II FSK 281/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-02-15
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowy od osób prawnychwznowienie postępowaniaprzedawnienie zobowiązania podatkowegoczynności egzekucyjneOrdynacja podatkowaustawa o zobowiązaniach podatkowychNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie odmowy wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego przedawnienia zobowiązania podatkowego za 1992 r.

Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją określającą podatek dochodowy za 1992 r., zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego i przedawnienie zobowiązania. Organy podatkowe odmówiły wznowienia, wskazując na przerwanie biegu przedawnienia wskutek czynności egzekucyjnych. WSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy, uznając skargę kasacyjną za niezasadną.

Spółka "T." sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej w W. z dnia 29 lutego 1996 r., określającą jej dodatkowe zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1992 r. Jako podstawę wniosku wskazała błędne ustalenie stanu faktycznego i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wznowienia, argumentując, że bieg przedawnienia zobowiązania został przerwany w dniu 2 stycznia 1996 r. wskutek doręczenia tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym, a przedawnienie nastąpiło 3 stycznia 2001 r., co zgodnie z art. 243 par. 1a Ordynacji podatkowej (o.p.) czyniło wznowienie niedopuszczalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r. oddalił skargę kasacyjną. NSA uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych (u.z.p.) do oceny biegu przedawnienia, przerwania i ponownego jego biegu, gdyż zdarzenia te miały miejsce przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że dla oceny przedawnienia stosuje się przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia, a przepisy procesowe w dacie składania wniosku. NSA uznał zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych za niezasadne, potwierdzając, że przedawnienie nastąpiło 3 stycznia 2001 r., co skutkowało niedopuszczalnością wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowi negatywną przesłankę do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przedawnienie zobowiązania podatkowego za 1992 r. nastąpiło 3 stycznia 2001 r. wskutek przerwania biegu terminu przedawnienia przez czynność egzekucyjną w dniu 2 stycznia 1996 r. Zgodnie z art. 243 par. 1a Ordynacji podatkowej, przedawnienie stanowi przesłankę negatywną do wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

o.p. art. 243 § 1a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 70 § 3-4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 343 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

ustawa o zmianie art. 20

Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

u.z.p. art. 30 § 2-3

Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 32

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie zobowiązania podatkowego nastąpiło 3 stycznia 2001 r. wskutek przerwania biegu terminu przedawnienia przez czynność egzekucyjną w dniu 2 stycznia 1996 r. (doręczenie tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym). Upływ terminu przedawnienia stanowi negatywną przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego. Do oceny biegu przedawnienia, jego przerwania i ponownego biegu stosuje się przepisy prawa obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia wywołującego skutki prawnopodatkowe.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 145 par. 1 lit. c p.p.s.a., art. 141 par. 4 p.p.s.a.) przez sąd pierwszej instancji. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię (art. 70 par. 3 i 4 w zw. z art. 343 par. 1 pkt 3 o.p., art. 20 par. 2 ustawy o zmianie, art. 30 ust. 3 u.z.p.). Argumentacja, że do przedawnienia należy stosować przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Argumentacja, że czynność egzekucyjna z 28 kwietnia 1995 r. miała charakter jednorazowy i nie przerwała biegu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji, badając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, nie naruszył przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., zasadnie bowiem uznał, że wobec zaistnienia w rozważanej sprawie przesłanek z art. 243 par. 1a o.p. organ podatkowy w sposób zgodny z literą prawa w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odmówił wznowienia postępowania, skoro nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego. Przepisy prawa regulujące termin przedawnienia zobowiązań majątkowych mają charakter materialnoprawny, a to oznacza, że dla oceny, czy nastąpiło przerwanie biegu tegoż terminu, od kiedy termin przedawnienia zaczyna biec na nowo, należy stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia wywołującego określone skutki prawnopodatkowe. Z daty złożenia ww. wniosku stosuje się jedynie przepisy prawa procesowego.

Skład orzekający

Bogusław Dauter

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Rischka

członek

Włodzimierz Kubiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, momentu przerwania biegu przedawnienia przez czynności egzekucyjne oraz stosowania przepisów prawa materialnego w zależności od daty zaistnienia zdarzeń prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego obowiązującego w latach 90. XX wieku i początku XXI wieku, w szczególności przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych i Ordynacji podatkowej w ich ówczesnym brzmieniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego, które jest zawsze interesujące dla podatników i prawników. Wyjaśnia zasady stosowania przepisów w czasie, co jest częstym problemem w praktyce.

Przedawnienie podatku: Kiedy czynność egzekucyjna ratuje przed utratą prawa do wznowienia postępowania?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 281/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Rischka
Włodzimierz Kubiak
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I SA/Wr 596/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2005-10-06
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 70 par. 3-4, art. 243 par. 1a, art. 343 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2002 nr 169 poz 1387
art. 20
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Dz.U. 1993 nr 108 poz 486
art. 30 ust. 2-3
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "T." sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 października 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 596/04 w sprawie ze skargi "T." sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 lutego 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją określającą podatek dochodowy od osób prawnych za 1992 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "T." sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 6 października 2005 r., I SA/Wr 596/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę "T." sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 lutego 2004 r., (...) utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z dnia 3 grudnia 2003 r., (...), w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją określającą podatek dochodowy od osób prawnych za 1992 r.
2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym: "T." sp. z o.o. w W. w dniu 3 października 2003 r. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Izby Skarbowej w W. z dnia 29 lutego 1996 r., którą określono spółce dodatkowe zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1992 r. W uzasadnieniu wniosku strona zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie okoliczności faktycznych i dowodów istniejących w dniu jej wydania.
Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną decyzją z dnia 20 lutego 2004 r., wskazał, że w dniu 2 stycznia 1996 r., w którym doręczono podatnikowi tytuł wykonawczy i zawiadomienie w sprawie realizowania zajęcia zabezpieczającego, został przerwany bieg przedawnienia zobowiązania strony w podatku dochodowym od osób prawnych za 1992 r. i od tego czasu 5-letni termin rozpoczął bieg na nowo, a przedawnienie zobowiązania nastąpiło w dniu 3 stycznia 2001 r. Wypełniona tym samym została przesłanka z art. 243 par. 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /dalej: o.p./, której skutkiem była niedopuszczalność wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej w W. z dnia 29 lutego 1996 r. Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania, podniósł także, iż jak to wynika z samej sentencji decyzji z dnia 3 grudnia 2003 r., organ pierwszej instancji wydając decyzję miał na uwadze przepis art. 243 ust. 1a o.p., a w konsekwencji brał pod uwagę także art. 70 par. 4 Ordynacji o.p. i art. 20 par. 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 169 poz. 1387, dalej: ustawa o zmianie/, w wyniku czego prawidłowo wywiódł, że zobowiązanie strony z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1992 r. uległo, w świetle mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 r. Organ wskazał ponadto, odnosząc się do przepisu art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm., dalej: u.z.p./, że z uwagi na to, iż postępowanie egzekucyjne stanowi ciąg czynności egzekucyjnych, to oczywistym jest, że pierwsza czynność egzekucyjna przerywa bieg przedawnienia, przy czym potwierdzeniem prawidłowości tego stanowiska jest brzmienie art. 70 par. 3 o.p.
3. W skardze strona skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego mające istotny wpływ na wynik sprawy odnoszących się do art. 240 par. 1 pkt 5 w zw. z art. 243 par. 1a oraz art. 244 par. 7 o.p. oraz art. 20 par. 1 ustawy o zmianie przez odmowę wznowienia postępowania podatkowego w sytuacji zaistnienia nowych okoliczności faktycznych oraz dowodów istniejących w dniu wydania decyzji; art. 243 par. 1a w zw. z art. 70 o.p. przez błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego; art. 20 par. 2 ustawy o zmianie poprzez odmowę jego prawidłowego zastosowania; art. 30 ust. 2 u.z.p. przez uznanie, że czynność egzekucyjna podjęta w dniu 28 kwietnia 1995 r. miała charakter jednorazowy, a w konsekwencji tegoż bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego rozpoczął się na nowo od dnia następnego, art. 70 par. 4 o.p. /w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r.,/ w zakresie naruszenia normy prawnej wskazującej, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne, w sytuacji gdy istniejące postępowanie egzekucyjne, do czasu wniesienia skargi, nie zostało zakończone; art. 70 par. 7 o.p. /w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r./ w zakresie naruszenia normy prawnej wskazującej, iż bieg terminu przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
4. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że organy podatkowe w sprawie trafnie skoncentrowały się na pierwszym etapie postępowania wywołanego wnioskiem strony skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 1996 r. Organ odwoławczy zasadnie wskazał na mający zastosowanie w sprawie przepis art. 30 ust. 2 u.z.p. oraz, że zobowiązanie skarżącej spółki w zakresie podatku dochodowego za 1992 r. uległo przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 r. Organ podatkowy konsekwentnie podnosił, że w wyniku podjętych w dniu 2 stycznia 1996 r. czynności egzekucyjnych, tj. doręczenia stronie tytułu wykonawczego i zawiadomienia w sprawie realizowania zajęcia zabezpieczającego, nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania "T." sp. z o.o. w W. Organy podnosiły, że przedawnienie zobowiązania strony skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 1992 r. nastąpiło z dniem 3 stycznia 2001 r., przez co spełniona została przesłanka negatywna z art. 243 par. 1a o.p., skutkująca niedopuszczalnością wznowienia postępowania. Zdaniem sądu organy podatkowe prawidłowo sięgnęły do u.z.p., jako przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną orzekania w sprawie zobowiązania podatkowego za 1992 r. W sprawie bezsprzecznie ustalonym zostało, że w dniu 2 stycznia 1996 r. doręczono stronie skarżącej tytuł wykonawczy i zawiadomienie w sprawie realizowania zajęcia zabezpieczającego, czego konsekwencją musiało być przerwanie biegu przedawnienia. Już samo doręczenie tytułu wykonawczego stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponownie podkreślono, iż na tle poprzednio obowiązującego stanu prawnego zawiadomienie strony skarżącej o czynności egzekucyjnej, do czego doszło w dniu 2 stycznia 1996 r., przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązania skarżącej z tytułu podatku dochodowego za 1992 r., w wyniku czego bieg tego terminu rozpoczął się na nowo od dnia 3 stycznia 1996 r. W toku postępowania podatkowego, jak też w ramach postępowania przed sądem, strona skarżąca nie wykazała, aby w późniejszym okresie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia z powodu zaistnienia okoliczności wymienionych w dyspozycji art. 30 ust. 2 u.z.p.
5. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego:
- art. 145 par. 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a./ przez oddalenie skargi strony mimo wydania przez organ drugiej instancji decyzji z naruszeniem art. 243 par. 1a o.p., a tym samym odmowę wznowienia postępowania podatkowego na skutek uznania, iż nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego,
- art. 141 par. 4 p.p.s.a. przez uchybienie przez sąd pierwszej instancji obowiązkowi rozpatrzenia i uzasadnienia przyczyn dla, których sąd odmówił racji zarzutom skargi, w tym w szczególności argumentacji odnoszącej się do momentu przerwania biegu przedawnienia oraz ponownego rozpoczęcia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Jak też i naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię:
- art. 70 par. 3 i par. 4 w zw. z art. 343 par. 1 pkt 3 o.p. /w brzmieniu pierwotnym/ w zakresie uznania, iż upływ przerwanego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, powstałego w 1992 r., powinien być liczony według zasad ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych pomimo obowiązywania o.p.
- art. 20 par. 2 ustawy o zmianie, poprzez odmowę jego zastosowania.
- art. 30 ust. 3 u.z.p. poprzez uznanie, iż podjęta przez organ czynność egzekucji w dniu 28 kwietnia 1995 r. miała charakter jednorazowy, a w konsekwencji tegoż bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego rozpoczął się na nowo od dnia następnego, pomimo braku realizacji tytułu wykonawczego. W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie całości zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 145 par. 1 lit. "c" p.p.s.a. wskazano, że przepis ten, sensu stricte procesowy, wskazuje na sytuację prawną strony, która rozstrzygana jest zgodnie z obowiązującymi przepisami na dzień złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Tym samym brak jest wątpliwości, iż przepis w części odnoszącej się do dopuszczalności wszczęcia postępowania, musi mieć zastosowanie w brzmieniu obowiązującym na dzień składanego wniosku, przy jedynym i wyłącznym ograniczeniu, jakim jest upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego liczonego zgodnie z art. 70 o.p. Tym samym jeżeli norma prawna o charakterze procesowym wprost odwołuje się do przesłanek drugiej normy, mającej charakter normy materialnej, to konieczne jest badanie tego ostatniego z uwzględnieniem obowiązujących przepisów w czasie rozpatrywania wniosku.
Co do zarzutu naruszenia art. 141 par. 4 p.p.s.a. wskazano, że jednym z elementów skutkujących na przedawnienie zobowiązania podatkowego w przedmiotowej sprawie jest kwestia prawidłowego momentu przerwania biegu przedawnienia oraz ponownego rozpoczęcia tegoż biegu przedawnienia. W opinii strony kwestia ta stanowi jeden z elementów istotnych prawidłowego rozstrzygnięcia.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 70 par. 3 i par. 4 w zw. z art. 343 par. 1 pkt 3 o.p. wskazano, że art. 343 par. 1 pkt 3 o.p. z dniem 1 stycznia 1998 r., wprost uchylił obowiązującą wcześniej u.z.p. Żaden z przepisów przejściowych czy końcowych Działu IX o.p., nie stanowi, iż do zobowiązań podatkowych powstałych pod rządami u.z.p., należy stosować przepisy tejże ustawy z wyłączeniem przepisów o.p. Wręcz przeciwnie ustawodawca wprost w rozdziale odnoszącym się do przepisów przejściowych wielokrotnie powtarza regułę stosowania starych przepisów, wskazując tym samym, na istnienie wyjątków od zasady stosowania nowo obowiązującej o.p. Ponadto powołana przez sąd pierwszej instancji reguła tempus regit actum ma z pewnością zastosowanie w przypadkach, gdy zmiana ustawy mogłaby negatywnie wpływać na wcześniej nabyte prawa strony. Natomiast w sytuacji, gdy nowe przepisy rozszerzają uprawnienia podatnika i jednocześnie brak jest przepisów intertemporalnych wprost nakazujących stosować przepisy stare, to w opinii strony skarżącej, zasada ta nie powinna mieć tutaj zastosowania. Podniesiono także, że wykładnia historyczna i zarazem celowościowa art. 70 par. 3 i par. 4 o.p. z art. 30 ust. 2 u.z.p., wskazuje iż jednym z postulatów ustawodawcy, który w o.p. wprost określił kiedy przerwany bieg przedawnienia ponownie biegnie, było doprecyzowanie wcześniejszego przepisu u.z.p. Zauważono również, iż art. 70 par. 3 i 4 o.p. /w brzmieniu pierwotnym/ poniekąd stanowi odzwierciedlenie wcześniej obowiązującego art. 30 u.z.p. Tym samym jeżeli w o.p. nie nastąpiło radykalne pomniejsze uprawnień podatników poprzez bezpośrednie uregulowanie sposobu zakończenia przerwania biegu przedawnienia, to tym samym przepisy u.z.p., należy odczytywać nie dokonując nieuprawnionej ich wykładni rozszerzającej. W opinii strony stanowisko wedle, którego bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo począwszy od dnia następnego po dniu dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej, narusza zarówno przepisy o.p. jak i wcześniej obowiązującej u.z.p. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 20 par. 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wskazano, że ponieważ ustawodawca zastosował zasadę prawa wyboru odnośnie przepisów przejściowych, które to powinny być stosowane z poszanowaniem konstytucyjnej zasady zakazującej pogorszenia sytuacji prawnej podatnika, a tym samym i zaufania do państwa prawa, dlatego też należy zauważyć, iż wybór przepisów określających przerwanie biegu przedawnienia musi uwzględniać całokształt sytuacji prawnej strony.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 2 u.z.p. wskazano, że pomimo, że u.z.p. wprost nie definiuje jak należy obliczać moment powtórnego biegu przedawnienia po dokonaniu czynności egzekucyjnej, to jednak poprzez analogię do odroczenia terminu płatności lub rozłożenia podatku na raty, można wnosić, iż moment ten wyznaczony był zakończeniem trwającej egzekucji, jednak nie dłużej niż przez okres następnych 5 lat. Powyższe wydaje się o tyle zasadne, że ustawodawca z jednej strony chcąc zabezpieczyć interesy fiskalne postanowił o przerwaniu przedawnienia, z drugiej natomiast sprostał zasadzie ograniczania w czasie możliwości dochodzenia roszczeń podatkowych. Dlatego też w kontekście wcześniejszej argumentacji, zasadnym jest twierdzenie, iż stanowi o czynnościach egzekucyjnych jako zbiorze działań, których celem jest realizacja tytułu wykonawczego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a./, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd jest związany podstawami /art. 174 p.p.s.a./ i wnioskami skargi /art. 176 p.p.s.a./.
Związanie granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że sąd nie jest władny badać, czy sąd pierwszej instancji naruszył inne jeszcze przepisy niż wskazane w skardze kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania /art. 183 par. 2 p.p.s.a./.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż pełnomocnik skarżącej spółki powołał się na obydwie podstawy kasacyjne wymienione w przepisie art. 174 p.p.s.a. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca bowiem zarówno naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 141 par. 1 p.p.s.a., jak i naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. art. 70 par. 3 i par. 4 w zw. z art. 343 par. 1 pkt 3 o.p., art. 20 par. 2 ustawy o zmianie oraz art. 30 ust. 3. u.z.p.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe uwagi natury ogólnej, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego wskazanych w skardze kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji, badając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, nie naruszył przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., zasadnie bowiem uznał, że wobec zaistnienia w rozważanej sprawie przesłanek z art. 243 par. 1a o.p. organ podatkowy w sposób zgodny z literą prawa w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odmówił wznowienia postępowania, skoro nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego. Należy zwrócić uwagę, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierały przepisów intertemporalnych gdy chodzi o kwestie przedawnienia zobowiązań podatkowych. Przepisy prawa regulujące termin przedawnienia zobowiązań majątkowych mają charakter materialnoprawny, a to oznacza, że dla oceny, czy nastąpiło przerwanie biegu tegoż terminu, od kiedy termin przedawnienia zaczyna biec na nowo, należy stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia wywołującego określone skutki prawnopodatkowe.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka domagała się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej w W. z dnia 29 lutego 1996 r., którą to decyzją określono skarżącej spółce dodatkowe zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1992 r.
Przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniu 2 stycznia 1996 r. wskutek doręczenia podatnikowi tytułu wykonawczego i zawiadomienia w sprawie realizowania zajęcia zabezpieczającego.
Mając na względzie powyższe zdarzenia sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż dla oceny biegu terminu przedawnienia, jego przerwania, biegu na nowo, należy stosować przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
W konsekwencji powyższego za niezasadny uznać należy drugi zarzut skargi kasacyjnej w przedmiocie naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. przepisu art. 141 par. 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozpatrzył i uzasadnił przyczyny, dla których nie uwzględnił zarzutów skargi, a w szczególności ustosunkował się do zasadniczej kwestii spornej, tj. do momentu przerwania biegu przedawnienia oraz ponownego rozpoczęcia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w rozpoznawanej sprawie.
Zatem wywody autora skargi kasacyjnej, iż w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, należy uznać za pozbawione podstaw prawnych. Z daty złożenia ww. wniosku stosuje się jedynie przepisy prawa procesowego.
Za nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzuty naruszenia przez sąd pierwszej instancji przez błędną wykładnię wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 70 par. 3 i par. 4 w zw. z art. 343 par. 1 pkt 3 o.p., przez błędną ich wykładnię, skoro przywołane przepisy nie stanowiły podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sądu.
Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji poprzez odmowę zastosowania art. 20 ustawy o zmianie. Stosownie do treści tego przepisu do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. dniem 1 stycznia 2003 r., stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym tą ustawą /czyli nowe/, z zastrzeżeniem jednak, że jeżeli dotychczasowe przepisy, obowiązujące do końca 2002 r., określały korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 2002 r. Zmiana ta odnosi się jednakże do istniejących w dniu jej wejścia w życie zobowiązań podatkowych, powstałych przed dniem 1 stycznia 2003 r., a nie zobowiązań nieistniejących, które wygasły w wyniku przedawnienia przed wejściem w życie przepisu art. 20 ustawy nowelizującej, na co trafnie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji.
I wreszcie wbrew zarzutom skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 30 ust. 3 u.z.p.
W sprawie niesporne jest, że w dniu 2 stycznia 1996 r. nastąpiło przerwanie terminu przedawnienia przez czynność egzekucyjną stosownie do treści art. 30 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W myśl ust. 3 tegoż artykułu, po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo, (...) przedłużenie terminu przedawnienia nie może być większe niż dalsze pięć lat.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika zatem w sposób nie budzący wątpliwości, że w rozważanej sprawie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego upłynął w dniu 3 stycznia 2001 r.
Upływ terminu przedawnienia stosownie do treści art. 243 par. 1a o.p. stanowił zatem negatywną przesłankę do wznowienia postępowania, zakończonego wskazaną na wstępie ostateczną decyzją Izby Skarbowej w W. w przedmiocie określenia skarżącej spółce dodatkowego zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1992 r.
Z tych przyczyn na mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 par. 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI