II FSK 290/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-06
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyPITzwolnienie podatkoweodszkodowanierekultywacjabadania archeologicznebudowa drogiinwestycjainfrastruktura technicznainterpretacja podatkowa

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że odszkodowania za rekultywację gruntów po badaniach archeologicznych związanych z budową drogi podlegają zwolnieniu z PIT.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) i zwolnienia z niego odszkodowań wypłacanych za rekultywację gruntów rolnych zajętych pod badania archeologiczne związane z budową drogi. Skarżący organ twierdził, że takie odszkodowania nie podlegają zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że badania archeologiczne mogą być traktowane jako element inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej, a tym samym odszkodowania z tego tytułu mogą korzystać ze zwolnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Spór koncentrował się na tym, czy odszkodowania wypłacane posiadaczom gruntów rolnych z tytułu rekultywacji po badaniach archeologicznych związanych z budową drogi, podlegają zwolnieniu z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT. Organ argumentował, że badania archeologiczne nie stanowią budowy drogi w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym odszkodowania nie kwalifikują się do zwolnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd wskazał, że pojęcie 'prowadzenie inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej' jest szersze niż sama 'budowa', a badania archeologiczne, będące często obowiązkiem prawnym, mogą być uznane za element takiej inwestycji. Sąd podkreślił również niespójność argumentacji organu w trakcie postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, odszkodowania te mogą podlegać zwolnieniu.

Uzasadnienie

Badania archeologiczne, będące często prawnym obowiązkiem, mogą być uznane za element 'prowadzenia inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej', co jest szerszym pojęciem niż sama 'budowa'. Literalna wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT pozwala na objęcie zwolnieniem odszkodowań związanych z takimi działaniami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 120

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pojęcie 'prowadzenie inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej' jest szersze niż sama 'budowa' i może obejmować badania archeologiczne jako element inwestycji.

Pomocnicze

u.g.n. art. 143 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definiuje pojęcie budowy infrastruktury technicznej, do którego odnosi się ustawa o PIT.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. c) i ust. 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 31 § ust. 1a pkt 2

Stanowi o prawnym obowiązku przeprowadzania badań archeologicznych.

Ustawa o drogach publicznych art. 4 § pkt 17

Definicja 'budowy drogi' przywołana przez organ w interpretacji indywidualnej, ale porzucona w skardze kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Badania archeologiczne, jako obowiązkowy element inwestycji drogowej, mogą być uznane za część 'prowadzenia inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej' w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. Szeroka wykładnia pojęcia 'prowadzenie inwestycji' jest zgodna z literalnym brzmieniem przepisu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu, że badania archeologiczne nie stanowią budowy drogi w rozumieniu u.g.n. i tym samym odszkodowania z tego tytułu nie podlegają zwolnieniu z PIT.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie 'prowadzenie inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej' jest szersze, aniżeli pojęcie 'budowy infrastruktury technicznej' badania archeologiczne [...] w świetle literalnej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. [...] mogą być uważane za element prowadzonej inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej niekonsekwencji argumentacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej

Skład orzekający

Maciej Jaśniewicz

przewodniczący

Jerzy Płusa

sprawozdawca

Alicja Polańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT w kontekście odszkodowań za szkody związane z inwestycjami infrastrukturalnymi, w tym badania archeologiczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przypadku odszkodowań za rekultywację gruntów po badaniach archeologicznych w związku z budową drogi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z inwestycjami infrastrukturalnymi i kosztami ubocznymi, takimi jak badania archeologiczne. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i budowlanym.

Badania archeologiczne a PIT: Czy odszkodowanie za rekultywację gruntu jest zwolnione z podatku?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 290/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Polańska
Jerzy Płusa /sprawozdawca/
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Kr 266/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-07-29
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1509
art. 21 ust. 1 pkt 120
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst. jedn,
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, Protokolant Katarzyna Kwaśniewska- Ciesielska, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 266/20 w sprawie ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 31 grudnia 2019 r., nr 0113-KDWPT.4011.16.2019.1.MH w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 266/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. (dalej jako "Skarżąca"), uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 31 grudnia 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych (treść uzasadnienia ww. wyroku dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W skardze kasacyjnej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego:
- art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f.", poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę zastosowania, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie przez Sąd, że nieprawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym opisane we wniosku o wydanie interpretacji badania archeologiczne, jakie miały miejsce na gruncie rolnym, nie stanowią budowy drogi w rozumieniu przepisu art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.g.n.", a w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji wypłata posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego odszkodowania z tytułu rekultywacji biologicznej gruntów zajętych pod tzw. wyprzedzające badania archeologiczne (oraz z tytułu kosztów usunięcia kamieni), korzysta ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w powyższym przepisie.
W związku z powyższym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy odszkodowania wypłacane posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego przez inwestora budującego drogę, tj. Skarżącą z tytułu kosztów rekultywacji gruntów rolnych i usuwania kamieni po przeprowadzonych badaniech archeologicznych podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f.
Naruszenia tego przepisu poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwą ocenę zastosowania dotyczy też jedyny zarzut skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.
Zarzut ten jest bezzasadny, a już w jego konstrukcji tkwi błędne założenie co do treści spornego przepisu. W ujęciu tego zarzutu naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. polegało na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że nieprawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym opisane we wniosku badania archeologiczne nie stanowią budowy drogi w rozumieniu u.g.n. Należy jednak zwrócić uwagę, że ściśle rzecz biorąc, powyższy przepis stanowi nie o zwolnieniu od podatku odszkodowań z tytułu szkód powstałych w wyniku budowy infrastruktury technicznej, lecz w wyniku prowadzenia inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej. Występujące w tym przepisie sformułowanie "prowadzenie inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej" (tu - drogi) jest szersze, aniżeli pojęcie "budowy infrastruktury technicznej". Odnosząc to już konkretnie do powyższego zarzutu, prowadzenie inwestycji dotyczącej budowy drogi jest pojęciem, które może i powinno być rozumiane szerzej aniżeli sama budowa drogi, do czego nawiązuje ten zarzut. Sąd pierwszej instancji zasadnie odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do słownikowego znaczenie słowa "dotyczący" rozumianego jako mający związek, nawiązujący, odnoszący się do czegoś. Zatem badania archeologiczne, zwłaszcza, że ich przeprowadzenie stanowi prawny obowiązek wynikający z art. 31 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r. poz 2067, z późn. zm), w świetle literalnej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f., a więc w granicach możliwego sensu użytych w nim słów, mogą być uważane za element prowadzonej inwestycji dotyczącej budowy infrastruktury technicznej (tu - drogi), o czym jest mowa w art. 143 ust. 2 u.g.n.
Niezależnie od powyższego należy również wskazać, że zamieszczone w skardze kasacyjnej uzasadnienie powyższego zarzutu nie dostarcza przekonujących argumentów, że przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 120 u.p.d.o.f. jest błędna Uzasadnienie to zawiera jedynie szereg gołosłownych i autorytatywnych twierdzeń, które nie są oparte na treści spornego przepisu, a ponadto świadczy o "niekonsekwencji argumentacyjnej" Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. O ile bowiem w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji interpretacji indywidualnej odwoływał się on do definicji "budowy drogi" zamieszczonej w art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068, z późn. zm.), tak w skardze kasacyjnej z argumentu tego już zrezygnował nawiązując do bliżej nieokreślonej definicji "budowy" zawartej w u.g.n.
W tym kontekście niezrozumiała i niewnosząca nic do sprawy jest argumentacja odnosząca się do tej ostatniej ustawy. W argumentacji tej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazując, że cele uchwalenia obu ustaw, tj. u.g.n. i u.p.d.o.f. są zgoła odmienne, stwierdził dalej, że oznacza to, że "o ile właścicielowi należą się odszkodowania za wszelkiego rodzaju szkody spowodowane na jego nieruchomości wykonywaniem wszelkiego rodzaju robót budowlanych związanych z infrastrukturą techniczną, o tyle zwolnieniem podatkowym mogą być z woli ustawodawcy objęte tylko te, które spełniają ściśle określone kryteria w ustawie podatkowej. Ustawa podatkowa nie odsyła do całej regulacji u.g.n., lecz jedynie do jej konkretnego przepisu. Nadto czyni to jedynie w celu zdefiniowania zakresu przedmiotowego inwestycji, których budowa będzie skutkowała zastosowaniem spornego zwolnienia podatkowego."
Nie wyjaśniono jednak dalej, jak te twierdzenia mają się do treści spornego przepisu, z jakimi argumentami Sądu pierwszej instancji miałyby one stanowić polemikę prawną i co konkretnie z tych twierdzeń miałoby wynikać dla sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako nieposiadającą usprawiedliwionych podstaw.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn. zm.),

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI