II FSK 2876/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę podatników, uznając, że dane z ewidencji gruntów i budynków dotyczące funkcji budynku są wiążące dla organów podatkowych.
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynku oznaczonego w ewidencji jako "dom letniskowy". WSA uznał, że decydujące jest faktyczne zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych, a nie tylko wpis w ewidencji. NSA uchylił ten wyrok, podkreślając, że dane z ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organów podatkowych i nie mogą być samodzielnie korygowane w postępowaniu podatkowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w sprawie podatku od nieruchomości za 2019 r., uznając, że budynek o funkcji "dom letniskowy" w ewidencji gruntów i budynków może być traktowany jako budynek mieszkalny, jeśli faktycznie zaspokaja potrzeby mieszkaniowe. Sąd pierwszej instancji powołał się na wykładnię językową pojęcia "dom mieszkalny" oraz na starsze uchwały NSA. SKO wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że dane z ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organów podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska SKO, podkreślając, że dane z ewidencji, w tym dotyczące funkcji budynku, mają charakter wiążący i nie mogą być samodzielnie korygowane przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym bez zmiany wpisów w samej ewidencji. NSA zaznaczył, że uchwały przywołane przez WSA dotyczyły okresu, gdy ewidencje nie były jeszcze w pełni wdrożone. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę podatników.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, w tym dotyczące funkcji budynku, są wiążące dla organów podatkowych i nie mogą być przez nie samodzielnie korygowane w postępowaniu podatkowym bez zmiany wpisów w samej ewidencji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nakazuje opieranie się na danych z ewidencji, a uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. (II FPS 1/09) potwierdza wiążący charakter tych danych dla organu podatkowego. Samodzielne ustalanie faktycznej funkcji budynku przez organ podatkowy jest niedopuszczalne, jeśli wpisy w ewidencji nie zostały zmienione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.g.k. art. 21 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków i świadczeń, w tym podatku od nieruchomości, i są wiążące dla organów podatkowych.
u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Określa stawkę podatku od nieruchomości dla gruntów pozostałych.
u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Określa stawkę podatku od nieruchomości dla budynków mieszkalnych.
Pomocnicze
u.p.o.l. art. 7a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Wskazuje na konieczność uwzględniania przy wymiarze podatku danych z ewidencji gruntów i budynków.
O.p. art. 194 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy domniemania prawdziwości danych z ewidencji gruntów i budynków jako dokumentu urzędowego.
rozporządzenie MRRiB § § 68 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Wyjaśnia podział gruntów zabudowanych i zurbanizowanych, w tym terenów mieszkaniowych (symbol "B") oraz innych terenów zabudowanych (symbol "Bi").
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b, w zw. z § 2 pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dane z ewidencji gruntów i budynków dotyczące funkcji budynku są wiążące dla organów podatkowych. Organ podatkowy nie może samodzielnie korygować wpisów w ewidencji gruntów i budynków w ramach postępowania podatkowego. Budynek o funkcji "dom letniskowy" w ewidencji nie może być traktowany jako budynek mieszkalny na potrzeby podatku od nieruchomości, jeśli wpis w ewidencji nie został zmieniony.
Odrzucone argumenty
Decydujące znaczenie dla kwalifikacji budynku ma jego faktyczne wykorzystanie i zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Ewidencja gruntów i budynków nie jest jedynym dowodem przy ustalaniu funkcji budynku.
Godne uwagi sformułowania
dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie są wystarczające dla ustalenia charakteru budynku będącego przedmiotem opodatkowania dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów organ podatkowy nie miał prawa dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, tj. analizować jego faktycznego wykorzystania, tylko powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków
Skład orzekający
Jerzy Płusa
sprawozdawca
Mirosław Surma
członek
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter danych z ewidencji gruntów i budynków dla organów podatkowych przy ustalaniu podatku od nieruchomości, w tym kwalifikacji budynków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy wpisy w ewidencji gruntów i budynków nie zostały zmienione. Może nie mieć zastosowania w przypadku, gdy ewidencja została zaktualizowana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i kluczowej kwestii interpretacji danych ewidencyjnych. Jest to istotne dla właścicieli nieruchomości, zwłaszcza domów letniskowych.
“Dom letniskowy jako mieszkalny? NSA rozstrzyga: liczy się wpis w ewidencji, nie sposób użytkowania!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 2876/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2020-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa /sprawozdawca/
Mirosław Surma
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1140/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-08-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2101
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca) Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1140/19 w sprawie ze skargi J. S. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 15 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2) oddala skargę; 3) zasądza od J. S. i G. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1140/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. S. i G. S. (dalej jako "Skarżący"), uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako "SKO") z dnia 15 kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. (dalej jako "Wójt") z dnia 23 stycznia 2019 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r.
Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że ww. decyzją z dnia 23 stycznia 2019 r. Wójt ustalił G. i J. S. podatek od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 828 zł, w tym od budynków rekreacyjnych (letniskowych) w kwocie 516,31 zł.
Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie, kwestionując wysokość naliczonego podatku od nieruchomości i opodatkowanie budynku jako "budynku rekreacyjnego (letniskowego)", zamiast jako "budynku mieszkalnego".
Wskazaną na wstępie decyzją SKO uchyliło w całości decyzję Wójta i ustaliło Skarżącym wysokość podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 696 zł. SKO zaznaczyło, iż ze znajdującej się w aktach sprawy ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Starostę Powiatu K. wynika, że Skarżący są właścicielami położonej w obrębie G. gmina K. nieruchomości, składającej się z działki gruntu nr ew. [...] o powierzchni 602 m2 oznaczonej symbolem "B". Działka ta jest zabudowana domem mieszkalnym, o funkcji letniskowej, którego powierzchnia użytkowa wynosi 66,62 m2. Skarżący są też współwłaścicielami w udziale 1/21 działki gruntu nr ew. [...] o powierzchni 744 m2 oznaczonej symbolem "Bz". W ewidencji gruntów i budynków ww. budynek sklasyfikowany został, według Klasyfikacji Środków Trwałych - jako budynek mieszkalny, a według Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - jako budynek mieszkalny jednorodzinny; główna funkcja - dom letniskowy.
SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.g.k.", podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przy opodatkowywaniu gruntu należy zatem brać pod uwagę klasyfikację z ewidencji gruntów, a nie to, co faktycznie znajduje się na gruncie albo w jakim charakterze jest on wykorzystywany.
SKO dodało, że na konieczność uwzględniania przy wymiarze podatku danych z ewidencji gruntów i budynków ustawodawca wskazał wprost w art. 7a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.o.l." Zauważyło też, że dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), przez co służy im domniemanie prawdziwości. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393) - powoływanego dalej jako "rozporządzenie MRRiB", gdzie w § 68 ust. 3 wyjaśniono, że grunty zabudowane i zurbanizowane dzielą się, m.in. na tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem "B" oraz inne tereny zabudowane, oznaczone symbolem "Bi". Tym samym, SKO doszło do wniosku, że skoro w niniejszej sprawie w ewidencji gruntów w dacie wydania przez Wójta zaskarżonej decyzji działka została sklasyfikowana jako teren mieszkaniowy, to zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.l. oraz § 1 pkt 1 lit. c) uchwały Rady Gminy K. nr [...] z dnia 25 września 2018 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2018 r. poz. 3843) - powoływanej dalej jako "Uchwała", należało przyjąć dla niej stawkę jak dla gruntów pozostałych (0,27 zł/m2), a nie jak dla gruntu przeznaczonego w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy na cele rekreacyjne (letniskowe) - 0,49 zł/m2. Ta ostatnia stawka będzie natomiast właściwa dla działki gruntu nr ew. 361/12 oznaczonej symbolem "Bz".
Odnosząc się natomiast do kwestii opodatkowania spornego budynku o pow. 66,62 m2 SKO stwierdziło, że art. 21 ust. 1 u.p.g.k. przesądza, iż o kwalifikacji (dla potrzeb opodatkowania podatkiem od nieruchomości) konkretnego obiektu budowlanego do kategorii budynków mieszkalnych decydują funkcje tego budynku wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że co do zasady, o sposobie kwalifikacji budynku dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania budynku, ile jego funkcja (przeznaczenie) wskazane w ewidencji budynków. SKO podało, że analizowana na gruncie rozpatrywanej sprawy ewidencja budynków zawiera w swojej treści informacje o zakwalifikowaniu danego obiektu stosownie do funkcjonujących w prawie administracyjnym klasyfikacji obiektów budowlanych, w tym także budynków. Klasyfikacja ta zawiera trzy pozycje: według Klasyfikacji Środków Trwałych, jest to budynek mieszkalny, według Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - budynek mieszkalny jednorodzinny, a główna funkcja to dom letniskowy.
Zdaniem SKO, zasadnicze znaczenie dla przypisania konkretnemu budynkowi określonej funkcji na gruncie podatku od nieruchomości ma funkcja określona jako "główna" w ewidencji budynków. Wniosek taki znajduje oparcie w art. 21 ust. 1 u.p.g.k., który przy wymiarze podatku odsyła do ewidencji gruntów i budynków. Ta z kolei na potrzeby ewidencji budowlanej określa budek jako "letniskowy". SKO dodało, że pozostałe ewidencje, tj. środków trwałych oraz Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych nie są klasyfikacjami prowadzonymi według zasad ewidencji gruntów i budynków, są one bowiem prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 997, z późn. zm.) i to na potrzeby tego celu klasyfikuje się zawarte w niej obiekty budowlane. Akty te nie stanowią przepisów prawa podatkowego i nie mogą być wykorzystywane do ustalania wymiaru podatków. Aktem takim jest jedynie ww. rozporządzenie MRRiB, stosownie do którego, wpis funkcji głównej budynku to "budynek letniskowy". SKO zwróciło uwagę, że wobec uchylenia § 65 rozporządzenia MRRiB, zdezaktualizował się pogląd, że budynki letniskowe należy zaliczyć do mieszkalnych. Aktualnie, jeżeli organ prowadzący ewidencję budynków, jako jego funkcję główną - kierując się dokumentacją budowlaną - wskaże funkcję letniskową, to na gruncie prawa od tego rodzaju obiektu naliczyć należy podatek od nieruchomości. Tym samym, w takiej sytuacji nie można tego budynku zaliczyć do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l.
Następnie SKO odwołało się do art. 5 ust. 1 u.p.o.l. oraz § 1 pkt 2 Uchwały. W świetle treści powyższych przepisów stwierdziło, że skoro prawo miejscowe różnicuje stawki podatku dla budynków mieszkalnych oraz rekreacyjnych (letniskowych), tj. tych mieszkalnych, które spełniają jako podstawową funkcję letniskową, jako dwie odrębne kategorie budynków (pomimo tego, że ustawodawca zdaje sobie sprawę z tego, że budynek letniskowy jest także budynkiem mieszkalnym), należy przyjąć, że opodatkowanie podatkiem od nieruchomości stawką przewidzianą dla budynków mieszkalnych będzie możliwe jedynie w sytuacji, gdy w ewidencji gruntów i budynków budynek zostanie oznaczony jako posiadający główną funkcję - mieszkalny. Tym samym, ponieważ ewidencja gruntów i budynków kwalifikuje w niniejszej sprawie sporny budynek jako dom letniskowy (główna funkcja), to powinien on zostać opodatkowany stawką podatkową przewidzianą w Uchwale dla tego rodzaju obiektów ("budynków rekreacyjnych (letniskowych)").
W skierowanej do Sądu pierwszej instancji skardze Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucili organom podatkowym naruszenie art. 187 § 1, art. 191, art. 122 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, art. 21 ust. 1 u.p.g.k. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz ust. 2 - 4 u.p.o.l.
Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał na wstępie, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, co powinno stanowić podstawę określenia budynku Skarżących (mieszkalny czy pozostały), to bowiem ustalenie determinuje przyporządkowanie właściwej stawki podatku od nieruchomości. Organy podatkowe uznały bowiem, że wyłączną podstawę do dokonania tej kwalifikacji może stanowić ewidencja gruntów i budynków i w oparciu o dane z niej wynikające zastosowały w odniesieniu do budynku Skarżących stawkę podatku przewidzianą dla budynków innych niż mieszkalne. Skarżący wywodzili natomiast, że decydujące znaczenie ma sposób użytkowania budynku.
W pierwszej kolejności Sąd odwołał się do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Na ich podstawie stwierdził, że maksymalna stawka ustawowa od tzw. "pozostałych budynków" jest 10 razy wyższa od stawki mającej zastosowanie do budynków mieszkalnych. W związku z tym zrozumiałe dla Sądu było, że ustalenie, iż dany budynek należy zaliczyć do budynków mieszkalnych, a więc opodatkowanych preferencyjnie, jest bardzo ważne dla ochrony interesu podatnika.
Następnie powołując się na treść art. 21 ust. 1 u.p.g.k. Sąd podkreślił, że co do zasady, podziela stanowisko organów podatkowych, iż podatek od nieruchomości, rolny i leśny ustalany jest w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków co do kwalifikacji tych gruntów oraz ich powierzchni, które to dane są wiążące dla organu podatkowego. Jednakże, w ocenie Sądu, dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków nie są wystarczające dla ustalenia charakteru budynku będącego przedmiotem opodatkowania.
Sąd wskazał, iż ze znajdującej się w aktach sprawy kartoteki budynków z dnia 17 stycznia 2019 r. wynika, że główna funkcja spornego budynku została określona jako "dom letniskowy". Nie podzielając stanowiska organów podatkowych Sąd uznał, że sam ten fakt nie przesądza, że budynek ten nie jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l. Sąd doszedł do wniosku, że na gruncie niniejszej sprawy istotne jest, że u.p.o.l. rozróżnia dwie kategorie budynków - mieszkalne i pozostałe, nie posługując się przy tym pojęciem budynku letniskowego czy rekreacyjnego. Jednocześnie w ustawie tej w ogóle brak jest definicji legalnej użytych w ww. przepisie pojęć. W tej sytuacji stwierdził, że zgodnie z regułami wykładni przepisów prawnych, należy zastosować wykładnię językową, tj. ustalić, jaki znaczenie ma dane pojęcie w języku powszechnym.
Według Słownika Języka Polskiego, za "dom mieszkalny" uznaje się "budynek służący lub nadający się do mieszkania", zaś za "mieszkanie" - "pomieszczenie, w którym stale się mieszka". Definicje te, zdaniem Sądu, wskazują na dwa aspekty determinujące uznanie danego obiektu za dom mieszkalny, tj. walory techniczne i spełniane przez niego funkcje. Uwarunkowania techniczne obiektu nie są więc jedyną przesłanką kwalifikacyjną i nie mogą przesądzić o uznaniu danego obiektu za budynek mieszkalny bądź pozostały w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.p.o.l. Jeżeli dany obiekt jest wykorzystany na potrzeby mieszkaniowe, faktycznie zaspakaja potrzeby mieszkaniowe, to powinien być kwalifikowany i uznany - dla potrzeb opodatkowania podatkiem od nieruchomości - za budynek mieszkalny. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że u.p.o.l. nie posługuje się pojęciem budynku (domu) letniskowego. Fakt zatem, że budynek został zakwalifikowany jako letniskowy (poprzez wskazanie takiej jego głównej funkcji) na gruncie przepisów prawa budowlanego nie przesądza, że nie może być on budynkiem mieszkalnym na gruncie ustawy podatkowej.
W ocenie Sądu, dokonana wykładnia językowa jest prawidłowa, bowiem doprowadziła do wyników, które korespondują z celem, jaki miała realizować badana norma. Sąd podkreślił też, że analiza zawartych w art. 5 u.p.o.l. stawek prowadzi do wniosku, że założeniem prawodawcy było mniejsze obciążenie fiskalne obiektów zaspokajających podstawowe potrzeby życiowe. Nie bez znaczenia dla powyższej argumentacji jest również charakter podatku od nieruchomości, który jest podatkiem o charakterze majątkowym i wymaga uwzględnienia sposobu wykorzystania majątku.
Sąd wskazał, że prezentowany przez niego pogląd, sprowadzający się do tezy, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie. Dodał, że został on także zaprezentowany w dwóch uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPK 17/01 i z dnia 1 lipca 2002 r. sygn. akt FPK 3/02. W uchwałach tych uznano, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Sąd podał, że wprawdzie ww. uchwały dotyczyły podatku od nieruchomości za lata 2001 i 2002, niemniej wskazania w nich zawarte odnoszące się do opodatkowania domków letniskowych podatkiem od nieruchomości zachowały w zasadniczej mierze nadal swą aktualność, pomimo zmian prawnych, jakie nastąpiły w przepisach u.p.o.l.
Sąd przyjął więc, że dla ustalenia właściwej stawki podatku od nieruchomości organy podatkowe powinny przede wszystkim ustalić podstawową funkcję użytkową budynku. Ta bowiem jego cecha pozwala na zaklasyfikowanie go do odpowiedniego rodzaju. Dodał, że aby uznać dany budynek za budynek mieszkalny należy ustalić, czy zaspakaja on podstawowe potrzeby mieszkaniowe właściciela i osób mu bliskich.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy nie upoważniał organów podatkowych do jednoznacznego stwierdzenia, że należący do Skarżących dom jest domkiem rekreacyjnym, a nie budynkiem mieszkalnym nadającym się do zamieszkania przez cały rok i w ten sposób wykorzystywanym. Sąd zwrócił uwagę, że organy podatkowe ograniczyły się wyłącznie do analizy danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, a pominęły przytoczony powyżej pogląd, że dom letniskowy może być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych, jeżeli jest on przeznaczony do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych podatnika.
W skardze kasacyjnej SKO, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyło wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzuciło naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj.:
a) art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez zarzucenie organom obu instancji niedokonania ustaleń faktycznych w zakresie funkcji będącego przedmiotem opodatkowania budynku w oparciu o sposób jego użytkowania, podczas gdy funkcja ta wynikała z dokumentu urzędowego korzystającego z domniemania wiarygodności; naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na treść orzeczenia, albowiem dokonywanie ustaleń wbrew treści dokumentów urzędowych dopuszczalne jest jedynie po obaleniu domniemania ich wiarygodności; Sąd nie wykazał braku wiarygodności ewidencji budynków w zakresie funkcji, a jednak nakazał prowadzenie ustaleń wbrew jej treści;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez zarzucenie organom obu instancji niedokonania ustaleń faktycznych w zakresie funkcji będącego przedmiotem opodatkowania budynku w oparciu o sposób faktycznego użytkowania budynku, podczas gdy funkcja budynku wynikała z zaklasyfikowania go w ewidencji budynków jako letniskowy; naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na treść orzeczenia, albowiem wobec mocy wiążącej ewidencji budynków w postępowaniu podatkowym, prowadzenie postępowania podatkowego, pomimo dokonanej i niekwestionowanej klasyfikacji w ewidencji, było bezprzedmiotowe i zbędne;
2) prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 u.p.g.k. w zw. z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l., w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.g.k., w zw. z § 1 pkt 2 lit. e) Uchwały, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że budynek sklasyfikowany w ewidencji budynków jako dom letniskowy, wobec mocy wiążącej ewidencji budynków, może zostać opodatkowany podatkiem od nieruchomości przy ustaleniu jego funkcji w oparciu o faktyczny sposób korzystania z budynku.
Na tej podstawie SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że w pełni analogiczny problem prawny na tle zbliżonych stanów faktycznych, jak w sprawie niniejszej, tj. dotyczący opodatkowania stosowną stawką podatku od nieruchomości budynków (położonych również w gminie K.), którym w ewidencji gruntów i budynków przypisano jako funkcję główną - "dom letniskowy", był przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach: z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1438/17, z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt 1711/17 oraz z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 1161/17, w których uwzględniono skargi kasacyjne SKO w Gdańsku uchylając zaskarżone wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i oddalając skargi podatników.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wraz uzasadniającą je argumentacją przedstawione w ww. wyrokach.
Należy zatem za trafną uznać argumentację SKO zaprezentowaną w skardze kasacyjnej co do wiążącego charakteru ewidencji gruntów i budynków. Stanowisko to pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09). Co prawda, od zasady tej istnieją wyjątki - wskazane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13 - jednakże okoliczności takie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3108/12, "art. 21 ust. 1 u.p.g.k. należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w podatku rolnym i podatku leśnym, winny zostać uwzględnione zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku (lokalu) mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów".
Stanowisko powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, orzekający w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną, w pełni podziela. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy podatkowe nie były zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia i wykazania okoliczności związanych z faktycznym sposobem użytkowania spornego budynku w 2019 r., tj. czy ów budynek służył Skarżącym do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Informacje ujęte w operacie ewidencyjnym nieruchomości, dotyczące np. powierzchni, czy też przeznaczenia gruntu i budynku, wprowadzone do tego rejestru przez właściwego starostę w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów u.p.g.k., wywierają skutki materialnoprawne. Stąd też nie można aprobować tezy, że dane z ewidencji gruntów i budynków mogą być dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości korygowane w odrębnym postępowaniu przez organ podatkowy, za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1581/12). Dopiero zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków (dokonana przez uprawniony do tego organ) będzie mogła stanowić podstawę do odmiennego zaklasyfikowania budynku na gruncie przepisów dotyczących podatku od nieruchomości. Podobny pogląd wyrażono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1471/10, w którym Sąd stwierdził, że jakkolwiek w myśl art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, można przeprowadzić przeciwdowód przeciwko dokumentom wymienionym art. 194 § 1 i 2, to jednak "skorzystanie z tej możliwości wymagałoby [...] zaktualizowania albo sprostowania odpowiedniego wpisu, tak aby zachować niezbędne dla celów operatywnego stosowania prawa minimum ładu w dokumentacji urzędowej."
Natomiast odnosząc się jeszcze do eksponowanej w wyroku Sądu pierwszej instancji tezy, że dla ustalenia właściwej stawki podatkowej, zasadniczym i miarodajnym kryterium (pozwalającym ustalić podstawową funkcję danego budynku) powinna być - podlegająca ustaleniu przez organy podatkowe - okoliczność zaspakajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu towarzyszących, stwierdzić należy, że powołane w tym wyroku uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPK 17/01 oraz z dnia 1 lipca 2002 r. sygn. akt. 3/02), z których tezę taką wywiedziono, wydane zostały jeszcze w okresie, w którym ewidencje gruntów i budynków (w zakresie dotyczącym budynków) nie zostały jeszcze w praktyce wdrożone.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a także naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 u.p.g.k. okazały się trafne, bowiem Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że organy podatkowe powinny - niezależnie od zapisów ewidencji gruntów i budynków - ustalić rzeczywistą funkcję budynku letniskowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ podatkowy nie miał prawa dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, tj. analizować jego faktycznego wykorzystania, tylko powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków, co też uczynił, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.
Składowi orzekającemu znany jest również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 950/17, w którym na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego zaprezentowane zostało stanowisko przeciwne, tj. zbieżne ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, którego to jednak stanowiska, ze względów przedstawionych wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający niniejszej sprawie nie podziela.
Mając na względzie powyższe i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. b), w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.)Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI