II FSK 294/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-02-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
postępowanie egzekucyjneśrodki egzekucyjneuciążliwośćzarzut egzekucyjnyNSAskarga kasacyjnaprawo administracyjneegzekucja administracyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że zarzut naruszenia zasady najmniejszej uciążliwości środka egzekucyjnego nie został skutecznie podniesiony w oparciu o właściwy przepis.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Spółka argumentowała, że zajęcie wierzytelności było nadmiernie uciążliwe, zwłaszcza w kontekście postępowania układowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzut naruszenia art. 7 ust. 2 ustawy egzekucyjnej powinien być oparty na art. 33 pkt 8 tej ustawy, a nie podniesiony samodzielnie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Fabrykę Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i Rozliczeń "M." sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Spółka kwestionowała zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych, uznając go za zbyt uciążliwy. Po kolejnych postępowaniach i zażaleniach, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcia. Spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, że zajęcie wierzytelności nie jest zbyt uciążliwe. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zarzut naruszenia zasady najmniejszej uciążliwości (art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej) powinien być formułowany w oparciu o konkretne przepisy proceduralne, takie jak art. 33 pkt 8 tej ustawy, a nie jako samodzielny zarzut. Podniesienie wyłącznie naruszenia art. 7 par. 2 nie było wystarczające i adekwatne do przedmiotu zaskarżenia. NSA odrzucił również zarzut naruszenia art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach zaskarżenia, nie będąc zobowiązanym do badania kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku, które stanowiły odrębny przedmiot sporu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia zasady najmniejszej uciążliwości środka egzekucyjnego powinien być formułowany w oparciu o konkretne przepisy proceduralne, takie jak art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej, a nie jako samodzielny zarzut.

Uzasadnienie

Zasady ogólne postępowania, takie jak zasada najmniejszej uciążliwości, są realizowane poprzez konkretne instytucje prawne. W przypadku zarzutu uciążliwego środka egzekucyjnego, właściwą podstawą prawną do jego rozpatrzenia jest art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej, a nie bezpośrednio art. 7 ust. 2.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 33 § pkt 8

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądemi administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 12

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 45 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut naruszenia zasady najmniejszej uciążliwości środka egzekucyjnego musi być oparty na właściwym przepisie proceduralnym (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.), a nie na samej zasadzie ogólnej (art. 7 ust. 2 u.p.e.a.). Sąd nie jest zobowiązany do badania kwestii istnienia obowiązku egzekucyjnego w ramach sprawy dotyczącej zarzutu uciążliwości środka egzekucyjnego, gdyż stanowi to odrębny przedmiot sporu.

Odrzucone argumenty

Zajęcie wierzytelności było zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym, naruszającym art. 7 ust. 2 ustawy egzekucyjnej. Sąd pierwszej instancji powinien był rozpoznać również kwestię nieistnienia egzekwowanego obowiązku na podstawie art. 134 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu powołującego wyłącznie naruszenie art. 7 par. 2 [...] nie jest wystarczającym i adekwatnym do tej sprawy zarzutem kasacyjnym zasada ogólna postępowania administracyjnego realizowana być może tylko poprzez konkretne instytucje tego postępowania sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Skład orzekający

Antoni Hanusz

przewodniczący

Grażyna Nasierowska

członek

Jacek Brolik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych skargi kasacyjnej w kontekście zarzutów dotyczących zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której zarzut uciążliwości środka egzekucyjnego jest podnoszony w skardze kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, które są istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Kluczowe zasady postępowania egzekucyjnego: jak prawidłowo formułować zarzuty w skardze kasacyjnej?

Dane finansowe

WPS: 1 136 824 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 294/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Grażyna Nasierowska
Jacek Brolik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Bd 540/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2005-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 7 ust. 2, art. 33 pkt 8
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Tezy
W przypadku, gdy przedmiotem postępowania było rozpatrzenie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z tytułu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego na podstawie i w trybie prawnym art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 24 poz. 151 ze zm./ - podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu powołującego wyłącznie naruszenie art. 7 par. 2 wymienionej ustawy nie jest wystarczającym i adekwatnym do tej sprawy zarzutem kasacyjnym zgodnym z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, albowiem nie obejmuje i nie wyczerpuje podstawy prawnej ocenianego w postępowaniu sądowym rozstrzygnięcia administracyjnego, a więc prawnego przedmiotu zaskarżonego wyroku.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Ewelina Król, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Fabryki Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i Rozliczeń "M." sp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Bd 540/05 w sprawie ze skargi Fabryki Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i Rozliczeń "M." sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 30 czerwca 2005 r. (...) w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną. 2) zasądza od Fabryki Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i Rozliczeń "M." sp. z o.o. w T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r., I SA/Bd 540/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę "M." Fabryka Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i Rozliczeń z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 30 czerwca 2005 r., (...), w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji przybliżył przebieg postępowania przed organami egzekucyjnymi. W tych ramach wskazano, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wszczął wobec majątku spółki, postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych (...) wystawionych przez Okręgowy Urząd Miar w B. Powyższe tytuły obejmowały należności związane z nieuiszczeniem opłat za czynności legalizacyjne w łącznej kwocie: 1.136.824 zł. W toku prowadzonego postępowania Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. dokonał zajęcia rachunków bankowych spółki w: Banku Rozwoju Eksportu- Oddział w B. oraz Banku Zachodnim WBK- Oddział w T.
Pismami z dnia 1 i 7 marca 2005 r. spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie egzekwowanego obowiązku, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ - dalej jako: "ustawa egzekucyjna" oraz zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
W związku z powyższym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T., na podstawie art. 34 ustawy egzekucyjnej, pismem z dnia 15 marca 2005 r. (...) zwrócił się do wierzyciela - Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar o zajęcie stanowiska w przedmiocie pierwszych z wymienionych zarzutów. Jednocześnie postanowieniami z dnia 23 marca 2005 r. (...) uznał za nieuzasadniony zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Dyrektor Okręgowego Urzędu Miar w B. postanowieniami z dnia 30 marca 2005 r. (...) odmówił uznania zasadności zarzutów zgłoszonych przez spółkę i podtrzymał wniosek o prowadzenie egzekucji administracyjnej.
Na powyższe rozstrzygnięcia spółka złożyła zażalenie do Prezesa Głównego Urzędu Miar w Warszawie. Ponadto pismami z dnia 4 kwietnia 2005 r. wniosła zażalenie na postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 23 marca 2005 r. (...) w przedmiocie nie uznania zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2005 r. (...) uchylił zaskarżone postanowienia w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny.
W związku z powyższym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniami z dnia 27 maja 2005 r. (...) uznał za zasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz jako uzasadnione i adekwatne do sprawy ocenił zastosowanie zajęcie przysługujących stronie zobowiązanej wierzytelności.
Po rozpatrzeniu kolejnych zażaleń spółki, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2005 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.
Strona zaskarżając powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niezastosowanie art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej. W jej opinii zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności jest wysoce uciążliwy dla zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy - oddalając skargę - skonstatował, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie jest trafny i nie znajduje uzasadnienia, tak w świetle obowiązującego prawa jak i okoliczności sprawy.
W motywach orzeczenia Sąd I instancji dokonał szczegółowej analizy regulacji prawnej zawartej w art. 33 i art. 12, art. 45 par. 2 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie wartość wskazanych przez zobowiązanego ruchomości nie pozwalałaby na pokrycie egzekwowanych zobowiązań. W ocenie Sądu nie można uznać rezygnacji z zajęcia rachunku bankowego oraz wyboru egzekucji z wierzytelności za zastosowanie środka zbyt uciążliwego. Sąd podkreślił, że w organ egzekucyjny zobowiązany jest do zaspokojenia wierzyciela, a wybór środka mniej uciążliwego może mieć miejsce tylko w przypadku wystąpienia alternatywy - w postaci efektywnej możliwości zaspokojenia z różnych źródeł majątkowych.
W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji wywodził także, iż zastosowany środek egzekucyjny w formie zajęcia wierzytelności nie przyniósł żadnego efektu, albowiem podmioty, u których dokonano zajęcia oświadczyły, że nie są dłużnikami zobowiązanego. Sąd wyjaśnił, iż w przypadku braku majątku w postaci wierzytelności nie dochodzi do skutecznej realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie można wtedy powiedzieć, że środek był zbyt uciążliwy, trzeba stwierdzić, że był nieskuteczny. W opinii Sądu I instancji zasadna będzie teza, iż reguła zastosowania środka najmniej uciążliwego będzie usprawiedliwiona wyłącznie w sytuacji skutecznej egzekucji z wierzytelności, podczas której istniała możliwość zaspokojenia wierzyciela z innego źródła majątkowego, z którego egzekucja byłaby dla dłużnika mniej uciążliwa. Skuteczna egzekucja z jedynego dobra majątkowego dłużnika, nawet gdyby miała być uciążliwa, jest dopuszczalna, bowiem prymat w tym postępowaniu ma prawo wierzyciela do zaspokojenia jego należności. Interes wierzyciela w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym jest ważniejszy od interesu dłużnika. W przeciwnym wypadku, w ocenie Sądu, mogłoby w ogóle nie dojść do zrealizowania uprawnienia wierzyciela.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest:
a/ art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, poprzez nieuchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 30 czerwca 2005 r. pomimo jej wydania z naruszeniem art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, które polegało na uznaniu, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności nie jest, w sytuacji toczącego się postępowania układowego, środkiem zbyt uciążliwym.
b/ art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nierozpatrzenie zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo wskazywania przez stronę na nieistnienie egzekwowanego obowiązku dochodzonego przez wierzyciela na podstawie nieobowiązującego aktu wykonawczego /Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2002 r. w sprawie wysokości i trybu pobierania opłat za czynności organów administracji miar i podległych im urzędów/ i w konsekwencji pominięcie kwestii obowiązywania przepisów wykonawczych do zmienionej ustawą z dnia 26 maja 2004 r. - ustawy z dnia 11 maja 2001 r. ustawy Prawo o miarach, podczas gdy art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie spółki kosztów postępowania kasacyjnego.
Autor skargi kasacyjnej wywodził, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku podważył przesłankę uzasadniającą zastosowanie każdego nawet uciążliwego środka, tj. przesłankę celowości i skuteczności w wyborze zastosowanego środka. Podniesiono, że skoro brak jest przesłanki zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności, a ponadto w świetle okoliczności sprawy w sposób bezsporny egzekucja naraża spółkę na poważne zagrożenie, istnieją podstawy by twierdzić, że Sąd nie rozważył dostatecznie skutków, które dla zobowiązanego tworzy zajęcie wierzytelności. Mimo zbiegu z egzekucją cywilnoprawną, zajęcie kwot w toku egzekucji administracyjnej, jest kolejnym obciążeniem odsuwającym perspektywę wpływu tych wierzytelności na konto spółki. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest bezdyskusyjne, że brak wpływu określonych kwot na rachunek bankowy spółki będzie stawiał pod znakiem zapytania dalsze prowadzenie postępowania układowego.
Nadto wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż organy egzekucyjnie błędnie wskazały podstawę prawną tytułów wykonawczych, na podstawie których zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Wierzyciel domaga się należności z tytułu opłat legalizacyjnych bez podstawy prawnej, tj. za okres, w którym nie obowiązywało rozporządzenie, z którego wywodzi on swoje roszczenie, tj. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2002 r. w sprawie wysokości i trybu pobierania opłat za czynności organów administracji miar i podległych im urzędów. W okresie od dnia 6 lipca 2004 r., tj. od dnia obowiązywania nowej ustawy Prawo o miarach, do dnia wydania nowego rozporządzenia regulującego wysokość opłat legalizacyjnych, tj. do 14 października 2004 r. /Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 października 2004 r., w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy/, istniała bezspornie luka w prawie, która nie pozwalała nałożyć na spółkę zarówno opłat regulowanych nieobowiązującym już rozporządzeniem, jak i opłat regulowanych w przyszłości obowiązującym rozporządzeniem.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej spółki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia rozpoznanej skargi kasacyjnej.
Powoływany przez stronę jako zasadnicza podstawa kasacyjnej polemiki z przeprowadzoną i przedstawioną przez Sąd I instancji oceną /za/stosowania prawa w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym przepis art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej stanowi unormowanie o charakterze procesowym. Jest on jednym z zapisów prawnych Działu I, Rozdziału I /cyt./ ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulujących zasady ogólne tego postępowania. Zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest więc, tak jak postanawia to art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasady ogólne postępowania, na przykład podatkowego lub egzekucyjnego w administracji, są to podstawowe, przewodnie reguły postępowania uznane za takie przez ustawodawcę. Statuują je z reguły przepisy wyjęte przed nawias, a więc wspólne dla całości danego postępowania administracyjnego./por. np. Z. Janowicz, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, PWN, Warszawa - Poznań 1987 r., str. 81/. Są to zasady, które mają: a/ obowiązywać we wszystkich stadiach postępowania; b/ stanowić wiążącą wytyczną dla stosowania wszystkich przepisów postępowania. Cechą charakterystyczną tych zasad jest /między innymi/ to, że nie wprowadzają one żadnych nowych, samoistnych instytucji - że nie rozszerzają katalogu instytucji postępowania administracyjnego. Są one natomiast normami, które mają być realizowane poprzez istniejące instytucje. Innymi słowy: istniejące instytucje danego postępowania są tym instrumentem, przy którego pomocy zasada ogólna powinna być realizowana./B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja Podatkowa, Oficyna Wydawnicza "UNIMEX", Wrocław 2003 r., str. 431/. Z powyższego wynika więc, że brak jest podstaw aby, statuujący jedną z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, przepis art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej mógł samodzielnie stanowić jedyny i wyłączny przedmiot stosowania prawa w przywoływanym postępowaniu oraz oceny /za/stosowania prawa przeprowadzanej przez sąd administracyjny w indywidualnej, kontrolowanej na skutek zaskarżenia sprawie egzekucyjnej. Przedstawione rozważania potwierdza wprost treść - analizowanego i następnie ocenianego w obszarze możliwości i uzasadnienia zastosowania w niniejszej sprawie egzekucyjnej - art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej. W przepisie tym zapisane zostało przez prawodawcę jednoznacznie, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika więc, że ochrona prawna i wynikające z niej roszczenia procesowe w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powołaniem się na naruszające zasadę ogólną unormowaną w art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego realizowane być mogą tylko w trybie prawnym zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i na podstawie art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej. Z tego też powodu /i/ całkowicie trafnie zasadniczym przedmiotem ocen prawnych Sądu I instancji stało się rozpatrzenie przez organy egzekucyjne zarzutu z art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej i uzasadnienie zastosowania wynikającego z niego unormowania w sprawie. Kontrolując postępowanie organów egzekucyjnych w aspekcie zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji oceniał niewątpliwie realizację zasady z art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej, ale - zgodnie z prawem - w ramach kontroli zastosowania trybu prawnego i podstawy prawnej z art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej, albowiem to tenże przepis, a nie bezpośrednio czy też tylko i wyłącznie art. 7 par. 2, był przedmiotem badanego procesu stosowania prawa.
Rozważania powyższe mają istotne znaczenie dla postępowania kasacyjnego w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjnej sprawie.
Na podstawie art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granicę tę wyznaczają adekwatne do sprawy zarzuty kasacyjne spełniające wymogi wynikające z unormowań art. 174 i art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednym z nich jest powołanie /w ramach danej podstawy kasacyjnej/ statuujących zarzuty kasacyjne przepisów, które były, bądź powinny być, przedmiotem oceny stosowania prawa przeprowadzonej przez Sąd I instancji w relacji do kontrolowanego postępowania administracyjnego i wydanego w nim /zaskarżonego/rozstrzygnięcia.
W przypadku, gdy przedmiotem postępowania było rozpatrzenie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z tytułu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego na podstawie i w trybie prawnym art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 24 poz. 151 ze zm./ - podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu powołującego wyłącznie naruszenie art. 7 par. 2 wymienionej ustawy nie jest wystarczającym i adekwatnym do tej sprawy zarzutem kasacyjnym zgodnym z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, albowiem nie obejmuje i nie wyczerpuje podstawy prawnej ocenianego w postępowaniu sądowym rozstrzygnięcia administracyjnego, a więc prawnego przedmiotu zaskarżonego wyroku. Przywołać bowiem w tym miejscu raz jeszcze należy przedstawione powyżej rozważania, z których wynika, że zasada ogólna postępowania administracyjnego realizowana być może tylko poprzez konkretne instytucje tego postępowania; w przypadku zasady zapisanej w art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej funkcjonuje ona na podstawie i w trybie prawnym unormowanym w art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej, który w sprawie niniejszej był przedmiotem ocen administracyjnych organów egzekucyjnych a następnie sądu administracyjnego pierwszej instancji, nie był natomiast podstawą zarzutu skargi kasacyjnej.
Z tych powodów, przeanalizowany zarzut naruszenia art. 7 par. 2 ustawy egzekucyjnej nie mógł stanowić w sprawie niniejszej usprawiedliwionej i zgodnej z wymogami prawa podstawy dochodzonego uchylenia zaskarżonego nim wyroku.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny naruszenia art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na wstępie stwierdzić należy, że autor skargi kasacyjnej w zarzucie tym nie sprecyzował, jakiej części regulacji prawnej wynikającej z tego przepisu miał, jego zdaniem, uchybić Sąd I instancji. Zważyć bowiem należy, że art. 134 zawiera dwie jednostki redakcyjne tekstu prawnego, zapisane jako odrębne paragrafy i dotyczące różnych przedmiotów. Dopiero z dalszej części kasacji dostatecznie precyzyjnie wywnioskować można, że za pomocą przywoływanego zarzutu skarżący podnosi, niezgodne jego zdaniem z prawem, zaniechanie Sądu, który w postępowaniu niniejszym nie rozważył innych zagadnień kwestionowanego przez stronę postępowania egzekucyjnego, a w szczególności nieistnienia egzekwowanego obowiązku.
Zarzut ten jest jednak całkowicie nietrafny.
Zgodnie z art. 134 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który normuje w podnoszonym przez stronę obszarze: sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sprawy kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy było niewątpliwie rozpatrzenie i rozstrzygnięcie zaskarżonym postanowieniem zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z powodu zastosowania zbyt uciążliwego - zdaniem zobowiązanego - środka egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy postulowane przez autora kasacji rozpoznanie w ramach tej sprawy także kwestii z obszaru istnienia egzekwowanego obowiązku stanowiłoby sprzeczne z prawem wyjście przez Sąd I instancji poza granice /przedmiotu/ sprawy i zaskarżenia a nie tylko poza zarzuty i wnioski skargi oraz powołaną podstawę prawną. Oceniając w ramach i z tytułu zaskarżenia określonego aktu administracyjnego prawidłowość zastosowania przepisów prawa dotyczących zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego odnośnie stopnia, współmierności i adekwatności danego środka egzekucyjnego Sąd nie bada postępowania egzekucyjnego "w ogólności", czy też wszystkich możliwych w jego obszarze /potencjalnie lub nawet rzeczywiście/ spornych zagadnień prawnych i faktycznych. Kontroluje postępowanie organów administracji i wypowiada się tylko w przedmiocie zaskarżenia zrelatywizowanym do przedmiotu aktu administracyjnego na który w danej indywidualnej sprawie wniesiona została skarga sądowoadministracyjna. Zarzut naruszenia art. 134 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc chybiony, a w świetle okoliczności sprawy, które powołuje Sąd I instancji i którym strona nie przeczy, jest także niezrozumiały, skoro co do sporu o istnienie egzekwowanego obowiązku toczyły się także inne - odrębne postępowania, w których skarżący mógł dochodzić swych racji i znaleźć stosowną ochronę prawną.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI