2013 r. (Dz. U. z 2013r., poz. 985), w którym stwierdzono niekonstytucyjność przepisu, który stanowił podstawę wydanego wyroku, tj. art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r.
2.7. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego organ podatkowy drugiej instancji wniósł o zawieszenie postepowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 276 ppsa z uwagi na skierowanie przez Marszałka Sejmu wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o wyjaśnienie wątpliwości, co do treści pktu I.2 w związku z pkt I.3 i pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r. w sprawie o sygn. akt SK 18/09. W przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku wniesiono o oddalenie skargi o wznowienie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
3.2. Ocenę zasadności tej skargi poprzedzić muszą rozważania nad dopuszczalnością tego środka prawnego z punktu widzenia ustalonych przez ustawodawcę warunków formalnych wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, stosownie do treści art. 281 ppsa.
3.3. Zgodnie z treścią art. 272 § 1 ppsa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Skarżąca jako podstawę wznowienia wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie sygn. akt SK 18/09.
Zgodnie z treścią tego wyroku art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Z uzasadnienia przedmiotowego wyroku wynika, że podstawowy zarzut, jaki należało zdaniem Trybunału Konstytucyjnego postawić regulacji kształtującej podatek od dochodów nieujawnionych, dotyczy wyjątkowo niejasnego ukształtowania pojęcia przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.) oraz będącego tego następstwem braku jednoznacznego określenia zasad dotyczących biegu terminu ustalenia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od dochodów nieujawnionych (art. 68 § 4 O.p. w zw. z art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.). Pozostałe zastrzeżenia związane z rozkładem ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wskazanego podatku, określeniem zakresu obowiązków dokumentacyjnych ciążących na podatnikach, opodatkowaniem przychodów wynikających z czynności niemogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy oraz zbiegu instytucji ustalenia podatku od dochodów nieujawnionych i określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, mają wprawdzie mniejsze znaczenie, jednak istotnie pogłębiają przekonanie o naruszeniu wymogów ustawy zasadniczej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. i art. 68 § 4 O.p. naruszają zasadę poprawnej legislacji oraz zasadę ochrony stabilności stosunków prawnych, będącą składową zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywiedzionej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Wyjaśniono, że podstawową konsekwencją rozstrzygnięcia podjętego przez Trybunał Konstytucyjny jest pozbawienie mocy obowiązującej zakwestionowanych regulacji prawnych. Przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. przestanie obowiązywać z chwilą ogłoszenia niniejszego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 27 sierpnia 2013 r. przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r. poz. 985).
W rozpoznawanej sprawie niewątpliwym jest, że zaskarżona do tutejszego Sądu decyzja organu podatkowego drugiej instancji z dnia [...] Nr [...] została wydana na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie sygn. akt I SA/Wr 1478/09 oceniając legalność zaskarżonej decyzji stosował również art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2003r. Istniała zatem podstawa wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 272 § 1 ppsa.
3.4. Zgodnie z treścią art. 277 ppsa skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Stosownie zaś do treści art. 272 § 2 ppsa w sytuacji określonej w § 1 (tj. orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie) skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu.
W ocenie Sądu skarżąca zachowała również trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 18/09 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 27 sierpnia 2013 r. poz. 985, zaś skarga o wznowienie postępowania została złożona w dniu 26 listopada 2013 r. (data stempla pocztowego). Zachowany został więc termin, o którym mowa w art. 272 § 2 ppsa.
3.5. Reasumując, Sąd stwierdził spełnienie w sprawie przesłanek formalnoprawnych do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.
3.6. Odnosząc się do wniosku organu administracji o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z wnioskiem Marszałka Sejmu z dnia 9 grudnia 2013 r. o wyjaśnienie wątpliwości co do treści pkt I.2 w zw. z pkt I.3 i pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn.. akt SK 18/09, Sąd ocenił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka przewidziana w powołanym wyżej przepisie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1) ppsa sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Wspomniany przepis wyraźnie wskazuje, że uprawnienie Sądu do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego uzależnione jest od spełnienia przesłanki w postaci toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. z 1997r. Nr 102 poz. 643 ze zm.). Tymczasem sprawa skargi konstytucyjnej o sygn. akt SK 18/09 została zakończona przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2013r. Pismo Marszałka Sejmu zmierzające do wyjaśnienia wątpliwości, co do treści ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie jest postępowaniem toczącym się przed Trybunałem Konstytucyjnym w rozumieniu przepisu art. 125 § 1 pkt 1 ppsa. Tym samym Sąd nie ma prawnych podstaw aby zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne.
3.7. Badając sprawę merytorycznie Sąd uznał, że skarga skarżącej, o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 10 grudnia 2009r. sygn. akt I SA/Wr 1478/09 oddalającego skargę na decyzję organu podatkowego drugiej instancji z dnia 23 czerwca 2009 r. zasługuje na uwzględnienie albowiem
W wyroku z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07, (OTK-A 2007, nr 3, poz. 26), Trybunał Konstytucyjny formułując w istocie wskazówkę dla sądów, jak uwzględniać wyroki Trybunału w sprawach będących w toku, stwierdził m.in. mimo, że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Sądy orzekają na podstawie procedur, w obrębie których toczy się postępowanie, i z wykorzystaniem instrumentów będących do ich dyspozycji oraz kompetencji im przysługujących. Okoliczność, że w tych ramach sądy mają zastosować przepisy, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzeń przez nie ocenianych, ale następnie zostały uznane za niekonstytucyjne w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i na skutek tego nie obowiązują w dacie orzekania, w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie dokonywania wykładni tych przepisów. (...) Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją (por. też wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013r. sygn. akt II FSK 2296/11, opubl. CBOSA).
W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że w przypadku skarżącej zasadność opodatkowania podatkiem dochodowym przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach (art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.) podlega ocenie z uwzględnieniem treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt SK 18/09.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa, o którym mowa w powyższym przepisie, może nastąpić również po wydaniu decyzji administracyjnej, gdy podstawą wznowienia postępowania administracyjnego jest stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu będącego podstawą prawną decyzji (art. 240 § 1 pkt 8 O.p.). Jeżeli więc w toku postępowania sądowoadministracyjnego zapadnie wyrok stwierdzający niekonstytucyjność normy, na której oparto decyzję administracyjną, istnieje konieczność uchylenia takiej decyzji (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2010, s. 50–51). Argumentacja powyższa znajduje wzmocnienie w regulacji art. 272 § 2 ppsa. Na kanwie tego przepisu podjęta została uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, opubl. CBOSA, w której sformułowano pogląd, że przepis art. 272 § 1 ppsa stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie.
Zważywszy na powyższe należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy orzekania wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa w związku z art. 240 § 1 pkt 8 O.p. obligujące ten sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji albowiem ww. decyzje oparto na treści art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. uznanego za niekonstytucyjny powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Należy podzielić pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2466/11, że niekonstytucyjność przepisu tworzącego umocowanie do wydania decyzji w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów jest bowiem okolicznością, która przesądza o wadliwości (niezgodności z prawem) podjętego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji – także wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji oddalającego skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, będąc związany sentencją powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, obowiązany był wziąć pod uwagę niekonstytucyjność przepisu tworzącego podstawę do wydania decyzji w przedmiocie wymiaru podatku.
3.8. Mając to na uwadze Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i zmienił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1478/09 na podstawie art. 282 § 2 ppsa w zw. z zaistnieniem przesłanki przewidzianej w treści art. 272 § 1 ppsa oraz uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w oparciu o treść art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) ppsa w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 O.p. i art. 135 w zw. z art. 276 ppsa. O wstrzymaniu wykonania ww. decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 ppsa w zw. z art. 276 ppsa. Zaś rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa i art. 276 ppsa. Sąd zasądził na rzecz skarżącej od organu podatkowego drugiej instancji koszty postępowania w kwocie obejmującej kwotę wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania w wysokości 2.079 zł.
3.9. Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 276 ppsa, sąd wskazuje, że w ponownym postępowaniu organ podatkowy powinien uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację prawną, mając w szczególności na uwadze brak podstawy prawnej do ustalania podstawy opodatkowania dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI